Chọi gà (theo cách gọi Bắc) hay đá gà (theo cách gọi miền Nam ) đã trở thành thú vui dân gian từ nhiều thế kỷ. Vì vậy, chọi gà không chỉ là một mục trong trò chơi ngày hội, mà còn là một thú vui chơi thông thường của nhiều người ở đô thị cũng như nông thôn.

Trước cách mạng tháng 8-1945, nhiều “trường gà” đã được thiết lập ở khắp nơi, thu hút đông đảo khách có máu mê ăn thua cờ bạc. Sách vở xưa cũng từng bàn về chọi gà và gà chọi. Từ thế kỷ thứ 13, Hưng Ðạo Vương Trần Quốc Tuấn, trong bài hịch tướng sĩ cũng đã từng cảnh tỉnh những ai đắm mình vào thú vui này trong lúc “quốc gia hữu sự”:”Cựa gà sắc khôn đâm giáp giặc”…Ðể có được con gà chọi hay đòi hỏi người phải có công phu và kinh nghiệm, từ việc chọn giống gà, gây giống, xem tướng gà, nuôi dưỡng, luyện tập v.v… Câu ngạn ngữ “Gà tại nó, chó tại ta ” ý là gà trước hết phải là gà giống, rồi mới đến kết quả công rèn luyện. Hoặc “chó giống cha, gà giống mẹ” …



Ở miền Bắc, có những địa phương cung cấp giống gà nổi tiếng như Ðình Bảng, Yên Phụ (Bắc Ninh), Thổ Hà (Bắc Giang), Tây Phương (Hà Tây), Nghĩa Đô, Nghi Tàm (Hà Nội). Ở Nam bộ có gà Cao Lãnh (Ðồng Tháp), Bà Ðiểm (TPHồ Chí Minh), Bà Rịa…

Chọi gà là thú vị dân gian có sức thu hút đông đảo quần chúng rất nhanh, còn việc chăm sóc, chọn lọc, nuôi dưỡng huấn luyện gà thì lại thuộc về một tầng lớp người có có điều kiện. Trong chiều sâu tâm tưởng của nhiều người, trò chơi chọi gà có thể vừa mang tính giải trí, vừa là một hình thức nuôi dưỡng tinh thần thượng võ, chất keo gắn kết tinh thần cộng đồng đã từng tồn tại trong một thời gian khá dài trong các hội làng xưa

Từ thú chơi

Chọi gà (hay còn gọi đá gà), một thú chơi dân gian được phổ biến ở khắp cả 3 miền và được nhiều người yêu thích. Dân chơi gà chọi miền Bắc không ai không biết đến các sới gà lâu đời nổi tiếng như Đình Bảng, Thổ Hà (Bắc Ninh), Tây Phương, Nghĩa Đô, Nghi Tàm (Hà Nội)… Có thể nói chọi gà là một nghề chơi rất công phu bởi nó đòi hỏi người chơi ngoài đam mê còn phải có thời gian, sự kiên nhẫn để chăm sóc “chiến kê” của mình từ lúc nhỏ cho tới khi có thể giao chiến được.



Ông Phan Phúc Tử (Đông Anh, Hà Nội), một người đã có thâm niên trong giới chơi gà cho hay, chọn được con gà tốt, nhưng nếu không biết chăm sóc đúng cách thì cũng coi như không. Chọn được gà ưng ý, có chế độ chăm sóc đặc biệt, rồi các “chiến kê” còn phải trải qua quá trình luyện tập với những bước kỹ thuật chỉ có người trong giới mới hiểu. Nào là “chạy hơi” cho gà bằng cách dùng bao da bịt mỏ, quấn chân gà. Công việc này cứ làm 10 ngày 1 lần để luyện cho gà “có hơi có sức”. Nào là “om chườm” cho ngấu.

Cứ tuần một lần, người chơi thường lấy lá tre, rượu, vỏ cây gạo, ngải cứu, nghệ đun lẫn. Sau khi nước sôi, để ấm rồi dùng khăn mặt thấm nước ấy, chườm đắp vào cơ thể gà để cho gà rắn rỏi và da có độ lỳ. Nào là “vần” cho “rạn đòn”. Sau 10 tháng kể từ khi nở, chủ gà đã cho gà thi đấu giao hữu bằng cách cho “vần” (đánh tập) ở sới nhà. Đây là cách giúp gà tích lũy thêm kinh nghiệm trận mạc và cũng là cách để chọn ra chú gà chiến xuất sắc nhất đem đi thi đấu. Nào là “quần sương” để cho gà vận động. Nào là thủ tục “dấm cẳng”, ngâm 2 chân gà trong hỗn dịch nghệ, muối, nước tiểu để cho gà được cứng chân trước ngày thi đấu… Và đến ngày đưa “chiến binh” của mình ra sới thì còn biết bao nhiêu câu chuyện nữa. Mới chỉ nêu qua vài công đoạn “chăm sóc” chiến binh mà đã thấy mướt mồ hôi hột. Thế mới hay, vì sao trò chơi chọi gà lại được người ta đam mê đến mức bỏ cửa bỏ nhà, bỏ vợ bỏ con để theo mấy anh gà chọi mặt đỏ tía tai.

Onagadori là giống gà đặc biệt nhất trong số hơn 20 giống gà nội địa Nhật Bản với đuôi mọc dài liên tục trong suốt cuộc đời, đạt đến trên 7 mét.


Tóm lược

Tôi xin tóm lược về lịch sử của giống gà đuôi dài onagadori, những đặc điểm chung, động lực của việc lai tạo và cộng đồng lai tạo độc đáo ở thành phố Nankoku. Tỉnh Kochi theo lời mọi người là một “sân gà”. Tóm lại, giống gà onagadori được lai tạo trong một môi trường xã hội độc đáo nơi cuộc sống diễn ra một cách thầm lặng, nhà lai tạo có cá tính “iggosou” và sử dụng chuồng tomebako để nuôi gà onagadori…

Giới thiệu

Onagadori là giống gà đặc biệt nhất trong số hơn 20 giống gà nội địa Nhật Bản với đuôi mọc dài liên tục trong suốt cuộc đời, đạt đến trên 7 mét. Do vậy nó còn là giống lạ lùng nhất trong số gần 10 ngàn loài lông vũ được biết cho đến nay và là kết quả của một quá trình lai tạo đầy đam mê. Bài viết này đề cập về lịch sử của giống gà onagadori ở thành phố Nankoku, về việc con gà onagadori đầu tiên ra đời như thế nào cũng như sự phát triển của chúng trong một cộng đồng nhỏ ở tỉnh Kochi, thành phố Nankoku.



Tỉnh Kochi trên đảo Shikoku.

1. Con gà onagadori đầu tiên

Được biết cách đây khoảng 200 năm, vào thời Minh Hòa (Meiwa, 1764-1772), một thợ cắt tóc địa phương tên là Riemon ở làng Shinohara, Nankoku đã lai tạo thành công con gà đuôi dài đầu tiên. Luận cứ này bắt nguồn từ tài liệu về một bức thư khen ngợi được lưu giữ ở nhà người con trai Sakuzou của ông, nói rằng Riemon đã dâng một con gà “goshikidori” (tên gọi cũ của onagadori) cho lãnh chúa Tosa-han (mà ngày nay là tỉnh Kochi) xem. Theo tài liệu, “Khi Riemon và Kuemon ở làng Shinohara dâng một con gà goshikidori cho ngài Yamanouchi xem, ông đã rất hài lòng và thưởng cho họ 15 monme (khoảng 57 gam bạc)”. Những người đứng đầu hội bảo tồn gà onagadori lưu giữ tài liệu này qua nhiều thế hệ, mà nó có thể được thẩm tra một cách độc lập cho đến tận các triều đại gần đây là Đại Chánh 大正 (Taisho) và Chiêu Hòa 昭和 (Showa). Dẫu vậy, điều đáng tiếc là bản thân bức thư khen ngợi trên hiện đã bị thất lạc.

Theo nguồn tài liệu khác, một nhật ký được thực hiện vào năm 1827, viết rằng con trai của Riemon, Sakuzou nói “Cha tôi Riemon, 63 tuổi, dâng một con gà goshikidori khiến vị lãnh chúa Yamanouchi thứ 10 rất hài lòng và ông nhận được một bức thư khen ngợi cùng với 15 monme bạc từ vị này. Ông đặt phần thưởng lên bàn thờ Thần đạo (Shinto) và cầu nguyện vào mỗi tháng tư hàng năm” (trích nhật ký của Shigemichi Okuma: một chi họ của lãnh chúa Yamanouchi).

Mặc dù bức thư không đề ngày, nó nhắc đến tên của vị trưởng làng Shinohara, Tokusuke. Điều tra cho thấy chức vị này xuất hiện vào thời Văn Chánh 文政 (Bunsei, 1821-1828) nhờ vậy giúp xác định giai đoạn mà con gà được đem dâng. Một tài liệu khác lý luận bởi vì bức thư gốc không đề ngày, đây là bằng chứng rằng gà onagadori xuất hiện nhờ đột biến ngẫu nhiên vào đầu thời Minh Hòa rồi được đem dâng cho vị lãnh chúa.

Điều thú vị là tài liệu gốc mô tả đến hai người đàn ông, Riemon và Kuemon, dâng gà onagadori và rằng cả hai người đều là nhà lai tạo.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng Riemon, một người trầm lặng và hướng nội, đang điều hành một tiệm cắt tóc vào thời điểm đó, trong khi Kuemon, người được coi như là “lý trưởng” của ngôi làng bé nhỏ Shinohara. Do đó, dường như Riemon cần đến Kuemon như là người đại diện cho mình khi xuất hiện trước vị lãnh chúa. Mặc dù sự cách biệt về tuổi tác giữa hai người vẫn chưa rõ ràng, nhưng nghe nói Kuemon lớn hơn Riemon khoảng một tuổi.

Để kết luận, các bằng chứng lịch sử đều ủng hộ cho luận cứ rằng nhà lai tạo giống gà onagadori gốc là người thợ cắt tóc trầm lặng Riemon và vị trưởng làng Kuemon đi cùng ông để hỗ trợ và tư vấn trong lúc dâng gà cho ngài lãnh chúa. Do vậy, giống gà onagadori được coi là bắt nguồn từ thời Văn Hóa 文化 (Bunka, 1804-1818) hay đầu thời Văn Chánh 文政 (Bunsei, 1818-1830).

Các cột mốc thời gian về lịch sử của giống gà onagadori được tóm lược như bảng 1 dưới đây:

• An Vĩnh 3 安永 (Anei, 1774): Riemon ra đời.

• Văn Hóa 1 文化 (Bunka, 1801) – Văn Chánh 1 文政 (Bunsei, 1818): hình thành giống gà onagadori*.

• Văn Chánh 4 – 11 文政 (Bunsei, 1821 – 1828): dâng gà cho lãnh chúa Yamanouchi (trong nhiệm kỳ của Tokusuke).

• Hoằng Hóa 4 弘化 (Koka, 1847): Sakuzou tuyên bố cha mình là nhà lai tạo giống gà đuôi dài.

• An Chánh 4 安政 (Ansei, 1857): Kuemon mất (83 tuổi).

• An Chánh 6 安政 (Ansei, 1859): Riemon mất (84 tuổi).

Riemon mất năm 1859, thọ 84 tuổi theo ghi chép tại đền Kokubun, thành Nankoku.

Kuemon mất năm 1857, thọ 83 tuổi theo gia phả của dòng họ Takechi.

* Biến thể gốc màu chuối (silver gray). Các biến thể nhạn (white) và khét (brown) chỉ xuất hiện sau này vào thời Minh Trị (xem ở dưới).



2. Địa điểm lai tạo

Giống gà onagadori được giới thiệu với phần còn lại của Nhật Bản thông qua từ điển bách khoa bỏ túi “Shouhinkou” của nhà sinh học Hiroyasu Nishimura xuất bản năm 1857. Bài viết nhấn mạnh đến phân bố rất cục bộ của giống gà onagadori vì chúng không được nuôi ở bất cứ đâu trên hòn đảo Shikoku miền nam, ngoại trừ thành Nankoku.

3. Lai tạo
Có một câu hỏi được nêu lên rằng “đâu là động cơ lai tạo giống gà mà đuôi mọc không ngừng và đạt kích thước siêu dài như vậy?” Câu trả lời có lẽ được tìm thấy trong một môi trường xã hội độc đáo vào thời Edo 江戸 ở Nhật Bản.

a) Động cơ lai tạo gà đuôi dài

Vào thời Edo 江戸, nhà cai trị hay tướng quân (shogun) đóng đô ở Edo 江戸 (hiện nay là vùng nam Tokyo), ban chiếu rằng tất cả các lãnh chúa trung thành và gia tộc của họ, mỗi người đều phải cống nạp các sản vật địa phương cho ông. Đây là nghi lễ lớn, trịnh trọng, mỗi lần kéo dài cả vài tháng trời khi mà tất cả lãnh chúa từ khắp nơi trên quần đảo tụ hội về. Khi gia tộc Yamanouchi ở Tosa (bao gồm Nankoku) về kinh đô triều cống, họ diễu hành bên dưới những cờ hiệu sặc sỡ hay “keyari”. Đấy là những cây giáo bịt đầu được trang trí bởi lông thú hay lông chim dẫn đầu đoàn diễu hành (hình 1).

Người Nankoku tuyên bố rằng “bởi vì keyari phải được trang trí bằng lông dài nên các nhà lai tạo cố gắng lai tạo giống gà đuôi dài và do đó giống gà onagadori ra đời.” Tuy nhiên, theo sử gia vùng Tosa, Kijyuro Hirotani, không hề có văn bản lịch sử nào hỗ trợ cho luận cứ này. Khảo sát hình vẽ keyari trong một quyển sách thời Edo 江戸 có tựa đề “Bukan”, cho thấy keyari vùng Tosa dường như rậm rạp và to hơn so với cờ hiệu của các lãnh chúa (daimyo) khác và nhờ quá nổi bật mà chúng trở nên rất nổi tiếng.

Trong tài liệu lưu trữ vào thời Thiên Bảo thứ 14 天保 (Tenpo, 1843), có thông tin về hai ngàn lông đuôi gà, một số dài đến 36 cm hay hơn, được thu thập từ nông dân địa phương và chúng được sử dụng để làm trên hai ngàn cờ hiệu keyari cho đoàn triều cống của các lãnh chúa địa phương. Các trang trại gia cầm chắc chắn là rất quan trọng đối với nền kinh tế vùng Tosa vào thời đó, với rất nhiều trứng được xuất đến Osaka. Do vậy, dường như “động cơ” lai tạo giống gà đuôi dài có tồn tại (và một thị trường lông gà mà các trang trại địa phương tạo ra) dẫu rằng không có bằng chứng văn bản cụ thể nào lý giải cho việc lai tạo những con gà như vậy.

Theo khảo sát của tác giả, keyari vùng Tosa hay “Otorige” trưng bày tại Bảo Tàng Gia Tộc Yamanouchi vùng Tosa, dường như không được làm bằng lông gà onagadori – mà được làm bằng lông gà “shokoku”.



b) Điều kiện trang trại

Có lẽ nguồn gốc giống gà onagadori là giống gà “shokoku”, trọng lượng gà mái shokoku khoảng 1.5 kg và nặng hơn “tosajidori” và “uzurao”, hai giống gà phổ biến khác ở tỉnh Kochi (trọng lượng gà mái khoảng 0.8 kg). Theo tác phẩm “Onagadori narabini syokei no ki” của Sheiryu Igarashi viết vào thời Taiso, gà với kích thước như vậy cần nhiều cỏ và nguồn thức ăn giàu đạm như cám gạo, chạch, cá giếc, ếch, côn trùng (cào cào, châu chấu), giun đất và ấu trùng chuồn chuồn. Cộng đồng trang trại ở Nankoku có lượng người nghèo thấp nhờ vào các vụ lúa dồi dào. Canh tác lúa đóng một vai trò quan trọng, thậm chí vào trước cả thời Bunka 文化/Bunsei 文政 nhưng phải đến năm 1704 thì trường hợp trồng lúa hai vụ đầu tiên mới được ghi nhận. Điều này phụ thuộc vào sản lượng vôi lấy từ các mỏ đá vôi ở địa phương. Vào năm 1817, việc sử dụng phân vôi được ghi nhận và cùng với cải tiến này, sản lượng gạo tăng vọt từ 8.758 kg vào năm 1786 lên đến 13.022 kg vào năm 1839, tỷ lệ gia tăng sản lượng là 48.7% ở thành Nankoku (Satokaida). Về dân số địa phương vào thời đó, khoảng 440.000 dân được thống kê vào năm 1697 tăng lên đến 500.000 người vào năm 1850 ở Tosa-han, số dân tăng thêm là 60.000 người sau 123 năm. Trong giai đoạn này, những bất ổn xã hội trên diện rộng chẳng hạn như bạo loạn nông dân ở những tỉnh lân cận không xảy ra, mặc dù vẫn có những phản kháng nhỏ về việc bổ sung bất thường thuế đất. Cả việc dân số tăng lẫn sưu thuế cao đều không ngăn cản được đà tăng trưởng nhờ chế độ canh tác hai vụ mỗi năm. Dường như nông dân và gia đình họ hài lòng với điều kiện sống hiện hữu.

Bằng chứng nữa cho thấy đời sống thời đó khá dễ chịu có thể tìm thấy trong một sắc lệnh do viên quan địa phương ban hành vào năm 1819 với nội dung hạn chế những trò giải trí trong đời sống hàng ngày. Nó ngăn cấm việc lai tạo gà cảnh và chơi cờ (Shogi & Go), những hoạt động được coi là không phù hợp với công việc đồng áng nặng nhọc.

Tuy nhiên, các trang trại vẫn duy trì việc lai tạo và nuôi dưỡng gà cảnh; và Tosa là vựa lúa màu mỡ đồng nghĩa với việc các nhà lai tạo có nguồn cám gạo dồi dào dành cho việc lai tạo các giống gà đặc biệt lớn chẳng hạn như shokoku (so với tosajidori).

Những giống gà như “tomaru” và “chabo” nhập khẩu từ các nước láng giềng vùng Đông Nam Á vào đầu thời Edo 江戸, được cải thiện ở Nhật và du nhập vào Kochi thông qua các nhà lai tạo tâm huyết. Trong vùng trồng lúa ở tỉnh Kochi (bao gồm thành Nankoku, làng Shinohara), việc lai tạo các giống gà này diễn ra đặc biệt sôi động. Do đó mà chúng ta có thể tìm thấy 6 trong số 17 giống gà được coi như là “quốc bảo” ở tỉnh Kochi cũng như 8 trong số 24 giống gà thông thường khác. Có cảm giác rằng sự đa dạng của các giống gà tập trung vào một vùng nhất định như vậy góp phần vào sự phát triển thành công của giống gà onagadori.



Hình minh họa gà onagadori mái.

4. Tính cách
Ngoài ra, chính tính cách độc đáo “iggasou” (ngang ngạnh hay “thích làm theo ý riêng”) mà nó vẫn được duy trì cho đến ngày nay ở tỉnh Kochi đóng một vai trò quan trọng trong việc phát triển giống gà onagadori.

5. Sự phát triển của chuồng tomebako
Tomebako là loại chuồng gà độc đáo dành để nuôi gà onagadori. Chuồng hẹp theo chiều thẳng đứng, che bớt ánh sáng, nóc chuồng cao khoảng 1.8 m so với mặt đất. Hiện chưa biết khi nào các nhà lai tạo bắt đầu sử dụng chuồng tomebako nhưng có lẽ là sau thời Taisho 大正. Đuôi gà onagadori dường như sẽ dài thêm một chút nếu được nuôi bằng chuồng tomebako bởi vì lông đuôi được bảo vệ khỏi sự mài mòn hàng ngày như khi gà được nuôi ngoài trời hay trong chuồng bình thường.

Ở làng Shinohara, có đến 11 nhà lai tạo sử dụng loại chuồng này theo một thống kê vào năm 1904, và về thiết kế, những chuồng này hầu như tương tự với loại được sử dụng sau này vào năm 1953 và gần đây, với bề dày 18 cm, bề rộng 80 cm và cao 170 cm. Dường như độ dài đáng kể của đuôi như thống kê (bảng 2), sẽ không thể đạt được nếu không có kiểu lồng độc đáo này.



6. Di truyền
Các nhà lai tạo đều cho rằng gien đuôi dài là một đột biến từ giống gà shokoku mà nhờ quá trình lai tuyển chọn và loại chuồng tomebako khiến cho đuôi gà onagadori dài ra một cách đáng kể. Hơn nữa, các nhà lai tạo nỗ lực khiến đuôi dài hơn nữa bằng cách đều đặn lai chéo giữa onagadori chuối (silver gray) với onagadori khét (brown). Tuy nhiên, kết quả phân tích gien và máu của gà onagadori chuối với khét ở tỉnh Kochi ngày nay cho thấy rằng chúng gần với giống gà totenko hơn là shokoku. Nghiên cứu này hé lộ rằng nhóm máu của gà onagadori là kết hợp giữa goshiki-shokoku + totenko và shirafuji-shokoku + hakushoku-shokoku.

Gà onagadori ngày nay ở tỉnh Kochi là kết quả lai tạo trước thế chiến giữa hai dòng gà shokoku với totenko và không con nào được coi là “gà thuần”. Do vậy, tác giả tin rằng thuyết tổ tiên shokoku của giống gà onagadori là đáng tin cậy nhất và rằng trong tương lai, việc phân tích gien và DNA sẽ phát hiện được gien đột biến khiến lông đuôi dài ra mà không thay.

7. Các biến thể gà onagadori
a) Chuối (silver gray)

Gà shokoku (hay “jidori”) được nuôi và lai tạo một cách phổ biến ở vùng lân cận thành Nankoku và tỉnh Tosayamada-cho trong nhiều năm trời. Một cá thể shokoku với lông đuôi mọc dài liên tục đột nhiên xuất hiện và tạo nên gống gà onagadori. Thời còn được gọi là gà goshikidori, lông cánh có các màu trắng, đen, lục, vàng và nâu và đây là biến thể mà Riemon đem dâng cho lãnh chúa Yamanouchi. Về mặt di truyền, biến thể chuối gần với giống gà shokoku hơn là totenko.

(Lưu ý: việc phân loại gà chuối dựa trên sự sắp xếp của các hàng lông đuôi).



b) Khét (brown)

Được biết vào thời Minh Trị 明治 (Meiji, 1868-1912), một biến thể gà onagadori khét được lai tạo bằng cách lai chéo biến thể chuối với gà totenko bởi Konzo Shinohara ở tỉnh Tosayamada-cho. Biến thể này được mọi người gọi là “wakuyato” (tên phát xuất từ nghề nghiệp của nhà lai tạo – Shinohara sản xuất khung cửi máy dệt, tiếng Nhật là “waku”). Tuy nhiên, biến thể gốc này tuyệt chủng vào năm 1943 (thời chiến tranh). Về mặt lý thuyết, biến thể khét có thể được lai tạo một cách dễ dàng bởi kiểu di truyền liên kết-giới tính (sex-linked inheritance) theo đó màu chuối mang tính trội còn màu điều “akazasa” mang tính lặn. Trạm Thí Nghiệm Sinh Vật Kochi đã tái tạo biến thể khét theo công thức như hình dưới.





c) Nhạn (white)

Có hai thuyết về nguồn gốc của biến thể nhạn. Một cho rằng vào thời Minh Trị, biến thể nhạn là một đột biến màu sắc của giống gà shokoku. Thuyết khác cho rằng hai nhà lai tạo Kikujiro và Kusujiro ở thành Nankoku mua một con gà lơ-go (leghorn) từ nhà lai tạo Yasuji Matsuzakaya. Sau đó họ lai gà lơ-go với biến thể chuối tạo ra dòng gà đuôi dài màu trắng.

Nhưng phân tích gien cho thấy rằng màu trắng ở giống gà onagadori là gien lặn trong khi màu trắng ở giống gà lơ-go hoàn toàn là gien trội và không có mối liên hệ di truyền nào giữa gà lơ-go với giống gà onagadori dựa trên màu lông trắng do đó biến thể onagadori nhạn là một đột biến ngẫu nhiên từ giống gà shokoku.



8. Độ dài của đuôi
Các tài liệu lịch sử đều chứng tỏ rằng từ con gà onagadori đầu tiên (1804-1830) về sau, kích thước đuôi gà được kéo dài một cách đáng kể. Vào thời Thiên Bảo 天保 (Tenpo, 1830-1844), độ dài trên 2 m là phổ biến và vào thời Minh Trị 明治 (Meiji, 1868-1912) chúng lên đến 3.6 m. Cho đến thời Chiêu Hòa 昭和 (Showa, 1926-1989) độ dài khoảng 8 m là phổ biến, với ngoại lệ là độ dài 13 m vào năm 1970 (do nhà lai tạo Kubota đo).



Tuy nhiên, kể từ đó độ dài đuôi tối đa của gà onagadori dường như sút giảm và điều này được khẳng định bởi đo đạc của chính tác giả vào giữa các năm 2002 và 2003.

Lông đuôi của một con gà chuối được ghi nhận đạt tốc độ dài từ 7 đến 10 cm mỗi tháng và một cá thể đạt độ dài đuôi đến 3 m trong 3 năm. Độ dài đuôi kỷ lục của biến thể khét là 8.9 m (đo bởi Ikemoto) trong khi độ dài đuôi kỷ lục của biến thể nhạn là 10.3 m (đo bởi Kubota) vào khoảng năm 1965.

Bảng 2: độ dài kỷ lục của biến thể onagadori chuối

Thiên Bảo 天保 (Tenpo, 1830): khoảng 2.7 m

Minh Trị 明治 (Meiji, 1868): khoảng 3.6 m

Chiêu Hòa 昭和 (Showa, 1970): 13 m

Bình Thành 3 平成 (Heisei, 1991): 7.2 m

Bình Thành 12 平成 (Heisei, 2000): 6.4 m

9. Sự thay đổi số về lượng gà
Số lượng gà onagadori trước đây và thậm chí ngay sau thế chiến là không thể biết vì không có tài liệu thống kê. Được biết chỉ có 7 con được ghi nhận vào thời điểm sau thế chiến, năm 1946 (2 con chuối trống nuôi trong chuồng tomebako, cộng với hai con trống và ba con mái nữa thả vườn). Những cá thể khét chết hết trong thời gian thế chiến 2, trong khi 5 cá thể nhạn được ghi nhận còn sống sót vào năm 1949 (1 con trống trong chuồng tomebako, cộng với một con trống và 3 con mái thả vườn). Một nhà lai tạo địa phương tuyên bố rằng còn ít nhất một con bị sót vì vậy số lượng thực tế hơi cao hơn so với ghi nhận.

Biến thể nhạn gần như bị tuyệt chủng với vài cá thể được ghi nhận vào năm 1946. Nhờ lai tạo giữa gà mái của Susumu Ikemoto với những con trống của các nhà lai tạo địa phương Mizobuchi, Ohtani, Okanoue và Kobouchi mà biến thể nhạn được duy trì và sinh sôi từ đó.

10. Hợp tác bảo tồn giống gà onagadori
Hội Bảo tồn Onagadori Oshinamura được thành lập để bảo tồn và theo dõi giống gà onagadori vào năm 1908 và nó ghi nhận rằng hội đồng làng Shinohara cung cấp một khoản trợ cấp cho những thành viên tham gia bảo tồn những giống gà phổ biến ở địa phương. Sau này, Hiệp hội Onagadori Nankoku nhận trợ cấp để ấp trứng và chăm sóc gà. Vào tháng 3 năm 1923, giống gà được công nhận như là “loài nội địa quan trọng” (bảo vật tự nhiên) và chính phủ nắm quyền cấp phép nuôi gà.

Sau thế chiến 2, Hội Bảo tồn Onagadori Oshino được thành lập để hỗ trợ phục hồi số lượng gà vốn còn lại rất ít. Vào tháng 3 năm 1952, giống gà được công nhận ở cấp quốc gia với danh hiệu “Tosa no Onagadori” (gà onagadori danh tiếng vùng Tosa) và trong nhiều năm trời, giống gà thường xuyên được trưng bày ở thành phố Nankoku (mặc dù hiện đã kết thúc).

Ngày nay, các thành viên thuộc hiệp hội hợp tác gia tăng số lượng gà onagadori ở khắp thành phố Nankoku và có khoảng 14 thành viên với 336 con onagadori được thống kê vào năm 2004.

11. Kinh nghiệm lai tạo gà onagadori hiện tại
Dưới đây là những điểm cần lưu ý được thu thập từ các cuộc phỏng vấn và khảo sát hoạt động hiện tại của các nhà lai tạo ở thành phố Nankoku.

a. Gà được cho ăn cỏ dùng trong chăn nuôi. Tuy nhiên, rau, gạo và cá thường được bổ sung. Chẳng hạn, gà onagadori con nhận được 13.2% đạm trong khi gà trưởng thành nhận được 22.9% đạm.

b. Khoảng 83% gà giống được chích vac-xin đậu gà (fowl pox) (kháng thể, GM6.1 kháng bệnh Newcastle).

c. Khoảng 83% gà giống được cho ăn cỏ một lần mỗi ngày; trong khoảng từ 5 đến 8 giờ sáng.

d. Gà được phối giống tự nhiên. Đến nay chưa từng phối giống nhân tạo.

e. Gà onagadori mái đẻ từ 10 đến 30 trứng. Trọng lượng mỗi trứng khoảng 40 g.

f. Gà trống được thả chung với từ 2 đến 4 con mái và tỷ lệ trứng nở là 86% vào mùa xuân.

g. Tỷ lệ nở thành công là 44%.

h. Qua phân tích gien, nhóm gà ở Nankoku có mức độ đồng hợp tử (homozygosity) cao (tần suất di truyền trong bốn nhóm máu và năm loại protein).

i. Gà onagadori được đặt vào lồng tomebako ở 6-12 tháng tuổi.

j. Độ dài đuôi: dưới 1m: 40%, 1-2 m: 32%, 2-3 m: 15%, 3-6 m: 11.7% và trên 6 m: 1.7%. Trên 70% gà trống thống kê trong năm nay có đuôi không dài quá 2 m.

Ghi chú :

1) Nguồn gốc của giống gà đuôi dài onagadori là “gà” chứ không phải là “chim trĩ” (pheasant) như nhiều người đồn thổi. Đuôi dài là kết quả của đột biến gien khiến gà không thay lông đồng thời các lông đuôi, lông phụng và lông mã phát triển không ngừng trong suốt cuộc đời của chúng. Về tên gọi: onagadori = 尾長鶏 (vĩ=尾, trường=長, 鶏=kê), shokoku = 小国 (小=tiểu, 国=quốc, giống gà xuất xứ từ Trung Quốc vào thế kỷ thứ 9), totenko/toutenkou = 東天紅 (東=đông, 天=thiên, 紅=hồng). Các giống onagadori và shokoku là gà cảnh đuôi dài, trong khi totenko được nuôi chủ yếu vì tiếng gáy (long crower) mặc dù đuôi cũng dài. Đặc điểm shokoku: trống 2 kg, mái 1.6 kg, đuôi dài 60 cm, góc đuôi 30 độ ở gà trống, 20 độ ở gà mái; màu chuối, chuối lửa và trắng; mồng lá, tai đỏ, mắt nâu. Đặc điểm totenko/toutenkou: trống 2.2 kg, mái 1.8 kg, đuôi dài, góc đuôi 30 độ ở gà trống, 20 độ ở gà mái; màu điều, mồng lá, tai trắng, mắt nâu. Nói chung đây là những giống gà cảnh đuôi dài kích thước lớn (trên 1 kg).

Đây là lược sử bằng hình ảnh và văn bản – mà tôi thu thập được – về thời kỳ đầu của giống gà đuôi dài phoenix hay còn gọi là yokohama ở châu Âu.



Đây là lược sử bằng hình ảnh và văn bản – mà tôi thu thập được – về thời kỳ đầu của giống gà đuôi dài phoenix hay còn gọi là yokohama ở châu Âu. Những cá thể nhập khẩu đầu tiên được biết rất yếu ớt và không ổn định. Việc lai xa được thực hiện ngay sau đó với nỗ lực tuyệt vọng nhằm duy trì nguồn gien của giống gà đuôi dài. Hugo du Roi là nhân vật lịch sử nổi bật nhất mà tôi có thể phát hiện ra, nhưng tôi có cảm nhận mạnh mẽ rằng các nhà lai tạo người Anh sẽ bước ra khỏi nơi mai danh ẩn tích, để một ngày nào đó, tên người Anh sẽ góp phần vào lịch sử giống gà này.

Tôi xin trình bày bản sao một bức thư cực kỳ thú vị, viết vào năm 1997, mà Julia Keeling gửi cho tôi từ đảo Isle of Man, vương quốc Anh, về việc đăng ký giống gà yokohama.

Vì việc đăng ký mới này, tôi đang trong quá trình tổng hợp tình hình chung về số lượng cá thể cùng với màu sắc, kích thước và kiểu mồng. Nếu có nhà lai tạo giống gà yokohama nào chưa nhận được mẫu báo cáo thì hãy liên với tôi. Tôi sẽ công bố kết quả dựa vào số lượng các báo cáo phản hồi.

Mọi người thường thắc mắc đâu là “phoenix” còn đâu là “yokohama”. Câu trả lời đó là, ở nước Anh, tất cả gà đuôi dài Nhật Bản lớn bé đều là yokohama – mặc dù bạn sẽ thấy nhiều sách vở và bài viết, cả trong quá khứ lẫn hiện tại, vẫn cố gắng nói khác đi. Chẳng hạn, cuốn “’Bantams In Colour” do nhà Domestic Fowl Trust xuất bản năm 1984 có quá nhiều sai sót, nhất là với một cuốn sách được viết vào thời hiện đại – hình yokohama bantam màu điều (black/red) lại được ghi chú là “phoenix chuối lửa” (golden ducwing).

Cuốn sách tiếp tục lý giải “đừng nhầm lẫn với yokohama, một giống gà thuần. Ở Anh, phoenix đôi khi bị nhầm với yokohama.” Nó cũng phát biểu rằng màu chuối bạc (silver duckwing) và chuối lửa là những màu lông duy nhất, màu vàng là màu chân duy nhất, và rằng mồng dâu (pea) là lỗi. Trên thực tế, chân có thể vàng, lục hay lam nhạt (màu vàng chỉ xuất hiện ở những con lông mã đỏ), và mồng có thể là mồng lá , mồng dâu hay mồng trích (walnut). (Tai có thể trắng hay đỏ, màu đỏ chỉ xuất hiện ở những con lông mã đỏ – theo tiêu chuẩn mới được tóm tắt gần đây trong Poultry Club Standards).

Lần tìm về những xuất bản sớm hơn – Cuốn “Poultry for Prizes and Profit” của Long (1895) ghi nhận việc lai tạo giống gà “phoenix” của những tay chơi người Đức, những người “lai xa với giống gà yokohama” và đoạn về giống gà yokohama viết “… tương tự như giống phoenix ở một số đặc điểm, nhưng… lông của chúng không có xu hướng mọc dài như ở phoenix.

Giống gà này không có những tiêu chuẩn cụ thể để được xem như là một giống gà đặc trưng hay riêng biệt.” Tuy nhiên, vào năm 1911, trong bài hiệu đính cuốn “Book of Poultry” của Wright, Lewer phát biểu rằng “vào năm 1878, những con gà xuất xứ từ Nhật Bản xuất hiện ở Đức, và hai năm sau ở Anh… một số được trưng bày như là yokohama, số khác như là phoenix, nhưng những so sánh kỹ lưỡng về ngoại hình… không thể chỉ ra bất kỳ khác biệt nào ngoài đôi chút khác biệt về màu lông…

Những con gà như vậy thỉnh thoảng được trưng bày như là “gà chọi Nhật Bản” kể từ năm 1872. Rất nhiều tên gọi được sử dụng. Tên mà người Đức đưa ra, “phoenix”, hầu như không truyền tải ý nghĩa gì và tên “gà đuôi dài Nhật Bản” quá lại chung chung. Một số người cố gắng sử dụng tên “shinowaratao” nhưng tên gọi giống gà “yokohama” đã trở nên quen thuộc.” (tình cờ, vào năm 1911, một câu lạc bộ chuyên nuôi giống gà yokohama được thành lập và tiếp theo đó nhiều thể loại và triển lãm được tổ chức).

Vào năm 1915, cuốn “Poultry Manual” của ngài T.W.Sturges nói về giống gà yokohama như sau “thường được gọi là gà Nhật đuôi dài hay phoenix” và vào năm 1921, cuốn “Cyclopedia of Poultry” của Hicks phát biểu rằng “một trong những đặc điểm riêng biệt của giống gà yokohama là mồng dâu, vốn cực kỳ mạnh mẽ về tính khí và hình dạng và là giống gà chọi của Nhật Bản (giống gà đòn shamo không xuất hiện ở Anh mãi cho đến những năm 1970).

Giống gà phoenix hay đôi khi còn được gọi là gà đuôi dài Nhật Bản, lại thường có mồng lá”. Tuy nhiên, cũng bài viết đó phát biểu rằng “gà yokohama có thể có mồng dâu hay mồng lá, và gồm các biến thể nhạn, chuối, chuối lửa và bông.” Tiêu Chuẩn Câu Lạc Bộ Gia Cầm (Poultry Club Stadards) những năm sau đó (1922) quy định gà yokohama mồng dâu hay mồng lá đều được chấp nhận (mồng dâu chỉ xuất hiện ở những con lông mã đỏ) và không đề cập gì đến “phoenix”.

Cuốn sách xuất bản mới gần đây “’Japanese Long-Tailed Fowl” của J.Batty vào năm 1994 vẫn còn phát biểu “yokohama và phoenix tương đối phổ biến ở Anh” – gà “vai đỏ” được gán tên yokohama và gà có màu gà chọi được gán tên phoenix. Sách cũng nói rằng gà phoenix có mồng lá mặc dù đoạn sau lại nói “luôn có sự nhầm lẫn giữa phoenix với yokohama” nhưng ở Anh hiện nay, Câu Lạc Bộ Gia Cầm (Poultry Club) coi cả hai như là yokohama.

Sách cũng có phần tham khảo về onagadori, giống gà đuôi cực dài của Nhật, mà chúng phải được nuôi trong chuồng bảo vệ đặc biệt với mục đích giúp đuôi phát triển đến chiều dài không tưởng là 10 m – những tấm hình trong bài viết của Frank Ogasawara đăng trên tạp chí National Geographic tháng 12 năm 1970, hay trong sách tiếng Đức “Schoene Janpaner-, Phoenix- und Zwergphoenix-Huehner” của Rolf Ismer (1989). Sách này cũng có những hình ảnh tuyệt vời minh họa sự khác nhau giữa lông đuôi của onagadori với phoenix (hay yokohama đối với người Anh). Có một số onagadori ở Anh nhưng rất ít con được đem trưng bày.

Tôi hy vọng bài viết này không tạo thêm nhiều ngộ nhận nữa – tuy có rất nhiều thông tin trái ngược mà tôi chỉ ra ở đây.

Phải luôn ghi nhớ rằng, giống gà yokohama được đánh giá chủ yếu dựa trên số lượng, chất lượng và độ dài của lông đuôi và lông cổ với 45% điểm số. Kiểu và cân nặng chiếm hơn 20% điếm số – màu sắc chỉ chiếm 5% và đầu 10% (còn lại là kích thước 10%, điều kiện 5% và chân 5%).





May thay, chúng ta sưu tầm được những tấm ảnh này từ chương trình lai tạo của Hugo du Roi. Ngài du Roi là chủ tịch Hội Gia Cầm Đức và là người sưu tầm giống gà đuôi dài mới du nhập (có lẽ là gà onagadori gốc), ông ủng hộ tên “phoenix” vì đó là loài chim huyền thoại và nổi tiếng. Nỗ lực lai tạo của ông đã tạo dựng nền tảng cho giống gà đuôi dài ở lục địa châu Âu. Gien lông đuôi cực dài “gt”, vốn phát xuất từ gien không thay lông (non-moulting) của giống gà onagadori, được duy trì qua mấy chục năm trời lai tạo. Gien không thay lông “nm” bị mất sau thời thế chiến, nhưng điều may mắn tuyệt diệu là giống gà đã không bị tuyệt chủng cùng với kiểu tư duy thực dụng vào thời đó.

Những con gà trong hai tấm ảnh chụp từ đầu thế kỷ 20 thể hiện kiểu mồng dâu ba khía, lông mã, lông phụng rất dầy và dài.

Hai tấm ảnh lịch sử khác về những con gà hậu duệ từ chương trình lai tạo của ngài du Roi. Chúng là những ví dụ rõ nét về chất lượng đuôi rất cao vào thời đầu thế kỷ 20. Màu của con gà trống điều trông đậm hơn so với yêu cầu của trọng tài trong các cuộc triển lãm ở lục địa châu Âu ngày nay. Con gà chuối ở dưới thể hiện lông cổ không có vạch đen ở chính giữa, một đặc điểm của giống gà onagadori ngày nay. Hầu hết gà phoenix ở châu Âu đều có vạch giữa.





Khi những con phoenix/yokohama đầu tiên được đem triển lãm ở Đức và toàn châu Âu đã gây ra một chấn động. Hình vẽ ở dưới mô tả một con gà trống với lông phụng đột biến, lông mã và lông cánh dài. Hình vẽ ở dưới và hình chụp ở trên có kiểu hình rất tương tự.



Bộ lông nổi bật của hậu duệ giống gà đuôi dài Nhật Bản, phoenix/yokohama, chiếm được cảm tình của công chúng, thể hiện được hình ảnh của giống gà và tạo niềm cảm hứng cho các họa sĩ nhờ vẻ đẹp của chúng.

ANH QUỐC – ĐẦU THẾ KỶ 20

Ở nước Anh, chương trình lai tạo giống gà đuôi dài cũng tương tự như ở lục địa châu Âu, nhưng không khắt khe về màu sắc, kiểu mồng hay màu chân. Hai tấm hình ở dưới thể hiện rõ nét những con gà chọi màu chuối, mồng dâu với rất nhiều máu gà đòn châu Á (như ở gà yokohama “vai đỏ”). Kiểu hình “yokohama” ở Anh có lẽ gần với những con được nhập khẩu ban đầu hơn là dạng phoenix mồng lá, tai trắng đặc trưng. Hai tấm hình dưới đây là một minh chứng nổi bật cho đẳng cấp của giống gà đuôi dài vào đầu thế kỷ 20. Mỗi tấm đều thể hiện xu hướng ban đầu của giống gà: kiểu hình gà chọi và dạng mồng lá dài, diễm lệ hơn.





HÀ LAN – ĐẦU THẾ KỶ 20

Tôi tìm thấy những hình này trong một cuốn sách tiếng Hà Lan vào cùng giai đoạn với những ví dụ ở trên. Xin lưu ý rằng lông mã bị ngắn một cách “đột ngột”.

Những hình này minh họa kiểu hình màu gà chọi yokohama/phoenix như chúng ta thấy cho đến tận những năm 1970 khi giống gà onagadori được lai xa thành nhiều dòng ở Đức và lai xa nữa với gà lơ-go (leghorn), gà mã lai, krueper, modern english game, old english game và bantam phoenix. Tôi không rõ trái trứng to tướng như trứng đà điểu có ý nghĩa gì. Chắc chắn họa sĩ không thể cho rằng trái trứng to như vậy lại liên quan đến giống gà!? Đây là một bằng chứng nữa cho thấy kiểu gien lông mã dài “sg” hoàn toàn độc lập với gien tác động lên chiều dài lông đuôi và lông phụng.

Tranh cãi với khách hàng... Bạn thắng ..... Khách hàng đi mất
Tranh cãi với đồng nghiệp.. Bạn thắng ..... Đồng nghiệp xa dần
Tranh cãi với người thân.... Bạn thắng ..... Tình thân biến mất
Tranh cãi với bạn hữu........ Bạn thắng ..... Bạn hữu dần xa
Tranh cãi với vợ / chồng.... Bạn thắng ...... Tình cảm nhạt phai
Tranh cãi .....Tranh cãi ......
.................... Dù tranh cãi với bất kỳ ai?........
Bạn thắng thì đã sao ? Bạn nghĩ rằng bạn đã thắng ?
Nhưng .......... Thật ra bạn THUA nặng và mất tất cả !
Ngẫm và nghĩ , Nghĩ và ngẫm
[ATTACHMENT NOT FOUND]

Để lại hai lồng chim mi với giá hợp lý cho các bác đã có kinh nghiệm.
1 lồng tre già hai niên lồng ,móc nẹp đồng,nên màu đẹp giá 1,1 tr.[ATTACHMENT NOT FOUND]
Địa chỉ 20 phố Bồ Đề,Long Biên ,Hà Nội. Sđt 0934566800

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

[ATTACHMENT NOT FOUND]

Nói đến lộn mèo ( lộn cầu) ở chim thì anh em dường như ai cũng sợ. Và dường như nó đã là bệnh “nan y” khó chữa. Có nhiều người phải chấp nhận ” sống chung với lũ” hoặc thả em nó về với thiên nhiên. Cũng có người tự hỏi : Tại sao không chơi chào mào lộn mèo?

Xin trả lời là : Chơi chim chào mào để hót và đi chơi giàn, chim lộn mèo trước hết là thấy rất ngứa mắt. Thứ 2 làm chim mất sức và nếu đang cho chào mào đi thi, chim người ta hót, chét. Chim mình bên cạnh cứ lộn như làm xiếc, chắc chắn 1 điều là chim sẽ bị loại.

Trị chào mào lộn mèo thì tỉ lệ thành công khoảng 80% .Nếu phát hiện sớm thì tỉ lệ thành công càng cao hơn. Và anh em cần phải kiên trì có thể mất 3 tháng đến 1 năm mới trị được. Chia sẻ anh em 1 số cách trị chào mào lộn mèo sau :

Cách 1 : Nếu chim đang ở lồng tròn thì anh em chuyển sang lồng vuông và bố trí lại cầu như sau : Hạ cầu chính ( cầu ngang) xuống sát với đáy lồng, cho 4 cầu bán nguyệt nhỏ ở 4 góc phía trên gần nóc lồng. Bố trí thức ăn ở dưới và nước ở trên để chim bay lại ăn uống. Và độ cao như vậy chim sẽ chỉ dám nhảy lên thôi chứ không dám lộn nửa và khoảng 3 tháng là em nó sẽ hết ngay. Cách này tỉ lệ thành công cao nhất.

Anh em xem qua tấm hình tham khảo.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
Bố trí lồng cho chim lộn mèo
Cách 2 : Cho chim vào lồng tròn 60 nan loại cao. Rồi bố trí cầu bán nguyệt như sau : Dùng 2 cầu bán nguyệt loại lớn. Cầu số 1 để sát đáy lồng và nằm trực diện với cửa lồng, cầu số 2 để ở giữa lồng và nằm bên trái, cầu số 3 để sát trên nóc lồng sao cho chim rướn đầu là đụng nóc và nằm bên phải. Mục đích là 3 cầu sole nhau làm cho chim không thể nhảy được. Cách này thành công khoảng 90%.

Đây là hình bố trí cầu bán nguyệt ở lồng tròn anh em tham khảo.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
Bố trí cầu bán nguyệt trị lộn
Cách 3 : Cho chim vào lồng nhỏ nuôi cu gáy, lồng bẫy, hoặc thả vào aviary. Cách này thì xác định chỉ nghe chim hót, mang đi bẫy hoặc làm cảnh. Vì phải nhốt đến 1 năm mới hết được.

Ngoài ra còn có cách bố trí 2 cầu ngang sole nhau ngang bằng với chiều cao của chim để khi chim ngước lên đụng cầu mà không dám nhảy. Cách này không hiệu quả vì làm chim sợ và tháo cầu ra chim lại lộn. Hi vọng anh em sẽ thành công trong việc trị chào mào lộn mèo, nếu có cách nào hay hơn, xin vui lòng chia sẻ dưới bài viết để mọi người cùng học hỏi nha.

Chúc anh em luôn vui vẻ với thú chơi chào mào!

Chào mào má trắng hay chào mào con nếu không được cho qua lồng tắm từ lúc nhỏ thì khoảng 2 – 3 mùa chim sẽ không chịu qua lồng tắm.Mà chỉ tắm trong cóng nước uống,để cho chào mào qua lồng tắm thì cần phải kiên trì và không được nóng vội.Mình đã từng gặp trường hợp chú chim chào mào 4 mùa không chịu qua lồng tắm,dù có lùa kiểu nào,kết quả là chim hoảng mất lửa,đầu bị trầy xước do nhảy mạnh quá.

Nguyên nhân : Do từ nhỏ chủ chim không chịu tập cho chào mào qua lồng tắm mà cho tắm ngay trong lồng nuôi.Với thời gian 2 , 3 năm sẽ tạo thói quen cho chim và chim chỉ ở trong lồng chứ lùa qua lồng khác cũng không được.Để lùa chim qua lồng tắm anh em xem các cách dưới đây để áp dụng cho chim của mình.

Đối với chim bổi thì anh em chỉ cần tới lùa vài phát là chim nhảy qua,còn đối với chim thuộc thì rất khó.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
Cho chào mào qua lồng tắm
+Cách 1 : Kè chim vào sát lồng tắm,bình thường chim bổi lùa mất 30 giây thì chim thuộc cần tới 5 – 10 phút.Anh em dùng 1 tay lùa bên này,một tay lùa bên kia.Cứ lùa cho chim nhảy xuống cầu dưới,khi chim nhảy xuống cầu dưới thì anh em dùng tay đập một cái,theo phản xạ thì chim sẽ phóng về phía trước là sẽ qua lồng tắm.Tập vậy 3 ngày liên tiếp chim sẽ quen,khi kè lồng tắm chim sẽ nhảy vào.Nếu chim vẫn không chịu qua thì có thể dùng một cái cây nhỏ để lùa.Chú ý lùa từ từ tránh làm chim hoảng tung lồng và mất lửa.

+Cách 2 : Nếu lùa như trên không được thì anh em tháo luôn 2 cái cầu phía trên ra,chỉ để cái cầu chính phía dưới để chim nhảy qua lồng tắm thôi.Rồi bắt đầu cho chào mào qua lồng tắm như cách 1.Hầu như tới cách này thì đa số đã thành công.Nhưng nhiều con dạn quá không chịu qua thì chuyển qua xài cách 3.

+Cách 3 : Cách này của bạn Thelos84 chia sẻ là cho chim nhịn đói.Cách này bạn ấy đã làm thành công với chú chào mào 3 mùa.Trước khi cho chim tắm khoảng 1h,anh em lấy thức ăn ra hết cho chim nhịn đói,sau đó cho nửa trái cà chua,cam,hoặc cho cóng thức ăn vào lồng tắm rồi để lồng sát lồng tắm.Chim đói bụng thấy thức ăn là bay qua ăn ngay.

+Cách 4 : Vẫn chỉ để 1 cầu chính thôi,mang cả lồng chim và lồng tắm ra phơi nắng cho chim nóng.Lấy cóng nước ra,rồi kè lồng tắm cho chim qua,để vậy khoảng 30 phút chim sẽ nóng và khát nước sẽ nhảy qua uống nước.Nếu chim chưa chiụ qua thì anh em bắt đầu lùa.

Với 3 cách trên anh em có thể kết hợp cho thêm 1 lồng tắm nữa và cho con đã tắm vào tắm.Chim sẽ nhìn con kia và học theo để tắm.Chim đã qua lồng tắm mà chưa chịu tắm thì vào đây xem : Cách tắm cho chào mào

Nếu qua 3 cách trên mà chưa được thì chỉ có nước bắt chim qua mà thôi.Anh em chú ý phải kiên trì và đừng nóng vội nha,đừng có lùa 1 tí không được mà làm mạnh quá hay bắt chim ra luôn,lúc trước mình cho chào mào qua lồng tắm không được là đập lồng ầm ầm và bắt ra còn bóp cho chim 1 cái cho hả giận.Kết quả là chim bị mất lửa và sợ người.Hi vọng bài viết sẽ giúp cho anh em thành công trong việc cho chào mào qua lồng tắm.Rất mong được nhận thêm các cách khác của anh em để bài viết được hoàn thiện hơn.

Có những chú chim chào mào nuôi một thời gian thì phát sinh tật bám nóc lồng. Có con thì ở nhà mới bám nóc lồng, có con thì ra cội chơi được 1 lát thì bám nóc lồng. Chim bám nóc lồng nhìn rất khó chịu, mất thẩm mỹ và giá trị của chú chim. Nếu anh em đang có chim bị tật bám nóc thì cùng tham khảo cách trị chim bám nóc lồng này nhé.

+ Nguyên nhân chim bám nóc lồng.

1. Do chim bị hoảng loạn, chúng ta treo chim ở vị trí có người qua lại nhiều. Khi có người chim sợ sẽ bay hoảng loạn, bám nóc lồng. Một thời gian dài sẽ sinh ra tật bám nóc lồng.
   
2. Do chúng ta thường xuyên để chim ở dưới đất như là để trong lồng tập lực, để lồng nuôi dưới đất phơi nắng. Khi chim nghe con khác hót sẽ bay nhảy, bám nóc, ngước cổ, tìm đủ kiểu để đấu lại nên phát sinh ra hiện tượng bám nóc.
   
3. Treo lồng chim gần nhau, treo con cao con thấp. Con ở dưới thấp sẽ cố gắng bám nóc để đấu với con treo ở phía trên.
   
4. Do chim quá căng lửa, bình thường treo vậy không sao. Nhưng hễ nghe chú chim nào hót là sẽ nhảy, bám nóc đủ các kiểu.
   
5. Do nhốt chim trong lồng vuông. Đa số những chú chim có tật bám nóc lồng đều ở trong lồng vuông. Tuy nhiên trong lồng tròn vẫn có nhưng ít hơn. Vì lồng vuông mặt nóc lồng phẳng nên chim hay bám nóc hơn so với lồng tròn.
   

1. Nếu chim mới bị nhẹ thì mỗi lần mở áo lồng, anh em không lấy áo lồng ra mà cuốn lại để trên nóc. Chim nhìn thấy áo lồng sẽ không bám nóc lồng nữa.
   
2. Vẫn để chim trong lồng cũ. Nhưng chúng ta bố trí thêm miếng giấy carton cứng, hoặc miếng phim X-Quang. Sau đó dán kín phía trong nóc lồng chim, chim sẽ không bám nóc được nữa. Và cứ khoảng 1 tháng chúng ta lại lấy miếng che nóc lồng ra cắt nhỏ đi 1 tí rồi gắn vào lại. Cắt vậy khoảng 5 lần hết miếng đó là chim sẽ hết bám nóc. Cách này dùng cho cả lồng vuông và lồng tròn. Nếu lồng luông thì chỉ để 1 cầu chính ở dưới thôi bảo đảm nhanh hết. Tuy nhiên cách này nhìn hơi mất thẩm mỹ và cũng cần thời gian dài.
   
3. Nếu không dùng giấy bìa cứng dán bên trong nóc lồng như trên thì anh em có thể treo vài cái nút áo trên nóc lồng bằng sợi chỉ. Gió thổi nút áo đung đưa, chim sẽ bớt bám nóc lồng. Có nhiều con khi thấy nút áo không dám nhảy lên cầu phụ 1 thời gian đó. Cách này trị cũng hiệu quả, thẩm mỹ hơn cách trên nhưng treo vậy chim bu ở chỗ khác thì phải bố trí rất nhiều nút áo.
   
4. Đổi lồng cho chim : Cách này dành cho những chú chim bị nặng. Nếu đang ở lồng vuông thì chuyển sang lồng tròn và bố trí 3 cầu thẳng ( 2 cầu trên song song nhau ). Còn nếu đang ở lồng tròn đã bố trí thêm miếng giấy trên nóc lồng mà vẫn bị hiện tượng đó thì anh em chuyển hẳn chim qua lồng nấm có nóc phía trên nhọn và nhỏ, đảm bảo chim sẽ hết bám nóc.
   

• Nếu chim bám nóc do hoảng loạn thì anh em nên treo xa người ra 1 tí và thuần từ từ.
  
• Hạn chế để chim ở dưới đất, cái này sinh tật của chào mào rất nhiều. Nếu lồng lực không treo lên được thì anh em dùng giấy che nóc lồng lực ở 2 đầu cầu.
  
• Treo chim ngang hàng nhau, không treo con thấp con cao. Treo không đúng làm con ở dưới thấp bám nóc để đấu với con trên.
  
• Nếu chim căng lửa quá làm bám nóc lồng thì anh em cần phải thường xuyên mang chào mào đi dợt. Có thời gian thì nên mang đi 1 tuần / 3 lần. Nếu nhà có ít chim thì không nên trùm áo lồng quá nhiều, làm chim bứt rứt cứ nghe chim khác hót là bám nóc, bu lồng, làm đủ kiểu để đấu lại.
  

Sáng nay đi tuyển em Mi cho cụ Micui. có vài hình về mấy góc bán Mi chia sẻ với anh em về khu chợ em hay đi. hihi[ATTACHMENT NOT FOUND] [ATTACHMENT NOT FOUND] [ATTACHMENT NOT FOUND] [ATTACHMENT NOT FOUND] [ATTACHMENT NOT FOUND]