Tại Hội thi- Triển lãm sinh vật cảnh (SVC) chào mừng sinh nhật Bác Hồ ở Quy Nhơn (từ ngày 10-16.5), anh Cao Văn Tuấn ở thị trấn Bồng Sơn (Hoài Nhơn) đã ra mắt những người yêu thích chim cảnh một cặp chào mào độc nhất vô nhị. Cặp chim có vẻ đẹp kỳ lạ, màu sắc tuyệt vời hiếm thấy.

[URL="http://www.baobinhdinh.com.vn/suckhoe-doisong/2005/5/10222/images/images9592_choichim1010115.JPG"][/URL]

Con chào mào lông trắng tuyền, một trong hai con chim quý của anh Cao Văn Tuấn.

[URL="http://www.baobinhdinh.com.vn/suckhoe-doisong/2005/5/10222/images/images9590_choichim211110.JPG"][/URL]

Anh Cao Văn Tuấn với cặp chim chào mào quý hiếm tại Hội thi - Triển lãm SVC tỉnh Bình Định năm 2005.

Mới đây anh Tuấn đã bán cho một "tay chơi" ở Thủ Đức một con chào mào màu trắng lem (sút hơn hai con còn lại) với giá 16 triệu đồng, làm choáng ngợp giới chơi chim ở Bình Định. Anh Tuấn cho biết, 2 con chào mào lạ còn lại này sẽ có giá 20 triệu đồng một con.

1. Giới thiệu sơ về các loại chào mào
[ATTACHMENT NOT FOUND]

Chào Mào Mơ Như các nghệ thuật nuôi dưỡng sinh vật mà mỗi cá nhân thích, thì Chào Mào cũng nằm trong những giống chim mà khiến cho các fans mê không chi bằng. Trong bài này tôi xin giới thiệu những cách thức căn bản nuôi chim Chào Mào. Từ việc lựa chọn chim bổi/mộc cho tới ngày thành một tay nuôi rành về giống Chào Mào này.

Khi vào thú chơi gì đi nữa cũng phải cần sự đam mê và siêng năng, chứ chỉ thích theo phong trào thì không tài nào bền được và giỏi được. Khi mới vào thú nuôi Chào Mào, một ai đó tình cờ do có duyên, hay sở thích muốn nuôi chim gì đó mà cơ duyên đưa đến.

Giá chim dạo này giao động từ 20 nghìn cho tới bạc triệu, và loại: Gián Cánh, Bạch Đề, Bạch Tạng, Chào Mào Bông, Mơ, là giống dị tướng bị đột biến, chim có màu trắng lạ thường, như có cánh trắng, lông đốm đốm trắng trên lưng, đầu, hoặc đuôi nguyên một hoặc vài cọng lông trắng, cánh trắng có một vài cọng lông trắng và cả móng trắng tùy vào con, có con toàn móng trắng hết. Đặc biệt giống Bạch Tạng thì bị đột biết hết cả thân hình, toàn thân trắng tinh, đặc biệt hơn nữa là riêng cái lông dưới đít và cái tách của nó vẫn còn đỏ. Xin nhắc một ai đó muốn mua giống Bạch Tạng thì phải để ý cặp mắt, bởi Bạch Tang như thế cặp mắt sẽ có màu đỏ, không còn đen nữa. Riêng giống chim Chào Mào Bông thì phải tùy độ đột biến của nó nằm ở đâu. Nếu nguyên cái đầu trắng còn thân hình đen, thì chỗ bị đột biến là nơi đầu nên cặp mắt sẽ có màu đỏ, còn lại giống chỉ bông trên lưng thì cặp mắt vẫn bình thường. Khác với chim Chào Mào bình thường, và giá cả có thể nói tới bạc triệu trở lên, tùy vào địa phương, nhu cầu và thể chất của con chim. Cho nên cũng có vài người ham tiền thiếu đạo đức đã nhuộm màu trắng trên lông chim và bán giá cao, sau khi chim thay lông hoặc tắm thời gian thì màu nhuộm trôi đi thì hỡi ôi. Cho nên phải cẩn thận và phải quen biết người giới thiệu để mua, còn không phải có kinh nghiệm nhất định.

2. Kỹ thuật nuôi chim


Chào Mào Bạch Tạng Khi mới vào việc mua một con chim để nuôi thật là khó, bởi ta không biết gì về chim rất chi là khó. Từ việc không biết thế nào là con chim hay, chim trống hay mái, xem tướng thế nào mới là một con chim chuẩn để nuôi.

Ta có thể tìm chim từ tiệm bán chim, hoặc từ các bạn đi bẫy về. Từ tiệm bán chim theo mình thì, thật là khó tìm bởi giá cao hơn người bẫy bán lại. Hai là chim đẹp hầu như hiếm lắm, nếu có chim đẹp bổi/mộc thì giá lại cao hơn chim thường 2-3 lần.

Những chi tiết khi lựa chim trống đẹp hay: Chào mào trống và mái rất chi là giống nhau, cho nên ngay cả một tay nuôi lâu ngày đôi khi còn nhầm lẫn. Tuy nhiên ta có thể dựa vào vài chi tiết để chọn chim trống. Chim trống khác chim mái ở tướng to hơn, cánh dài hơn, đầu to hơn, tách đỏ của nó to nhiều lông hơn chim mái. Mũ thường thì cao hơn chim mái, giọng hót được phong phú hơn tức là đi được từ 6-9 âm thanh dài, còn chim mái chỉ đi được 3-4 âm thanh lập đi lập lại hoài là: wit' tu hìu. Muốn cho chắc ăn là chim trống trong lưỡi có chấm đen, cỡ 3-4 chấm ở cuối lưỡi là trống. Tuy nhiên đôi khi có vài cô chim mái tướng không thua cho chim trống cho nên rất dễ bị lộn (trường hợp này rất chi là hiếm, như 95/100 vậy).

Khi chọn chim phải chọn con chim lanh lợi, lí lắc, nhìn thấy điệu bộ lanh lẹ. Cặp ức tức là hai viền lông đen bên ngực nó phải to, khá dài cho tới dài gần đụng nhau thì quả thật là quý hiếm. Nói về mũ, tuy mũ chim rất chi là phong phú, thấp có, cao có, to và nhỏ nhưng chỉ có hai loại thường được nuôi nhiều nhất là mũ lân và mũ rơm. Mũ rơm tức là to đều từ gốc tới đỉnh mũ cao chọc trời thẳng đứng khá cong, và mũ lân là cong y như sừng đầu lân vậy. Cặp chân phải to dài, tướng chim đòn dài, tức là thân hình nó dài. Nói về miệng chim, miệng chim ta chọn chú miệng mỏng ngắn thì siêng hót lắm. Riêng loại ngũ đoản là phải ngắn hết mới quý như thân hình ngắn, chân ngắn, miệng ngắn, mũ cong ngắn, đuôi đều ngắn thì mới quý mà ức phải dài.

Họng bò tức là khi hót phù ra như ễnh ương.

Cách tập luyện chim bổi:

Có hai cách nuôi từ chim bổi. Đó là từ chim đã đỏ tách ngoài trời, gọi là chim trời hoặc chim bổi già, gọi là già vì đã trưởng thành má đã đỏ. Chim chuyền là chim con còn chuyền cành, và chim tơ là các chú đã bay được to xác như chim đỏ tách bộ lông còn màu xám, có nơi gọi là chim má trắng. Đánh giá về hai giống này thì: chim đỏ tách nuôi lên thường thì hay hẳn sau một năm, như giọng hót chất lượng và cách đấu đá. Riêng chúng lâu dạn hơn chim chưa đỏ tách. Chim chưa đỏ tách chỉ có cái lợi là dạn lẹ mà thôi, và sau khi thay lông thì đẹp lắm do không bay nhảy vô độ. Tính độ hay của con tơ thì cỡ 30% là hay còn chim đã đỏ tách thì tới 80%, sau mùa thay lông thì ta có thể chơi đã lắm rồi, và đặc biệt là chim đã đỏ tách với ta nuôi cỡ 4 tháng đổi lên thì đã thấy chúng chịu đấu với chim lạ sung tí rồi, vì nuôi ở nhà nếu có chim mồi thì nó sợ phần nào và quen với chim ở nhà, nếu các fans nuôi một cặp thì chúng cũng quen nhau từ giọng hót và quen mặt nên ít đấu nhau. Các fans mới vào nghề nuôi, như nuôi hai con bổi mới lên mình sẽ thấy ở nhà nó đấu đá và hót rất chi bình thường cho tới khi ta nhờ bạn bè mang tới một con khác. Ta sẽ nghe chúng hót như rút giọng, hót siêng nhiều hơn, có vẻ sung hơn. Đặc biệt khi treo cho hót cỡ nửa tiếng sau rồi kê lồng cho đấu sẽ thấy nó đấu khác lạ.

Cách nuôi chim bổi thành chim thuần mồi: bắt đầu nuôi thì nên nuôi hai con, thường bổi đã đỏ tách thì khá nhát, nên ta phải treo gần người, nếu độ bay tung lồng của nó còn nhiều quá thì che bớt nửa lồng rồi từ từ thời gian mà mở dần ra. Ta cũng có thể để vào lồng hạn chế không cho tung đầu như lồng che bằng lưới ruồi, khiến nó không chui đầu ra tróc đầu chảy máu. Nếu có lỡ tróc đầu chảy máu thì qua mùa thay lông miếng vảy đó sẽ tróc đi và mọc lông lên lại. Cách tập cho dạn người bằng cách treo gần chỗ người qua lại treo thấp ngang nửa thân người, khi nó ghiền ăn một món gì đó, ta nên đút cho nó ăn hơn là bỏ vào vào hủ đồ ăn, việc này sẽ giúp nó dạn hơn với chủ nó.

Trong thời gian nuôi cỡ 5 tháng đổi lên con chim phải khá dạn và hót siêng rồi. Lúc này ta nên để ý chăm nó tí, như siêng cho tắm hơn vì còn là bổi trời còn nhát lắm tuy nhiên các fans thấy cho tắm được từ ngày trước thì tốt lắm (cách cho tắm tôi sẽ xin viết sau). Ngoài việc để gần người, trong quá trình nuôi từ ngày mang về, ta nên treo nhiều chỗ, quanh nhà đặc biệt là trên cây, việc này giúp nó làm quen với chỗ lạ, mà sau này nó sẽ đấu bắt cứ nơi nào. Tránh cho đấu với chim mồi người ta nhiều (hoặc chim mồi của mình ở nhà nhiều) chỉ đôi khi kê tí mà thôi, bởi kê đấu nhiều lần như thế sẽ khiến nó sợ (bởi chim bổi chưa qua mùa thay lông không có độ sung nhất định, còn sợ người không đấu mạnh), cho dù ta nhìn nó vẫn đấu bình thường với chim mồi, nhưng không nên cho đấu lâu. Bởi rất chi là nhiều chim mồi hay mà đấu riết sau này hễ gặp đối thủ mạnh nó sẽ đấu tí là dừng đi, nên kê cho đấu với con ngang lứa với nó. Tôi nêu lên như thế vì cái này giúp cho độ sung của nó về sau này chớ không phải nhất thời thấy nó sung mà ta kê cho đấu đá vô độ.

Trong thời gian nuôi, nếu nó là chim dùng để bẫy sau này thì. Hầu hết ai cũng biết là đi bẫy phải cần cây sào lồng. Mà hơn phần nửa số Chào Mào nuôi qua mùa thay lông mà ta không dùng sào tập treo lồng thì nó sẽ sợ sào, bởi ta cầm cây sào đưa tới lồng, bản năng của nó nghĩ mình sẽ dùng xua đuổi nó. Cách tốt nhất là gác cây sào vào chỗ chắc rồi treo lồng lên theo thế như ta đang cầm sào treo lồng vậy. Treo vài lần nó sẽ quen cây sào và không sợ nữa. Rồi cứ như thế nuôi qua một mùa thay lông thì nó sẽ đẹp và hay lên, muốn biết độ sung của nó thế nào thì nhờ một người bạn mang chim mồi lạ tới treo cho hót xem nó phản ứng thế nào. Chào Mào mà nghe giọng chim là nó hót đối lại sung lắm, và chim hay thì sẽ rút như vít vít vít liên hồi đó là thế kêu chim về lại lồng, mà ngoài rừng khi đi bẫy, chim trời tới lồng rồi bay thì nó sẽ rút như thế. Khi kê cho đấu thấy độ sung của nó đấu mạnh cách nhấp liên hồi, trận đấu kéo dài thì đã thành công rồi, còn nếu nó chưa sung lắm thấy đấu tí rồi ngừng thì đem ra khuất ngay. Treo cho hót qua lại và tiếp tục thử lại vài lần với thời gian cũng phải hơn 2 tuần. Các fans vẫn có thể mang đi thử, theo tôi thì nếu nuôi đúng một năm thì có thể cho đi tập trận rồi, tức là mang tới chỗ dợt treo cho hót, nhưng phải khuất không cho nhìn thấy chim khác. Cách tôi hay dùng là nuôi qua năm (một mùa thay lông) là mang đi bẫy tập trận cho nó vào mùa chim tơ. Ra rừng mới đầu thì chưa sung chớ đi vài lần nó sẽ sung hẳn lên, hay lên thấy rõ.

Và rồi trong thời gian trôi qua, ta chợt thấy chú chim ta chăm đã gọn đẹp lông lá mướt, đấu đá và hót hay, thì lúc đã ta tự thưởng có chính mình một cái gật đầu mãn nguyện. Cho nên nhiều dân nuôi rành chim vẫn thích tìm lùng chim bổi nuôi lên, vì có nhiều lý do, như nó có nhiều kỷ niệm với ta, công sức ta chăm nó, có thử thách, và tràn đầy nghệ thuật khi nuôi một con chim bổi thành mồi.


3. Cách chăm sóc chim

Điều kiện nuôi Chào Mào thật đơn giản lắm không có gì khó. Ngoài bột/cám, cào cào/côn trùng, đặc biệt là trái cây, ta có thể cho chúng ăn đủ loại trái cây mềm đặc biệt là trái có màu đỏ như: cà chua, ớt Tây (ở Đà Lạt loại to to), chuối, cam. Theo vài tài liệu tôi đọc thì, cà rốt rất chi là tốt. Được gọi là vua của rau quả. Vì nó cứng quá cho nên ta có thể hấp mềm cho chúng ăn. Bởi vì tôi tin là những loại rau có sắc màu đỏ này giúp chim Chào Mào giữ cái đít màu đỏ còn tốt cho dù nuôi lâu năm. Có ý kiến cho là ta nuôi theo môi trường tự nhiên của nó như cây xanh hoa hòe màu đỏ, lại ảnh hưởng tới nó. Như thời kỳ thay lông ta dùng áo trùm lồng màu sắc xanh, đỏ hoa hòe. Nếu được ta có thể thử hết những gì nêu ra. Bởi vì, đây là những kinh nghiệm của tôi và tôi cộng lại những kinh nghiệm của các cao thủ lâu năm trong nghề.

Phụ kiện lồng chim: Lồng cho Chào Mào thì không cầu kỳ quá, bởi chỉ cần đơn giản rộng rãi cho chim nhảy để cặp chân được khỏe là tốt. Vì ta nuôi lồng hẹp quá chim không được vận động tốt, khiến cặp chân yếu đi, đặc biệt nuôi từ chim con. Lồng nhỏ gọn trừ khi là để ép chim bổi để cho chúng dạn lẹ mà thôi. Khi đã khá dạn ta nên cho vào lồng rộng. Nói về chim con nuôi từ lúc mớm mồi thì cũng vậy. Khi chúng tự nhảy được thì loại này đã dạn. Ta không nên dùng lồng nhỏ mà nuôi vì tuổi chim con đang phát triển, không được độ dinh dưỡng tốt và điệu kiện hoạt động thì chim sẽ yếu đi mà thôi.

Cầu cho chim: hồi giờ tôi chỉ dùng loại to vừa đủ để chân chim bám vào, không quá to, lại không nhỏ, bởi vì nhỏ quá chim đậu lâu ngày móng sẽ mọc dài ra lẹ. Chân không được bám vững. Thời này có vài fans dùng cầu thế như cong, uốn lượn. Theo vài ý kiến là: việc cong uốn như thế khiến con chim đứng đậu không cân bằng thân hình, sẽ gây ra bị tật cho chân chim.

Vấn đề bệnh tật của Chào Mào: Theo các fans thì tiêu chảy thì do thay đổi cám/bột, nuôi vệ sinh không tốt, chim gần thay lông... chim đi phân chảy hoặc bị đi dính chảy khiến con chim yếu và xù lông. Tôi để ý nhất là vấn đề vệ sinh! Như hũ nước uống và hũ bột để lâu không thay, chim ăn bột rồi rơi cám vào đấy, khiến nước uống hôi chua, cám bột để bị ẩm ướt, bột mua bị hư. Đặc biệt là ta nuôi loại lồng đấy chỉ có miếng ván và lót báo ở trên. Loại này khiến ta phải thay báo hầu như 2 ngày một lần, bởi Chào Mào ăn hay vứt đồ ăn ra. Đặc biệt là ngày ta cho chúng ăn trái cây như chuối, cà chua mà ta cho nhiều quá khiến nó ăn không hết. Trái cây rơi xuống dưới rồi nó lở đi phân dính và và trái cây để lâu hư, và rồi vô tình nó xuống ăn thì bị đường ruột mà thôi.

Cách trị như: ta có thể dọn sạch lồng, vệ sinh hũ bột/nước. Cho cám ăn mới sạch. Không nên cho ăn mồi tươi và trái cây vào giai đoạn này. Qua vài ngày nó sẽ khỏi.

Vài cách khác của các fans là: dùng nước trà đậm hoặc là dùng thuốc đau bụng của người uống là Berberin thì phải, pha tí vào nước cho chim uống.

4. Những cách giải trí từ chim chào mào

Nói đến Chào Mào thì, chúng được nuôi rất chi phổ biến ở Thái Lan, Việt Nam ta, Singapore và Mã Lai. Ở Thái họ có thi tiếng hót Chào Mào hàng tuần, cuối tới là Singapore và Malai cũng có thi. Ở Việt Nam ta thì chơi hót đấu là nhiều.

Như ngày nay đi làm cả tuần do đời sống công nghiệp bận rộn. Tuy nhiên, nếu rảnh ta có thể mang vài chú chim mồi lên núi ngồi cùng bạn bè treo bẫy để giải trí quên đi những ngày mệt nhọc. Thú đánh bẫy Chào Mào cũng rất chi là vui, bởi giữa chim mồi và chim rừng, ta có thể thưởng thức được những tuyệt chiêu của từng chú Chào Mào, từ đấu giọng với chim rừng cho tới cách nước chơi của con chim tức là bung cánh múa me… hoặc cuối tuần ta vẫn có thể mang ra cho chúng hót dượt với chim bạn bè cùng tách cafe thì còn gì bằng.

Khi thưởng thức giọng chim thì các fans ở Hà Nội mê lấy giọng chuông tức là tiếng chim vang như tiếng chuông reo vang, và giọng thổ âm thanh trầm nặng. Và mỗi con một giọng, cho nên nhiều fans ưa tìm nhiều chú chim khác giọng nhau coi như là sưu tầm giọng Chào Mào vậy.

Ở Huế và Đà Nẵng các dân ghiền phần đông chú trọng tới giọng thổ nặng này được gọi là âm thanh đổ, giọng đổ bắt buộc phải đi âm thanh đầu tiên bằng câu "wẹd" nghe rất nặng. Họ mê lấy cách thức đấu đá bằng giọng, bằng cử chỉ của con chim Chào Mào, cho nên fans hay hội tụ lại một nơi nào đó để treo chim hót đấu để giái trí, và đối với fans ghiền Chào Mào, không chi bằng khi được lên núi ngồi rình bẫy chim Chào Mào.

Ở Đà Lạt nghe nói chim Cam Ly là nơi chim giọng hay vì nơi suối nước. Giọng Chào Mào hót nghe hay tiếng như suối chảy róc rách. Cho tới xuống miền Nam từ Hóc Môn cho tới Bình Dương, các fans mê Chào Mào lại mê lấy giọng chim gốc của mình mà ngày nay hầu như không còn nhiều. Cho nên việc lựa chọn chim gốc về để truyền dạy giọng cho các cậu chim con đầy công phu và nhiều bình luận về chất giọng của chim gốc nơi địa phương họ.

Tôi cũng xin giới thiệu về các bạn gần Việt Nam ta như Thái, Sing và Mã Lai.

Ở Thái Lan họ thi chim hót từ sáng sớm kéo dài gần 4 tiếng, chú nào hót nhiều giọng hay thì được giải, và phụ kiện lồng của họ cũng thật là cầu kỳ.

Bên Mã Lai thì lồng và cách chơi chim gần như bên Thái.

Tuy nhiên, ở Singapore lại khác lắm, lồng của họ cũng lạ và cách chơi dễ nhưng khó, vì dễ là không cần giọng hay hoặc dở mà chỉ cần con chim hót nhiều và ché, phải bay lên bay xuống trong chiếc lồng như vậy...

Nguồn Sưu tầm trên Internet

Khướu (Timaliidae) họ chim, thuộc bộ Sẻ (Passeriformes) gồm các loài chim rất đa dạng, có cỡ trung bình, một số loài khướu cỡ nhỏ. Bộ lông khướu mềm, dày, xốp, thường có màu xỉn, cánh tròn, chân khỏe và cao, thích nghi với việc di chuyển trên mặt đất và trên các cành cây, có tiếng hót vang và hay.

Phần lớn khướu sống thành đàn nhỏ, trong các tầng cây bụi hay dưới tán rừng, chủ yếu sống định cư.

Tổ hình chén hoặc tổ có mái che. Phần lớn các loài khướu, con trống và con mái có bộ lông và vóc dáng giống nhau.

I. Các loài khướu:

Trên thế giới có 254 loài khướu. Việt Nam có 95 loài, được xếp vào loài đặc hữu Việt Nam, phân bố ở các tỉnh miền Trung Việt Nam (như Quảng Bình, Quảng Trị), nam Trung bộ và đặc biệt ở Lâm Đồng. Khướu mun (tên khoa học là Garrulax chinensis lugens) được nuôi làm cảnh từ những năm 1994-1995 nhưng là vì chim rừng, nên khó nuôi. Chim khướu chọn nuôi đá nhau là chim khướu bạc má (có tên khoa học là Garrulax chinensis), khác với khướu đầu trắng (Garrulax lexcholophus).

[URL="http://c.upanh.com/upload/3/811/5E0.7918158_1_1.jpg"][/URL]

Ở vùng Kỳ Anh (Hà Tĩnh), A Lưới núi Bạch Mã (Thừa Thiên-Huế) có loài khướu gọi là khướu mỏ dài, tên khoa học là Jabouilleia danjoui, đây là loài chim đặc hữu quý của Việt Nam vừa có giá trị khoa học vừa có giá trị thẩm mỹ. Chim khướu này khi trưởng thành có mỏ dài, không cong, đuôi ngắn, bộ lông nâu hung vàng. Cằm, họng và giữa bụng trắng nhạt, sống định cư ở rừng độ cao 1000m.

Ngoài ra, còn có 2 loài chim khướu có giá trị nữa trong 95 loài khướu ở Việt Nam là khướu mỏ dẹt đuôi ngắn và khướu xám.

Khướu mỏ dẹt đuôi ngắn: Tên khoa học là Paradoxomus davidianus tonkinensis, cũng là họ Timaliidae, bộ sẻ Passeriformes. Chim này có đầu hung nâu tươi, đuôi nâu thẫm, cánh viền màu hung tươi, mắt hung nâu, chân xám hồng. Chúng sống ở các bụi tre nứa trên các vùng đồi có độ cao 600-1000m, có rất nhiều ở Bắc Cạn.

Khướu xám: Tên khoa học là Garrulax maesi, đây là loài chim khi trưởng thành, phần lông trước mắt dưới mắt, má và cằm cùng dãy lông mày có màu đen nhạt. Hai bên đầu có vệt trắng rộng chạy từ phía sau mắt đến cổ; tai xám nhạt; bụng và ngực phớt nâu. Mắt nâu hoặc đỏ. Chân xám đen.

Khước xám sống ở rừng rậm thường xanh nguyên sinh, thứ sinh và rừng khai thác. Người ta gặp chúng ở khu vực Lài Cao, Yên Bái, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Phú Thọ, Vĩnh Phúc… ở độ cao 1600m. Đây là loại chim hiếm, quý.

Trên thế giới, lòai chim khướu tập trung thành từng nhóm nhỏ, sống trong đám rừng tre hoặc trong những bụi cây rậm rạp. Tập trung ở miền nam Trung Quốc, phía tây tỉnh Vân Nam và khắp Đông Dương.

Khướu được nuôi và biết nhiều nhất là khướu bạc má Garrulax chinensis, khướu mun Garrulax chinensis lugens và khướu đầu trắng Garrulax lexcholophus. Khướu đầu trắng còn có tên gọi khác là bù chao, hoặc gọi đầy đủ là bù chao đầu bạc. Khướu đầu trắng hót không hay bằng hai con trước, nhưng bù lại chúng có thể bắt chước, nhại lại giọng húyt sáo của con người nên nuôi chúng rất vui cửa vui nhà.

Tại Việt Nam, chim khướu có mặt khắp nơi từ bắc miền Nam đến sát biên giới phía Bắc Việt Nam. Rất hiếm gặp tại tuyến rừng Bù Đăng – Bù Đốp đổ ra. Khướu có giọng hót rất lớn, rền và vang xa, đồng thời cũng có thể bắt chước được một số giọng hót đa dạng khác nên chúng cũng được gọi là khướu bách thanh.

Màu sắc của chúng tùy theo từng địa phương:

-Khướu đen tòan thân có màu đen, sống các vùng ven thuộc Quảng Trị, Quảng Bình. trở ra.
-Từ Quảng Trị, Quảng Bình trở ra, khướu có màu xám tro.
-Miền Trung, khướu có màu xám xanh đậm.
-Khu vực Đèo Chuối (Bảo Lộc) có màu xám xanh.
-Từ Bù Na trở ra, khướu có màu lông vàng nâu.

Khướu mun: Tòan thân có màu xám đen, màu tối nhưng nhìn sạch sẽ vì bộ lông óng mượt. Trên đầu lớt phớt vài cọng lông trắng, dưới hầu đen mun, chân đen, mỏ đen, ức cũng có vệt màu đen lan xuống lồng ngực. Chú ý con khướu đen nào có vệt đen nào càng dài càng quí.

Khướu bạc má: tòan thân có màu hung hung đỏ, hai bên má có đốm trắng bằng móng tay. Là lọai khướu có giọng hót hay và đa dạng nhất, thông minh nhất trong các lọai chim khướu. Từ “khướu bách thanh” là dùng chỉ khướu bạc má. Khướu bạc má có thể bắt chước rất nhiều giọng, giọng hót dài, đa âm đa sắc. Đặc biệt là khướu bạc má sống tại vùng Blao và Lâm Đồng.

Khướu rất nhát người, thấy người đến gần lồng là nhảy tứ tung, dễ gãy đuôi, tróc trán. Nên phải cần có áo lồng và đặt vào nơi yên tĩnh. Khi quen dần mới từ từ tháo áo lồng.

Khướu mới mang về rất nhát và rất yếu vì mất nhiều nước. Lúc này ta nên pha sữa đút cho chim uống từ từ (chim sặc là chết ngay). Sau đó để vào nơi yên tĩnh cho chim mau lại sức. Chim trống chú ý vùng lông bao phủ hậu môn, lông có màu vàng khét.

Khướu lớn con (dài từ 20 – 24 cm) và hay nhảy tung lồng nên nuôi vào lồng tre/mây có đường kính 40 cm (lọai 72 nan) cao chừng 60 – 80 cm. Cầu lớn bằng ngón tay để cho khướu có thể đứng trên đó vững vàng.
Chim khướu uống rất nhiều nước. Thiếu nước, chim há hốc mỏ để thở và sẽ chết ít lâu sau đó. Vì vậy cần chú ý cung cấp nước đầy đủ cho chim. Nuôi khướu cần phải vệ sinh lồng và năng tắm nước thường xuyên. Khi tắm nước cần phải sưởi ấm cho chim ngay.

Thức ăn cho chim cũng dễ kiếm, ít tốn kém. Chỉ cho chúng ăn chuối trộn với cám Ba Vì, hoặc hỗn hợp gạo trộn trứng. Có thể dùng bột đậu phụng (lạc rang) trộn chung với lòng đỏ trứng vịt cho chim mau căng, hót hay. Chim càng căng lửa sẽ càng hót hay, cung cấp thêm gián đất, dế, cào cào, thằn lằn hoặc thịt bò xé nhỏ để chim tăng thêm sức đề kháng.



Nhân tiện, xin trích nguyên văn cách thuần dưỡng chim khướu trích từ nguồn cuocsongviet.com. Bài viết dưới đây:
“ Muốn thuần hóa chim khướu có hiệu quả, theo các nghệ nhân Nguyễn Phúc Liêm, Thừa Nhân Đạo, Lê Trương và một số nghệ nhân Lê Văn Thành, Nhất An… phải hết sức tốn công và kiên nhẫn.

Chim non tại ổ chưa đủ lông đủ cánh (chưa ra ràng) chúng chưa đủ trí khôn để nhận ra mồi, chưa bay được thường chỉ là nhờ vào ba mẹ đút mớm.

Người ta làm cho chúng một nhân tạo mô phổng theo tổ thật của chúng trên rừng, giử không khí ấm nhưng thoáng. Cách một giờ đút mồi một lần vì chúng tiêu hóa thức ăn nhanh để mau lớn. Khi đói, thấy người, chúng há mỏ ra chờ… Còn khi no, dù có cạy mỏ vẫn không hé. Chừng 6 tuần tuổi chúng biết bay nhảy. Độ 2 tháng , chúng tập hót, ban đầu là đơn âm, không đa âm trầm bổng. Chúng ta có thể thả như nuôi gà vịt, tối chúng biết vào lồng ngủ.

Chim trưởng thành khó nuôi hơn. Chúng bay nhảy tứ tung để thoát thân nên dễ bị bể đầu sứt móng, có con vài hôm lăn ra chết. Vì vậy, để hạn chế phản ứng, ta nuôi trong lồng được phủ kín có để sẵn nước, sâu, chuối chín. Lồng chim phải treo nơi thanh vắng… đở cho chim hỏang hốt. Vài ba hôm, hạ lồng xuống thay thức ăn rồi treo lên chỗ cũ..áo phủ lồng hé dần cho chim quen với bên ngoài. Thường thì mất 4 tháng chim mới quen, nửa năm chim mới thuần thục.

Khi thuần thục rồi, chim hót rất hay và giữ được ”giọng rừng”, khác với chim khướu non ta nuôi từ bé giọng hót không điêu luyện. Vì vậy, nghệ nhân thích thuần dưỡng chim khướu bổi hơn.

Người nuôi chim thường khó tính, mua, họ, chọn mỏ, mắt, lông, chân, ngón, móng… phải hòan chỉnh, còn có chút ”tì vết” dù hót có hay ta cũng….thả, không tiếc vì ít giá trị.

Cuối cùng, các nghệ nhân nuôi chim cho biết: Chim hót rất ưa tắm, vài ba ngày phải cho tắm một lần, mỗi lần 15 phút. Khi tắm phải sang lồng chim khác cho chim, phải giữ lồng cho sạch sẽ, nghĩa là vệ sinh cho chim.”

Chim khướu thường đẻ vào mùa hè, tức là từ tháng 4 đến tháng 6. Ổ thường được làm trên các cây cao trên lưng chừng núi. Mỗi ổ chứa khỏang 3 – 5 quả trứng. Chim ấp 15 ngày trứng nở. Chim non sau 45 ngày có thể tự kiếm ăn. Đến 4 – 5 tháng tuổi, chim thay lông trưởng thành. Lúc này chim non bắt đầu tập hót, giọng sẽ từ từ lớn dần.

Phần phụ - Chú ý:

-Khướu có mỏ hở hoặc mỏ kênh sẽ hót được rất nhiều giọng.
-Khướu có đuôi tròn khi nhảy thường xòe đuôi. Khi chim thuần, chim “hót hay múa đẹp” dễ dàng.
-Chim trống chú ý vùng lông bao phủ hậu môn, lông có màu vàng khét.

Nguồn Sưu tầm trên Internet

Giọng hót của chim chích chòe than mang những ý nghĩa sau đây:

_Hót để giương oai:Ai nuôi chim cũng đều hiểu mỗi con chim,mỗi con thú hoang dã thường chọn cho mình một lãnh địa riêng để chính nó hoặc gia đình nó sống.Làm chủ 1 lãnh địa không phải chuyện dễ,chúng phải áp dụng luật kẻ mạnh nghĩa là phải đấu đá hết mình,có khi phải bỏ mạng.Con nào thắng thì ở lại con nào thua phải bỏ đi.Chính vì vậy mỗi khi chúng ta có điều kiện đi về những vùng thôn quê những ngày mùa chim đang chuẩn bị làm tổ thì ở đâu có chim chích chòe than là ở đó chúng ta có thể dễ dàng bắt gặp những chú chim chích chòe than đứng trên ngọn cây cao mà hót.Chúng hót để khẳng định chủ quyền của chúng và cảnh báo những con chim đồng loại khác,giọng hót vừa mạnh mẽ vừa tự tin nhất là vào những buổi sớm ban mai
_Hót để biểu lộ tình cảm:Chim chích chòe than chỉ cặp đôi trong mùa sinh sản còn sau mùa sinh sản là chúng lại tự tách đôi.Có lẽ chính vì lẽ vậy mà đến mùa sinh sản chúng ta đi đến đâu cũng dễ dàng bắt gặp hình ảnh chú chim chích chòe đang đứng trên đỉnh ngọn cây cao vút đang trổ hết tài nghệ giọng hót của mình để quyến rũ những chú chim cái.Chúng hót cho đến khi nào có bạn tình mới và sinh con thì mới thôi và chỉ hót mạnh trở lại khi có con chim trống lạ đến xâm phạm lãnh thổ của chúng
_Hót do sự hưng phấn:vào những buổi trưa im vắng hay những khi trời chuyển mưa có thể chúng ta sẽ đễ dàng nghe thấy tiếng hót nho nhỏ của chúng<hót chuyện>.Đó là sự hưng phấn bất thường của con chim,giọng hót này khác với giọng hót lúc buổi sáng tinh mơ,khác với giọng hót lúc quyến rũ bạn tình và cũng rất khác với giọng hót đấu với con chim lạ.Một đằng thì hót nhẹ nhàng uyển chuyển,còn 1 đằng lại hót to,hót mạnh mẽ như nạt nộ một ai đó như chuẩn bị có 1 cuộc chiến khốc liệt một mất một còn sắp sảy ra
Với bất kỳ 1 ai đó đã ngấm niềm đam mê giọng hót của chim chích chòe than đều muốn mình được sở hữu 1 con chim hót giọng Rừng,tức là giọng hót nguyên thủy của nó.Giọng rừng hay ở chỗ nhiều âm điệu luyến láy hay chảng khác nào gió cuốn,mưa rơi,khi xa khi gần,khi nhặt khi khoan,khi êm đềm lúc dồn dập.con chim hót được hay như vậy đa phần là những con chim đã già rừng hoặc đủ tuổi lồng vì chúng đã va vấp nhiều và rút được những giọng hay và đặc sắc có như vậy mới đáng 1 con chim quý để chúng ta nuôi và chăm sóc

Từ thú chơi cung đình của các bậc vương hầu, quý tộc nhà Lý, chọi chim họa mi nhanh chóng lan rộng rồi trở thành thú chơi của người kinh kỳ bởi tính thanh cao, tao nhã, tinh thần thượng võ của nó.
Suốt chiều dài của 1.000 năm lịch sử, thú chơi họa mi chọi của người Hà Nội có những lúc thăng trầm khác nhau nhưng niềm đam mê thì không phai nhạt.

Nghề chơi công phu
Chiều nào cũng vậy, anh Bùi Thanh Sơn - người đàn ông to béo, hơn bốn mươi tuổi được giới nuôi và chọi chim ở phố Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, gọi là Sơn “trọc” - đem lồng chim họa mi treo trước hiên nhà cho chim “dạn” người. Chú chim mười hai tháng tuổi có “ngoại hình” đầu xà, móng mèo, mắt sắc, chân dài, mỏ thanh mỏng, đúng chuẩn của chim “chiến”, được anh kỳ công tuyển lựa sau nhiều ngày lang thang tại các phiên chợ vùng cao miền sơn cước Cao Bằng. Cẩn thận treo lồng chú chim non chưa đủ “lửa” cách xa lồng một họa mi chiến, anh Sơn nhấc khẽ tấm áo phủ lồng màu đỏ, rồi mở nắp chiếc hộp nhựa đựng châu chấu, cào cào, và thong thả vặt hết chân trước khi cho chim ăn.

Anh cho biết, họa mi được ví là “đấu sĩ rừng xanh” không chỉ bởi vì giọng hót lanh lảnh, luyến láy, lên bổng xuống trầm mà vì nó còn là những võ sĩ đích thực. Tính cách của họa mi vừa cao sang, cầu kỳ, lại ương ngạnh, khó tính, khác hẳn nhiều loại chim rừng khác. Bởi thế, việc thuần hóa chim họa mi không hề đơn giản.

Chơi chim họa mi chọi lý thú nhưng rất cầu kỳ. Để có được một con chim "máu chiến", người chơi phải tuyển lựa từ khi chim còn non, phải trông tướng chim, từ đầu, mặt, đôi mắt, móng chân, màu lông, đến tìm hiểu nguồn gốc sinh trưởng, tập quán của chim.

Họa mi có ánh mắt màu vàng nhạt, hơi tối hoặc mắt xanh, mí dày; chân hình cành đào, móng ngắn; mỏ “sẻ” hoặc búp đa, gốc mỏ to, thẳng, dầy và ngắn; đuôi cân đối; đầu to bự; lông ngắn là lý tưởng.

Việc nuôi chim rất cẩn thận, như việc cho ăn, tưởng đơn giản song khá phức tạp. Nếu không cẩn trọng, khi cho chim ăn cào cào, châu chấu mà giữ nguyên chân thì vuốt sắc ở chân có thể làm xước cổ họng loài “Hùng Điểu”, “Vương Điểu” này.

Muốn chim sung sức, ngoài nguồn thức ăn "tươi sống" trên, người nuôi phải cho chim ăn gạo rang trộn lòng đỏ trứng gà, nước uống phải là nước mưa. Hàng ngày còn cho chúng tắm nắng, tắm nước để không sinh rận và giúp chim khỏe hơn.

Nghe anh Sơn “trọc” kể chuyện, anh Nguyễn Thanh Bình, hội viên Hội Họa mi chiến thành phố Hà Nội nở nụ cười nhiều hàm ý: "Đó là nuôi chim. Còn để có một con mi luôn sẵn sàng xung trận thì phải có một con mái hay".

Chim mái rất quan trọng, khi nó đã kết đôi sẽ khéo léo cổ vũ con trống của mình. Chim mái biết quan sát, đánh giá lực lượng giữa hai bên, biết cầm trịch cho con trống đánh và nghỉ đúng lúc, biết hót “chỉ đạo”, động viên, tiếp thêm sức mạnh cho con trống hay “xùy, gõ”, con trống lao vào tấn công, đánh thắng đối phương. Tìm được con “ăn sam” như thế rất khó và giá còn đắt hơn cả chim chọi.

"Đấu sĩ" rừng xanh

Hàng chục khán giả, kẻ đứng, người ngồi, gồm đủ lứa tuổi, và thuộc nhiều thành phần đều nhìn như hút hồn vào trận thư hùng của cặp chim mi được coi là hay nhất sới chọi tại chùa Kim Liên trong sáng chủ nhật.

Bốn lồng chim đặt giữa sới, nằm sát nhau. Lồng chim mái phía sau lồng chim trống. Hai “đấu sĩ rừng xanh”, một mang tên "Củ đậu", một có tên "Đạm lục sa", mắt xếch ngược đang bám cửa lồng, đánh “giáp lá cà”.

Chúng thẳng thừng tung ra những ngón đòn hiểm hóc như lấy móng, khóa cánh, dùng mỏ nhọn hoắt mổ thẳng vào những chỗ hiểm như đầu, mắt. Bên ngoài nghe rõ tiếng mổ bứt lông phựt phựt. Hai họa mi mái vừa bay nhảy vừa quan sát và cất tiếng lảnh lót, thúc giục chim trống đánh trận. Cuộc chiến giữa hai đấu thủ chỉ kết thúc sau hơn 1 tiếng đồng hồ, khi con "Củ đậu" tung ngón đòn hiểm “thông nòng”, dùng mỏ rút lưỡi đối thủ, đánh bại con "Đạm lục sa".

Đứng quan sát trận chiến, anh Sơn “trọc” bình luận, cuộc chiến này kết thúc còn êm đấy, có những trận do con chiến thắng quá hung dữ đã mổ tróc da đầu, "lấy mạng" kẻ bại trận.

Chim cũng có nhiều tính cách, có con rất "thượng võ”, ra đòn trực diện, không né tránh, song cũng có con dùng thủ đoạn “phá đám” rất khó chịu như đứng sát cửa lồng trêu ngươi hay chỉ “đảo cầu”, bay từ cầu xuống đối diện đối thủ rồi lại bay lên, không chịu giáp lá cà.

Trung bình họa mi chọi có thể tham chiến mỗi tuần hoặc mỗi tháng một lần, nhưng tốt nhất là từ 3 đến 5 tháng/lần để họa mi có thời gian phục hồi. Một chú chim chọi dày dạn có thể thi đấu từ năm 3 tuổi đến năm 10 tuổi.
Ông Nguyễn Nam Hùng, biệt danh là Hùng "sắt", hội viên Hội Họa mi chiến thành phố Hà Nội cho biết, chọi chim có luật riêng. Mỗi cuộc chọi có bốn giải Nhất, Nhì, Ba và Điện quân. Ba giải đầu dành cho những con chim đánh được nhiều mỏ nhất. Giải nhất còn được gọi là Khôi nguyên. Điện quân là dành cho con trụ đến cuối trận đấu, thắng chung cuộc.

Hiện nay, đang có khoảng hơn 300 hội viên sinh hoạt thường xuyên tại Hội chim họa mi chọi Hà Nội. Đây là những người đang sinh sống và làm việc ở Thủ đô có niềm đam mê với thú chơi tao nhã này. Hơn năm thập kỷ qua, sinh hoạt chọi chim được tổ chức định kỳ một tháng một lần vào sáng chủ nhật tại chùa Kim Liên.

Hiện nay dù cách chơi của người Hà Thành đang có nhiều điều khác nhau, nhưng vượt lên tất cả, chơi họa mi và chọi họa mi mãi là niềm đam mê tao nhã, tinh tế, góp phần làm nên bề dày văn hóa của miền đất ngàn năm văn hiến.

chim Họa Mi.
dưới đây chỉ là những kinh nghiệm của chính mình và học hỏi được qua sách báo.nên có thể còn nhiều thiếu sót.
1/.mùa sinh sản của Họa mi.
- mùa sinh sản của họa mi bắt đầu khoảng tháng 4,tháng 5 âm lịch.đến giữa tháng 8 là đã có chi con rồi.
- tổ của chúng thường làm ở những lùm cây ở các đồi trọc,hay những cây cao.tổ họa mi rất kín đáo,trên những chảng ba của cây hay nơi có nhiều cành nhỏ đan xen nhau.
- mỗi lứa chúng đẻ khoảng 3 - 4 trứng.một điều lạ là chim trống và mái thay nhau ấp đến khi trứng nở.mỗi mùa sinh sản họa mi đẻ được vài ba lứa.họa mi là giống chim rất chung thủy,trống mái lúc nào cũng kề cận nhau như hình với bóng.
2/.mùa thay lông.
sau mùa sinh sản là mùa thay lông của chim chóc và họa mi cũng không nằm ngoài chu kì này.
- mùa thay lông của họa mi kéo dài từ 2 - 3 tháng mới xong.chim nào yếu thì thay trước,chim nào khoẻ thì thay sau.mùa thay lông của họa mi nuôi nhốt không trùng với chim ngoài trời,
- khi họa mi bắt đầu thay lông ta cần phải có một kế hoạch cho chúng,đảo bảo điều kiện tốt nhất cho chúng có thể hoàn thành việc thay lông của mình.
+ lồng chim phải được phủ cả ngảy,treo vào nơi yên tĩnh.
+ tuyệt đối không cho nghe hoặc nhìn thấy chim mái.
+ nên cho ăn cào cào,loại cào cào già để chúng thay lông cho nhanh.
+ vài ba ngày cho chim sưởi nắng sáng khoảng 15 - 20 phút.khi lớp lông mới đã phủ nhiều ta cần tháo bớt khăn chùm lồng.
- điều đặc biệt nguy hiểm là chim mắc phải chứng thay lông bất định kì.có nhiều nguyên nhân dẫn tới việc này.
+ nuôi dưỡng không đúng mức:không đủ chất,bữa đói bữa no,thay đổi thức ăn đột ngột.
+ thiếu chăm sóc: lâu không cho chim tắm nắng,tắm nước.
+ do di chuyển xa đột ngột.cá nhân tôi đã từng di chuyển một con họa mi từ Hà Nội vào trong Nam.khoảng tuần đầu chim vẫn ăn uống hót.nhưng sau đó suy dần và cuối cùng chết.kể ra chuyện này là muốn những ai chưa nắm nhiều kinh nghiệm về nuôi chim thì có thể tránh khỏi nguy cơ xấu nhất.
3/.phân biệt chim trống, mái.
thường thì với loài chim con trống thường sặc sỡ,bắt mắt.nhưng với họa mi thì khác. chim trống và mái giống nhau như hai giọt nước.nhưng cũng có một số kinh nghiệm có thể tin cậy được.
+ quan sát những sợi râu đen như râu mèo của chúng,nếu là trống thì những sợi này mọc xuôi theo chiều mỏ,còn chim mái thì mọc ngang.
+ còn kinh nghiệm nữa là.quan sát tổng thể hình dáng :thường thì chim mái và trống còn có nhiều điểm khác nhau.chim mái thường đầu nhỏ,thân hình mảnh khảnh,chân nhỏ...chim trốg thì vạm vỡ,đầu to...
nhưng để quan sát như vậy thì rất khó,vì ta dễ bị hoa mắt với hàng chục hàng trăm con ở trong lồng.quan sát con chim khác quan sát con ngựa,con chó ở chỗ,với ngựa hay chó thì càng nhìn kĩ càng thì sẽ thấy rõ những điểm tốt và xấu.nhưng với chim chóc thì ngược lại,ta càng quan sát nhiều thì càng hoa mắt.
kinh nghiệm là khi nào thấy rối mắt ta nên bỏ đi nơi khác một lúc.sau đó mới quay lại quan sát từ đầu.
4/.thức ăn và cách pha chế.
-1 lon tấm gạo (250g)
- 5 trứng gà.
- 1 muỗng cafe đường cát.
- 2 muỗng cafe bột sò và xương.
- rang tấm bằng chảo dưới lửa nhỏ,khi nào hơi vàng bắt chảo xuống.đập ngay 5 quả trứng vào tấm,rắc đường bột sò vào.trộn đều sau đó đem phơi khô.có thể tấm bị vón cục lại,ta cần bóp nhuyễn ra.lưu ý:nhiều người chỉ sử dụng lòng đỏ trứng gà nhưng theo quan điểm cá nhân và cũng dựa vào kinh nghiệm của nhiều nghệ nhân nuôi chim thì ta có thể sử dụng cả lòng trắng trứng chim vẫn khoẻ mạnh và còn đẹp mã,bóng lông.
- ngoài ra mỗi ngày cần bổ sung thêm thức ăn tươi cho chim họa mi có thể là cào cào,sâu tươi...tuyệt đối không cho họa mi ăn sâu khô vì giọng chim sẽ hư,khàn.
- cần nói thêm chim họa mi cũng dễ nuôi vì có người cho ăn cả bột đậu. nhưng giọng mi trở nên khàn vì có nhiều chất dầu.
5/.thuần dưỡng họa mi bổi.
theo giới nuôi chim thì chim "bổi" là chim rừng đánh bẫy về còn nhát người .người ta còn gọi những chim đánh bẫy về được khoảng dăm bữa nửa tháng là chim "bổi" lỡ ,nghĩa là chim đã chịu ăn và tỉ lệ sống khi ta nuôi sẽ cao hơn ,vì vậy giá cả có nhích hơn chút đỉnh.
- tập cho chim dạn dần:họa mi bổi rất nhát người,chúng không như chim chích choè lửa rất mau dạn.với họa mi thì tránh cho chim gặp người trong tuần lễ đầu,trừ khi tiếp tế thức ăn cho chúng.muốn vậy cần trùm áo lồng và treo vào nơi yên tĩnh.ta sẽ hé áo dần trong khoảng 10 ngày sau .nhớ đừng" dục tốc bất đạt".
- nên cho chim bổi ăn no đủ và bổ dưỡng: bước đầu ta chỉ mong cho chim chịu ăn là mừng rồi,sau đó mới nghĩ tiếp chuyện tập cho dạn dĩ với người.hàng ngày nên cung cấp đủ cào cào, sâu tươi trộn chung với tấm gạo.từ từ chúng sẽ quen mồi.sau đó cắt dần lượng cào cào hoặc sâu tươi.nhưng phải để ý xem con chim bổi của ta đã chịu ăn tấm rang chưa.theo kinh nghiệm riêng thì ta nhìn phân chim thường chúng ăn tấm thì phân có màu trắng hoặc hơi vàng.khác với khi ăn cào cào (sâu tươi) thì phân sẽ còn lại chút ít xác cào cào hay sâu tươi.
- ngoài ra cần chăm sóc chu đáo.họa mi bổi cũng cần tắm nắng và tắm nước nhưng trong khoảng thời gian ngắn khoảng 15 - 20 phút.
Nguồn Sưu tầm trên Internet

Những chú họa mi có giọng hót cao, lông mượt, cánh thẳng, không nhảy loạn xạ khi nhìn thấy người lạ… thì đấy là hoạ mi chiến của Mường Khương Chợ họp vào buổi sáng chủ nhật hàng tuần ở một con đường nhỏ sát khu chợ phiên huyện Mường Khương (Lào Cai). Đây là một trong những điểm thu hút khá đông du khách, nhất là khách quốc tế mỗi khi tới thăm vùng cao này.

- Không biết bắt đầu từ bao giờ việc nuôi chim hoạ mi và chọi chim đã trở thành một trong những ngón nghề của thú chơi bậc nhất của các vương tôn công tử. Nghe nói thú chơi này bắt đầu từ các vùng sơn cước, miền trung du và được tiến cống vào cung ở thời Lý, bởi tiếng hót tuyệt vời và sức chiến đấu đến một mất một còn của chim họa mi.


Thú chơi này ngày càng được nâng cấp, nhiều bài bản hơn và trở thành một nghệ thuật tinh tế. Dần dà người ta còn soạn thảo ra những luật lệ riêng về phép chơi hoạ mi chiến nào là cuộc đấu phải ra sao, lồng chiến như thế nào cùng hàng loạt quy định về xem tướng chim, cách vỗ béo chim, quy cách của từng loại chuồng, nào chuồng nuôi, chuồng chiến, chuồng phóng.

Bắt đầu vào trận, hai người chơi từ từ đặt lồng chim vào sới. Bốn lồng chim đặt sát nhau. Lồng chim đực đặt cạnh lồng chim mái. Áo phủ lồng được mở. Chim mái cất tiếng lảnh lót cổ vũ cho “chàng”. Hai đối thủ bắt đầu sốt ruột, búng cánh liên hồi.
Khi giám khảo ra lệnh tháo cũi. Vách ngăn bằng gỗ nhẹ nhàng biến mất. Hai đấu sĩ vừa nhìn thấy nhau đã muốn giở võ. Cửa lồng của hai đối thủ áp sát nhau, được ngăn cách bởi một cửa nhỏ gọi là cửa công để hai đối thủ vào được lãnh thổ của nhau mà chỉ có thể “giáp lá cà” ở nơi hai chiếc lồng giáp nhau. Thông thường, để giành được vinh quang, mỗi đấu sĩ có thân hình nhỏ chưa đầy nắm xôi phải chiến đấu giáp lá cà từ 10 đến 30 phút liên tục không nghỉ. Góp phần đưa các “người hùng” đến danh hiệu vô địch chính là những “bóng hồng” luôn ở sát bên cổ vũ các đấu sĩ.

Được biết, trước khi thi đấu, chim chọi được chăm sóc đặc biệt với thức ăn nhiều chất đạm, được chuyển sang ở lồng cao để bay nhảy tập thể dục cho chân cẳng khỏe khoắn. Sau đó chim được chuyển sang lồng thấp, phủ áo lồng yên tĩnh khoảng một tuần trước khi vào sới.

Giải thưởng chẳng đáng là bao, chỉ là ít tiền và chiếc cờ vô địch nhưng chủ chim thì rất tự hào vì công phu “vực” chim bấy lâu nay.

Dưới đây là một số hình ảnh rất thú vị của các chiến binh họa mi:

Hai người chơi từ từ đặt lồng chim vào sới. Bốn lồng chim đặt sát nhau. Lồng chim đực đặt cạnh lồng chim mái.


Góp phần đưa các “người hùng” đến danh hiệu vô địch chính là những “bóng hồng” luôn ở sát bên cổ vũ các đấu sĩ.

Cửa lồng của hai đối thủ áp sát nhau, được ngăn cách bởi một cửa nhỏ gọi là cửa công để hai đối thủ vào được lãnh thổ của nhau mà chỉ có thể “giáp lá cà” ở nơi hai chiếc lồng giáp nhau

Hai đấu sĩ vừa nhìn thấy nhau đã muốn " giở võ ".


để giành được vinh quang, mỗi đấu sĩ có thân hình nhỏ chưa đầy nắm xôi phải chiến đấu giáp lá cà 20 đến 30 phút liên tục không nghỉ

chọi chim họa mi là một thú chơi tao nhã nên thu hút được rất nhiều người tham gia

hồi hộp chờ tới giờ để đưa các đấu sĩ ra trận

TỔNG QUAN VỀ SƠN CA
* Gồm các loài chim bé cỡ bằng chim sẻ. Giò của sơn ca phủ vảy cả hai mặt trước, sau (dưới kính lúp). Cạnh sau của giò tròn mà không sắc như những họ khác thuộc bộ Sẻ. Các loài chim của họ này thường sống dưới mặt đất do đó giò và ngón chân cũng có cấu tạo thích nghi với môi trường sống dưới đất. Giò khá dài, khoẻ, móng chân ở móng cái thường dài và thẳng. Mỏ hình chóp, mép mỏ trên và dưới trơn, mút
mỏ trên có vết lõm. Cánh dài, nhọn có 9 hay 10 lông cánh sơ cấp. Đuôi có 12 lông. Bộ lông thường xỉn, màu nâu hung hay nâu, rất khó phân biệt với đất và cỏ khô. Chim đực, cái có bộ lông giống nhau hay hơi khác nhau. Các lông gáy thường dựng lên thành mào lông ngắn. Họ này thường sống ở đồng ruộng, bãi cỏ ở đồng bằng và miền núi. Thức ăn chính là côn trùng và hạt cỏ dại. Làm tổ trên mặt đất trong các bụi cỏ. Mỗi lứa đẻ 3-5 trứng. Thời
gian ấp trứng từ 12-16 ngày. Họ này phân bố rộng trên thế giới gồm 47 loài. Ở Việt Nam có 4 loài thuộc 2 giống.
Tại Việt Nam, Sơn Ca được ưa chuộng nhất là loài sống ở Đà Nẵng đến Quảng Ninh do màu lông sáng hơn và có giọng hót hay hơn những nơi khác.(ở SGN thường gọi chung là sơn ca Huế)
Phần lớn các nghệ nhận đánh giá Sơn Ca có đẳng cấp không loài nào có thể qua mặt, tuy vẻ bề ngoài xấu xí nhưng Sơn Ca có giọng hót dài, âm thanh thánh thót và âm diệu du dương thay đổi liên tục như tiếng suối reo , thác đổ...
Chim sơn ca là loài chim có tập quán sinh hoạt dưới mặt đất là chính (không thể đậu và chuyền trên cành cây) vùng đồi thấp hoặc đấy bãi bằng cây cối lúp xúp (không ở trong rừng)
Vùng có sơn ca: Sơn ca thi có thể nói là cả 3 miền của Việt Nam đều có như hay nhất thì có sơn ca tại Bãi Cháy (Quảng Ninh): vừa lớn con, đẹp, giọng hót thì tuyệt; sơn ca Huế: lớn con, lông màu vàng nghệ, trán nổi vân; sơn ca Đà Nẵng: vân khía hót cũng hay; sơn ca Bà Điểm, Long Thành : hơi nhỏ con, màu lông tối, rất nhát, nuôi lâu dạn nhưng hót được
Nguồn Sưu tầm trên Internet