Chim cảnh hay bất kỳ vật nuôi nào cũng cần sự quan tâm chăm sóc thì mới đạt được thành quả . Yến hót cũng ko nằm ngoại lệ , bạn hiểu nó , quan tâm chăm sóc nó đúng cách thì bạn sẽ sớm có con chim ưng ý : Chim yến thể trạng yếu hơn so với các loại chim rừng khác , do thời gian được con người thuần hóa khá lâu và quen với môi trường sinh sản trong nhà thế nên mất dần bản năng sinh tồn , bị xổng ra thì tỷ lệ sống là rất thấp . Chính vì thế ta cần chăm sóc cẩn thận hơn so với các loại chim rừng khác .
Để nuôi tốt và sinh sản thành công thì điều đầu tiên ta phải cách ly được chúng với các loài thiên địch của nó . Đó là Kiến , Muỗi , Mèo , Chuột , Thạch thùng . Với mèo và chuột thì ta ko phải bàn nhiều nữa vì ai đã từng nuôi bất kỳ loài chim gì thì ko bao giờ hết cảnh giác với 2 loài này .
Do thức ăn của Yến có trứng ( ở cám trứng , và trứng tươi bổ xung hàng ngày ) thế nên chúng là nơi thu hút rất nhiều kiến tới kiếm ăn dẫn đến chim bị cắn oan è tử vong . Muỗi đốt thì Yến ko chết ngay , khi bị đốt vào chân thì dễ dẫn đến hỏng móng , chân sưng to , chân chim co lên , đau đớn , đực ko hót mái ko đẻ è lâu ngày ko được chữa trị chim suy ( Yến Suy thì chưa có cao nhân nào cao tay trị được ) Thạch thùng : loại này là a e hay chủ quan ko để ý đến , vì với chim rừng thì bọn này mà bén mảng đến thì bị xơi tái ngay , nhưng Yến hiền hòa , nên đây là cơ hội cho thạch thùng nằm đáy lồng , đứng cạnh lồng ăn các con bọ , chim yến sơ ý mà lại gần bị thạch thùng đớp thì dẫn đến hiện tượng chim đau , bỏ ăn , xù lông , yếu , nếu bị cắn vào chân thì chỉ có phẫu thuật thì con chim mới trở lại bình thường đc .



Nếu ko có biện pháp phòng chống 5 loài này thì a e ko nên nuôi Yến , vừa mất công chăm sóc , vừa mang bực vào người nhé ! Chim yến nếu chăm quen rồi thì a e sẽ thấy nhàn hơn so với các loại chim rừng khác , a e có ko chơi đùa với e nó cả tháng thì e nó cũng ko giẫy như các loại chim rừng khác , tắm táp thì có thể bỏ 1 khay nhỏ vào lồng ko cần sang lồng tắm lick kick . Đối với Yến chỉ cần đủ và đều . Đủ ở đây là ăn uống đầy đủ , ko thiếu chất . Đều ở đây là nếu 1 ngày bạn cho ăn nửa miếng trứng cút , 1 lá rau thì về sau cứ thế mà mà diễn ( trừ trường hợp chim đi ngoài thì giảm rau , chim thay lông thì ta cho ăn tăng cường , mình sẽ chia sẻ ở mục dưới ) .

Nếu chim quen ăn ngon mà ta giảm độ ngon xuống thì khả năng chim xuống cũng khá cao . Thế nên a e lưu ý : Đủ và đều . Chim mới tách ổ hay chim thay lông thì a e lưu ý chúng 1 chút , tăng lượng đạm cho con chim có sức đề kháng tốt = cách tăng lượng trứng vào bữa ăn hàng ngày , hoặc cho ăn theo nhu cầu , để con chim có thể đủ lực .



Giai đoạn chim thay lông cũng là giai đoạn quyết định đến yếu tố hay dở , mầu sắc của con chim . Nếu chăm tốt thì lực con chim mạnh , chim đực nhanh căng , hót dài , mái đẻ sai . Còn về mầu sắc đối với các loài cần carotein như Hồng , agate … thì đây là khoảng thời gian thích hợp để tăng cường các loại rau ( cà rốt , cải chip ) , Cám ( sử dụng gấc ,tăng lượng trứng trong cám để cám thơm quyến rũ chim ăn nhiều )

Hoặc a e nào ko có nhiều thời gian thì có thể sử dụng thuốc lên mầu trộn vào nước hay thức ăn hàng ngày cho chim . ( Qua giai đoạn thay lông thì 3 cách này ko có tác dụng lên mầu cho chim a e nhé ) Nắng : 1 trong những yếu tố ko thể thiếu với Yến , 1 ngày tối thiểu con chim cần 5 đến 10 phút để tắm nắng . Trong ánh nắng có Tia tử ngoại giúp chim có khả năng hấp thụ can xin tốt hơn , chim cứng cáp khỏe mạnh , Mái sinh sản tạo vỏ trứng tốt . Ai mà ngắm yến tắm nắng thì ko mê mới lạ , lúc ý cục bông ngộ nghĩnh tạo dáng thì đến siêu mẫu cũng phải ngước nhìn Treo nơi tránh gió lùa a e nhé : cái này quan trọng à nha . Gió lùa thì người còn “đi” nói gì những thiên thần bé nhỏ xinh xinh này .

Nếu a e đi làm cả ngày thì nên chọn 1 chỗ ko có gió lùa treo nhé . Cho ăn lượng thức ăn vừa đủ ( nhất là cám trứng , hạt cải ) , Vì hàng ngày yến rất thích tắm cóng ( dù bạn đã có khay cho Yến tắm ) nên lúc dụi đầu vào đồ ăn khô và cám rất dễ sinh nấm mốc , chim ăn vào dễ bệnh và mất giọng . Thế a e nên để ý thay đồ ăn và rửa hoặc thay cóng thường xuyên để đảm bảo sức khỏe cho chim nha . Theo dõi biểu hiện con chim . Ai chơi chim cũng thường treo lồng chim lên , vừa để ngắm , vừa để nghe hót . Nếu đi làm về mà thấy con chim có dấu hiệu xù lông , hoặc lao về phía người thì nên hạ xuống kiểm tra thức ăn nước uống xem có thiếu ko nhé . Nếu thức ăn và nước uống vẫn đầy đủ thì kiểm tra đáy lồng xem phân có bị ướt ko để ta có thể có biện pháp điều trị ngay nhé .

Lồng trại vệ sinh sạch sẽ , Cái này cũng ko phải bàn nhiều vì đơn giản khỏe như Trâu mà vệ sinh chuồng trại ko sạch sẽ thì cũng sớm đi vào lò mổ .



Đối với yến vệ sinh chuồng trại sạch sẽ giúp chân con chim tránh được về bệnh sưng chân , viêm chân , tránh bị ăn phải thức ăn bẩn dưới đáy lồng chim sẽ hạn chế bị tiêu chảy , lông chim ko bị dính phân bẩn bẩn làm mất đi vẻ đẹp kiêu sa của loài yến .

Chế độ ăn đơn giản, chuồng nuôi không cầu kỳ, chỉ mất chút thời gian tập luyện để chim hót hay nên phong trào nuôi chim Yến hót nở rộ trong thời gian gần đây. Vậy kỹ thuật nuôi cụ thể ra sao? cách chăm sóc như thế nào?
Chim Yến có rất nhiều màu như trắng, lông vàng, nâu có sọc, vàng xanh có sọc, đỏ. Chim Yến màu có hai giống đã được nhập cảng từ Pháp và từ Nhật Bản. Chim Yến hót hay còn được gọi là Canary có nhiều người sử dụng chim Yến là loài nuôi chim cảnh làm giàu tuy nhiên để chúng sống lâu mà vẫn hót được hay thì cần kỹ thuật nuôi cơ bản và chố độ dinh dưỡng thật đảm bảo.
Chọn giống
Vì chim Yến có nhiều màu sắc khác nhau nên tùy theo sở thích mà bạn chọn. Phải chú ý đối với chim thuần màu không nên mua chim có sợi màu trắng, có thể xem phần lông mặt dưới đuôi phía hậu môn để biết độ thuần của màu lông. Một số người chấp nhận mua những con chim đẹp giá cao nhưng mua về 1 thời gian thì thấy lông cánh hoặc đuôi mọc ra sợi lông trắng, mất giá trị thẩm mỹ, đấy là do người bán đã nhổ sợi lông trắng đi trước khi bán.



Kỹ thuật nuôi chim Yến hót hay thành công thì khâu chọn giống khá quan trọng. Ảnh minh họa

Chọn lồng nuôi

Nuôi chim Yến hót hay không cần phải quá cầu kỳ trong khâu chọn lồng, chỉ cần thoáng, tiện dùng, dễ treo dễ di chuyển và nhất là dễ làm vệ sinh. Thường nên chọn lồng có dường kính 30cm hay lớn hơn dều được và cao 40cm là vừa.

Kỹ thuật nuôi và chăm sóc chim Yến hót hay

Kỹ thuật nuôi chim Yến hót bạn nên chọn lựa chim vẫn còn non khoảng 30 ngày tuổi, nhiều nhất là 60 ngày. Giai đoạn nầy rất quan trọng trong cuộc đời của chim nếu ta nuôi không tốt thì ảnh hưởng rất nhiều đến tiếng hót của chim trống và sinh sản của chim mái sau này. Vì thế ta phải cho ăn đù chất để chim phát triễn tốt.

Do chim non vẫn chưa biết ăn nên sử dụng các loại thức ăn mềm như bnh mì nhúng nước, trứng luộc thật chín và rau xanh cùng với hạt kê tán nhuyển. Khi chim từ 2 tháng đến 5 tháng thời gian này phải cho ăn theo chế độ chim hậu bị vì nếu ta cho ăn tốt quá thì ảnh hưởng cho sinh đẻ sau này tránh trình trạng chim bị mập sẽ dẩn đến đẽ trứng nhỏ , đẽ ít ...



Kỹ thuật nuôi chim Yến hót hay nhất ngoài chọn giống tốt cũng cần chăm sóc tỷ mỉ. Ảnh minh họa

Công thức thông thường: 50% kê (bao gồm tất cả các loại kê vỏ vàng, kê vỏ đỏ, kê vỏ trắng với số lượng bằng nhau hoặc nhiều kê vàng, nhiều kê đỏ hõn tùy mùa), 20% hạt yến mạch, 20% hạt cải xanh, 10% hạt mè (hạt vừng) gồm 5% mè đen+5% mè vàng. Có thể cho thêm hoặc thay vào kê một chút thóc (lúa) loại hạt nhỏ, vỏ mềm, hoặc hạt hướng dương nhỏ. Trong trường hợp khó tìm hạt yến mạch, có thể thay thế bằng hạt xà-lách. Mỗi chú chim kích thước bình thường ăn khoảng 1-1.5 muỗng canh hạt hỗn hợp/ngày. Nếu chuồng nhỏ, chật chội, nên hạn chế số lượng hạt mè, hướng dương, vì ăn nhiều mà ít hoạt động chim sẽ béo phì. Nếu chuồng rộng rãi, chim bay nhẩy thoải mái, thì có thể tăng lượng hạt béo lên.

Cách tập cho chim hót

Nuôi chim Yến hót không nên sốt ruột vì loài chim này phải từ hai tuổi trở lên mới trưởng thành và mới hót hay. Để tập cho chim hót dài hơi cao thấp như điệu nhạc thì nên cho chim nghe thường xuyên các loại băng nhạc giành cho chim. Khi chim đã cất tiếng hót nếu nuôi nhiều hãy tách chúng ta mỗi con một đoạn sau đó mở nhạc từ đó chúng có thể ganh đua kéo dài tiếng hót, luyện giọng cùng nhau.

Phòng bệnh

Trong quá trình nuôi chim Yến bạn phải thật sự chú ý, nếu chim Yến thay lông mỗi năm một lần thì đó là chuyện bình thường nhưng nếu thấy hiện tượng rụng không đồng đều theo từng mảng và không mọc lại nữa thì đó là biểu hiện của bệnh rụng lông. Tuy không phải là một bệnh nghiêm trọng, nhưng là một bệnh dai dẳng, âm thầm sẽ khiến chim suy nhược dần dẫn đến còi cọc do đó phải có cách can thiệp ngay nếu không chim sẽ rất xấu xí, hót uể oải.

An Dương

Họa Mi là loài hót rất hay nhiều người đã nuôi chim cảnh làm giàu từ loài chim này. Bởi vậy, những người đam mê chim cảnh cần tìm hiểu những kỹ thuật chọn và nuôi họa mi sao cho hợp lý nhất .


Người nuôi chim họa mi cần hiểu rõ kỹ thuật chon và chăm sóc

Dưới đây là 12 điều lưu ý khi nuôi chim họa mi bạn nên biết.

1. Không đổi thức ăn đột ngột: Theo những người có kinh nghiệm nuôi chim cảnh 3 miền thì họa mi sống nhoài thiên nhiên tuy ăn côn trùng là chính, nhưng vẫn được coi là giống chim ăn tạp. khi nuôi nhốt trong lồng ta tập cho chung ăn thức ăn riêng. Và chim đã quen với một loại thức ăn nào đó thì ta nên cho chim ăn mãi thức ăn đó.

Tất nhiên tùy vào từng giai đoạn sinh trưởng của chim mà có sự thay đổi thành phần thức ăn. Nhưng nhất thiết không nên thay đổi thức ăn đột ngột, vì họa mi rất dễ “dị ứng” trước mùi vị thức ăn lạ nên dễ bị suy và thường dẫn đến việc thay lông.

2. Thức ăn phải có phẩm chất tốt: Họa mi là giống chim quí, không nên hà tiện với nó trong khâu ăn uống. Khi pha chế thức ăn ta nên chọn thức ăn có phẩm chất tốt, thức ăn có hiện tượng mốc,hư dứt khoát phải bỏ, ko nên cho chim ăn.



Thức ăn cho họa mi rất đa dạng

3. Tránh pha chế thức ăn mặn.

4. Họa mi thích ăn đạm động vật: Nuôi họa mi hằng ngày nên bổ sung cào cào, sâu tươi cho chim, có thể là trứng kiến, cá con, tôm tép, thịt bò vụn…

5. Năng làm vệ sinh lồng nuôi luôn sạch sẽ.

6. Không nên treo lồng nơi lò sưởi hay bếp: Họa mi đặc biệt rất dị ứng với hơi nóng lò sưởi và khói bếp.

7. Ích lợi của việc cho họa mi tắm nắng, tắm nước: Việc tắm nắng mỗi ngày để chim sưởi ấm bộ lông, làm ung trứng rận mạt, đồng thời tăng lượng vitamin D giúp chim có khung xương chắc khỏe. Việc tắm nắng phải điều độ, việc tắm nước có thể 1 lần 1 ngày trong mùa nắng và vài ngày trong mùa mưa. Thiếu tắm nắng tắm nước làm chim bị suy nhược, bộ lông bã một thành viên hội chim cảnh sài gòn chia sẻ.

8. Không nên cho họa mi uống thuốc bừa bãi: Tốt hơn hết là phòng bệnh hơn chữa bệnh vì hiện nay vẫn chưa có thuốc đặc trị cho chim.

9. Không nên treo lồng nơi cố định: Nên hoán chuyển chỗ treo lồng, như vậy chim sẽ mau dạn…



Tập dượt cho họa mi

10. Chưa kinh nghiệm đừng nuôi họa mi con: Thường thì người mới chơi thường thích nuôi chim con, hy vọng sau này sẽ có con chim vừa dạn vừa chơi được lâu năm.

Nhưng, với người có kinh nghiệm ai cũng ngại nuôi chim con. Vì họa mi vốn là giống nhát người, nếu nuôi chim con mà ko có dịp gần gũi nhiều thì lớn lên nó cũng nhát người như chim mộc vậy.

Mặt khác, nếu ko có kinh nghiệm, họa mi con dễ bị nhiều tật, tiêu biểu là tật ngửa, trong 10 đãcó 8 – 9 con mắc phải. Họa mi con do nuôi lồng từ nhỏ, mặc dù điều kiện có tốt nhưng minh quản của nó ko phát triển tốt như chim bổi do đó giọng chim con nhỏ và ko vang.

11. Áo lồng với chim họa mi: Nuôi chim dứt khoát phải có áo lồng.

12. Nên nuôi mi mái: Đối với họa mi, chim mái có tác dụng rất lớn, có thể dùng chim mái để thúc chim trống căng lửa, thuần thuộc chim mộc, tuy nhiên nếu nuôi ít thì ko cần mái mà chỉ nuôi hót, nuôi mi đá dứt khoát phải có mái kèm theo.

Quan sát và chụp ảnh những chú chim ngày nay đã trở thành một hoạt động giải trí mà nhiều người lựa chọn mỗi khi có thời gian rảnh hay muốn thư giãn. Trong tự nhiên, rất nhiều loài thú luôn luôn tìm cách ngụy trang để có thể tránh được mối nguy hiểm rình rập mình. Những chú chim thì khác, chúng lại muốn trở nên thật nổi bật và tự hào khoe khoang vẻ đẹp lộng lẫy của mình với các “đồng loại”. Hơn nữa, những cá thể chim này còn có tập tính khá thú vị và có phần kỳ quặc, đặc biệt là vào mùa giao phối. Vì vậy, hãy cùng tìm hiểu về những loài động vật xinh đẹp này và những hành vi hài hước của chúng với Thegioidongvat.co nhé !

Mục Lục

Upupa

• Chim trĩ vàng
  

• Hải âu cổ rụt Đại Tây Dương
  

• Nuốc nữ hoàng
  

• Vẹt Trichoglossus haematodus
  

• Bói cá
  

• Vẹt Anodorhynchus leari
  

• Công
  

• Chim Ramphastos sulfuratus
  

• Chim Cardinalis cardinalis
  

• Chim hồng hạc
  

• Thần ưng California
  

• Chim Bombycilla garrulus
  

• Icterus galbula
  

• Chim thiên đường lam
  

Chim khướu thuộc bộ Sẻ, là giống chim siêng hót, dạn người, hót được nhiều giọng và giọng hót vang, to, khỏe. Ngày nay, khướu là một trong những giống chim cảnh được quan tâm tìm nuôi và chăm sóc nhiều nhất.

Tên thường gọi: chim khướu

Tên khoa học: Timaliidae

Tên gọi khác: Bồ Chao Bạc Má, khướu bách thanh

Ngành: động vật có dây sống

Lớp: chim

Bộ: sẻ

Kích thước: 20-24 cm

Tập tính: sống thành đàn nhỏ

Mục Lục

Vùng phân bố

• Môi trường sống

• Đặc điểm hình dáng của chim khướu

• Các loại chim khướu

• Phân biệt chim khướu trống và mái

• Thức ăn của chim khướu

• Chăm sóc chim khướu đúng cách

• Mùa sinh sản của chim khướu

• Giá bán chim khướu

• Một số thông tin thú vị khác

Vùng phân bố
Chim khướu được xếp vào loài đặc hữu Việt Nam, phân bố nhiều nhất tại các tỉnh miền Trung như Quảng Bình, Quảng Trị, Lâm Đồng và Nam Trung Bộ.

Môi trường sống
Phần lớn loài khướu sống thành đàn nhỏ trong các tầng cây bụi, dưới tán rừng, gần khe suối hay nơi nào có nước chảy và sống theo hình thức định cư.

Đặc điểm hình dáng của chim khướu

• Chim khướu đa dạng về kích cỡ (có thể nhỏ hoặc trung bình), đầu nhỏ và dài, mình dài, dáng thanh mảnh.
  
• Mỏ thon, dài; hàm vừa phải; đuôi dài, to bản
  
• Bộ lông mềm, mượt, dày và xốp, màu xỉn
  
• Cánh tròn; chân thon, khỏe và cao; yếm đen, lan dài xuống ngực.
  
• Chim khướu có thể di chuyển thành thục trên mặt đất và trên cành cây
  

Các loại chim khướu
Dựa vào màu sắc, người ta phân chim khướu ra thành 3 loại:

• Khướu ô: còn gọi là khướu mun, toàn thân có màu xám đen, lông bóng mượt; trên đầu lớt phớt vài cọng lông màu trắng, dưới hầu đen mun, chân đen, mỏ đen, ức đen lan xuống lồng ngực
  
• Khướu ô lờ: lông đen, bên má có màu bạc
  
• Khướu bạc má: lông đen hoặc xanh, hai bên má có đốm màu trắng
  

• Chim khướu trống siêng hót, hót nhiều điệu, hót vang và to, chim khướu mái kêu nhỏ, phát ra tiếng “rò, rò,…”, âm cuối kéo dài, không hót hoặc hót rất nhỏ
  
• Chim khướu trống hót nhiều điệu và nhiều tiếng hơn, tiếng vang xa hơn chim khướu mái
  
• Chim khướu trống có chùm lông ở gần mũi rậm, mọc dài, nhô lên cao trong khi chim khướu mái lại có chùm lông gần mũi nhỏ hơn, mọc thấp và thưa.
  
• Chim khướu trống có vệt đen ở đuôi mắt lớn bản, dài, kéo dài về phía sau và phần cuối hơi nhọn; trong khi chim khướu mái có vệt đen ở phần đuôi mắt ít nhọn hơn, lại có phần mọc hơi vuông góc
  

• Chim khướu rất dễ nuôi, dễ sống lại ăn tạp; chúng có thể ăn gạo rang, bột trộn trứng tự chế, cào cào, nhái nhỏ, thằn lằn hay gián đất
  
• Nước uống: nước đun sôi để nguội
  

Chăm sóc chim khướu đúng cách

• Chim khướu bổi cần chim bố mẹ đút móm thức ăn hoặc người nuôi đút mồi, vì lúc này chúng chưa ra ràng, chưa đủ trí khôn để nhận biết mồi (thức ăn). Giai đoạn này, chim khướu bổi chỉ ăn chuối và cào cào.
  
• Khoảng 6 tuần tuổi, chim khướu sẽ biết bay nhảy và khoảng 2 tháng tuổi, nó sẽ bắt đầu tập hót, 4 tháng tuổi sẽ quen chỗ ở và nửa năm sẽ hoàn toàn thuần thục.
  
• Chim trưởng thành cần được nuôi trong lồng kín có để sẵn nước và thức ăn (sâu, chuối chín). Lồng chim nên treo nơi thanh vắng, cứ vài ba hôm thay thức ăn một lần.
  
• Lồng nuôi chim khướu nên là lồng tre, lồng may có đường kính khoảng 40 cm, cao khoảng 60-80 cm, cầu lớn bằng ngón tay và đảm bảo chắc chắn để khướu đứng vững vàng.
  
• Chim khướu rất thích tắm, vì vậy cần tắm cho chim thường xuyên, khoảng vài ba ngày tắm cho chim một lần, mỗi lần kéo dài khoảng 15 phút. Tuy nhiên, nên lưu ý sưởi ấm cho chim ngay sau đó để tránh chim bị bệnh. Ngoài ra, chim khướu cũng cần được tắm nắng thường xuyên và đều đặn.
  

• Chim khướu thường đẻ vào mùa hè, khoảng từ tháng 4 đến tháng 6 hàng năm, mỗi lần để được khoảng từ 3-5 trứng. Tổ hình chén hoặc có mái che, được làm trên các cành cây cao trên lưng chừng núi.
  
• Trứng được chim khướu mái ấp trong khoảng 15 ngày thì nở. Chim khướu non ban đầu không thể nhận ra mồi, phải nhờ chim khướu bố và mẹ đút móm. Chim được 45 ngày tuổi thì có thể tự đi kiếm ăn; từ 4-5 tháng tuổi thì bắt đầu thay lông và trưởng thành, có thể tập hót.
  

Giá bán chim khướu
Chim khướu rất dễ nuôi, không kén chủ. Dân chơi chim cảnh dù trẻ hay già cũng đều nuôi được. Hơn nữa, giá bán chim khướu cũng không quá cao, rất vừa túi tiền người lao động. Hiện nay, giá bán một con chim khướu bổi chỉ vào khoảng từ vài chục cho đến vài trăm nghìn đồng một con. Ngoài ra, giá bán một con chim khướu trống thường đắt hơn gấp 3-4 lần giá bán một con chim khướu mái.

Một số thông tin thú vị khác

• Chim khướu có thể nuôi theo hình thức nuôi thả, chỉ cần nuôi cho quen chỗ ở (thường vài mùa) là có thể thả khướu ra vườn cho chúng bay nhảy tự do mà không sợ mất.
  
• Chim khướu ăn đủ no sẽ rất sung, hót nhiều; ngược lại khi đói khát, chim sẽ suy, mệt mỏi và hót ít. Những con chim khướu có mỏ hở hoặc mỏ kênh sẽ hót được rất nhiều giọng, nhiều tiếng
  
• Một nghiên cứu gần đây cho biết, chim khướu Úc (Australian Babbler) hay khướu màu hạt dẻ có thể sắp xếp và giao tiếp bằng âm thanh có nghĩa tương tự như con người
  

Hiện nay phong trào chơi chim khướu tại Sài Gòn đã trở nên đa dạng và đẩy lên cao. Khuớu chơi với nhiều mục đích, người thì đi thi, người thì để nghe hót, có người vừa để nghe hót vừa xem nó múa…Vì khướu là loài chim dễ thuần, dễ chơi, dễ hót nên rất được ưa chuộng nhưng chơi Khướu cũng cần biết cách; nếu không nhiều khi sở hữu con chim hay mà vô tay bạn lại không chịu hót. Bài viết sau đây của dịch vụ giúp việc nhà theo giờ quận 2 sẽ cho chúng ta thông tin cơ bản về chim khướu và làm thế nào để khướu nhanh hót và căng lửa.


Ở nước ta, Khướu cũng có nhiều loại. Có hai loại chính là Khướu mun và Khướu bạc má.
Chim Khướu mun chỉ sinh sống ở miền Bắc. Ở trong miền Nam không có Khướu mun, nhưng ở miền Bắc lại có Chim Khướu bạc má.


Nhưng Chim Khướu bạc má ở Bắc khác với Chim Khướu bạc má trong Nam, ở chỗ màu lông hơi xám hơn, đốm lông trắng ở hai má hơi nhỏ hơn, mặc dù hình dáng và giọng hót rất giống nhau. Chim Khướu bạc má trong Nam, tùy theo vùng chúng sinh sống mà màu lông có khác nhau chút đỉnh. Chẳng hạn chim Khướu vùng Bảo Lộc màu lông hơi xám. Khướu ở Phú Giáo thì hung hung đỏ, Khướu Khe Sanh thì màu xám đen…


Khướu mun có vóc dáng thon nhỏ hơn Khướu bạc má một chút, nhưng hình dáng thì giống hệt nhau. Thân hình Chim Khướu mun phủ màu lông xám đen. Chim trống có hai loại: má bóng và má màu mờ mờ. Nhiều người cho rằng chim Khướu mun mà má bóng là Khướu mun thật, còn loại chim khướu má mờ là Khướu mun lai. Chim Khướu mun mái thì có khoen mắt màu đen, phía đuôi mai có vệt đen dài, mà cuối vệt đen không nhọn mà thẳng góc.


Chim Khướu bạc má có thân hình lớn hơn Khướu mun một tí. Nhưng sự so sánh này không phải là chính xác tuyệt đối, vì giống Khướu có con to con nhỏ, chứ không có sự lớn đồng đều một cỡ như nhau, mặc dầu hình dáng thì giống nhau như đúc. Bằng chứng như quí vị thấy đó, có nhiều con Khướu Mun còn lớn xác hơn cả Khướu bạc má.. Cũng có con Chim Khướu bạc má Thân mình nhỏ choắt như chim mái Khướu Mun…
Sở dĩ có tên là Chim Khướu Bạc Má là vì hai bên má của Khướu có vệt lông trắng lốp che phủ ngoài tai, lớn bằng móng ngón tay cái người lớn. Giới nuôi chim Khướu mỗi người có một ý thích khác nhau: có người cả đời chỉ thích nuôi Khướu Mun, có người lại chủ trương nuôi Khướu Bạc Má. Giới thích nuôi Khướu Mun thì cho rằng giống này có giọng hót thanh hơn, hay hơn Chim Khướu Bạc Má. Trong khi đó người biết cách nuôi Chim Khướu Bạc Má lại lớn tiếng cho rằng chi có Chim Khướu Bạc Má mới có giọng hót hay hơn… Chim Khướu Bạc Má cũng vậy, có người chỉ tần tụng con chim Khướu Bạc Má vùng Khe Sanh, có người lại khen Khướu vùng Phú Giáo hoặc vùng Lâm Đồng… và tất nhiên, họ chê chim Khướu vùng khác hót tệ lậu…
Thật ra, chim hót hay là tùy năng khiếu đặc biệt của mỗi con, chứ không phải tùy vào màu lông Mun hay Trắng, vùng này hoặc vùng nọ…

Cách nuôi dưỡng chim Khướu căng lửa:



Muốn cho chim Khướu hót hay, điều cần là giúp cho chim Khướu được căng lửa. Chim căng lửa là chim trong thời kỳ sung sức nhất, nó không thể thu mình một chỗ để sống cách thục động, mà lúc nào cũng tỏ ra xăng xái, hết cắn bố lồng lại tên cầu đứng hót, cơ hồ như không hề biết mệt mỏi. Khướu mà nuôi chưa đủ lửa thì không thể đem ra thi thố tài năng với ai được, vì nó sẽ nhút nhát, chưa mở miệng đã bị chim khác đè cho hết hồn vía rồi.
Muốn chim được sung thì trước hết phải cho ăn đầy đủ chất bổ dưỡng, hằng ngày không thể thiếu cào cào, sâu tươi. Mặc khác phải chăm sóc chim theo một thời dụng biểu đã nghiên cứu sẵn: giờ nào phơi nắng, giờ nào tắm nước, giờ nào cho chim đi dượt, giờ nào cho chim Khướu ngủ.
Cho Khướu mái thúc: Chim Khướu trống nuôi trong lồng lâu ngày, nhất là trong thời kỳ căng lửa, chắc quí vị cũng thừa biết nó đang khao khát đến điều gì? Chỉ cần loáng thoáng nghe được giọng chim Khướu mái hót từ xa, chim Khướu trống đã rạo rực bồn chồn, cất cao tiếng hót như điên như dại. Tiếng mái thúc đủ sức làm cho chim trống hăng lên, và khi hăng thì nó hót liên hồi, gần như không ngừng nghỉ.

Bên cạnh đó có nhiều con khướu chậm hót, hoặc nuôi lâu mà vẫn không hót thì hãy xem những cách dưới đây giúp việc nhà quận 2 nhé:
1. Tạm dừng việc cho chim ăn mồi tươi, chỉ cho ăn cám và nước đầy đủ.
2. Cho chim tắm, nếu chim chịu tắm thì khả năng chim sắp hót tăng lên đáng kể là 10%
3. Cho chim phơi nắng hàng ngày, vừa phải, hoặc để chỗ có nhiều ánh sáng tăng lên 10% khả năng chim ra giọng nữa
4. Mở áo lồng rộng, đến khi chim Khướu treo lên, người ngồi, đứng, đi lại phía dưới chim chỉ nhẩy nhẹ nhàng là được, Khướu không nên chùm kín, hoặc khoảng hở nhỏ như cách chùm áo lồng như chim Họa Mi bổi, chim Chích Chòe Than bổi.. khả năng chim hót tăng 20%
5. Buổi sáng chim mau mỏ nhất, nếu bạn lắng nghe trong buổi sáng thì khẳ năng chim hót tăng lên 20%
6. Chim được tĩnh dưỡng và không bị hoảng loạn, hoặc nhảy bổ vào thành lồng khoảng 1,2 ngày chim bắt đầu quen dần với môi trường nuôi xung quanh và đứng cầu. khả năng hót tăng lên 10%.


7. Chim tự hót ro ro giọng mái, thì chúc mừng bạn, điều đó chú chim đã bắt đầu lấy lại tự tin, lúc này bạn cần kích chim bằng file khướu mái ro ro, tuyệt đối không bật file khướu đực và không được bật to, bật file khướu mái có tiếng từ nhỏ đến tăng dần đến khi chim Khướu bắt đầu đáp lại, và hục hặc giọng, chú chim sẽ sớm bộc lộ thêm giọng hót khác ngoài tiếng ro ro, trong lúc này bạn vẫn đề tiếng mái và bật thật bé tiếng Khướu đực, mở tiếng to dần dần, đến khi chim Khướu của bạn tự tin đối đáp lại giọng hót file chim Khướu đực.
Lúc này chú chim đã mở mỏ đảo giọng, xin chúc mừng bạn, bạn có thể tiếp tục roro hoặc bật giọng chim Khướu đực để kích thích, nhưng đến khi chú chim Khướu không đáp lại tiếng Khướu trong file nữa thì bạn cần tắt tiếng file và đi làm việc khác. Sáng hôm sau có thể bạn sẽ nghe thấy tiếng chim Khướu rả rích hót, nếu kết hợp chăm sóc tốt, đều đặn thì chim sẽ hót cả ngày.

Thông thường những người nuôi chim hót rừng đều… ngại nuôi chim mái, trừ trường hợp những ai nuôi chim Họa Mi thi đá thì cần nuôi Mi mái để thúc cho trống hăng khi xáp trận mà thôi.
Người ta ngại nuôi chim mái vì thấy cái lợi của nó mang lại không đáng kể mà cái ‘’hại” thì nhiều.

Xin được kẻ ra những điều gọi là “hại” trước:

Nuôi một con chim Khướu mái tất nhiên phải sắm một cái lồng để nuôi. Một cái lồng, dù là lồng “chợ” tầm thường với đầy đủ cóng và bố lồng cũng tốn khoảng năm chục ngàn bạc.

Nuôi một chim Khướu mái cũng chạy ăn như một chim trống. Vì nếu để cho mái suy do thiếu ăn thì làm sao có khả năng thúc trống hót hoặc đá? Nghĩa là hằng ngày ngoài thức ăn hột ra, cũng phải cho ăn sâu tươi và cào cào.

Nuôi mái cũng phải tìm chỗ treo lồng. Với nhà cửa rộng rãi thì không nói làm gì, còn ở thành phố nhà cửa ehật hẹp tìm chỗ treo thêm một lồng chim cũng là chuyện khá… gay go. Hơn nữa, như quí vị đã biết, lồng chim mái phải treo cách xa lồng chim trống thì mới có hiệu quả tốt; con tít xa nhà ngoài con lại treo tít xa cuối nhà sau để chúng nghe thoáng tiếng của nhau thôi. Nếu nhà chật chội, chiều dài sau trước chỉ độ mươi lăm thước thì tìm chỗ treo lồng chim mái cũng… gay go thật.

Trên đây là trở ngại chính khiến hầu hết nghệ nhân nuôi chim ngại nuôi chim mái để thúc chim trống hót hoặc đá hăng hơn. Điều tạm gọi là “hại” đó thì ai cũng thấy rõ.

Thế nhưng, cái lợi do chim mái mang lại thì nhiều người vẫn chưa hiếu rõ được một cách tường tận.

Người ta vẫn nghĩ một cách đơn giản rằng: nuôi chim mái thì chim trống hăng hái lên trong một khoảng khắc nào dó mà thôi. Vì khi mái Mi xùy thì trống Mi mới hót, mà mái Mi ngưng xùy thì trống Mi cũng ngưng nghỉ luôn. Chim Khướu hay giống chim nào khác cũng vậy.

Mà nếu cái lợi chỉ có vậy, thì nuôi mái làm gì cho khổ công, cho tốn kém. Thà là đôi ba ngày, năm ba bữa, đem chim trống đi dượt tại các tụ điểm chơi chim một lần, chim trống về nhà cũng sung được vài ba ngày…

Thật ra, nếu hiểu được vai trò của chim mái đối với chim trống như vậy là hiểu một cách phiến diện, chưa đúng đắn.

Như quí vị đã biết, tiếng hót của chim trống đói với chim mái là để chòng ghẹo, tán tỉnh, ve vãn… vì vậy nó phải vận dụng tất cả những tài năng sẵn có của nó để phô diện hết ra cho chim mái phục tài mà chịu kết đôi thành vợ thành chồng với nó. Đôi khi tài chỉ có một mà nó phải cố gắng làm cho nổi bật gấp đôi, gấp ba lần hay hơn như vậy mới mong chiếm được cảm tình của người đẹp.

Đọc thêm Kỹ thuật và môi trường nuôi dưỡng cá sấu
Chim mái hầu hét là “người đẹp khó tính”, nàng chỉ chịu ghép đôi với những chàng nào có giọng hót thật tuyệl vời, hợp với ý thích của nàng mà thôi. Vì vậy hễ nghe tiếng mái kêu là con trống nào cũng cố gắng trổ hết tuyệt kỹ ra mà hót, chứ đâu hót một cách “lấy có” qua loa được! Đó là lời tỏ tình, mà lời tỏ tình nào lại không hay?



Xin lỗi, cũng như con người mình vậy, có anh chàng nào nói chuyện với người yêu mà không tìm lời nói hoa mỹ, thậm chí còn phải sửa giọng, uốn lời để tỏ ra đây là người văn minh lịch sự, có ăn học hiểu biết như ai… Mặc dầu thực tế anh chàng này chỉ là một người bình thường, thậm chí còn là dân “ăn tục nói phét nữa là đằng khác!

Con người dù mang tiếng là văn minh lịch sự, nhưng cái tài “nịnh đầm”, xin lỗi chưa chắc bằng… chim chóc ở quanh mình. Chim trống thường “khiêu vũ” quanh chim mái hàng giờ, với những bước đi khe khẽ nhịp nhàng, với động tác nhịp cánh uyển chuyển… trong khi chị mái mặt cứ bơ ra một cách dễ ghét!

Do đó, chúng tôi thiết nghĩ cần phải nuôi chim mái, để thúc cho chim trống hót căng hơn, hay hơn.

Con Khướu trống, nếu chỉ nuôi một mình nó (không có mái) không những nó chậm hót mà hót cũng không hay. Chỉ trừ trường hợp quá căng lửa nó mới trổ hết thần lực ra mà hót, nhưng thời gian này trong năm đâu được mấy tháng phù du?

Còn nếu nuôi Khướu con hay Khướu bổi, thiếu mái ro ro thì chim chậm mỏ miệng. Mà sau này có hót căng đi nữa thì giọng của nó cũng nghèo nàn âm điệu. Trừ trường hợp chủ nuôi siêng đi tập dượt lại là chuyện khác.

Nói đến chuyện lập dượt, ai cho đó là chuyện không phiền phức? Không tốn nhiều thì giờ?

Nội cái chuyện chở lồng chim đi về cũng là chuyện bực bội, nếu không có sự say mê thì không ai siêng năng làm được. Còn tốn hao thì giờ là chuyện quá rõ ràng, mất vài ba giờ trong buối sáng, cũng coi như tốn phí nửa ngày trời, gác lại một bên biết bao là việc!

Thế nhưng, con chim đi tập dượt thu lợi được những gì, liệu có bằng nhờ vào con mái mà nó tự khai tâm mở trí thêm ra không? Nếu cho con chim đi dượt mà về nhà có chim mái thúc hót thêm nữa thì chắc không có gì nâng cao hiệu quả giọng hót của chim hơn nữa…

Kỹ thuật nuôi chim mái để thúc chim trống hót hăng hơn là lồng chim mái và chim trống phải treo cách xa nhau và khuất nhau; nghĩa là chim trống mái không thấy được bóng dáng nhau, mà chỉ nghe giọng của nhau mà thôi. Chính cái việc “văn kỳ thanh bất kiến kỳ hình” đó mới làm cho chim trống, mái, tỏ tình qua lại những mong được gặp nhau hơn…

Đọc thêm Chơi và nuôi chim Sơn ca
Tuy nhiên, thỉnh thoảng chỉ cho trống mái gần nhau theo cách đó một đôi ngày, rồi treo lồng chim mái xa ra nơi khác, hoặc là gởi đí nơi khác, có như vậy, chúng mới không “lờn” giọng nhau. Khướu mái mà treo gần Khướu

trống nhiều ngày liên tiếp, dù không cho thấy mặt nhau, nhưng hàng ngày được nghe tiếng của nhau, mái cũng không siêng kêu ro ro, và như vậy thì không còn gây một hiệu quả gì đối với Khướu trống nữa!

Một điều quan trọng nữa mà chúng tôi xin được phép lưu ý quí vị là trong thời gian Khướu trống thay lông hoặc suy yếu, tuyệt đối không cho nó nghe giọng chim mái. Vì nó cần sự yên tĩnh tuyệt đối để nghỉ ngơi…

Đặc điểm của chim cu gáy

Chim cu gáy thường sống thành từng đôi, một trống một mái theo chế độ “đơn thê” gắn bó chung thủy. Chúng đi ăn từng đàn, có lãnh thổ riêng, lãnh thổ này gồm một con trống có dáng hình đẹp, có tiếng gáy rất hay thì nó là con chim lãnh chúa. Khi vùng lãnh thổ riêng bị xâm phạm, chúng sẽ ”đấu khẩu” rồi “ác chiến” giữa chủ nhà và kẻ xâm lăng. Vì vậy, những người đi đánh bẫy để bắt chim cu gáy (gọi tắt là đi đánh cu) đã lợi dụng đặc điểm này để bẫy chim cu gáy.
Cách bẫy chim cu gáy
Đầu tiên chọn địa điểm thích hợp để đặt bẫy. Địa điểm thích hợp nhất là một góc nhỏ ở các nướng rẫy trồng các loại đậu, mè, hàng rào có cây cối để treo lồng chim mồi (mồi thượng) có bụi rậm để người đi đánh bẫy cu có thể ẩn nấp kín đáo (vì chim cu hoang rất sợ bóng người) rồi có thể quan sát.

Cần ngụy trang mồi thượng với cành lá cây. Treo lồng mồi thượng trên cây trước một nhánh cây gọi là “nhánh thế”, vừa tầm với cửa lồng để cho chim hoang đến đậu có được tư thế thích hợp mà đấu gáy với chim mồi. Khi đậu ở nhánh thế, chim hoang có thể nhìn xuống đất và trông thấy chim mồi ở dưới đất.

Cần gài chiếc lưới dưới đất, rồi thả con mồi đã nhíp kín mắt cho con mồi đi lại để nhử. Còn người đi đánh cu vào chỗ ẩn nấp.

Các giai đoạn từ khi chim mồi thượng cất tiếng gáy cho đến khi chim hoang sập bẫy và bị bắt là:

Đầu tiên chim mồi thượng cất tiếng gáy, nếu đợi một lúc lâu chưa nghe nó gáy, người đi đánh cu huýt gió để giục nó gáy.

Sau đó, con chim hoang, lãnh chúa của vùng lãnh thổ này đang nghỉ ngơi ở một nơi nào đó đột nhiên nghe tiếng gáy của chim lạ. Biết lãnh thổ riêng của mình đang bị xâm phạm, nó liền bay về, đậu ở một cây nào đó, nghểnh tai nghe ngóng. Khi biết được vị trí của kẻ xâm lăng, nó phóng đến nhánh thế. Mồi thượng trông thấy liền cất tiếng gáy thách thức, vừa gáy vừa xoay mình như con vụ. Chim hoang lãnh chúa sẽ xòe hai cánh ra, xù cườm, gục gặc đầu, nóng nảy, vừa chạy tới chạy lui trên nhánh thế vừa gáy liên hồi. Hai con đấu gáy sôi nổi, không con nào chịu thua con nào.

– Đến đây có thể xảy ra mấy trường hợp sau đây:

+ Con chim hoang tức tối nhảy vào lồng để ác chiến với kẻ thù. Vừa nhảy vào, bẫy liền sập và người đánh cu nhào ra để bắt. Đó là trường hợp dễ.

+ Nhưng thường thường, người đi đánh cu gặp trường hợp khó hơn nhiều vì con chim lãnh chúa đã mấy lần định nhảy xuống nhưng rồi lại thôi. Nó là con chim khôn, nó bay đi. Còn chim mồi thượng sẽ im tiếng.

+ Có trường hợp con chim khôn ấy không bay đi mà lao xuống đất nhìn chim mồi đất rồi đi vòng quanh ở ngoài lưới đất. Nó rất khôn và cảnh giác với những gì lạ xung quanh mình.

+ Có trường hợp con chim lãnh chúa bay đi vì cảnh giác, nhưng khi nghe chim mồi lại cất tiếng gáy, vì tức tối nó lại bay về, hai con lại đấu gáy rồi chim hoang tức quá, trong phút chốc mất hết cảnh giác, nó lao vào cửa lồng, chiếc bẫy sập và nó vùng vẫy cũng không thoát ra được.

Như vậy, muốn bắt được con chim hay, người đi đánh cu phải chịu khó kiên nhẫn, có khi phải mất cả ngày mới có kết quả. Còn gặp những con chim tầm thường, không có gì đặc biệt thì với một lưới đất, một ngày có thể bắt được năm bảy con.

Cách chuẩn bị chim mồi và lồng bẫy
Đi đánh bẫy chim cu phải có chim mồi và chiếc lồng đặc biệt gọi là lồng bẫy sập.

– Chim mồi
Chim mồi là chim rừng ta đã đánh bắt được, nuôi lâu ngày thành quen, không sợ bóng người và có thể gáy tự nhiên như khi còn hoang dã. Chim mồi phải gáy hay, gáy càng hay càng được đánh giá cao vì sẽ rất đắc lực lúc đem đi “đánh” chim hoang. Người ta lại còn phân biệt mồi “1/3” và mồi “giỏi”. Mồi “lỡ” là chim mới đem đi đánh một vài lần. Còn mồi “giỏi” hay còn gọi là mồi “chai” là chim đã đi đánh nhiều lần, đã có bản lĩnh và quen trận mạc.

Đọc thêm Chế biến phụ phẩm nông nghiệp nuôi trâu bò cày kéo
Một con chim gáy trống nuôi lâu (chim thuộc) thường phải gáy đủ 3 loại tiếng sau:

+ Gáy gọi: Đây là tiếng gáy lúc sáng sớm, buổi trưa hoặc chiều. Giọng gáy này được người nuôi chim gọi là bố.

Tất cả chim gáy trống và mái đều gáy được kiểu này. Trong đó:

Liều gáy trơn: Cúc cu cu.

Liều bổ một: Cúc cu cu, cu.

Liều bổ hai: Cúc cu cư, cu cu

Liều bổ ba: Cúc cu cu, cu cu cu.

Chim quý nhất là con gáy liều bổ ba: Cúc cú cu, cu cu cu. Có người gọi nó là con chim mồi “kim bất hoán” muốn nói rằng giá trị của nó rất lớn.



Còn những con gáy gọi 4 tiếng (bổ tứ) có nhiều, người ta coi như gáy gọi tiếng “Đủ” những con gáy gọi 5 tiếng thì coi là tiếng “Thừa”.

Tiêu chuẩn này không quan trọng để đánh gia một con chim hay.

Đặc điểm của các giống gáy là:

Giọng Trơn: Cúc cu cu (mỗi lần gáy chỉ thốt ra ba tiếng đơn giản, cụt ngủn).

Giọng Một: Cúc cu cu…cu (có thêm một tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe hay hơn).

Giọng Hai: Cúc cu cu… cu cu (có thêm hai tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe càng hay hơn).

Giọng Ba: Cúc cu cu… cu cu cu (có ba tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe càng hay hơn nữa.

Giọng Cà lăm: Con chim này gáy giọng khi thế này lúc lại thế khác, tiếng nọ xọ tiếng kia, nghe không hay.

Trong các giọng trên thì các cụ xưa rất quý con chim có giọng trơn ròng (tuyệt đối không bao giờ gáy giọng một), ngoài ra chim giọng hai ròng cũng được xem là chim quý vì thường thì chim gáy giọng đôi (giọng hai), đôi khi nó vẫn gáy giọng chiếc (giọng đơn). Chim giọng ba (liều bổ ba thì thường không có giọng ba ròng, nó gáy giọng ba với tỷ lệ nhiều hơn giọng đôi).

+ Gáy trận:

Đây là tiếng gáy mà các nghệ nhân hoặc người chơi chim gáy có kinh nghiệm dùng để đánh giá chim. Chỉ chim trống mới gáy kiểu này, cũng có những con mái sắp đẻ nuôi nhốt cũng gáy tiếng trận nhưng tiếng nhỏ và không sung. Một con chim gáy được đánh giá là chim hay khi phải có đủ các tiếng gáy: Chu, lèo, vấp nhưng rất hiếm con gáy nào có cả chu lèo vấp

Khi gáy trận chim nằm xuống sàn lồng và máy nhẹ hai cánh và gáy: Cúc cu cu, cúc cu cu liên tục, có khi nó gáy hàng giờ.

Chỉ khi chim gáy thật căng mới có kiểu này và đầu nó chúc hẳn xuống đáy lồng.

Thường bất cứ giống chim nào cũng có thời điểm sung mãn, chim gáy cũng vậy, khi nuôi muốn cho nó gáy căng được cũng chỉ có thời điểm nhất định.

Đặc điểm của các kiểu gáy trận:

Chu: Là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu thì thừa hơi và thêm một tiếng cu rất nhẹ.

Ví dụ: Cúc cu cu, Cúc cu cu… cu, cúc cu cu…cu

Lèo: Là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu con chim gáy thêm một nhịp cục cù cù hoặc cục cù gần giống với tiếng gù nhưng nhanh hơn. Ví dụ: Cúc cu cu, Cúc cu cu…Cục cù cù. Đa số chim thỉnh thoảng mới ra lèo rất hiếm con có lèo dặm tức là gáy Cúc cu cu, cục cù cù, Cúc cu cu, Cục cù cù liên tục.

Vấp: Khi gáy tiếng trận đột nhiên con chim ngừng như bị ai đó chẹp ngang cổ họng, sau đó lại lên tiếng trận bình thường. Ví dụ: Cúc cu cu, cúc…cúc cu cu.

Dặm (Dặt): Khi gáy tiếng trận sau ba tiếng cúc cu cu chim thêm vào 1 hay 2 tiếng gù: Cù… grù (ví dụ: Cúc cu cu, cù… grù cúc cu cu, cù.., grù). Chim mồi gáy dặm nhiều làm cho chim rừng rất nhanh nổi nóng.

Gù: Chim trống có thể gù chim mái hoặc đánh nhau. Đa số chim thường gù theo âm: Cù…grù. Nhưng có những con chim gù ngắt ra thành hai nhịp trong cùng một hơi gù: Cụ…grù… cù. Gù kiểu này gọi là gù chồng đấu. Với những con chim hay là chim phải có nước gù cao, trung bình chim chỉ gù một lần không quá 8 tiếng liên tục, chim hay có nước gù khoảng từ 12 – 14 tiếng, chim có nước gù khoảng 18 – 20 tiếng được xem là hiếm. Ngoài ra, khi gù một con chim dữ có khả năng gù liền từ 2 – 3 lần (ví dụ: Một con chim gù 20 tiếng liên tục/lần khi gù chồng 3 lần nó sẽ gù 60 tiếng liên tục không ngắt quãng).

Đọc thêm Cách phân biệt chim Họa mi trống mái
Tiếng gáy của loài chim có thể chia làm 2 loại chính
Thứ 1 là chim gáy có tiếng Thổ có nghĩa là giọng trầm, ấm, (âm thanh ở tần số thấp).

Thứ 2 là chim gáy có tiếng Còi có nghĩa là giọng thanh, cao (âm thanh ở tần số cao).

Còn chim gáy có tiếng gáy ở giữa hai thứ giọng trên là gọi là tiếng Pha (Thổ nhiều Còi ít gọi là Thổ Pha hay Còi nhiều Thổ ít gọi là Còi Pha).



Thông thường cu gáy tiếng Thổ bao giờ cũng gáy chậm không nhanh như tiếng còi và hay cỏ Dặt và Chu

Còn cu gáy tiếng Còi hay gáy mau hơn và ra nhiều tiếng Nhịu và Vấp.

Khi nghe giọng chim cu gáy xong, người sành còn phải xem âm của nó hay hoặc dở. Đây là một việc rất khó khăn mà chỉ những người lão luyện trong nghề mới phân tích được kỹ càng. Còn người mới vào nghề thì rất khó hiểu nổi.

Nếu xét kỹ hơn thì giọng chim cu gáy có bốn loại âm chính: Âm thổ, âm đồng, âm son và âm kim. Có nhiều âm diệu: Đồng thổ, đồng pha, thô pha

– Âm thổ: Chim gáy có âm thổ thì giọng trầm. Loại chim này được đánh giá là loại chim khôn nhất. Trong âm thổ còn có bốn âm sau đây:

+ Thổ đồng: Âm trầm ngân vang như tiếng chiêng cồng.

+ Thổ bầu: Âm trầm mà Ồm to lên.

+ Thổ sấm: Âm trầm mà rền như tiếng sấm.

+ Thổ dế: Âm trầm mà rỉ rả, nỉ non như tiếng dế gáy.

– Âm đồng: Chim gáy có âm đồng thì tiếng ngân vang. Âm đồng cũng có nhiều loại như sau:

+ Đồng pha thổ (âm ngân vang nhưng lại trầm).

+ Đồng pha son (âm càng lúc càng ngân vang).

+ Đồng pha kim (âm càng lúc càng nhỏ, nhưng vẫn vang xa).

– Âm son: Chim gáy có âm son, có người gọi là âm chuông, vì giọng chim ngân vang như tiếng chuông rền, nghe có vẻ hùng tráng, oai vệ. Âm son cũng có nhiều loại như：

+ Son pha đồng (âm to mà rên vang như tiếng sấm).

+ Son pha kim âm khỏi đầu rền vang như tiếng chuông ngân, nhưng sau nhỏ dần….

– Âm kim: Chim gáy có âm kim thì tiếng nhỏ và vang xa. Trong âm kim cũng có nhiều loại như：

+ Kim pha son.

+ Kim pha thổ.

+ Kim pha đồng.

Như vậy, để phân tích một giọng chim cu gáy thật chính xác không phải là chuyện dễ dàng. Nhưng khi hiểu thấu đáo được điều này thì người sành về chim sẽ gặp nhiều điều thú vị khi lắng tai nghe chim đang gáy. Vì vậy, chọn được con chim mồi vừa ý, với những đặc điểm ưu việt kể trên rất khó.

Thực ra, để chọn được một con chim cu gáy hội đủ các tiêu chuẩn nhưng trên rất khó, mỗi con mỗi giọng không giống nhau, con chim hay chơi được là con chim gáy có tiếng và luyến láy nhiều giọng lên cao xuống thấp, không gáy đơn điệu, giọng đều đều.

Nếu chim cu gáy bẫy về là chim già thì nuôi hơi vất vả để thuần nó lúc đầu nhưng về sau tiếng gáy của nó hay, bền và ổn định hơn chim nuôi non. Chim nuôi non thì tiếng gáy của nó thường không bền, thất thường (ví dụ: Chim già gáy đấu (gáy trận) liên tục ít khi đang gáy đấu chuyển sang gáy gọi chứ chim non nuôi lên đang gáy đấu một lúc lại chuyển sang gáy gọi và tiếng không bền. Đặc biệt, cu gáy non nuôi khi gặp con gáy già đánh bẫy thường hay chịu thua tiếng gáy, nếu con già gáy đấu căng là chim non im tiếng, thỉnh thoảng mái gáy gọi vài tiếng).

Nuôi chim Gáy (cu gáy) là một thú vui có từ lâu đời. Để có một con chim Gáy hay người nuôi phải tuyển chọn công phu, vì âm sắc của chim Gáy rất đa dạng; mỗi âm sắc có cái hay riêng, tuỳ theo sự thưởng thức của người chơi.
Chim cu gáy

Với những người mới chơi chim Gáy họ không chú ý tới âm sắc của chim mà chỉ chọn những con đẹp. Những con chim này thường được nuôi từ chim non nên chóng thuần, nhưng tiếng gù rất đơn điệu. Còn với những người sành chơi chím Gáy thì khác, họ chỉ chú trọng âm sắc của chim. Chim Gáy có giọng thổ đồng, thổ gầm, thổ dền giá luôn cao hơn. Khi chọn được con có âm sắc vừa ý, họ còn theo dõi xem lúc Gáy tiết tấu ra sao? Có con Gáy có đảo liên hồi (lúc bổ hai, bổ ba, tư và lại từ cao xuổng thấp…). Ngoài ra, còn phải chọn con chim Gáy có hình dáng đẹp như: mỏ giang, cườm dày, đầu xanh, phao xám, thân hình bắp bí…như thế mới là chim Gáy chuẩn.




Người nuôi chim Gáy thường bẫy chim đã trưởng thành để đem về nuôi, nhưng loại này thường lâu thuần. Hoặc cũng có thể bắt chim non nuôi để dễ thuần phục, nhưng chim non không bao giờ há miệng đòi ăn nên người nuôi phải ngâm gạo, đỗ cho vào túi nhỏ có khoét một lỗ để chim non rúc mỏ vào lấy thức ăn. Đặc biệt, chim Gáy rất khó phân biệt con trống và con mái, chim đã trưởng thành càng khó phân biệt (bởi chúng đều gáy và gụ nhau), hình thức bên ngoài cũng giống nhau, chỉ khi nào chim mái đẻ trứng mới biết.

Chim Gáy thường được nuôi bằng lồng có hình quả đào, nhìn đơn sơ, nhưng càng trông càng đẹp. Thân lồng có nửa dưới to, trên nhỏ, diện tích chỉ đủ để chim Gáy xoay. Nuôi loại lồng này chim chóng thuần mà tiện xách đi xách lại. Theo những người nuôi chim lâu năm thì chim Gáy không ưa lồng rộng, bởi nếu lồng không hợp thì chim thường hay giật mình nhảy lên làm toác ở đầu và lâu thuần.

Chim cu gáy (còn gọi là chim gáy) đã được dân sành chơi chim cảnh rất ngưỡng mộ, xếp đặt vào “ngôi” hàng tứ quí cùng với dòng họ chim: yến, mi, yểng.


Loài chim hoang dã này thường sống ở các vùng đồng bằng, trung du. Với thói quen tỉnh giấc khi trời vừa tảng sáng bay đi kiếm thức ăn. Khi lúa chín rộ, chúng kéo nhau từng đàn tới 20 – 30 con một lúc, chứ không như trước đó chỉ vài ba con đi ăn lẻ.

Để bẫy được chim gáy, đó là cả một quá trình nghiên cứu địa thế và thời gian chim đến ăn. Trước hết phải có con gáy mồi đã được thuần dưỡng công phu, một tấm lưới rộng, con mồi để cạnh bẫy. Rồi người ngồi bên cạnh ngụy trang không để chim biết và tiếng “huýt sáo” hiệu lệnh cất lên, sẽ nhử chim mồi gọi đồng loại đến.

Lựa chọn chim cu gáy
– Dựa vào cườm và phao:

Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu “Kim nổ, thổ vừng”. Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiều. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng tốt.

– Dựa vào màu lông:

Lúc quan sát màu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả màu lông mình chim và màu lông phao chim. Màu lông mình chim người ta phân làm ba loại:

Mã kẻ mực: Màu lông xám tối, chim nhút nhát, giọng không hay, không nên chọn.

Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, giọng thường được, nên mua.

Mã sậm tía: là màu ở giữa 2 màu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

Về màu lông của phao có 3 loại chính: xám, hồng, trắng. Ngoài ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này.

Chim phao xám lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy.

Chim phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bằng loại phao xám.

Chim phao trắng: Nhanh nổi nhưng không bền chim.

– Dựa vào sự phân biệt chim trống mái:

Chọn chim trống:

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuông (lưng gù, đuôi cụp).


+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim trông có khả năng đảo giọng.

– Dựa vào màu chân chim:

Người chơi thường cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn. Chim có móng trắng, được cho là chim hay.


Chim cu gáy

Lồng nuôi cu gáy
Tuỳ điều kiện kinh tế và sở thích của mỗi người, ta có thể chọn cho mình những chiếc lồng nuôi chim khác nhau. Từ những chiếc lồng có giá trị kinh tế thấp đến những chiếc lồng bạc triệu.

Tuy nhiên, khi mới nuôi chim mộc (chim bổi) – tức là chim mới bắt từ rừng mang về, chim non mới bắt từ ổ hoặc chim non mới ấp nở ra ta chỉ cần những chiếc lồng ít tiền hoặc những chiếc lồng tự làm được là cũng có thể nuôi chim được rồi.

Đọc thêm Nuôi vịt chăn thả ở nước ta có nhiều thuận lợi
Yêu cầu lồng nuôi phải là:

– Lồng chắc chắn, không để chim sổng lồng, có móc treo lên cây dễ dàng.

– Nan lồng nên làm bằng vật liệu tre, trúc để giảm thiểu tối đa việc tổn thương cho chim khi chim bổi (nhất là lúc mới bắt từ rừng về).

– Là loại lồng có thể lợp 3 mặt bằng lá cọ, hoặc phủ áo lồng bằng vải.

– Bên trong lồng phải có những dụng cụ cho chim ăn bằng mây, tre đan hình chum.

Đáy lồng nên có một cái mẹt đan bằng tre, nứa để hứng chất thải của chim.

Thông thường, người sành chơi chim cu gáy thường chọn lồng quả đào để nuôi chim cu gáy.

Thức ăn cho cu gáy
– Thóc: Chọn loại thóc nhỏ hạt, không có râu mà là thóc mới. Bỏ thóc vào bao tải rồi dùng chân đạp mạnh nhiều lần (mục đích làm cho những đầu nhọn của hạt thóc (nếu có) gãy bớt đi, tránh làm tổn hại đến hệ tiêu hoá của chim cu gáy), sau đó thả thóc vào chậu hoặc xô rồi cho nước vào, làm như vậy những hạt lép nổi lên ta loại bỏ hết đi còn lại thóc chắc để nuôi chim. Sau đó ta chắt hết nước, dùng khoảng một nắm muối nhỏ bỏ vào trong thóc rồi chà xát nhiều lần để giúp cho thóc sạch, rửa lại vài lần rồi phơi thật khô, cất kín cho chim ăn dần.

– Vừng: là loại hạt bổ sung thêm protein (đạm) và lipit (chất béo) cho chim cu gáy. Nên chọn vừng mới không ẩm mốc, hạt chắc. Khoảng một tuần thì cho chim ăn một thìa canh là vừa đủ.

– Lạc: nên chọn loại hạt chắc, loại bỏ những hạt mốc, vì trong hạt lạc mốc, việc dùng lạc làm thức ăn cho chim cũng nên dùng ít.

– Kê: chọn loại kê hạt nhỏ và cũng không nên dùng để thay thóc.

– Khoáng chất: Nếu có điều kiện thì nên làm khoáng chất bổ sung cho chim.

Cách làm: dùng đất sét lấy trong tổ mối đem về phơi khô tán nhỏ, cho một chút muối pha với nước sạch (nếm vào miệng thấy nhạt là được, nhớ là nhạt hơn canh ta ăn), ra hiệu thuốc thú y mua một túi Premix cho vật nuôi trộn vào với đất tổ mối, kiếm một vài vốc sỏi son (sỏi đồi) hạt nhỏ cỡ như viên đá lửa là tốt nhất. Tất cả các nguyên liệu trên ta cho trộn đều rồi cho nước muối nhạt vào luyện thật dẻo, viên thành bánh to bằng quả quýt nhỏ phơi thật khô cho vào lồng nuôi để chim tự sử dụng bổ sung khoáng chất dần dần.


Phòng trị bệnh cho cu gáy
Bệnh đau mắt
Chim gáy thường hay bị bệnh đau mắt vào lúo thời tiết mưa ẩm nhiều như tháng 7 – 8 âm lịch hoặc dịp đầu mùa xuân trước tiết Thanh Minh. Nếu kết hợp giữa mưa ẩm kéo dài + với nắng nóng như tháng 7 – 8 âm lịch thì bệnh rất dễ trở nên nặng.

Chim hay chảy nước mắt, chim thường dụi mắt vào hai bên bờ vai cánh nên thấy lông ở hai bên vai cánh chim ướt và vón lại. Nếu chim bị nặng, dụi nhiều có thể sưng cả hai mí mắt lên.

Để phòng bệnh cần chăm sóc chim thật tốt, vệ sinh lồng nuôi, tắm nắng để diệt các loại mầm bệnh, cho chim sử dụng chế độ dinh dưỡng đều đặn đủ lượng và chất, bổ sung vitamin thường xuyên theo định kì: Vitamin B1 khoảng 30 – 45 ngày một lần, vitamin A thì 4 – 6 tháng một lần, cho chim bổ sung sỏi đầy đủ vào trong ông tiêu hoá để hỗ trợ việc nghiền nát thức ăn hạt, bổ sung đầy đủ khoáng chất cho chim. Tránh treo lồng chim ở nơi nắng nóng, gió lùa, mưa ướt mà nên treo nơi kín gió, thoáng khí.

Đọc thêm Các loại thức ăn chính của vịt đẻ
Khi chim bị đau mắt có thể chữa trị bằng cách sau:

Thuốc tây: Nếu phát hiện sớm, chim bị nhẹ thì có thể mua loại dung dịch thuốc nhỏ mắt natri clorid 0,9% dùng cho người để nhỏ vào mắt cho chim bằng cách sử dụng một bơm tiêm sạch, để chim đứng yên trong lồng rồi bơm thuốc vào mắt cho chim ngày 3 – 4 lần.

Nếu nặng hơn thì dùng kết hợp với một loại dung dịch thuốc chữa đau mắt khác của người cho chim nữa là ổn.

Thuốc nam: có người dùng lá niền niệt để chữa đau mắt cho chim bằng cách vo tròn vài lá niền niệt rồi nhét cho chim nuốt cũng khỏi bệnh.

Bệnh đậu ở chim cu gáy
Nguyên nhân do một loại virus gây nên.

Khi bị bệnh, xung quanh vùng mặt như mỏ, đầu, mắt chim thường xuất hiện nhọt sưng rất to, gây cảm giác khó chịu, chim kém ăn và xuống sức trông thấy, chim trống không gáy,… sau này nhọt tự vỡ (trông giống như đậu phụ, màu trắng) có thể tự rơi ra ngoài.

Chim thường bị bệnh vào lúc giao mùa, nếu nắng nóng kéo dài, độ ẩm cao lại gặp lúc sức đề kháng của chim giảm thì chim sẽ rất dễ mắc bệnh, bệnh này có thể lây lan từ các nguồn lây bệnh như gà bệnh, chim gáy bệnh, chim bồ câu bị bệnh nên lưu ý là những lồng chim nuôi mà đã có chim mắc bệnh cần phải có công tác tiêu độc, vệ sinh cẩn thận.

Chăm sóc chim cu gáy khoa học nhằm làm tăng sức đề kháng của chim cũng giúp cho việc phòng chống bệnh rất có hiệu quả.

Khi chim bị bệnh lưu ý cho chim ăn uống đủ chất, ăn thêm vừng, lạc,… những thứ mà ngày thường chim thích ăn, nếu chim không ăn được thì cần phải đút cho chim ăn một cách nhẹ nhàng.

Nên treo lồng nơi mát mẻ, yên tĩnh, thoáng khí tránh gió lùa, mưa sa, nắng nóng.

Cho thêm vào cốc nước của chim một chút vitamin C, vitamin B1 nhằm tăng cường sức đề kháng cho chim cu gáy.

Điều trị theo kinh nghiệm dân gian: Bắt lấy một vài con giun đất trong ruộng lúa nước, ở chân đất tốt loài giun nước này thường hay đùn những mùn của nó quanh gốc cây lúa, rửa sạch, nghiền nhỏ rồi dùng thứ thuốc đó bôi vào chỗ nhọt.

Bệnh tiêu chảy
Khi thấy chim không gáy, phải kiểm tra phân chim nếu mắc bệnh ỉa chảy, phân nát có màu trắng lẫn với màu xanh thẫm. Bệnh ỉa chảy phải chữa gấp, nếu để quá 3 ngày thì đã chuyển sang thời kỳ cấp cứu. Nếu là chim từ chim non thì thường khoảng 3 ngày chim sẽ chết. Nếu phân chim có mùi khó chịu là bệnh đã nặng, trầm trọng.

Khi chim bị bệnh có thể lấy 1/4 viên cloroxit (hàm lượng 250) tán nhỏ hòa với nước đun sôi để nguội, lấy ống tiêm hút thuốc và bơm vào miệng chim, dùng dây dẫn thuốc dài khoảng 9 – 10cm, lúc bơm phải cho ống dẫn thuốc vào miệng xuống cổ chim sâu khoảng 6 – 7cm rồi bơm thuốc; nếu cho sâu 2 – 3cm đã bơm, thuốc không vào ống thực quản mà vào khí quản, chim dễ tắt thở.

Chú ý: khi tiêm thuốc tiêu chảy, lúc cho ống dẫn vào miệng chim phải từ từ. Khi đưa sâu xuống thực quản, nếu đẩy mạnh đề phòng có thể thủng thực quản của chim và chim có thể chết (ống dẫn thuốc, có thể dùng ống dẫn của tiêm huyết thanh).