Thấy dạo này phong trào chơi yến có vẻ đang lên mà rất nhiều người đi mua khi chưa trang bị đủ kiến thức nên mình có một số kinh nghiệm khi chọn mua yến hót muốn chia sẽ cùng anh em.

1. Xem màu sắc

















Đối với màu sắc của yến thì mỗi người có một sở thích, do đó nên chọn theo màu sắc mà mình thích. Thích thuần màu hay thích chim vân là tùy vào sở thích của mỗi người. Nhưng không nên chọn chim lem (Chim vân thì không bàn). Phải chú ý chim thuần màu thì phần lông cứng (cánh, đuôi) không nên mua chim có sợi màu trắng (đối với hoàng, thanh, agat, isabel...), có thể xem phần lông mặt dưới đuôi phía hậu môn để biết độ thuần của màu lông. Ngoài ra, tỷ lệ chim con lem của những con bạch, hoàng, hồng thuần màu nhưng chân + mỏ bị đen khá cao thế nên phải xem xét trước khi mua. Một số người chấp nhận mua những con chim đẹp giá cao nhưng mua về 1 thời gian thì thấy lông cánh hoặc đuôi mọc ra sợi lông trắng, mất giá trị thẩm mỹ, đấy là do người bán đã nhổ sợi lông trắng đi trước khi bán. Do đó khi mua phải hỏi rõ có tật lỗi gì về lông lá không.

2. Quan sát cử động
Chim yến khỏe là con chim khi ở trong lồng thường nhảy nhót, cử động linh hoạt, thần thái tự nhiên, không ủ rũ.


3. Quan sát tổng thể
Ngoại hình phải gọn gàng, dáng đứng thẳng, bám cầu chắc chắn. Thông thường chim đực có bề ngoài to, dài hơn chim mái. Quan sát xem hai chân có tật lỗi gì không.

4. Quan sát tuổi chim
Hạn chế mua chim già. Chim già chim non cách phân biệt đầu tiên là xem da chân, da chân sần sùi, không có độ bóng là chim già, độ sần sùi càng cao thì tuổi đời của con chim càng cao. Da chân chim mịn màng, hồng hào, bóng là chim non. Nên mua chim từ 1-2 năm tuổi là được.

5. Quan sát lông vũ
Lông ôm sát người đồng thời có độ bóng là chim khỏe mạnh. Con chim nào lông xù xù không bó thường là chim già hoặc chim bệnh. Một số con chim bị gãy lông có thể bắt về nhổ đi, khoảng 1 tháng sau sẽ mọc lại đầy đủ.

6. Quan sát mắt
Đối với chim khỏe mạnh thì hai mắt luôn mở to, nhìn vào thấy linh hoạt có thần, nhìn thấy tay người để sát lồng liền bay đi chỗ khác. Nếu phản ứng chậm hoặc không nhìn thấy thường là do bị cận thị hoặc mắt bị đục.


7. Nghe hót
Khi chọn mua chim đực, nên nhẫn nại ngồi quan sát một lúc nghe xem giọng hót của nó ra sao. Hơi có dài không? Hót được mấy giọng? ...


8. Kiểm tra dinh dưỡng
Khi cầm chim trên tay có cảm giác chắc tay, có độ nặng, vùng vẫy có lực tức là chim khỏe mạnh. Dùng miệng thổi phần ngực để quan sát, nếu da căng, màu đỏ hoặc xen lẫn những vạch mỡ vàng tức là chim được nuôi tốt, đầy đủ dinh dưỡng. Ngược lại nếu da nhăn nheo không căng, thường là chim nuôi kém. Nếu bụng chỉ có một màu vàng thì do con chim quá béo, tích mỡ lại. Cả hai loại này đều không nên mua.

9. Cẩn thận trước khi về.
Khi đã chọn được con chim mình ưng ý, khi ra về không được trả lại hay đổi, đây có thể coi là luật bất thành văn của người bán chim do đó nhất mình phải chú ý khi chọn chim.

10. Tự mình cầm
Chim yến cũng có điểm yếu nhất định do đó người không nuôi sẽ không hiểu, không thể chăm sóc, nhờ người khác cầm hộ thường là một phần gây ra bệnh tật hoặc cái chết của chim. Vì vậy để hạn chế tổn thất, hiểu nhầm hoặc không vui thì nên tự mình cầm.

Mong các ae khác có kinh nghiệm gì thì bổ sung thêm để những ae mới chơi không bị đóng học phí nhiều

Trên thế giới người ta thường chia Canary thành 3 nhóm lớn: Canary hót (Song type Canary), Canary màu (Canary colors type) và Canary hình dáng (tạm dịch-Canary figura type). Mỗi nhóm, đến lượt mình, lại được chia ra thành nhiều phân nhóm nhỏ, có những điểm đặc trưng riêng biệt của mình, không lẫn lộn với những phân nhóm còn lại. Dĩ nhiên Yến hót thì vẫn có những màu sắc khác nhau và Yến màu thì vẫn có thể hót hay. Nhưng ở mỗi nhóm, người nuôi tập trung duy trì và phát triển những đặc tính khác nhau.
Lấy ví dụ nhóm Canary hót: hiện nay có những phân nhóm được thế giới công nhận mà mình biết như sau:
Russian Canary (Nga), Timbador (Tây Ban Nha), German Roller (Đức) , American singger (Mĩ)...
Có thể so sánh với âm nhạc của con người: cũng là nhạc nhưng có rock, có pop, có jazz... thì những nhóm yến hót cũng có những âm tiết, nhịp điệu và cách thể hiện giọng hót đặc trưng của riêng mình. Chỉ cần nghe chúng hót, các chuyên gia về Canary có thể phân biệt được xuất xứ quốc gia của chúng! Tuyệt chưa?!
Tương tự với 2 nhóm còn lại, dựa vào những điểm đặc trưng riêng biệt, ngưới ta đánh giá mức độ thuần chủng của mỗi loài lai tạo, từ đó phân tích và xếp hạng những chú chim tham gia trong các cuộc thi.


Qua hình có thể phân biệt tương đối rõ tông màu intensive và non-intensive trên mỗi màu sắc của chim.
THỨC ĂN CHO CHIM YẾN
Từ kinh nghiệm nuôi chim cảnh của bản thân kết hợp với tham khảo sách vở, trại chim của các nhà nghiên cứu nuôi chim cảnh nổi tiếng trên thế giới, tôi nhận thấy một trong những sai lầm của đa số người nuôi chim cảnh ở nước ta là cho chim một chế độ ăn quá đơn điệu, không đủ chất, trong khi ngoài thiên nhiên chúng ăn một hỗn hợp thức ăn đa dạng hơn rất nhiều. Nhiều người vì cưng chim nên chỉ cho chim ăn hạt kê đắt tiền không thôi, hoặc chỉ dùng lòng đỏ trứng mà không dùng lòng trắng, trong khi thực ra lòng trắng trứng mới chính là nguồn cung cấp đạm chủ yếu. Chính vì vậy mà trong khi tại các bird farm kinh doanh chim cảnh trên thế giới rất thường gặp những chú chim Canary hoặc Gouldian Finch đã 7-8 năm tuổi vẫn còn sung sức, hót hay, sinh đẻ tốt... thì ở VN thật hiếm gặp những chú chàng lớn tuổi như vậy mà vẫn còn phong độ. Thường nếu để chim sinh sản nữa thì chỉ trụ được 2-3 năm!

Dĩ nhiên những vấn đề khác trong chăm sóc cũng là nguyên nhân gây nên tình trạng chim cảnh sống không đủ tuổi thọ của chúng, nhưng không thể không nhìn nhận tầm quan trọng của chế độ ăn hợp lí. Sau dây là vài kinh nghiệm của tôi trong việc cho Canary ăn:
1-Thức ăn hạt: đa dạng, sử dụng tất cả các loại hạt nhỏ vừa miệng chim mà VN có thể tìm được.
Công thức thông thường của tôi: 50% kê (bao gồm tất cả các loại kê vỏ vàng, kê vỏ đỏ, kê vỏ trắng với số lượng bằng nhau hoặc nhiều kê vàng, nhiều kê đỏ hơn tuỳ mùa), 20% hạt yến mạch, 20% hạt cải xanh, 10% hạt mè (hạt vừng) gồm 5% mè đen+5%mè vàng. Có thể cho thêm hoặc thay vào kê một chút thóc (lúa) loại hạt nhỏ, vỏ mềm, hoặc hạt hướng dương nhỏ.Trong trường hợp khó tìm hạt yến mạch, có thể thay thế bằng hạt xà-lách. Mỗi chú chim kích thước bình thường ăn khoảng 1-1.5 muỗng canh hạt hỗn hợp/ngày.
Lưu ý chung: cần cân đối các loại hạt chứa dầu béo với hoàn cảnh sống của chim. Nếu chuồng nhỏ, chật chội, nên hạn chế số lượng hạt mè, hướng dương, vì ăn nhiều mà ít hoạt động chim sẽ béo phì. Nếu chuồng rộng rãi, chim bay nhẩy thoải mái, thì có thể tăng lượng hạt béo lên.
Quan điểm riêng của GC thì kích thước chuồng lí tưởng cho 1 chú Canary là dài 50cm, cao 70cm, rộng 40cm. Cho một cặp chim trống mái là dài 120cm, cao 45-50cm, rộng 40cm.Nhưng thông thường các loại lồng chuồng bán trên thị trường không được như vậy, hơn nữa lồng nuôi to sẽ chiếm diện tích nhà vốn nhỏ hẹp, nên ai có điều kiện thế nào thì làm thế nấy!
2-Thức ăn mềm: gồm:
a. bánh mì khô (loại nhạt hoặc có chút bơ) bóp nhuyễn hay nghiền nát thành bột bánh mì.
b. Trứng gà luộc chín từ 15-20 phút, để từ từ cho trứng nguội. Không nên dùng nước lạnh để làm trứng nguội ngay, sẽ thay đổi một số thành phần trong trứng, chim ăn khó tiêu. Sử dụng cả lòng đỏ, lòng trắng, dùng cái dĩa nghiền trứng thật nhỏ.
c. Cà-rốt tươi rửa sạch, băm hoặc xay nhuyễn.
Trộn tất cả 3 thành phần trên vào nhau, tạo ra một hỗn hợp thức ăn mềm không quá dính tay. Chim ăn sẽ rất ngon miệng. Mỗi ngày hoặc cách ngày cho chim ăn một lần theo khẩu phần 1 muỗng cà-phê/1 con. Nếu chim ăn không hêt thì cuối ngày cần vứt bỏ thức ăn mềm đi, vì qua ngày chúng sẽ bị lên men. (nhưng thông thường là chúng sẽ ăn hêt! )

Để khỏi mất thời gian chuẩn bị, bột bánh mì có thể làm sẵn một vài kí cất nơi khô ráo, cà-rốt xay nhuyễn cất vào lọ thuỷ tinh sạch để trong tủ lạnh được 1 tuần-10 ngày, trứng luộc sẵn vài quả để tủ lạnh. Khi cần chỉ việc lấy ra trộn vào là xong.

3-Rau xanh:
Rau xà-lách là loại rau thường được sử dụng cho chim cảnh ăn, trên thực tế các bạn có thể sử dụng gần như tất cả các loại rau xanh thông thường khác: cải xanh, cải thảo, bắp cải, rau dền, rau muống... miễn là rau được rửa sạch sẽ, vẩy khô. Chỉ lưu ý tránh không cho chim ăn các loại rau có nhiều dầu, có mùi (rau gia vị như ngò, cần, hành...) hoặc nhiều nhớt như mùng tơi, rau đay...
Ngoài ra, một trong những món khoái khẩu của chim là mầm hạt, bạn có thể gieo hạt kê, lúa, yến mạnh, thậm chí cả đậu xanh, đậu đen... trên cát sạch, đất ẩm cho nẩy mầm khoảng 5-10 cm, lấy ra rửa rạch cho chim ăn, sẽ cung cấp lượng vitamin và khoáng chất tuyệt vời cho chim.
Đủ đủ chín cũng là nguồn cung cấp carotine rất tốt (như cà-rốt), giúp cho bộ lông chim rực rỡ hơn.

Tóm lại, thực đơn ăn phong phú, càng gần thiên nhiên càng tốt, là nguyên tắc quan trọng nhất trong việc chăm nuôi chim cảnh, để chúng có đầy đủ dưỡng chất cần thiết, đảm bảo một đời sống mạnh khoẻ, cân bằng.

HỎI - ĐÁP
Tại sao có một con yến mẹ đang nuôi con tốt bỗng không thèm tiếp tục nuôi ,săn sóc chim con nữa?
-Trong quá trình thuần hoá từ chim hoang dã thành chim cảnh nuôi nhà, Canary, cũng như nhiều loài chim cảnh khác, đánh mất dần bản năng tự nhiên ấp trứng và nuôi con. Stress là nguyên nhân chính gây ra hiện tượng chim đẻ mà không ấp, ấp mà không mớm, hoặc chỉ ấp, mớm con qua loa...
Nguyên nhân Stress vô cùng nhiều: khí hậu không thích hợp (quá nóng-quá lạnh, bất ngờ nhiệt độ thay đổi, không ổn định...), thức ăn thiếu chất (thông thường khi chim đẻ trứng, nuôi con cần tăng cường đạm và canxi), vấn đề tâm lí: chim cha mẹ quá lo lắng vì người nuôi thường xuyên đến gần lồng để theo dõi, thậm chí sờ mó, bắt chim con ra chơi...
Cần phải hiểu rằng việc "bỏ tổ , để mặc chim con chết" cũng là một trong những bản năng trời phú của loài chim. Khi điều kiện chăm sóc con trong hoang dã không đảm bảo (thiếu thức ăn, cháy rừng, hạn hán, giông bão...), rất nhiều chim mẹ sẽ bỏ tổ, bỏ con, vì bản năng cho chúng biết cần phải duy trì sự sống của chính mình trước tiên, sau đó khi điều kiện tốt hơn thì sẽ sinh những lứa con khác, đảm bảo cho chúng có những thế hệ con cháu khoẻ mạnh duy trì nòi giống. Với chim nhà, trong trường hợp đó, sự can thiệp của con người dĩ nhiên là cần thiết!
Để tránh Stress cho chim, người nuôi cần cố gắng đảm bảo nguồn thức ăn, nước uống sạch, đa dạng, phong phú. Trong giai đoạn chim phát triển đặc biệt (thay lông, sinh đẻ, đau bệnh) càng cần theo dõi và cung cấp thức ăn bổ dưỡng hơn, nhiều đạm hơn.

BIỂU HIỆN THƯỜNG GẶP VỚI TỔ YẾN HÓT:
Vài biểu hiện trong quá trình sinh nở của chim cần lưu ý:
1- Chim mổ, phá vỡ, ăn trứng: khả năng lớn là thiếu canxi. Cần cung cấp thêm cho chim nguồn canxi dồi dào (vỏ trứng gà giã nhuyễn trộn thêm vào khoáng vi lượng, treo mai mực trong chuồng cho chim gặm suốt ngày, cho chim uống nước khoáng không có gaz...)
2-Chim mổ, cắn, đánh, hất chim con ra khỏi ổ: phần lớn là do thức ăn thiếu đạm, không đủ dưỡng chất. Cần xem lại chế độ
ăn cho chim.
Nếu khi ấy chim con đã lớn, thì rất có thể chim mẹ đánh đuổi con là do nó chuẩn bị cho lứa con tiếp theo sắp chào đời! Cần chuẩn bị treo vào lồng ngay cho nó một cái tổ mới giống tổ cũ, treo ở vị trí cũ, còn tổ chim cũ với chim con ở trong dời đến nơi xa nhất trong lồng, chim bố sẽ chịu trách nhiệm nuôi con tiếp.
3-Chim tự nhiên bỏ ấp trứng, hoặc bỏ mớm con (giống trường hợp bạn kể): có thể do nhiệt độ phòng nuôi không ổn định, hoặc khí hậu bên ngoài bất thường... gây cho chim cảm giác có sự thay đổi đột ngột về môi trường, khiến chúng nghĩ đến việc thực hiện bản năng "bỏ con chạy lấy mẹ" như đã nói ở trên. Mùi khí gaz, mùi thuốc lá, mùi bia rượu..., tiếng động mạnh, tiếng ồn đột ngột (sửa nhà, khoan tường...) xuât hiện trong phòng nuôi chim cũng có thể gây ra tình trạng này. Ngoài ra, những hành động can thiệp của người nuôi (bất ngờ xuất hiện bên tổ chim; tìm cách đẩy chim mẹ ra ngoài tổ để xem chim con, xem trứng, nói to, hắt hơi to... khi đứng gần chuồng chim...) cũng làm chim sợ hãi bỏ tổ.

Tóm lại, thời điểm chim sinh nở, cũng như con người, là thời điểm rất nhạy cảm, mọi tác động, mọi can thiệp bình thường trước đây đều trở nên khó chấp nhận, phải rất thận trọng khi đến gần ổ chim, và cho chim ăn uống đầy đủ, hợp lí.

Nếu những chú chim cảnh cuả bạn quá nhạy cảm và dễ bị stress, nên chuẩn bị:
-Nuôi chúng trong lồng rộng rãi hơn
-bệ để lồng chim nên cao quá đầu người, hoặc it nhất cũng ngang tầm mắt. Bản năng của các loai chim trời là càng lên cao càng yên tâm, hãy đáp ứng cho chúng điều đó!
-chuẩn bị sẵn cho chúng một tình trạng sức khỏe thật tốt trước khi vào mùa sinh sản.
-ổ chim để nơi thoáng mát, nhưng kín đáo, càng xa người, gần tường càng tốt, chim sẽ cảm thấy an toàn hơn.
-hạn chế tối đa việc theo dõi ổ chim khi không thực sự cần thiết.

Tuy vậy vẫn không thể đảm bảo hoàn toàn chim sẽ không bỏ ổ lần sau. Kinh nghiệm cho thấy nếu qua 3 lần làm tổ mà chim vẫn có thói quen xấu bỏ tổ như vậy, thì có thể khẳng định bản năng làm tổ nuôi con của chúng đã bị thoái hoá , hoặc bản thân chim đã bị stress trầm trọng, nên đổi chim mẹ (chim bố) khác hoặc sử dụng các biện pháp của con người để can thiệp giữ lại bầy chim con.

Theo hiểu biết của GoldenCanary, hiện nay tại Mĩ, Úc, Canada... đã có bán các loại thuốc chống Stress cho chim trong từng giai đọạn phát triển của chúng. Các bạn ở nước ngoài có thể tư vấn BS thú y thêm để chống Stress cho chim cảnh của mình.

Chim yến hót canary theo bạn nuôi dễ hay khó ?
Theo tôi thì nói rằng nuôi dễ hay khó là do mình thôi. bạn nào nuôi thành công thì cho là dễ bạn nào nuôi không được thì cho là khó . các bạn có đồng ý vói mình như vậy không . trong bái viết nầy tôi chia ra lam 4 phần :

Phần 1 : chuồng nuôi chim yến:
Phần 2 : cách nuôi và chăm sóc chim con ,chim hậu bị .
Phấn 3: cách ghép đôi va chăm sòc chim đẽ ;
Phần 4 :một vài công thức trộn thức ăn cho chim yến :

PHẦN 1 : Chọn chuồng để nuôi yến hót canaries .


Từ năm 1987 tôi đã bắt dầu nuôi chim yến hót . một loài chim mà tên của nó cũng nói lên đươc giọng hót của nó .khi nhập cuộc rồi mới thấy càng nuôi , càng nghiên cứu càng thấy cái hay của loài chim nầy với vốn có chút ít kinh nghiêm chia xẽ cùng các bạn mong có gì sai sót mong các bỏ qua cho .Trước hết muốn nuôi chim thì phải có chuồng nuôi . chuồng tôi tạm chia ra làm hai loại :

1- loại nuôi để hót :
-.Chuồng nuôi chim yến để hót thì theo kinh nghiệm của tôi thì chọn loại lồng có kiểu dáng đẹp loại tròn hay loại vuông đều được miễn sau cho tiện dùng , dễ treo dễ di chuyển và nhất là dễ làm vệ sinh .lồng có dường kính 30cm hay lớn hơn dều được va cao 40cm là vừa .

2- Loại lông cho sanh sản :
Ngoài thị trường có bán rất nhiều loại nhưng theo tôi thì có hai dạng lồng mà tôi tâm đắc nhất là dài 0,8m ngang 0,4m và cao 0,4m . ngăn làm hai và dài 1,2m ngang 0,4m cao 0,4m ngăn làm 3 ngăn .
Loại dài 0,8m ngang 0,45m cao 0,45m ngăn lam hai và dài 1,2m cao 0,45m ngang 0,45m ngăn lam 3 phần vì chọn kích thước nhỏ hơn vản được nhưng khi chim đẽ dược ổ 5 hay 6 con chim con thì chim bố mẹ nuôi con chật chội lam chim bồ mẹ bị hư bộ lông mau suy và anh hương đến việc sinh sản ,mau tàn và đẽ không sai .
Tùy chổ đề lồng nuôi mà chọn loai cho tiên việc chăm sóc sau nầy tất cã loại lồng nuôi chim giống nên làm ngăn rời để tiện ghép căp cho chim lúc cho sinh đẽ và đáy lồng củng làm rời dể tiện cho việc làm vệ sinh ,
Chuồng nuôi chim phải được dể nơi tránh gió lùa ,và đủ ánh sang ,dễ quan sát và tiện cho làm vệ sinh .lúc lứa chim con nhiều thi rút ngăn giửa ra cho chim cha , mẹ nuôi chim con dược tốt hơn .
Trên đây là phần chon chuồng cho chim

Phần 2 : Cách nuôi và chăm sóc chim con và chim hậu bị .
Chim con nói ở đây là chim mới lẽ mẹ tức 30 ngày tuổi đến 60 ngày tuổi .

Giai đoạn nầy rất quan trọng trong cuộc đời của chim nếu ta nuôi không tốt thì ảnh hưởng rất nhiều đến tiếng hót của chim trống và sinh sản của chim mái sau nầy ,vì thế ta phải cho ăn đù chất để chim phát triễn tốt .theo kinh nghiệm của tôi thì cho ăn như sau .
Bánh mì nhúng nước , trứng luộc thật chín và rau xanh , hạt kê . vì chin con mơi ra ổ nên chua biết ăn bột nên ta phải tập dần dần cho chúng biết ăn bằng cách lấy lòng đỏ trứng gà luộc thật chin tán nhuyển với bột tập cho chúng ăn .chú ý là khi bánh mì , trứng ,rau bị héo thì phải thay mới ngay vì khi bị héo thì chim không ăn hoặc chúng ăn xẽ bị bịnh đường rụột . .
Khi chim được 2 tháng ta cho ăn khác .
Chim từ 2 tháng đến 5 tháng .thời gian nầy phải cho ăn theo chê độ chim hậu bị vì nếu ta cho ăn tốt quá thì ảnh hưởng cho sinh đẻ sau nầy tránh trình trang chim bị mập sẽ dẩn đến đẽ trưng nhò , đẽ ít .. không chịu thay lọng chim bỏ ổ không chịu ấp trứng . nên ta cho ăn như sau
Trứng luộc cho ăn tuần lể hai lần với 10 con ăn một trứng .
Tăng cường cho ăn hạt kê còn võ hay bóc võ , rau cải nhiều hơn , nhiều ở đây có nghĩa là cho ăn cã ngày giai đoạn này ta chia chim trông nuôi riêng mái nuôi riêng .chim trống cho ăn tốt hơn chim mái bằng cách cho ăn trứng tuân lể ba lần và có thể cho ăn thêm hạt láng và uông thêm vitamin A .D3 .E vì có cho ăn và uông như vậy sau nầy chim trông mới sung và đạp mái có cồ ngay từ lứa đầu .
Phần 3 : cách ghép đôi và chăm sóc chim đẽ.
Chim trống thông thường để đạp mái có cồ thường chim vàng , agate , xanh .trắng vào tháng thứ 8 là có thể ghép dược riêng chim hồng yến thường thì 10 tháng mới ghép được nói chung những con trống xung mãn tiếng hót vang vội thì ghép được vì ghép sớm thường lấy được vài ổ thì con trống bị suy hay không có cồ.con máy thương thì đẽ vào tháng thứ 6 cách ghep như sau .
Cho con trống và mái định ghép ở kề bên sát nhau cách vách ngăn bên lồng con mái đễ ổ sằn khi nào con máy xoáy ồ tron ( vật liệu làm tổ thường bằng dăm bào , chỉ bố hay chỉ sơ dừa và ở làm bằng tre đang hay rổ nhửa có đường kính 13 cm và sâu 10 cm ) và sạu thì thả trống vào sau ba , bốn ngày thì đẽ tránh thả sớm vì ghép chim sớm con trống rượt đuổi con mái làm con máy sợ dễ đẽ trứng non vì con mái chĩ cho con trông đạp máy trước khi đẽ 3 đến 4 ngày . hay chim mái nuôi tập thể ta đễ ổ đẽ vào chuồng con nào xoáy ô thì bắt ra ghép luôn .chim mái gần đẽ có hiện tượng chớp cánh và nhảy nhót lăn săn như gà tìm ổ đẽ vậy.
chim đẽ thông thương từ 2 đến 6 trứng tùy vào người nuôi trứng đầu tiên có bông nhiều và bông ít dần cho các trứng kế tiếp và trứng chót có màu xanh không có bông . vì chim yến ấp thường thì nở vào ngày 12 hay 13 tùy theo thời tiết nóng hay lạnh cho nên ta khi chim đẽ ta lụm trứng ra cho nó ấp trứng giả khi nào nó đẽ trứng chót cho vào ấp một lượt và nở một lượt thì chim con sẽ lớn đều nhau .
-CHĂM SÓC CHIM CON MỚI NỞ
Chim con mới nở ta cần chochim mẹ ăn đầy đủ đễ chim con ăn tốt thì chim con mau lớn và khõe mạnh muốn vậy cho ăn như sau . bánh mì khọng đường nhúng nước , trứng gà luỗc thật chin và cải thìa hay xà lách . ba thú nầy không thễ thiếu và cách vài giờ phải xem thức ăn có bị chua và cải có héo không neu bị chua và héo thì phải thay ngay vì chim mẹ không cho con ăn thức ăn có mùi còn như chim mẹ cho con ăn nó bị đường ruột dẩn đến chim con bị đèo hay ỉa chảy mà chết .khi chim con được 15 ngày tuồi thì phải để thêm ổ mớí vào nếu không chim mẹ sẽ bức lông chim con làm ổ .thường thì chim mẹ có thể đẽ lứa kế tiếp sau ngày 15 .chim mẹ vừa đẽ lại và vừa nuôi con lúc nầy ta theo dõi khi chim con biết mổ tự a9n được là ta lẽ bầy thường sau 30 ngày tuổi. chú ý khi bắt chim con ra nên thả chung với vài con lớn để nó dạy choc him con biết chổ ăn củng như uống nước cần chú ý vì chim con mới lẽ bầy dể bị chết vì ăn uống không được và cha9m sóc như ở phần 2 .

PHẦN 4 :Vài công thức trộn thức ăn choc him yên hót .
Sau đây là vài công thức choc him yến hót .
- BISCOTTE . biscotte dược chế biến theo các thành phần sau .bánh mì không đường say nhuyển .bột đậu nành . bột mè đen . bột đậu đen . bột đậu đỏ và bột đậu xanh rang chín xay nhuyễn , bột mai mực và khoang vi lượng .
Trong 1kg hổn hợp gồm có 0,6 kg bánh mì , 0,2 đậu nành , 0,1 kg mè đen , 0,05 kg đậu đỏ , 0,05kg đậu đen 20 gr bôt nang mực , một thìa café khoáng vi lượng .
Tất cã hổn hợp trên trộn đều đễ danh cho ăn dần .
Nếu ta cho ăn trứng tươi thì thôi con không thì lấy 15 trứng gà luộc thật chin lấy tròng đỏ tán nhuyễn trộn vào 1kg biscotti sấy khô còn không thì mổi ngày lấy 1 trồng đỏ trứng tán nhuyễn trộn vào biscotti cho 20 con chim ăn mổi ngày .
-Hạt kê còn vỏ hay bóc võ ( hạt láng nếu có cho ăn còn không thì thôi )
-Cải thìa , cải salat .
Riêng chim hồng yến thì cần cho ăn màu để chim có màu đõ lấy biscotti trồn với màu tỉ lệ theo nhà sản xuất , cho chim ăn ngay khi lẻ mẹ thì khi nó thay lông xẽ có màu long đỏ vì khi chim con thay long rồi cho ăn thì chim sẽ không lên màu .

Dạo quanh các diễn đàn thì mình thấy vấn đề nan giải nhất đối với đa số người nuôi yến hót là các bệnh về chân. Biểu hiện thông thường nhất là chân bị đỏ (thấy rõ các mạch máu) nặng hơn thì bị phù và sưng tấy lên. Nguyên nhân chính là do chim ít vận động, do gien di truyền, do các ký sinh trùng như mạt, rệp, ve tấn công…, do chim bị suy dinh dưỡng, do chim đã quá già. Ban đầu ta thấy chim khi đứng hay co một chân lên. Lúc này có thể nói bệnh đã có dấu hiệu trở nặng và rất nhạy cảm với tác nhân bên ngoài. Chỉ cần bị xây xát nhỏ ở chân khi chim vận động thì lập tức chân chim sẽ sưng đỏ lên và có thể chảy máu. Nếu vết trầy xước nhỏ thì có thể trị bằng cách sát khuẩn ngay bằng thuốc sát khuẩn thông thường như cồn, oxy già….. Còn nếu vết thương đã chảy máu thì sử dụng các chế phẩm giúp cầm máu. Các bệnh này rất dễ trị vì chúng ta đều biết nguyên nhân cơ bản là do chim quá ít vận động, chế độ dinh dưỡng kém làm giảm sức đề kháng của chim, chuồng nuôi sai quy cách, vệ sinh chuồng trại kém khiến chim bay nhảy hay vướng vào nan lồng. Ở SG mình nhận thấy các loại chuồng nan lồng quá khít do chủ nuôi đặt theo yêu cầu là tránh chuột, thằn lằn chui vào phá phách nhưng làm thế sẽ khiến chân chim hay gãy móng thậm chí là cụt chân nếu mắc vào các nan. Về lâu dài chúng ta trị chuột và thằn lằn ko phải bằng cách này (sẽ giải thích thêm ở phần sau). Chim bị chân dạng này thì chuồng nuôi cần phải giữ thật sạch sẽ, phơi nắng thường xuyên và vệ sinh lồng định kỳ
Đây là các loại ve, mạt hay tấn công yến hót và các loài finch
Điều tiếp theo khiến các tay nuôi yến hót hay nản là các bệnh về chân do chế độ dinh dưỡng sai cách gây ra. Bệnh này là do tự bên trong cơ thể chim ko như các tác nhân ngoại cảnh như đã nói ở phần trên. Biểu hiện thì cũng vậy, phải nói là rất khó phân biệt bệnh do yếu tố bên ngoài hay bên trong gây ra vì biểu hiện chim cũng đứng co chân lên, các khớp hay ngón chân bắt đầu bị đỏ dần lên, nặng thì sưng tấy và có thể chảy máu. Nhưng nếu biết do tác nhân dinh dưỡng gây ra thì chúng ta nên tự hỏi là đã cho chim ăn những gì. Có vài bạn hiểu vấn đề này là do chim bị bệnh gout (thống phong) giống như ở người. Cách hiểu này cũng ko sai vì cơ chế gây ra bệnh cũng như biểu hiện ko khác gì bệnh gout ở người. Đó là kết quả của quá trình cơ thể thiếu vận động trầm trọng, dinh dưỡng sai cách (cung cấp một lượng quá lớn hàm lượng chất béo và đạm vào cơ thể). Cơ chế bệnh này giống như gout ở người nên tôi sẽ ko giải thích nhiều và vấn đề quan trọng hơn cả là một khi đã mắc bệnh này thì nó hay tái đi tái lại nhiều lần. Đối với căn bệnh mãn tính này thì cách duy nhất để ngăn ngừa và điều trị là điều chỉnh lại chế độ dinh dưỡng. Cách điều trị gout đối với yến hót là bước đầu ta cách ly chim và chỉ cho ăn thật đơn giản các loại hạt như kê, láng, mai mực và nước uống trong vài ngày. Những ngày này ta loại bỏ hoàn toàn trứng, các loại đồ ăn công nghiệp đóng gói sẵn như gold patee, red patee, các loại biscotte tự chế, các loại hạt nhiều dầu béo như mè trắng, mè đen v.v….cũng ko nên cho ăn quá nhiều kê và láng mà thay vào đó ta cho chim ăn nhiều rau. Rau chứa nhiều xơ sẽ giúp tẩy ruột chim dễ dàng hơn. ở đây tôi đề cập là rau còn các loại trái cây thì cũng nên hạn chế lại hay cắt luôn cũng chẳng sao. Tóm lại là quá trình này nên cho chim ăn vừa đủ. Nhưng như thế nào là vừa đủ. Hạt thì một muỗng cà phê/con/ngày (hơn một tý cũng ko sao). Rau nếu cho ăn xà lách ko thôi thì 2lá/con/ngày tương tự cho các loại rau khác. Nếu cho ăn nhiều loại rau thì tự cân đối sao cho lượng rau tương đương như cho ăn 2 lá xá lách (hơn cũng ko sao nhưng đừng nhiều quá vì chim sẽ ăn ko hết ). Cũng ko thể cho chim ăn quá ít vì nếu thiếu calorie thì chim sẽ rất yếu. Cái này người nuôi tư cân đối thôi và phải đảm bảo là rau sạch ko thuốc. Vấn đề định lượng này chúng ta làm tương đối thôi. Sẽ có bạn thắc mắc sao lại tương đối vì cái chúng tôi cần là con số chính xác để chữa khỏi bệnh cho chim chứ cái gì cũng tương đối thì biết đâu mà lần. Xin giải thích là ở nước ngoài họ rất hay định lượng chính xác trong chữa bệnh vì họ biết chim của mình nuôi trước giờ như thế nào. Ngay cả chuyện cho ăn rau. Mình nói là 2 lá/ngày/con ko có nghĩa ngày nào cũng chính xác là 2 lá vì có con nó ăn chỉ một lá mà thôi (tùy tình trạng bệnh ở mỗi con), khi đó ta bổ sung thêm các loại rau khác và chúng ta tự cân đối chuyện này. Ngay cả các bác sĩ, đối với mỗi loại bệnh ko phải ai cũng có cách chữa và chẩn đoán bệnh giống nhau nhưng cũng ko khác nhau hoàn toàn. Quan trọng là HIỂU VỀ BỆNH (thuộc về cơ bản) rồi từ đó gia giảm thêm bớt sao cho phù hợp. Cũng chính vì vậy người ta nói có thầy mát tay có thầy ko. Mà thầy mát tay chưa hẳn là thầy hay vì nhiều khi cứ bệnh nào cũng cho kháng sinh thì mau hết bệnh nhưng về sau thì hại vô cùng. Ở người đã thế huống chi là chim, quan trọng là biết bệnh rồi chữa chứ ko phải nhắm mắt chữa, cần phải loại bỏ yếu tố hên xui may rủi trong chuyện chữa bệnh. Rau thì cũng có năm bảy đường rau chứ ko phải loại nào cũng giống nhau. Xin chia sẻ các loại rau mình hay dùng cho chim để chữa gout, đó là những loại như xà lách, cải các loại, súp lơ, dưa leo, cà rốt, rau cần (ko biết ngoài Bắc gọi là gì)…., nếu có muốn cho ăn trái cây thì là dưa hấu, táo, nho và lê.
Đọc tới đây cũng sẽ có người thắc mắc sao ko thấy bác này sử dụng các loại thuốc tây thuốc ta đặc hiệu nào nhỉ. Trả lời là nếu xác định chim bị gout thì làm như mình nói ở trên khoảng một hai tuần xem tình hình thế nào, nếu thấy tiến triển tốt thì ok còn nếu ko thì… tính tiếp. Hehe. Các loại thuốc tây chỉ là chữa phần ngọn của vấn đề mà thôi mà một khi chưa biết tình trạng chim như thế nào mà nóng vội dội thuốc tây thì chỉ làm tình hình thêm trầm trọng. Hên thì nó khỏi còn ko thì như ae thấy sẽ chết dần chết mòn. Ở nhà mình ko có thuốc đặc hiệu gì cả vì bản thân cũng chẳng rành các loại thuốc cho lắm nhưng quan trọng là cơ bản mình biết con chim mình từ xưa giờ là vậy nên cứ theo vậy mà làm. Nghe có vẻ vớ vẩn nhưng đó là thực tế. Chim nó vừa giống người vừa ko. Cứ đem chim áp vào người thì hỏng. Ở người khi đau quá thì người ta tiêm các loại steroid hoặc non-steroid vào cơ thể nhưng một khi cơn đau đã qua thì sẽ có phương pháp trị liệu khác làm chậm quá trình tăng sinh acid uric. Bản thân mình cũng chẳng muốn chữa bằng cách tiêm steroid vì nghĩ chim sẽ bị loãng xương, vết thương lâu lành và nguy hiểm hơn là suy giảm miễn dịch. Ở các nước họ có tiêm nhưng là các chế phẩm đặc biệt. Kinh nghiệm bản thân cho thấy con chim nào bị bệnh này mà càng uống nhiều nước thì càng mau khỏi bệnh.

Đây là cách là vừa trị bệnh vừa phòng bệnh luôn khỏi phải tốn tiền mua thuốc. Đây chưa phải là cách duy nhất chữa bệnh này nhưng cơ bản nếu điều chỉnh một chút thì nó chẳng mấy khi ghé thăm chim nhà bạn đâu. Chỉ cần vài điều chỉnh nhỏ thôi đúng ko, quá đơn giản cho một căn bệnh khó. Xem chừng giải quyết đc chuyện này thì chuyện nuôi yến sau này sướng phải biết. Một câu hỏi nữa là tại sao nước ngoài người ta cho chim ăn rất đa dạng, đầy đủ, ngày cho ăn rất nhiều lần và có hàng ngàn chế phẩm dinh dưỡng dành cho chim nhưng sao thấy chim của họ ít bị bệnh này. Ở đâu cũng thế thôi, ko phải yến hót chứ bất kỳ sinh vật nào cho ăn thừa dưỡng chất thì cũng sinh bệnh này. Nhất là yến hót thuộc dạng chim thuần dưỡng ít vận động thì càng nhanh mắc bệnh. Bạn đừng nghĩ chim rừng thì ko bị bệnh này, cơ bản là cơ địa chim rừng khác hẳn chim thuần dưỡng mà thôi nên đa phần người ta hay làm những flight cages hay aviary lớn cho chim bay nhảy. Chỉ khi nuôi đẻ hay hót thì mới nhốt lồng nhỏ. Nếu nuôi trong lồng nhỏ chật hẹp thì cung cấp thêm đồ chơi cho chim phá. Mục đích chính là làm sao cho chim vận động càng nhiều càng tốt và cũng là cách giảm stress hiệu quả.

Gồm 3 loại: Thạch yến vàng, Thạch yến xám và Thạch yến lai tạo từ TY vàng+TY xám.
Thạch yến lai: không phân biệt được trống/mái qua màu sắc
TY xám và TY lai chỉ phân biệt được qua tiếng hót: chỉ chim trống mới hót to và dài, chim tơ chưa ra giọng không phân biệt được.
TY lai chưa biết có màu sắc nào khác không? Chứ ngnghai đã từng ghép 1 con TY vàng trống với 1 con TY xám mái thành công liên tiếp 5 lứa chim lai. Cứ khoảng 30 ngày(12 ngày ấp,10 ngày chim bố mẹ đút,8 ngày xả hơi) 1 lứa, mỗi lứa 3 con. Hình thứ 3 là hình con chim lai còn giữ lại nuôi đến bây giờ.
TY lai hiếm thấy nhập về hơn, cũng có sắc lông như hình 3 nhưng to hơn.
Chọn chim đẹp/hay:
Chỉ chim trưởng thành đã thay lông mới có bộ lông đẹp.Nói chung chim trên 10 tháng tuổi mới có bộ lông đẹp và hót hay.Nếu chim khoẻ thì sắc lông và giọng hót con nào cũng gần giống nhau. Bởi vậy, đẹp và hay tuỳ vào cái tướng và cái nết của chim.
Trước hết, nói về cái tướng. Loài chim Thạch yến, con naò cũng có cái đầu rất nhỏ- nên con nào mình thon đuôi dài thì trông nó cân đối và đẹp hơn. Và nói chung loài chim này càng nhỏ con thì càng quí.
Còn cái nết thì con nào dạn người, dạn miệng, có thể mang đi chơi như chim khuyên thì là con hay.
Cách chăm sóc:
Đây là loài chim rất dễ nuôi. Dễ chăm sóc hơn canary nhiều.Còn chất hoang dã nên TY chịu được nắng và mưa gió trong aviary. Thức ăn chủ yếu là hạt kê,salat và khoáng chất. Thỉnh thoảng nó cũng thích nhăm nhi(nhả lại xác) sâu gạo và đùi cào cào.Trong aviary, thấy nó còn ăn cả chuối- nhất là trong thời kỳ bón cho chim con.Màu vàng bẩm sinh của TY vàng không phụ thuộc vào việc có hay không có cho chim ăn trứng!
Để có những chú chim dạn, cần tách chim con khỏi chim bố mẹ lúc khoảng 10 ngày tuổi- nhưng mất công bón chúng tiếp khoảng 10 ngày đến khi chúng tự ăn được.Thức bón cho chúng là kê bóc vỏ trộn với salat và kê bóc vỏ trộn với lòng đỏ trứng(Trộn sẳn bỏ tủ lạnh,khi xài lấy ra thêm tí nước,rồi dùng que tăm bón từng 2-3 hạt cho chim con).
Nuôi chơi, TY phổ biến được nuôi trong lồng nhỏ như lồng khoen hay lớn hơn một tí. Tiện gần gũi với chim, cũng như mang chim đi chơi.
Nếu tập, chim có thể biết qua lồng tắm để tắm- lông sẽ mướt và ốp sát đẹp hơn.
Như nuôi các loài chim khác, cần vệ sinh lồng và treo ngoài nắng một lúc mỗi ngày thì rất tốt.
Nuôi chim đẻ:
Chưa có kinh nghiệm, chỉ cảm nhận một điều là TY là loài chim có thể đẻ khoẻ nhiều lần trong năm, mỗi lần 3 trứng. Trứng lớn bằng nửa trứng canary và như vậyTY mới nở chỉ bằng nửa con canary mới nở thôi.Chim non bé tí như vậy.Và nhìn cách chim mẹ đứng trong tổ sao cho không dẫm đạp lên con, cũng như cách chim mẹ kiên nhẩn gục đầu chờ con ngóc đầu há mồm để bón- thì biết TY nuôi con rất giỏi.
Có thể chuẩn bị ổ đẻ cho TY như cho canary, nhưng cở tổ bằng nửa tổ canary thôi.Cần cung cấp cỏ khô và bông gòn để chim bố mẹ tha về làm tổ.
Ở VN chưa có nhiều người thử nuôi TY đẻ.Và nếu có thử thì thường chỉ có 1 cặp để thử. Thành công đến nay thật hiếm hoi. Thấy chim bắt cặp, đẻ trứng và ấp trứng bình thường- nhưng trứng không bao giờ có cồ!!! Suy ra vấn đề con giống là rất quan trọng ở TY- mà cho đến nay vì giá thành cao, số lượng chim ít, đa số chim nhập về là chim trống để nuôi chơi thôi nên còn khó đối với ai muốn nuôi chim đẻ! Có người cho rằng các con chim nhập vào đều đã bị sử lý hormone nên trứng không cồ. Tôi thì không nghĩ như vậy, vì không lẽ muốn độc quyền, người ta lại làm trò này sao?! Có nhiều loài chim quí hơn, người ta không làm, tại sao lại chọn TY để làm ?!

Các nhà nuôi chim ở Âu Mỹ, có lập Hội nuôi chim và sản xuất loại vòng đeo ở cổ chân của chim, trên đó có khắc tháng,năm sinh và chữ tắt của Hội. Khi gia nhập Hội, mỗi nhà nuôi chim được cung cấp một hộp khoen nhỏ và cái kềm bấm số.
Muốn đeo khoen cho chim, từng bước sẽ thực hiện như sau:



Chim con được 7 ngày hay 8 ngày tuổi, bắt chim ra cầm ngửa tay trái, lấy ngón tay trái ngón trỏ chụm ba ngón trước của chân chim vào nhau và cho lọt vô cái vòng cầm ở tay mặt đưa vào.
Sau đó sẽ lấy ngón tay trái đè ngón chân sau của chim vào với phần chân của chim. Tay mặt từ từ cho cái vòng qua khỏi móng của ngón chân sau. Vòng được đeo vào chân chim. Trả chim vào ổ trở lại.
Công việc làm không khó, một vài lần sẽ quen tay. Ở Sài gòn có Bác Khái, cũng có mua vòng chân yến hót ở nước ngoài sử dụng, có loại bằng ny-lon, có loại bằng kim loại có màu khác nhau để đánh dấu chim của nghệ nhân đó sản xuất

Hôm nay, GC xin chia sẻ chút kinh nghiệm về nuôi mớm chim non mới nở.


Vì nhiều lí do, một số trường hợp chủ nuôi phải tự nuôi mớm cho chim non mới nở, chứ chúng không có bố mẹ để nuôi.

Vậy, nuôi mớm chim non như thế nào cho tốt ? - là một câu hỏi khó, bởi kiến thức về yêu cầu dinh dưỡng của chim non tại VN ta rất thiếu thốn, phần lớn người chơi nuôi chim theo kinh nghiệm và chỉ dẫn của bạn bè, chứ ít có điều kiện sách báo hoặc tài liệu kĩ thuật nuôi chuẩn mực để biết được cần nuôi một con chim non như thế nào.

Mặt khác, mỗi loài chim lại có những yêu cầu dinh dưỡng rất khác biệt nhau --> một công thức phù hợp với loài chim này có thể là mối nguy nếu đem áp dụng cho con chim non loài khác!

Những trải nghiệm của tôi cũng còn rất thô sơ và tập trung ở nhóm chim ăn hạt (như Vẹt, Finch, Canary...) - chúng có những yêu cầu dinh dưỡng mà về cơ bản ta có thể tìm cách bù đắp bằng một số chế phẩm của con người dành cho trẻ sơ sinh.

Còn đối với những loài chim Ăn thịt, ăn côn trùng: việc chuẩn bị thức ăn cho chim non cần dựa trên nguyên tắc quan sát và tìm hiểu trong tự nhiên chúng được cha mẹ mớm ăn như thế nào, ăn thức ăn gì, trên cơ sở đó mà bắt chước cho càng gần đúng càng tốt.



Vậy mời các bạn có kinh nghiệm vào đây, ta cùng chia sẻ trải nghiệm nuôi mớm chim non.
Dụng cụ nuôi mớm chim non:

1. Hộp tổ:


Hộp tổ được hiểu là một cái hộp, hoặc một vật giống như cái hộp, cái rổ nhỏ..., có khả năng thay thế cái tổ chim, để người nuôi đặt chim non vào đó. Hộp được lót êm bằng cỏ, rơm ... khô, hoặc thường được người nuôi dùng giấy báo, giấy ăn, giấy vệ sinh để lót - mục đích để giữ ấm cho chim non và thấm hút nhanh chất thải của chim, thay dọn cũng đễ dàng.

Yêu cầu cơ bản của hộp tổ dùng nuôi chim non:
- Vừa vặn với kích thước chim non
- Thoáng khí, nhưng phải có khả năng giữ ấm tốt
- Dễ thao tác thay dọn vật liệu lót tổ
- Thường xuyên được kiểm tra vệ sinh, độ ẩm, độ thoáng khí


Trên thị trường VN hiện nay: những cái rổ nhựa, hộp nhựa nhỏ bán ở siêu thị, chợ... rất nhiều, tiện lợi vệ sinh, giá thành rẻ: là lựa chọn tốt cho người nuôi chim.
2. Chén đựng thức ăn:


Khỏi phải nói: chén đựng thức ăn là dụng cụ có khả năng chứa đựng thức ăn, dùng để trộn thức ăn mớm cho chim non. Chén có thể bằng nhựa, bằng sứ...

Yêu cầu:
- Kích thước vừa vặn, tiện lợi để trộn lượng thức ăn vừa đủ cho lần đút mớm
- Luôn được giữ sạch sẽ, rửa và phơi khô ráo
- Có thể làm thêm một cái nắp đậy vừa vặn: nếu muốn trộn thức ăn dùng cho nhiều lần. Sau khi dùng xong, đóng nắp lại và bảo quản chén thức ăn trong tủ lạnh.
- Lựa chọn vật liệu không độc hại.
3. Ống bơm thức ăn:

Vật dụng này đặc biệt quan trọng!
Nó là công cụ để đưa thức ăn vào miệng chim non.

Yêu cầu:
- kích thước vừa vặn miệng chim non
- luôn được rửa nước sạch sẽ, giữ gìn khô ráo
- trơn tru để thức ăn dễ di chuyển trong lòng ống

Nước ngoài người ta bán ống bơm dành riêng cho chim non với nhiều kích cỡ khác nhau phù hợp kích thước từng độ tuổi và loài chim. Ở VN chưa có, ta có thể tận dụng:
- Ống xilanh y tế
- Ống bơm hút trong thí nghiệm



4. Panh – Nhíp gắp thức ăn:


Vật dụng này cần thiết trong việc mớm thức ăn hơi cứng như côn trùng, thịt miếng nhỏ.. cho một số loài chim non thuộc loài ăn thịt, ăn côn trùng,

Yêu cầu:
- Luôn được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng
- Đầu panh – nhíp chú ý chọn loại không nhọn, để tránh vô tình làm trầy xước họng chim non
- lựa chọn chất liệu không độc hại, có lẽ tốt nhất là bằng inox

Tìm mua vật dụng này ở các cửa hàng thiết bị y tế, hoặc có thể chạy ra cửa hàng bán 'thủy sinh cảnh', vì cái panh-nhíp này cũng là dụng cụ thường dùng của người chơi thủy sinh.


Thức ăn cho chim non nuôi mớm
Ở đây, tôi nói về loại thức ăn dạng bột dành cho đa số các loài chim ăn hạt.

Chim non các loài ăn hạt như Vẹt, Sẻ… được cha mẹ mớm ăn theo qui trình:
- chim cha mẹ ăn trước, nếu cần chúng sẽ tách, bóc vỏ hạt, hoặc cắn nhằn sâu bọ nhỏ rồi nuốt vào diều
- trong bầu diều của chim tiết ra một số dịch tiêu hóa, làm cho thức ăn được tiêu hóa một phần, trở nên dễ tiếp nhận với chim non
- sau đó, chim bố mẹ nhả thức ăn từ bầu diều đã được làm mềm, mớm cho con ăn

Thức ăn dạng bột dành riêng cho chim ăn hạt thường được chế biến theo nguyên tắc:
- thành phần cơ bản là bột ngũ cốc đã được chế biến chin
- có thêm một số thành phần chất đệm như men tiêu hóa, vitamine… để chim non dễ hấp thụ thức ăn.

Chế phẩm nổi bật và thường gặp bán ở VN hiện nay ở dạng bột ngũ cốc dành riêng nuôi mớm chim non là Kaytee Exact:


Nhưng, nếu không có điều kiện mua bột này, thì vẫn có thể tận dụng một số loại bột ‘ngũ cốc dành cho trẻ sơ sinh bắt đầu ăn dặm’ – bày bán khá đa dạng và khá nhiều ở chợ, siêu thị, của những thương hiệu khá nổi tiếng trong ngành sản xuất thức ăn cho trẻ, như Nestle, Hipp..

Ví dụ:
Bột ngũ cốc dinh dưỡng Nestle – giai đoạn 1: (giai đoạn dành cho trẻ bú sữa bắt đầu tập ăn dặm) – có rất nhiều vị: Gạo Lức – Rau củ…:

Bột gạo nhũ nhi Hipp:

Hoặc các loại bột dinh dưỡng khác:
Hoặc như kinh nghiệm của anh ngnghai ở diễn đàn ABV ta: có thể sử dụng bột sữa Ensure dành cho người lớn tuổi để làm bột mớm cho chim non:



Pha chế:


Món bột ăn dặm cho trẻ em – hoặc Bột chuyên dung mớm cho chim non về cơ bản được pha chế với nước ấm: hòa tan bột với nước cho ra một chế phẩm bột dạng sệt.

Mức độ sệt đặc hay loãng phụ thuộc vào tuổi chim non.
- Với những chim 2-5 ngày tuổi: bột thường được pha loãng, có thể chảy thành dòng tốc độ hơi nhanh
- Với những chim lớn hơn, bắt đầu có lông ống: bột được pha đặc hơn

Yêu cầu chung:
- Khi ứng dụng Bột mớm chim non bằng bột cho trẻ con ăn dặm, cần phải chọn loại bột ngũ cốc dành cho trẻ nhũ nhi (trẻ đang bú sữa đang tập ăn dặm). Thành phần nên hạn chế tối đa chất Sữa (lactose) và Chất béo, đạm – vì chim non ăn hạt tiêu thụ một lượng rất ít béo và đạm.
- Pha bột bằng dụng cụ sạch, pha xong phải dung ngay, dung xong nên bỏ. Lần sau pha mới.
- Trường hợp pha nhiều và muốn để dành: cần có hộp đậy chặt chẽ, bảo quản trong tủ lạnh tối đa 12 giờ. Trước khi dung cần kiểm tra xem bột có biểu hiện hư hỏng hay không. Và nhất thiết ngâm nước ấm cho bột ấm lên thì mới dung bơm vào miệng chim.
- Chim non càng lớn dần: chúng sẽ có khả năng tiêu thụ thức ăn tốt dần. Lúc này, trong bột có thể bắt đầu cho vào hạt ngũ cốc bóc vỏ đã ngâm mềm, giã dập: như hạt kê, gạo lức, hạt hướng dương…. và trộn với rau xanh xay, băm nhuyễn: như rau xà lách, rau bó xôi… hoặc củ hấp chín mềm nghiền nhuyễn: như củ khoai lang, khoai tây, cà rốt…
- Khi chim non bắt đầu đủ lông và tập tành ra vào khỏi ổ: là về cơ bản chúng có thể ăn được các thức ăn dành cho chim trưởng thành: hạn chế dần khẩu phần bột, và xung quanh tổ chim để những cóng hạt, cóng bột trứng và sâu non cho chúng tập ăn. Khi chúng có thể bay từng quãng ngắn và không còn quay về tổ ngủ đêm nữa: về cơ bản: vai trò bảo mẫu mớm ăn của người nuôi đã chấm dứt.

Thời lượng – Liều lượng:


Không có tiêu chuẩn cụ thể về thời lượng và liều lượng cho chim ăn.

Một nguyên tắc chung là chim non càng nhỏ tuổi thì số lần ăn càng nhiều (2-3 giờ mớm chim ăn một lần) nhưng liều lượng mớm càng ít. Và ngược lại: chim non càng lớn dần thì lượng thức ăn mỗi lần mớm càng tăng, càng đặc và thời gian giữa 2 lần mớm càng kéo dài ra.



Cách đơn giản để biết một con chim non đang đói hay no: là đụng nhẹ vào mỏ nó:
- Nếu nó ngóc đầu lên, há miệng ra: là nó đang đói và muốn được ăn
- Nếu nó vẫn khỏe mạnh, cử động bình thường, bầu diều căng, không ngóc đầu lên, không kêu chiêm chiếp, không há miệng ra: tức nó đang no, không cần đút mớm.

Lưu í khi bơm thức ăn:
- bơm từng chút, từng chút nhẹ nhàng, vài ml cho một lần bơm. Không bơm liền một mạch quá nhiều. Để chim non nuốt, rồi lại bơm, cho đến khi nó ngậm miệng và không muốn ăn nữa.
- ống bơm nên mềm, đưa vào quá mỏ chim: để thức ăn đỡ bị trào ngược ra ngoài
- ống đựng thức ăn nên chú ý không để không khí chui vào: vì khi bơm sẽ tống cả không khí vào họng chim: khiến bầu diều căng vì không khí chứ không phải căng vì thức ăn: có thể khiến chim non sặc, khó tiêu hóa hoặc đói vì ăn chưa đủ lượng cần thiết.

Trong ảnh là những chim non bảy màu xanh dương ở các độ tuổi khác nhau đang được nuôi mớm:


Hãy chú í vào thức ăn mà người nuôi dung cho chúng: một hỗn hợp gồm bột chuyên dụng mớm chim và hạt kê trần (hạt kê sống đã bóc vỏ):

Hệ tiêu hóa
Vì chim không có răng nên hệ tiêu hóa phải đảm nhiệm nghiền nát toàn bộ thức ăn. Ở loài chim ăn thực vật, diều làm nhiệm vụ nghiền thức ăn thành bột nhão.




Mề:
Cái túi bằng cơ này nghiền nhỏ thức ăn, thường phải nhờ thêm một ít sạn sỏi được chim nuốt vào.




Hệ hô hấp
Khoảng một phần năm thể tích thân chim chứa những túi khí được nối với phổi, thậm chí còn ăn thông với xương cánh.




Bộ xương
So với nhiều động vật khác, chim thuộc loại thân hình gọn gàng. Toàn bộ cấu trúc, chân, cổ, cánh chim rất nhẹ. Những bộ phận nặng, nhất là các cơ cánh và cơ chân, đều được bó gọn xung quanh lồng ngực và xương sống, giúp cho chim giữ thăng bằng cả trong lúc bay lẫn khi đứng trên mặt đất.



Khung xương trước



Khung xương sau




Việc bay lượn mất nhiều sức khiến cho bộ xương chim tiến hóa khác hẳn với những động vật khác. Đặc điểm nổi bật nhất ở loài chim bay, ví dụ như quạ, là xương lưỡi hái lớn nhô ra từ lồng ngực làm chỗ bám cho cơ cánh. Chim không có răng, cũng không có đuôi thật sự, lông đuôi cắm vào một gốc xương gọi là xương lưỡi cày. Chi trước hoàn toàn thích nghi với việc bay, còn đôi hàm tiến hóa thành cái mỏ không răng nhưng rất khỏe để có thể vừa rỉa lông vừa kiếm ăn.
Một trong những chỗ mà chim có nhiều xương hơn hầu hết động vật có xương sống khác là cái cổ. Một con chim như Diệc, cần có cái cổ thật mềm dẻo để có thể mò thức ăn đồng thời vươn tới tất cả các bộ phận thân thể để rỉa lông. Cổ Diệc có tới 16 - 17 đốt sống, còn cổ thiên nga tới 25 đốt. Mọi động vật có vú, thậm chí hươu cao cổ, cũng chỉ có 7 đốt sống.




Xương là loại vật liệu rất nặng. Đối với động vật sống trên mặt đất, trọng lượng bộ xương không thành vấn đề lắm, vì xét về mặt nào đó nhiều bắp thịt hơn sẽ chạy nhanh hơn. Chim thì khác, để bay được chúng bị bó buộc trong giới hạn trọng lượng ngặt nghèo, vì thế chúng phải có bộ xương thật nhẹ. Xương của động vật sống trên mặt đất có kết cấu dạng tổ ong. Xương dài của chim bay thì rỗng và được tăng cứng bằng gân rất nhẹ bên trong, giúp giảm được trọng lượng. Như xương chim bồ nông chẳng hạn, chỉ bằng 1/20 trọng lượng toàn bộ cơ thể. Nhiều giống chim không biết bay hay chim lội nước có xương ống đặc.


Mỏ chim

Vì chi trước của chim hoàn toàn thích nghi với việc bay, cho nên hầu hết các giống chim, chỉ trừ vẹt và các loài chim săn mồi, đều dùng mỏ để lấy và giữ thức ăn. Mỏ chim phát triển đủ mọi hình dạng khác nhau cho phép chúng ăn những loại thức ăn khác nhau.

Cái kẹp hạt
Mỏ chim sản ra lực lớn nhất ở vị trí gần gốc mỏ. Những loài chim như Mai hoa chuyên ăn các loại hạt cứng, có cái mỏ ngắn hình chóp để có thể kẹp vỡ hạt. Chim sẽ dùng mỏ khéo léo tách bỏ lớp vỏ cứng trước khi nuốt hạt.




Mỏ chim ăn thịt
Chim cắt lưng hung có cái mỏ móc câu điển hình cho chim săn mồi như ưng, cắt, diều hâu. Cái mỏ cho phép chim ăn thịt xé con mồi thành từng mảnh vừa vặn để nuốt.




Mỏ dùng để vớt
Nhiều loại vịt kiếm ăn bằng cách “mò vớt”, nghĩa là mấp máy mỏ liên tục khi hớt trên mặt nước. Nước đi vào hai nửa bẹt của mỏ, tất cả thức ăn chứa trong nước đều được giữ lại và nuốt. Động tác mò vớt của vịt có phần giống động tác lọc nước của chim hồng hạc, nhưng mỏ vịt kém chuyên môn hóa hơn nhiều và có thể ăn nhiều loại thức ăn khác nữa.

Cái mỏ đa năng
Mỏ chim mòng biển dài và quắp lai như móc câu ở đầu, tuy nhỏ hơn nhưng trông rất giống mỏ chim ăn thịt. Dạng mỏ này không chỉ cho phép mòng biển bắt và ngậm con mồi, mà còn rỉa con mồi thành từng miếng để ăn.




Chim lội nước sống trên cạn
Cái mỏ đặc biệt dài của chim Rẽ gà là điển hình cho nhóm chim lội nước, trong đó có cả choi choi và choắt. Nhưng thay vì dùng mỏ tìm bắt những động vật gần bờ nước, Rẽ gà sử dụng mỏ trên đất “khô” cũng lợi hại chẳng kém. Thức ăn chủ yếu của chim là giun đất và ấu trùng sâu bọ, cái mỏ dài thuôn nhọn cho phép rẽ gà moi chúng từ dưới đất ẩm.



Mỏ của chim choắt mỏ cong
Chim choắt mỏ cong thọc cái mỏ dài xuống bùn nhão để lôi giun và ốc sên lên. Trong khi những chim khác không làm được.




”Sàng lọc nước”
Chim Hồng hạc có cái mỏ đặc biệt chẳng giống chim nào. Với cái đầu mỏ quặp xuống, Hồng hạc kiếm ăn bằng cách vục mỏ xuống nước và lọc lấy các thức ăn động, thực vật. Mỏ dưới chuyển động lên xuống bơm nước về phía chóp mỏ, nơi có một hàng khe hở nhỏ giữ thức ăn lại.




Mỏ như cái nhíp
Chim Hét châu Âu có dáng mỏ giống với hàng ngàn loài chim cỡ trung bình. Mỏ vừa nhọn sắc cho phép chim nhặt nhạnh những vật nhỏ như hạt cây, lại vừa dài để chim vơ lấy những thức ăn lớn hơn như giun đất.




Mỏ chim ăn trái cây
Loài vẹt rừng sống bằng hạt và trái cây, có cái mỏ “tổng hợp” cho phép chúng kiếm được hầu hết các loại thức ăn. Vẹt dùng móc câu trên chóp mỏ moi phần nạc cũa quả cây, dùng hàm gần gốc mỏ kẹp vỡ hạt để ăn phần nhân bên trong. Vẹt khác các loài chim khác ở chỗ chúng còn dùng chân để giữ và xoay thức ăn khi bóc vỏ.




Vịt có răng
Khác với động vật có vú và bò sát, chim không có răng thật được cấu tạo từ xương. Tuy nhiên một số chim có cấu trúc phát triển rất giống với răng. Vịt mỏ nhọn chẳng hạn, có hàng khía rất giống răng ở hai bên rìa mỏ. Chúng dùng những “răng” trong mỏ này để bắt cá cả ở vùng nước ngọt lẫn ngoài biển khơi.


Đuôi chim
Trải qua quá trình tiến hóa, chim mất dần một phần xương sống mà ở những động vật khác là cái đuôi dài, thay vào đó là những lông vũ. Kích thước lông đuôi của các loài chim hết sức khác nhau. Một số chim như cốc biển và vẹt biển khó lắm mới nhận ra đuôi của chúng. Trong khi công và chim thiên đường trống lại có đuôi dài lê thê khiến chúng bay rất khó khăn.




Hình dáng đuôi
Việc bay đặt ra rất nhiều đòi hỏi ngặt nghèo đối với hình dáng thân chim. Do đó những loài chim suốt đời bay bổng luôn có cái đuôi nhẹ, thuôn dài. Còn những loài chim sống trên mặt đất hoặc trong rừng lại tiến hóa cho cái đuôi có hình dạng dùng vào việc khác ngoài chuyện bay. Một số dùng để giữ thăng bằng, một số để đậu bám, còn số khác dùng để quyến rũ chim mái.

Đuôi chẻ đôi
Ở một số loài chim, lông giữa đuôi dài nhất. Một số giống chim khác, đặc biệt là chim sẻ, thì trái lại, đuôi chẻ đôi. Dáng đuôi này có lẽ tạo cho chim sẻ nhiều khả năng vận động hơn.




Đuôi khoe mẽ
Ở gà gô đen, đuôi con trống có hình lưỡi liềm, còn đuôi con mái lại thẳng. Sự khác nhau này là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy hình dáng đuôi phát triển như vậy để khoe mẽ hơn là để bay.




Đuôi để giữ thăng bằng
Những chiếc lông ở giữa đuôi chim khách dài gần 25cm. thông thường đuôi dài thường được dùng để khoe mẽ, nhưng vì cả chim khách trống và mái đều có nên rất có thể đuôi này dùng để giữ thăng bằng khi ở trên mặt đất hay khi đậu trên cây.




Đuôi làm điểm tựa
Chim gõ kiến dùng đuôi để tỳ khi trèo lên thân cây. Đuôi chim gõ kiến cứng đến mức có thể đỡ được một phần lớn trọng lượng của chim. Vì phải gánh vác công việc nặng nhọc như vậy nên các đầu lông đuôi rất mau mòn.




Phanh (thắng) không khí
Khi đáp xuống đất, chim cụp đuôi xuống và xòe rộng lông đuôi ra. Lông đuôi có tác dụng như cái phanh (thắng) giúp chim tiếp đất nhẹ nhàng.



(Viết bởi Golden Canary)

Với những người đã có kinh nghiệm nuôi chim, việc chọn mua một chú chim mới không phải quá khó khăn, nhưng với người chưa có kinh nghiệm, mà lại muốn nuôi một hai chú chim cho vui cửa vui nhà, để thấy mình gần gũi và yêu thiên nhiên hơn, thì chọn mua chim là cả một vấn đề "đáng nói". Hàng loạt câu hỏi đặt ra: nên nuôi chim gì? ở đâu? chúng ăn thứ gì? nuôi thế nào cho tốt?...

Sau đây là vài kinh nghiệm xương máu của GC tôi trong việc chọn nuôi chim cảnh, xin chia sẻ cùng các bạn:

1. Suy xét: Hẳn nhiều bạn sẽ buồn cười, có gì mà phải suy xét, thích thì nuôi, vậy thôi! Vâng, đồng ý là như vậy, nhưng vẫn có những vấn đề mà trước khi nuôi chim, chúng ta nên lưu ý tới:
-Sức khoẻ: hãy đảm bảo là bạn và những thành viên trong gia đình bạn không có ai bị bệnh dị ứng, hen suyễn... Bụi lông chim là một trong những tác nhân kích ứng ghê gớm với những căn bệnh này!
-Thời gian: Nếu bạn hay đi công tác xa, nếu bạn thường xuyên vắng nhà, nếu cuộc sống sinh hoạt của bạn không đều đặn, nếu bạn quá vướng bận công việc, hoặc bận chăm lo con cái còn nhỏ... thì không nên nuôi chim. Bạn phải có thời gian, không nhiều, nhưng nhất thiết phải có một khoảng thời gian tương đối đều đặn trong ngày để chăm sóc chim cảnh. Hãy nhớ là cuộc sống, sức khoẻ... của chim phụ thuộc hoàn toàn vào bạn. Nếu bạn quên cho chim ăn, quên cho uống nước, quên trùm áo lồng, lười không dọn vệ sinh..., không sớm thì muộn, bạn sẽ đánh mất chú chim ấy!
-Kinh phí: hãy xác định trước là bạn có thể chi được bao nhiêu để nuôi chim. Thức ăn cho chim không quá tốn kém với người nuôi ít, nhưng có khá nhiều loại chim cảnh cao cấp đắt tiền. Cộng thêm tiền lồng chuồng, tiền mua các vật dụng liên quan, chúng sẽ ngốn của bạn không ít, nếu bạn không lên kế hoạch mua sắm trước. VD: ở TP HCM hiện nay, một cặp chim Giuoldian Finch màu Natural chất luợng tốt giá khoảng 300 ngàn đồng. Các loại màu lai giá trung bình 1-3 triệu / cặp. Yến hót loại thường 300 ngàn/con, loại khá (Hồng yến, Agate, Issabel tương đối thuần chủng: 800ngàn/cặp. con trống 500 ngàn/con), loại đặc biệt (Mosaic, Lizard, Crested, Frill, Border, Norwich... thuần chủng giá 5-7 triệu đồng/cặp).
Với những loại chim cao cấp đắt tiền, không chỉ cần có tiền, bạn còn cần phải có kinh nghiệm nuôi, vì chúng đòi hỏi chế độ chăm sóc đặc biệt hơn. Nếu không, bạn sẽ tốn tiền vô ích!

2. Vị trí đặt lồng chim:
Nguyên tắc chung khi xác định vị trí đặt lồng chim: nơi thoáng mát, tránh gió lùa, ránh mưa hắt, tránh ánh nắng mặt trời gay gắt chiếu thẳng. Nên đặt lồng chim cạnh tường, cao quá đầu người, để tạo cho chim cảm giác an toàn hơn. Với các loại chim rừng, hoặc chim treo ngoài trời. ngoài hiên nhà, nên có áo lồng hoặc lợp mái che chắn cho chim.

3. Lồng chim:
Lồng chim nên cố gắng đảm bảo rộng rãi, để chim bay nhẩy được dễ dàng. Nhược điểm của các loại lồng gỗ, lồng tre... là khó chùi rửa, dễ tạo ổ trú ẩn cho các loại rận, mạt kí sinh, gây bệnh cho chim và cho cả con người. Nếu bạn sử dụng loại lồng này, nên cọ rửa bằng xà phòng, phơi nắng thường xuyên.
Nhược điểm của lồng kim loại là nặng, hình dáng không đẹp, dễ bị rỉ sét, nếu sử dụng loại lồng này, nên chọn mua lồng kẽm không rỉ, hoặc lồng sắt tráng nhựa, hoặc tự tay sơn bảo vệ bên ngoài. Nếu tự tay sơn lồng, nên lưu ý chọn loại sơn không có chì, vì chì rất độc hại với chim.
Có một kinh nghiệm chồng rận mạt kí sinh rất hay, là bạn sử dụng dầu hôi (dầu lửa) bôi lên nan lồng, đáy lồng. Kiến, rận mạt đều không thích mùi dầu này, chúng sẽ bỏ đi ngay.

4.Các phụ kiện:
-Cóng thức ăn, nước uống: hãy cố gắng chọn mua các loại cóng tự động, bạn sẽ đỡ mất thời gian thay thức ăn, nước uống hàng ngày cho chim. Mặt khác, cóng tự động sẽ giảm bớt tình trạng chim làm vấy bẩn vào thức ăn, nước uống. Nếu không có cóng tự động, bạn nên chùi rửa cóng hàng ngày, để đảm bảo vệ sinh cho chim. Tránh tình trạng thức ăn thừa lên men, nước uống bẩn rất dễ gây ra các bệnh đường ruột.
-Cần đậu: cần đậu cho chim thường làm bằng tre, hoặc gỗ. Hãy chọn các loại cây không có nhựa độc! Cần đậu làm từ cành các loại cây ăn quả rất thích hợp, vì thớ gỗ của chúng tương đối mềm, móng chim dễ bám. GC tôi nhận thấy chim rất thích các loại cần đậu bằng cành ổi, cành hồng xiêm (sabuchê), cành táo, cành me... Chặt cành, để nguyên vỏ cây, cọ rửa sạch, ngâm nước muối hay thuốc tím pha loãng, phơi khô: vậy là bạn đã có một chiếc cần đậu rất origin! Và bạn sẽ thấy chim thích thú với cần đậu này hơn hẳn các loại cần đậu bán sẵn ngoài chợ! Ngoài ra, vỏ cây tươi của cần đậu sẽ là món khoái khẩu để chim chùi mỏ (&#33, và là nguồn cung cấp lượng vitamine, khoáng chất tự nhiên rất tuyệt vời cho chim.
Nên có ít nhất 2 cần đậu, để cách xa nhau và chênh lệnh về độ cao, giúp chim có điều kiện bay, chuyền quãng ngắn-một bài tập thể dục rất cần thiết với chim nuôi nhà. Dĩ nhiên, với các loại lồng tre, lồng gỗ tròn... chật chội, khả năng này là không thể!
-khay hứng phân: có thể sử dụng khay nhựa, khay tôn, hoặc bố lồng bằng simili, vải dày... Quan trọng là phải được chùi rửa, tẩy trùng sạch sẽ thường xuyên. Bạn có thể lót một lớp cát mỏng, hoặc giấy báo, giấy thấm... để thấm hút phân chim nhanh hơn.
-ổ chim: với các loại chim nuôi đẻ, cần phải có chiếc tổ thích hợp. Ngoài ra bạn cẫn chuẩn bị sẵn xơ dừa, rơm, cỏ khô... đã được phơi sạch để làm vật liệu lót ổ cho chim.
-thùng, lọ, khạp... đựng thức ăn cho chim: Luôn kiểm tra, lau chùi để tránh tình trạng thức ăn bị khô, mốc, mọt...

5. Chọn mua chim:
Bạn sẽ đặt câu hỏi: vậy tôi nên mua chim gì?

3 lựa chọn:
-chim rừng: là các loại chim bắt từ rừng về, không có khả năng thuần hoá sinh sản trong điều kiện nuôi nhân tạo: hoạ mi, chích choè, hồng tước, thanh tước, sơn ca, khướu, cu gáy... Bạn là người mới chưa có kinh nghiệm? hãy mua chim thuộc (chim đã được thuần, đã quen với thức ăn nhân tạo, quen cảnh sống lồng chuồng... ). Không nên mua chim bổi (chim mộc) mới bắt ở rừng về, khả năng sống sót là rất ít!

-chim nói: một số là chim rừng, một số là chim sinh sản trong lồng chuồng: vẹt (két) Alexander (con xít), vẹt xanh VN, vẹt Mã Lai, vẹt châu Úc...; nhồng (yểng), sáo, cưỡng, quạ... Nên chọn mua chim non mới bắt đầu tập ăn, chim mập mạp, nên có tương đối đầy đủ lông, có thể bay chuyền quãng ngắn. Bạn sẽ phải đóng vai baỏ mẫu mớm ăn cho chim, nhưng như vậy chim sẽ dễ quen với bạn và học nói nhanh hơn.

- chim cảnh nhỏ: phần lớn người ta nuôi chim cảnh nhỏ để thưởng thức màu sắc đa dạng của chúng, quan sát cách chúng làm tổ, ấp trừng, nuôi con. Gán ghép, lai tạo màu sắc mới. Tiếng hót của chim cảnh nhỏ không lớn (kich thước chúng nhỏ mà lại&#33, thường đơn điệu, nhưng nghe khá vui tai. Cá biệt là trường hợp Yến hót (canary) thì vừa hót hat, giọng khá lớn và có khả năng sinh sản trong lồng được. Ỏ VN hiện nay chim cảnh nhỏ có nhiều loại: yến phụng (vẹt Hồng Kông), vẹt Nhật... chim họ Finch: Bảy màu, Manh manh Nhật, Sắc nhật, Diễm Ấn, Bạc má, Long cơ... Nên chọn mua chim đã thay lông hoàn toàn (chim lứa), chúng sẽ dễ thích nghi với môi trường mới hơn. Với Yến phụng. Vẹt Nhật có thể chọn mua khi chim được 2-3 tháng tuổi, Manh manh, Sắc, Bạc má... từ 3-5 tháng tuổi. Với các loại chim nhạy cảm hơn như Bảy màu, Long cơ, Yến hót Frill, Yến Border... nên chọn mua khi chúng được khoảng 7-10 tháng tuổi.

Các nguyên tắc chọn mua chim:
-chọn chim khỏe mạnh, nhảy nhót vui vẻ, ăn uống dễ dàng
-chọn chim mắt sáng, khong chảy nước mắt; mũi sạch, không có nhầy nhớt; không hắt xì
-bộ lông óng mượt, sạch sẽ, ép sát vào thân
-da chân mịn màng là chim tơ (chim còn nhỏ), càng sần sùi chứng tỏ chim càng lớn.
-chân chim sạch sẽ, không nổi u cục, không có vết xước. Móng chân dài vừa phải, thẳng với ngón chân, không cong quặp, không mất ngón.
-hậu môn sạch sẽ, không dính phân nhớt bẩn
-lật ngửa chim trên lòng bàn tay: lườn chim mềm mại, đầy đặn, có lớp mỡ mỏng (chứng tỏ chim được nuôi dưỡng tốt).
-quan sát chim bay nhảy : nhanh nhẹn, không lệch vẹo. Khi đứng, tất cả các ngón chân chim đều cong lại, bám chắc vào cần đậu, chim đứng vững không nghiêng ngả.

Đó là các nguyên tắc chung khi chọn mua chim cảnh. Mức độ chim thuần chủng, hót hay... hay không thì người có kinh nghiệm mới có thể nhận biết được. Nếu có thể, hãy mua của người quen hay nghệ nhân có kinh nghiệm, bạn sẽ giảm thiểu được nhiều rủi ro hơn.

Lưu ý: chim mới mua tuyệt đối không thả nuôi chung hoặc nuôi quá gần với chim đã có ở nhà. Cần cách li theo dõi một thời gian, thông thường từ 1-4 tuần tuỳ theo loại chim và khả năng lây bệnh của chúng. Nếu không, rất có thể chú chim mới tuy trông khỏe mạnh nhưng đã là nguồn ủ bệnh, và sẽ lây lan bệnh gây thiệt hại với chim nhà.

Hôm nay xin chia sẻ với bạn chơi các bước cơ bản mà tôi thường ứng dụng trong việc dưỡng chim mới mua, mới bắt về nhà.

Bước 1: Cách ly
Tôi không bao giờ cho một cá thể (hay nhiều cá thể) chim mới về nhà vào ngay chuồng chung với các cá thể đang ở nhà.

Lí do: dù chim mới trông có thể rất khoẻ mạnh: các chế độ ăn, điều kiện nuôi nhốt... của nó không giống với chim đã nuôi ở nhà tôi và do vậy: nó cần được tập cho thích nghi với chế độ nuôi dưỡng mới.
Với những chim mua ở chợ, chim đặt mua từ lái, chim không rõ nguồn gốc: càng cần phải cách ly để theo dõi thực tế chất lượng chim.
Nơi để cách ly cần tránh xa các chuồng chim ở nhà càng nhiều càng tốt. Nơi cách ly cần thoáng, nhưng đủ ấm. Và quan trọng là càng ít tác nhân gây ảnh hưởng tâm lý càng tốt (người, chó mèo, chuột, xe cộ...).


CHUỒNG CÁCH LY:
Chuồng cách ly có thể dùng bất cứ loại chuồng nào, miễn là dễ chăm sóc và quan sát chim trong thời gian nuôi cách ly. Tôi dùng một cái chuồng nhỏ Trung Quốc bằng sắt nhúng nhựa để tiện chùi rửa như hình trên.


Trong chuồng cần có:

• - Lót giấy báo hoặc giấy thấm: để có thể quan sát dễ dàng chất thải của chim
  
• - Áo lồng: để che chắn cho chim đơ hoảng sợ và giữ ấm cho chim
  
• - Đèn sưởi (đèn tròn khoảng 40W): để sưởi ấm cho chim (đặc biệt cần cho các chim cảnh nhỏ xuất xứ không phải chim rừng VN, như canary, finches...). Đèn sưởi có thể sử dụng vào ban đêm. Khi dùng đèn thì trùm áo lồng đễ giữ ấm. Tuỳ vào kích thước chuồng mà lựa chọn vị trí để đèn sưởi phù hợp. Sao cho: nếu lạnh: chim có thể đến đậu gần đèn cho ấm. Nếu nóng: chim có thể đứng xa hơn khỏi đèn.
  
• - Cóng nước: tuỳ vào loại chim mà lựa chọn loại cóng tự động có dung tích phù hợp. Chim cảnh nhỏ: có thể dùng cóng loại 15-20ml nước. Mục đích dùng cóng nhỏ vừa phải là để dễ dàng tính toán liều lượng thuốc phòng bệnh, chữa bệnh cho chim khi cần thiết. Có ít nhất 2 cóng để 2 bên cần đậu cho chim.
  
• - Cóng ăn: cũng cần có ít nhất 2 cóng ăn cho chim. Một đựng thức ăn bình thường. Một đựng thức ăn bổ sung (thức ăn mềm, khoáng, thức ăn rau xanh...).
  

Mục đích để nhiều cóng là để chim dễ dàng tìm thức ăn, nước uống. Khi mới bắt về: chúng có thể hoảng loạn và các loại cóng đựng thức ăn, nước uống có cơ chế phức tạp có thể khiến chim không ăn uống được và chết đói, chết khát.

Tôi thường dùng các loại cóng đơn giản cho chim trong thời gian dưỡng. Để dễ kiểm soát chất lượng thức ăn, dễ quan sát mức độ ăn của chim và dễ vệ sinh:





NỀ NẾP SINH HOẠT:
Rất nhiều người nuôi có thói quen nhìn ngắm chim mới đến tận khuya - một thói quen xấu (dù hoàn toàn có thể thông cảm được về mặt tâm lý!).
Việc suốt ngày săm soi nhìn ngắm chim mới khiến chúng khó bình tĩnh, mất ngủ: đều là những 'cộng hưởng' thêm cho những vấn đề về sức khoẻ của chúng - vốn dĩ đã khó khăn vì vừa phải trải qua một giai đoạn di chuyển đường dài, thay đổi môi trường sống...

--> Hãy để chim yên ổn. Chỉ can thiệp khi thực sự cần thiết.

Tập cho chim dần quen theo nề nếp sinh hoạt, giờ giấc cho ăn... như với những chim cảnh đang nuôi ở nhà. Để sau này chúng sẽ quen với nề nếp chung.

---------- Bài viết thêm vào lúc 10:52 AM ---------- Bài viết trước được viết vào lúc 10:50 AM ----------


Bước 2: Dinh dưỡng:
Bất cứ thức ăn gì là thường xuyên, tự nhiên và yêu thích nhất của loài chim mà bạn đang dưỡng cần được cố gắng thoả mãn chúng ngay. Nếu chim ăn hạt: cho nhiều lựa chọn hạt. Nếu chim ăn sâu bọ: cho nhiều lựa chọn với sâu qui, cào cào, dế, nhện, sâu lá cây...









Với các loài chim cảnh nhỏ: thức ăn mềm như bột trộn trứng luộc nghiền nhỏ, hạt nẩy mầm..: là nên được cung cấp cho chim.

Nhiều bạn cho rằng không nên cho chim mới về ăn rau xanh: vì có thể chúng bị tiêu chảy. Tôi vẫn dùng rau xà lách, rau cải xanh cho chim ăn. Rau cần được rửa sạch, vẩy khô, treo cao so với sàn chuồng để tránh bị vấy chất thải bẩn. Một vài trường hợp: tôi ngâm rau trong nước thuốc - với mục đích kích thích chim ăn rau thì phải uống luôn cả nước thuốc trên lá rau.

LƯU Í: với các loại thức ăn có khả năng lên men, bị hưng hỏng nhanh: chỉ tính toán lượng vừa đủ trong ngày cho chim ăn vừa hết. Nếu chim ăn không hết: cần loại bỏ và thay mới.

---------- Bài viết thêm vào lúc 11:02 AM ---------- Bài viết trước được viết vào lúc 10:57 AM ----------


Bước 3: Nước uống:
Nước là yếu tố quan trọng đặc biệt trong việc dưỡng chim bệnh, chim mới mua. Nguồn nước uống luông phải sạch sẽ, được thường xuyên thay mới (Nhiều trường hợp tôi thay mới hàng ngày).

Cóng nước cần được treo sao cho hạn chế tối đa vấy bẩn thức ăn, chất thải vào nước.
Cũng cần lưu í rằng: có những cá thể chim quá yếu, khó bay nhảy, phần lớn thường đứng trên sàn chuồng: thì cóng nước ăn, thức uống cũng phải để gần sàn chuồng cho nó dễ ăn.

THUỐC vào Nước uống:
Một trong những bước quan trọng nhất của quá trình dưỡng chim mới là sử dụng các loại chế phẩm phòng bệnh, chữa bệnh và tăng cường sức khoẻ.
Có nhiều phương án để đưa vào cơ thể chim các loại chế phẩm này, nhưng tiện lợi nhất vẫn là qua đường uống: pha thuốc vào nước để cho chim uống nước thuốc.

Có vài nguyên tắc cơ bản khi sử dụng nước thuốc:

• Pha đúng liều lượng khuyến cáo
  
• Sử dụng đúng liều, thời gian khuyến cáo. Ví dụ: người ta khuyến cáo cho chim uống liên tục trong 5 ngày: thì cần phải pha thuốc cho chim uống liên tục 5 ngày. Không nên chỉ pha 3 ngày rồi thôi. Lí do: việc sử dụng không đúng liều lượng sẽ làm cơ thể chim lờn thuốc, đồng thời không phát huy được tối đa hiệu quả của thuốc.
  
• Pha mới hàng ngày. Một số loại thuốc có thể pha 1 lần rồi dùng trong vài ba ngày. Nhưng cũng có nhiều loại thuốc sẽ biến chất, mất tác dụng nếu để lâu trong nước. Các chế phẩm thú y thường không ghi rõ loại nào có thể để lâu. Tốt và An toàn nhất là tính toán dùng vừa đủ trong ngày. Sang ngày sau pha thuốc mới.
  

• - Nếu tiết trời đang nóng, ấm: dùng ngay Coli - Terravet trong liên tục 3-5 ngày. Thay mới hàng ngày. Quan sát kĩ chất thải của chim và các biểu hiện phản ứng.
  
• - Nếu tiết trời đang mưa, lạnh: tôi dùng Amcoli.
  

Lí do khiến tôi lựa chọn 2 loại thuốc phòng bệnh khác nhau là:
- Coli-Terravet: chế phẩm có Tetracycline - thuốc ngừa bệnh về đường tiêu hoá rất tốt. Mà mùa nóng là mùa hay có các bệnh về đường tiêu hoá (do thức ăn, nước uống mùa nóng dễ lên men, dễ nhiễm khuẩn....)
- Amcoli: chế phẩm có Ampicicline - thuốc có khả năng chữa các bệnh về đường hô hấp. Mùa lạnh chim dễ bị các bệnh về hô hấp hơn.

Tuần 2: Sau đó, cho chim uống nước sạch trong khoảng 1 tuần tiếp theo.

Tuần 3: Đến tuần thứ ba: tôi sử dụng các chế phẩm bổ sung Vitamine và các chất vi lượng, axit amine (ví dụ: Vitamino - chế phẩm của Virbac) để tăng cường sức đề kháng, làm đẹp lông, kích thích ngon miệng cho chim. Liên tục khoảng 3-5 ngày. Thay mới hàng ngày.

Tuần 4: Sử dụng nước sạch bình thường cho chim uống.


Sau 1 tháng: thấy chim khoẻ mạnh, phát triển tốt, quen với thức ăn và nề nếp sinh hoạt: có thể nghĩ đến chuyện đưa chúng vào môi trường sống chung với các chim nhà.

---------- Bài viết thêm vào lúc 11:22 AM ---------- Bài viết trước được viết vào lúc 11:02 AM ----------


Bước 4: Thả vào môi trường chung:



Việc thả một cá thể chim mới vào mội môi trường sống chung với các chim nhà đang nuôi vẫn có những vấn đề của nó:

• - Chim mới bị chim cũ đánh đuổi, bắt nạt
  
• - Chim mới không tìm được chỗ để thức ăn, nước uống trong chuồng
  
• - Chim mới bị các yếu tố tự nhiên của khí hậu ngoài trời (với các aviary ngoài trời) như gió, mưa, nắng làm phát bệnh.
  

• - Cho nhiều thức ăn, nước uống ở những nơi dễ thấy: để chim tìm được chỗ ăn và không bị chim cũ dành ăn
  
• - Tạo nhiều cần đậu, nhiều chỗ ẩn nấp để chim an toàn, tránh bị bắt nạt. Nếu bị 1 cá thể "đàn anh' nào đó đuổi đánh quá dữ dội: bắt 'đàn anh' đó ra nhốt riêng 1-2 tuần, cho ổn định trật tự trong chuồng. Sau đó: thả 'đàn anh' vào - khi này tên 'đàn anh' lại trở thành newbie !
  
• - Nếu chim bị bệnh: biểu hiện xù lông, không chịu ăn, đứng ngủ trong khi đáng lẽ cần thức như các chim khác: không được chần chừ: lập tức bắt riêng vào lồng chữa bệnh và áp dụng các phương án chữa bệnh phù hợp.