Nuôi gà chọi khác biệt với gà ta hoàn toàn, nuôi làm sao để gà không bị thừa mỡ và gà khỏe manh, để được như vậy ta phải để ý tới chế độ ăn của gà. Cho ăn phải có cữ nhất định.
[ATTACHMENT NOT FOUND]
Việc cho gà ăn chế độ bắt đầu từ tháng thứ 3 trở đi, sau khi ta tuyển chọn những chiến kê tương lại sơ bộ đợt 1.

Nếu cho ăn không đúng mức, một là gà bị béo quá do ăn nhiều hoặc là do ăn ít quá không đủ phát triển sinh yếu ớt gầy còm.

Chuẩn bị thức ăn: Thức ăn cho gà tốt nhất là thóc ( không nên ăn ngô vì ngô có chứa hàm lượng chất béo cao hơn thóc), thóc được đãi sạch, loại bỏ thóc lép, phơi khô rồi cho gà ăn.

Thời gian cho gà ăn thóc: sáng 7-8h, chiều 4-5h

Nếu cho ăn thóc ngâm không để lâu dư thừa sẽ lên men, nấm mốc gây mất vệ sinh và có thể sinh bệnh cho gà, nhất là các bệnh về đường hô hấp.

Về mức ăn của gà: thường mỗi bữa ăn ta cho gà ăn 3/4 bầu diều, nếu gà không ăn liên tục hoặc không ăn hết ngay thì ta cất lượng thóc dư thừa đi, không nên để trên gáo ăn sẽ làm cho gà lười ăn dần. mỗi con gà chiến thường ăn khoảng 1 – 1,2 lạng thóc/ngày ( chia làm 2 bữa sang – tối). Với một số chiến kê, có thể do thể trạng đang yếu, hoặc do đang mắc bệnh nào đó nên sẽ ăn không hết khẩu phần, ta cũng cất lượng thức ăn dư thừa đi.

Chế độ mồi: Thường cho gà ăn mồi vào buổi trưa, thức ăn là thịt bò ( nướng qua), rắn, trạch, thạch sung…mỗi tuần cho ăn 3 bữa mồi còn lại là cho ăn rau củ. Cho ăn mồi khiến gà đầy đủ chất, phát triển khỏe mạnh và sung mãn hơn.

Như vậy chế độ ăn của gà là:

7-8h ăn thóc – –12h trưa ăn mồi ( hoặc rau xen kẽ)—–4-5h chiều ăn thóc

Nếu muốn tăng năng lực cho gà, ta có thể cho gà ăn bổ sung vào 8h tối, cho ăn thóc và uống nước rồi cho gà đi ngủ.

Chúc các bạn nuôi gà mát tay và khỏe mạnh.

Khi gà tơ đạt 6 tháng tuổi bắt đầu tập gáy, cá biệt có một số con sớm trưởng thành nên 4-5 tháng tuổi đã tập gáy rồi, việc gáy sớm hay muộn không ảnh hưởng đến trạng gà đá sau này ( có những con gáy sớm lúc trọng lượng chưa đạt 2kg nhưng khi trưởng thành khô lông vẫn đạt 2,8-2,9kg)
[ATTACHMENT NOT FOUND]
Lúc này gà có hiện tượng phân đàn, chúng ta nên tách riêng ra nuôi mỗi con một nơi tránh hiện tượng phân đàn có thể làm hỏng gà hoặc chí ít cũng làm tan tành bộ lông măng đang mọc.

Chế độ dinh dưỡng giai đoạn này:

Khi nhốt riêng vào chế độ, giai đoạn này gà đang thay lông trưởng thành, cần nhiều dinh dưỡng để gà phát triển đầy đủ, một ngày ta cho ăn 4 bữa như sau:

• 8h sang ăn thóc
  
• 12h trưa cho ăn rau hoặc mồi ( tuần cho ăn 3 bữa mồi, 3 bữa rau xen kẽ)
  
• 4h chiều cho ăn thóc
  
• 8h tối cho ăn thóc
  

• Tỉa lông đầu cổ: Tỉa từ đốt xương cổ đầu tiên trở xuống cho đến vị trí lông cườm cuối cùng.
  
• Tỉa lông vị trí nách và hông: Khi làm nước, sư kê sẽ lau hông gà và nách non gà để giúp gà bớt thở, khi thi đấu, nếu gà bị nóng không thoát được nhiệt sẽ dễ bị xì, khó di chuyển lối, chậm chân xoay và chỉ đứng thở vì quá mệt. Quá trình tỉa lông chạy dài từ nách non cho tới phao câu ( không tỉa lông mã và lông lưng)
  
• Tỉa lông đùi: tỉa lông bên trong đùi non, phần đùi tiếp giáp với hông ( giữ lại 5-6cm tính từ gối lên)
  
• Tỉa lông bụng gà: Phần lông từ sau đùi đến phao câu cần được tỉa để làm nước hạ nhiệt nhanh.
  

Các bạn có nghĩ nuôi gà chọi là một yếu tố quan trọng không, thực sự điều này rất quan trọng đối với những người nuôi gà để đá gà chọi, vì chế độ ăn, chế độ điều hòa dinh dưỡng rất quan trọng vì sự tăng trưởng và cũng là bảo đảm sức khỏe của gà chọi mỗi khi ra trận đấu lớn. Đặc biệt chọn một trường hợp nữa là cách chọn là để nuôi bạn phải nhớ kỹ hai điều này thì bạn mới thực sự am hiểu về gà chọi này.
[B]1. Chọn giống gà chọi.[/B]
Ở miền Bắc, có những địa phương cung cấp giống gà chọi nổi tiếng như Ðình Bảng, Thổ Hà, Yên Phụ (Hà Bắc), Tây Phương (Hà Tây), Nghĩa Đô, Nghi Tàm (Hà Nội). Ở Nam Bộ có gà Bình Định, Cao Lãnh (Ðồng Tháp), Bà Ðiểm (TP Hồ Chí Minh), Bà Rịa…

Gà chọi cần chọn giống mái chuẩn. Các cụ có câu : “ chó giống cha, gà giống mẹ”. Những chú chiến kê có sự gan lì, sức bền, nhiều thế độc là do di truyền từ gà mẹ.. Cách chọn là những con gà mái có thể chất khỏe mạnh, tính khí hung dữ , đời trước và đời sau của nó có nhiều con trống tài ba. Nếu sau một vài lứa, đàn con xuất hiện những con gà trống gan lì, có khả năng chịu đòn giỏi thì người ta sẽ chọn con mái đó làm giống

Cũng không thể không quan tâm tới gà trống bố. cách chọn là gà bố phải thắng ít nhất từ hai độ trở lên và thuộc dòng gà chuẩn. có nhiều đòn độc, sức chịu đòn dẻo dai, dáng đẹp. Gà bố cần có thành tích cao, tuổi từ 1,5 đến 4 tuổi ( không đồng huyết với gà mái đã chọn). một con gà hay phải có tầm vóc to lớn, cơ bắp khỏe mạnh, chân cao, cựa đều, mỏ to và nhọn, mắt nhỏ và sâu, lớp vảy ở cẳng chân dày và cứng.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
Cách chăm sóc gà chọi

[B]2.Dinh dưỡng của gà chọi.[/B]
Để gà ăn làm hai bữa vào 9 giờ sáng và 4 – 5 giờ chiều. Riêng gà con cách nuôi là để ăn tự do và thả dông, gà tách mẹ ngoài hai bữa chính còn tự đi kiếm ăn. Gà lớn trên 6 tháng cần ăn thêm rau, giá, xà lách, chuối sứ, cà chua, mỗi tuần cho ăn thêm 1 – 2 bữa lươn hoặc thịt bò.

* Khẩu phần ăn của gà con tách mẹ ( ăn tự do):

– cám gạo : 10%

– bắp : 20%

– lúa : 30%

– Cá tươi nấu chín : 20%

– Rau( muống, cải, xà lách) : 20%.

* Khẩu phần của một chú gà trống thi đấu/ngày:

– Lúa : 0.25 kg.

– Rau, giá : 0.10 kg.

– Lươn, thịt bò : 0.10 kg.

Nhiều người còn có cách là cho gà ăn thêm giun, dế, ngũ cốc, lòng đỏ trứng, thịt bò bằm nhuyễn, tép, hột vịt lộn, chuối Xiêm để bồi dưỡng và tăng cường sức chiến đấu của chúng.

Từ khi mới nở đến 0,5kg ta vẫn có thể để gà ăn thức ăn công nghiệp 30%. Khi gà được 1,8 – 2kg cách chọn những con gà tốt là gà có những ưu điểm sau: quản ngắn, đùi dài, mặt nhanh nhẹn, không nặng nề, mắt sáng. Thường những màu gà nên chơi là: đen tuyền (gà ô), đen đỏ hoặc đen vàng (gà ô tía), gà xám đất, gà tía mật, gà tía mơ, gà nhạn.

Từ lúc này ta chỉ để gà ăn lúa ngâm vì lúa ngâm sau khi nảy mầm đã bớt chất dinh dưỡng nên gà ăn no nhưng ít mỡ, vì gà chiến cốt làm sao chắc khỏe nhưng nhẹ cân để vận động nhanh nhẹn. Thức ăn đạm thường là: lươn, thịt bò, gân bò,… Không nên cho ăn thức ăn như ếch, nhái vì nhiều đạm và khi ra trường đấu gà bở hơi kém bền. Đây là thói quen sai lầm của một số người không chuyên.

[B]– cách chọn thức ăn của gà chọi.[/B]
Theo những người có nghề nuôi gà chọi, nuôi quá kỹ gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt.

Ngày xưa “gà chấm niên” (đúng một năm) mới tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Nay người nuôi thường lạm dụng thuốc men, để gà nhập cuộc chơi sớm hơn nên tuổi thọ trong chiến đấu của gà vì thế cũng ngắn hơn.

Gà bắt đầu vào chế độ chiến phải tuyệt đối cẩn thận và lưu ý đến thức ăn của gà. Thóc (Lúa) hạt đãi sạch vỏ chấu sau đó ngân với nước từ 8 – 12 giời rồi xả nước để ráo, trộn thóc với men tiêu hóa và các loại viatamin khoáng chất mua tại hiệu thuốc thú y theo liều lượng chỉ dẫn gà ăn. Nước uống ngày cho gà uống 2 lần vào buổi sáng và buổi tối trước khi gà đi ngủ, mùa đông không cho uống nước vì trong thóc ngâm đã có lượng một nước nhất định. Khi đã cho gà vào chế độ chiến rồi là tối kỵ có mỡ thừa và trong cơ thể nhiều nước. Sáng sớm cho gà ăn thóc đến chiều cho ăn rau xanh hoặc giá đỗ, tối trước khi đi ngủ cho gà ăn thóc xong thì cho gà uống nước để sáng ra tiêu hóa hết thóc trong bầu diều. Một tuần cho gà uống 2 – 3 viên thuốc bổ nhóm B như là viên nén tổng hợp, thêm ít thịt cá nấu chín (Chú ý tránh cho ăn nhiều quá làm gà tăng cân) và một vài nhánh tỏi tươi giúp cho gà tiêu hóa tốt cũng như tránh được gió má.

3.Luyện tập gà chọi : nhất khỏe nhì tài.

+ Thường xuyên vần gà chọi

+Quần sương: luyện gà vận động vào sáng sớm hàng ngày.

+ Xát nghệ: dùng nghệ giã nhỏ, hoà với rượu, nước trà, nước tiểu trẻ con sát vào vùng da đã cắt lông trong vòng 3 tháng để da dày lên nhằm tăng khả năng chịu đòn và giảm thương tích khi thi đấu

+ Dầm cẳng: trước khi thi đấu 1 tháng, gà được ngâm chân trong hỗn dịch: nghệ, muối, nước tiểu để cho gà được cứng chân.

+ bạn cũng phải thường xuyên vỗ hen gà.

Dành thời gian chăm sóc gà chọi liệu có đáng không ?

Cách nuôi gà chọi cũng khá phức tạp đúng không?Bạn hãy tưởng tượng mình có một chú gà chọi bách chiến bách thắng thì sẽ như thế nào ? Nếu bạn có một trang trại gà chọi với doanh thu hàng trăm triệu mỗi năm thì sẽ tuyệt ra sao ? nếu bạn nắm được cách nuôi gà chọi thì bạn sẽ có mọi thứ nói trên

Khi gà đã trưởng thành muốn tăng cơ bắp cho gà ta cần vào chế độ luyện tập om chườm vần hơi… để gà săn chắc sức khỏe dẻo dai và thể lực tốt nhất
Trong bài viết này ngoài việc chia sẻ các kinh nghiệm thực tế tôi còn muốn giới thiệu cho các bạn một số loại thuốc gà chọi mà các sư kê lão làng thường sử dụng để giúp chiến kê khỏe mạnh, dũng mãnh khi ra trận.
[ATTACHMENT NOT FOUND]
1) Chạy Bội:
_ Thời điểm: Sáng sớm tầm 6:00 đến 7:00
_ Thời gian: 15-30’/lần/ngày.
_ Cách thực hiện: Sử dụng 1 con gà phu cự mạnh vs Gà cần tập luyện, 2 cái bội có kích thước khác nhau và cách nhau 1 cấp, bội nhỏ hơn có kích thước đủ rộng và thoải mái cho gà phu bên trong ko bị cuồng chân hoặc gãy đuôi. Bội lớn úp lên bội nhỏ và cho Gà cần luyện tập bên ngoài.

Tác dụng: Vì gà cự nhau nhưng ko đá đc thành ra sẽ tìm đường đến gà kia, và sẽ chạy vòng tròn quanh bội. Nếu tập luyện phương pháp này thường xuyên và đều đặn, gà sẽ có đôi chân nhanh nhẹn, cơ đùi săn chắc, gân khớp dẻo dai, hệ hô hấp phát triển khỏe mạnh, hơi dài hơn trong thi đấu. Ngoài ra, còn góp phần giữ nhiệt cho gà mỗi ngày, luôn hưng phấn và sung mãn.

2) Quần Mái:
_ Thời điểm: xế trưa tầm 9:00 đến 11:00 và xế chiều tầm 14:00 đến 16:00
_ Thời gian: 10-15’/lần, ngày 2 lần.
_ Cách thực hiện: Sử dụng 1 con gà mái tơ chưa chịu trống, thả trong 1 khuôn viên kín khoảng 3×3 mét, có phụ trợ dụng cụ bay nhảy càng tốt. Thả Gà cần tập luyện vào, chú ý quan sát, chỉ cho nó ve vãn chứ ko cho đạp mái nhé.
_ Tác dụng: Xả stress ấy mà.

3) Vần Hơi:
_ Thời điểm: trưa tầm 11:00 đến 12:00
_ Thời gian: 5-7’/hiệp, lần 3 hiệp, cách ngày thực hiện 1 lần.
_ Cách thực hiện: Sử dụng 1 con gà phu làm đối tác cho Gà cần luyện tập, dùng dụng cụ chức năng để bịt mỏ, cựa, móng cả 2 con, dùng dây cột giầy cột 2 chân gà lại vs nhau tại gối, độ dài dây bằng đúng khoảng cách 2 chân gà lúc đứng thẳng. Cho xổ trên sân đất cát hoặc nền lót đệm em bé để tránh những tổn thương ko đáng có.

_ Tác dụng: Có tác dụng cực tốt trong việc tăng khả năng hô hấp cho gà. Bên cạnh đó, gà ko nhảy đc chân đá, ko cắn mổ đc, sẽ chuyển sang so đẩy, né tránh, tăng khả năng phán đoán và xử lý tình huống trong những trường hợp bất lợi.

B-Om bóp và vào nghệ cho gà.
Chia sẻ cho anh em một số kỹ thuật trong việc chăm sóc gà chọi đá nhé!
Gà sau khi đã cắt lông vào vần thì ng ta chia làm 2 công đoạn chính để nuôi 1 con gà chiến là om gà & vào nghệ :
om gà: công việc này phải làm hàng ngày & tốt nhất bạn chưa quen thì sau khi vần 3 ngày thì hẵng om. thành phần chủ đạo gồm có chè khô , nghệ & ngải cứu ( chè bạn mua loại đểu thôi cũng đc , nghệ nên đặt mua loại nghệ cái , già củ như khoai sọ mỗi nồi om chỉ cần 1 củ rửa sạch, giã nhỏ , ngải cứu thì già càng tốt ) cho hỗn hợp vào nồi đun sôi sau đó cho nhỏ lửa sau đó om. khi om thì ta gấp khăn nhúng vào nồi vắt kiệt khăn, sau đó ta vỗ nhẹ khắp mái tảng , hầu , đốc cổ , chằng vai nhằm giúp con gà quen khăn & giảm bớt nhiệt , xoè khăn ra cảm thấy tay mình chịu đc thì khăn đầu tiên bạn vuốt vào mỏ con gà sau đó om tiếp dọc xuống cổ , đốc cần , chằng vai, ko nên ấp khăn lâu & xoa mạnh sẽ làm bỏng & teo hết cơ gà , làm gà sợ om. với gà tơ thì bạn chỉ cần 2 khăn ở đầu & cổ gà. tiếp đến là 2 bân nách , hông & quả táo, khi om ở khu vực này cần để ý ko rất dễ mất gân gà. trc’ tiên bạn xoè khăn ra lau sạch mặt dưới của cánh( nơi này thường két bẩn) sau đó khăn đã nguội bớt thì bạn xoa nhẹ quả táo , nách, vuốt xuôi xuống hông sau đó cuối cùng mới tới đùi , gà tơ, mộc cũng chì cần mỗi bên 2 khăn, nếu khăn ban đầu nóng quá thì bạn ấp, vỗ dưới đít gà trc’ rồi hẵng lau, xoa những phần nêu trên, khăn cuối thì vuốt xuống chân, lau sạch chân cho gà. tiếp đến là om đít , bạn ấp , vỗ , lau sạch phần đít & háng gà, sau đó đưa khăn đánh 2 bên thăn lườn( xoè khăn ra vòng tay lên lưng luồn vào 2 bên nách day nhẽ rồi vuốt dọc xuống đuôi) cuối cùng là xoè khăn ra phủ lên tay bế con gà lên 1 tay giữ lên lưng lắc tay nhằm làm con gà khi đá đỡ chảy. khi om nhớ om cả phía trc’ ngực , đầu lườn, khoé mắt , khoé mào nhằm vệ sinh sạch sẽ cho con gà, với gà già , gà cứng thì tăng lượng khăn lên nhằm làm sao phù hợp với độ tuổi , độ bụi, trạng kg & thể trạng gầy hay béo của con gà mà ta tăng hay giảm mức độ day xoa , lượng khăn om vào con gà cho phù hợp. chú ý trc’ ngày vần 1 ngày & ngày đi đá 2 ngày nên bỏ om, phơi chỉ xoa nhẹ thôi.khi om mái tảng cần ấp khăn nhiều nhất để tránh bị phồng khi đá , sau đó là phía trc’ đốc cần , ngực con gà là những nôi hay phải chịu đòn nhất , tiếp đến là chằng cần giúp con gà cứng cáp, chịu đè hơn.

Vào nghệ : chỉ nên vào cho gà từ 10 tháng tuổi trở ra & thể trạng con gà bình thường , khoẻ mạnh , hơi béo còn lại ko nên vào. khi gà vần xong , vệ sinh sạch sẽ để con gà ra cho khô ráo sau đó ta lấy 1 nửa củ nghệ cái, rửa sạch , giã nhuyễn, cho 3 thìa cafe nghệ SG vào cho rượu trắng vào sao cho sền sệt như cháo đặc là đc , khuấy đều lên dùng chổi sơn loại nhỏ ( 2 nghìn 1 cái thì phải ) quét khắp cơ thể con gà trừ những cho có lông bao phủ, cẩn thận tránh để vào mồm , mắt gà , khi vào nghệ tránh vào đầu gối gà vì làm kém gân gà, cho gà ra phơi tuỳ theo mà phơi nhiều hay ít cứ trong khoảng 1=>2 tiếng là đc, nếu gà tơ thì vào nghệ đc khoảng 2=>3 tiếng thì ra nghệ còn gà già hay béo thì ta xoa tay cho rụng hết nghệ đi nếu béo quá ta quét thêm lượt nữa rồi cho ra phơi tiếp, chiều đến ta xoa tay cho rụng hết nghệ rồi cho đi ngủ nhằm tránh để nghệ cắn gà làm gà khó ngủ. ra nghệ ta đun nồi nc’ chè xanh thêm chút ngải cứu rồi nhúng khăn như om chườm & lau sạch con gà. gà vừa vần xong vào nghệ nhằm cho nghệ dính & giắt vào các vết thương giúp nhanh tan đòn & bong vảy đòn hơn, tuỳ từng thể trạng & thời gian nghỉ giữa 2 kì vần mà cách khoảng 5=>7 ngày ta vào cho 1 lần nghệ nữa nhằm săn da & giữ phom gà vì thông thường sau khi vần gà ta hay cho ăn mồi để phát triển cơ vào nghệ sẽ làm rút bớt lượng nước dư thừa khi cho ăn mồi.
rượu đòn bạn có thể tham khảo rượu đòn 3 lợi có viết bài trong diễn đàn ngâm lấy 1 thang dùng dần , nhớ chú ý khi dùng loại rượu này , rượu nguyên chất chỉ nên quét chân còn nếu quét vào ng thì phải pha loãng gấp 2,3 lần vì rượu rất nóng, nếu vào nghệ thỉ 4 phần rượu trắng / 1 phần rượu đòn mà thôi

Hiện nay có rất nhiều sư kê trong dân gian cũng như những sư kê thành danh trong cộng đồng gà chọi Việt Nam. Mỗi sư kê có một cách chơi gà khác nhau và phần lớn trong số họ có lưu giữ những dòng gà chọi hay riêng biệt.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
Để đánh giá một chiến kê hay có rất nhiều quan điểm khác nhau, nhưng đa số vẫn dựa vào kinh kê diễn nghĩa do cha ông để lại và thêm một vài kinh nghiệm thực tế của các sư kê.

Người viết đã sưu tầm một số bài viết khác nhau và xin đúc kết lại cách chọn ra một chú gà chọi hay dựa theo những yếu tố sau:

1. Tông dòng gà chọi hay:
   

1. Xem tướng gà chọi hay:
   

• Nhất thủ – Xem đầu mặt gà chọi:
  

• Nhì vĩ – Xem lông gà chọi:
  

• Tam hình – Hình dáng gà chọi:
  

• Tứ túc – Chân vảy:
  

Ở thời-đại phong-kiến, nhiều quốc-gia trên thế-giới có tục lệ chơi đá gà, một tục lệ thường được các vị vua chúa và quan-lại trong triều-đình ưa thích. Cũng như trò chơi giải-trí về đua ngựa và đua chó săn, các cuộc đá gà, ở một số nước Âu-châu và Trung-hoa, vào thời-kỳ phong-kiến ấy, cũng rất được thịnh-hành.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
Lúc đầu, tại các cung-điện nhà vua, người xưa chỉ tìm cái thú vui là để thấy con gà trống đá nào thắng: con gà nhạn (sắc trắng) hay con gà ô (lông đen) hoặc con tía vỉa (màu tía, sở-trường đá đòn vỉa, tức đòn luồn)? Nhưng khi những cuộc đá gà đã được phổ-quát trong các tầng lớp dân chúng, thì thú vui ấy, đã nhanh chóng nhường chỗ cho sự say-sưa đánh cuộc. Thay vì đánh cuộc trong các trận đua ngựa, thì họ lại đánh cuộc trong các trận đá gà. Tiền đánh cuộc rất lớn, có người phải khuynh-gia bại-sản!
Ngày nay, hầu hết các nước trên thế-giới đã có luật cấm, nhưng vẫn còn 27 quốc-gia hay miền xứ, hoặc được chính-quyền ‘giả lơ’ để người dân tổ-chức. Hoặc công-khai cho phép như ở Mễ-tây-cơ, quần-đảo Antilles, quần-đảo Nam-dương… và đặc-biệt là hải-đảo Bali, nơi rất nổi tiếng về việc đá gà.
Ai cũng biết, đặc-tính bẩm-sinh của gà trống là hiếu-chiến. Loại gà trống nào cũng thích kèn cựa nhau, dù ở tình-trạng nào: hoang-dã ngoài rừng núi hay được dưỡng-nuôi trong các gia-đình. Tuy nhiên, có một vài giống gà lại hiếu-chiến hơn. Một vài loại có sức mạnh hơn. Và đôi khi, trong cùng một loại, lại có những con có dị-tướng, có những ngón đòn lạ… mà người ta thường bảo là ‘thần-kê’. Đó là lý-do thúc đẩy những ai muốn chơi gà chọi thì cần phải tìm-tòi và chọn lựa.
1.- Chọn lựa loại gà
Thực vậy, không phải gà nào cũng chọi nhau được. Vì gà chọi là một loại gà đặc-biệt, do sự đúc luyện liên-tiếp qua nhiều năm nhiều đời. Trong loại gà nầy, người chơi cũng phải dày công kén chọn mới gặp được gà hay. Có nuôi gà hay mới bõ công săn-sóc, mới có hy-vọng thắng những cuộc chọi nhau và chủ-nhân mới mong đoạt giải trong những ngày hội hoặc đánh cá, trong các cuộc chọi gà đỗ-bác.
Thường thì những con gà dị-tướng là những con gà hay. Nhưng những dị-tướng đó, chỉ có các tay chơi sành sõi mới nhận thấy được. Những con gà được gọi là ‘linh-kê’ hay ‘thần-kê’ thường có tướng lạ lùng. Với tướng lạ đó, đấu trăm trận trăm thắng. Đến lúc về già, cái khí-thế oai-hùng ấy cũng không mất. Cho nên, người ta thường dùng chúng để tạo nên những thần-kê con, những linh-kê cháu…
Gà có dị-tướng
Trong cuốn ‘Các thú tiêu-khiển Việt-nam’, tác-giả Toan Ánh Nguyễn văn Toán có cho biết là các tay sành chơi ở nước ta, đã phân-biệt được 27 loại gà có dị-tướng. Sau đây xin đan-cử 5 loại trong 27 loại gà có tướng kỳ lạ đó:
Gà tử-mị: Có 2 loại. Loại gà 1, khi ngủ thì năm ngay đày, sẩy cánh và xuôi giò. Và loại 2, khi ngủ thì đôi giò móc lên cây như dơi.
Gà qui. Hình giống như con rùa. Khi nằm, nó giấu chân đi, co đầu lại, thụt đuôi vào. Ta trông vào thân hình nó, đúng là thân con rùa, chỉ khác một điều là được phủ thêm lượt lông vũ.
Gà độc nhãn, độc dao. Lúc mới sinh ra, chỉ có một mắt một cựa. Những con gà loại nầy thật là hung ác dữ tợn, không bao giờ nao núng trước địch-thủ. Đã chọi nhau thì đến chết cũng không chạy.
Gà mắt ếch mắt mèo. Mắt rất tinh, tránh đòn rất tài và tra đòn rất đúng. Loại gà nầy rất gan lỳ. Nếu bị trọng thương, cũng nằm lỳ chịu chết, nên tục-ngữ có câu: ‘Gà chân xanh mắt ếch, chém chết không chạy’.
Gà tam nhĩ. Gà có 3 lỗ tai. Ở bên trái hoặc bên phải, ngoài lỗ tai thường, còn có một lỗ tai nhỏ. Lỗ tai nầy thường bị lông phủ kín, người lựa gà phải để ý, vạch lông ra mới thấy được.
Khi nhìn một con gà, những tay chơi sành thường chú ý ngay đến sắc lông, tướng mạo, dáng đi, tiếng gáy… của nó. Nhiều con gà, đối với những con mắt người thường, chỉ là những con gà bỏ đi. Nhưng đến tay người sành sỏi nuôi gà thì lại là một con gà có quý tướng. Cho nên, kén chọn được một con gà chọi hay giữa một đàn gà, chẳng khác nào tìm được một vị tướng giỏi giữa chốn ba quân.
Người chơi gà, khi kén chọn gà nòi, trước hết nhắm ở bề ngoài, nghĩa là ở mã gà, nhất là ở màu sắc lông gà. Theo họ, sắc lông gà cũng có nhiều ảnh-hưởng đến sự bền-bỉ, gan lỳ và khôn-ngoan. Năm màu lông thường được lựa chọn là: Nhạn, Xám, Điều, Ô và Nghệ. Vì năm màu nầy thuận với ngũ-hành Kim, Mộc, Thủy, Hoả, Thổ. Người chơi gà cần phải hiểu ngũ-hành của năm sắc gà để biết sự xung-khắc theo nguyên-tắc dịch-lý. Đây cũng là một yếu-tố khi ‘cáp gà’ trong các trận đấu.
Những con gà hay
Đã là gà chọi, thì con nào cũng biết chọi. Nhưng không phải con gà chọi nào cũng là gà chọi hay. Do đó, các tay chơi mới phải lựa chọn, chọn lựa cách rất kỹ-càng.
Con gà hay, trước hết phải có thân hình cân-đối, mạnh-mẽ và gân-guốc. Con gà chắc-chắn gân-guốc khi nhắc bổng lên, cặp giò không lòi chòi lạng quạng. Cổ gà (gọi là cần) phải có bộ xương cho nhặt và ngắn, mỗi khi sờ tới, gà thụt cổ vào dễ dàng. Mỏ gà phải nhỏ, miệng phải sâu, như vậy nó mới lanh lẹ khi mổ địch-thủ. Chân phải lùn, gà mới có những cái đá chắc và mạnh. Lông gà phải cứng, để nó có sức chịu đựng khi giao-phong.
Qua các nét chính-yếu trên, con gà có thể được chọn. Thêm vào đó, gà còn có dị-tướng hay gà nòi nữa là ‘tuyệt cú mèo’. Gà nòi, tức là con cháu của một con gà hay đã được nổi tiếng trước đây. Những con gà hay mà các tay sành chơi ở nước ta thường nhắc đến là:
Tại miền Nam: Gà Bình-Định, gà Bà Rịa, gà Bà Điểm, gà Cao-Lãnh, gà Kế-Sách (Sóc-Trăng) v.v… nhưng đặc-biệt nổi tiếng nhất là gà Cao-Lãnh và gà Bà Điểm. Gà Cao-Lãnh thuộc Đồng Tháp. Giống gà nầy lông nhiều, cựa nhọn, bay đá thật nhanh. Còn giống gà Bà Điểm ở Sai-gòn thì lông ít, cựa ngắn, nhưng gan dạ vô cùng.
Ngoài miền Bắc: Giống gà Kim-Liên ở khu-vực phía sau Khâm-thiên thuộc Hà-Nội và gà Vân-Hồ ở phía nam Hà-Nội.
Ngày nay, nhiều tay chơi gà tìm cách lấy giống gà hay bằng cách cho lai nhau. Họ ghép mái Bà Điểm với trống Cao-Lãnh, hoặc gà mái Cao-Lãnh với gà trống Bà Điểm v.v… Sự ghép giống nầy sản-xuất ra loại gà lai có đủ các đức-tính của cả gà cha và gà mẹ.
2.- Nuôi-dưỡng và huấn-luyện
Có thể nói, nuôi gà chọi là một công-phu và cũng là một nghệ-thuật. Công-phu vì chính người nuôi phải chịu nhiều sự tốn kém, phải hy-sinh thời-giờ, tiền bạc để chăm nom và tẩm-bổ cho nó. Là một nghệ-thuật, vì họ cần phải biết các phương-pháp, không những là cách chăn nuôi mà còn cách huấn-luyện nó nữa.
a) Nuôi-dưỡng
Gà trống chọi, thường trưởng-thành trong vòng 10 tháng và từ thời-gian nầy trở đi, con gà có thể dự những cuộc giao-phong được. Tuy nhiên, các cuộc chọi nhau, chỉ nên hạn-chế trong khoảng từ tháng chạp đến cuối tháng tư âm-lịch mỗi năm mà thôi. Vì sau tháng thứ tư, chúng bắt đầu thay lông. Và do ảnh-hưởng của việc thay lông, nên ở giai-đoạn nầy, chúng không thể chiến-đấu cách bình-thường được.
Khi gà đã mọc đủ lông và lông đã cứng-cát (đã già), thì chủ nuôi phải sửa-soạn bộ mã cho nó: tỉa bớt lông cổ, lông nách và ngay cả lông ở hậu-môn, còn lông đầu thì hớt sạch. Lấy 4 thứ: ngải cứu, nghệ, muối và phèn chua mài chung với nhau trong chút ít nước và rượu đế rồi tẩm vào thân gà.

Nếu gà quá mập thì cách một ngày lại tẩm một lần. Nhờ ‘vô ngải nghệ’ như vậy mà da thịt con gà sẽ săn lại, có sức chống đỡ và chịu đựng được những đòn địch tấn-công.
Phải năng tắm rửa sạch sẽ cho gà. Mùa lạnh thì mỗi ngày một lần. Còn mùa nóng, hai hoặc ba lần một ngày. Khi lông đã khô ráo thi ‘vô ngải nghệ’ cho nó. Ở ngoài miền Bắc, mùa đông khi gặp khí-tiết quá lạnh lẽo, người ta sẽ không tắm, vì sợ gà bị bệnh sưng phổi. Có người dùng xác trà Huế hoặc nước lá ổi mà tắm cho nó.
Lúa cho gà ăn, nước cho gà uống phải được sạch-sẽ. Nó lại còn phải được, nói theo danh-từ nhà nghề, ‘quần sương’ và ‘quần nắng’ nữa. Nghĩa là chủ nuôi phải đem gà phơi sương đêm, phơi nắng ngày để nó hấp-thụ khí thiên-nhiên của trời đất, chịu đựng được sự thay đổi của thời-tiết. Vả lại, với sự quần sương quần nắng đó, mã gà lại trông được tươi tốt hơn.
Sau mỗi lần đá độ xong, dù gà ‘ăn độ’ tức đá thắng cuộc hay gà ‘thua vớt’ (tức gà đã từng ăn độ, nhưng nay rủi bị thương, đứng không vững, chủ bồng ra khỏi đấu-trường đem về nuôi lại, thì gọi là gà thua vớt) cũng phải được săn-sóc ngay.
Trước hết là ‘vỗ hen’ cho nó. Người chủ bồng con gà lên, kẹp chặt nó vào bên hông. Rồi lấy tay nắm đầu gà, dùng ngón trỏ béc lớn mỏ ra. Tay kia cầm khăn sạch có thấm nước, bóp cho nước chảy vào họng gà, rồi ghì đầu nó chúc xuống. Xong, bỏ khăn ra, dùng tay ấy vỗ bì-bạch vào họng gà. Bao nhiêu nhớt, đàm, dãi, lông, cát trong họng nó sẽ nhểu ra lòng thòng. Khi hết nhểu là họng gà đã sạch thì thôi vỗ. Đoạn lấy một lá trầu tươi, vò nhầu nát, trộn với một cục muối ăn, viên lại nhỏ độ bằng đầu ngón tay út, nhét vào họng cho nó nuốt xuống bọc điều. Làm như vậy sẽ có 2 tác-dụng, một là miệng gà được sạch thêm, hai là viên trầu tươi trộn muối nầy là món thuốc ngừa độc đòn gió.

Tiếp đến là phải vạch cánh, vạch lông tìm các vết thương, xức thuốc, may vá lại (xức teinture d’iode, pénicilline, bột dagénan, bột riou hay dầu gió ‘Nhị-Thiên-Đường’ cũng được). Sau đó, phải nhốt riêng một nơi nào cao ráo và thanh-vắng và phải ‘cất nước’ trong vài ba hôm đầu, chỉ cho ăn cơm nóng, ướt hột hay tấm cám trộn đặc (nước thật ít). Chừng nào thấy gà lại sức, không bị ké, sẽ cho uống nước dần dần đến khi bình-phục hẳn.
b) Huấn-luyện
Không phải con gà trống khi đã lớn lên là chủ đem đi đá ngay với gà lạ trong những độ ăn giải hoặc ăn cá. Nhưng trước đó cần phải biết chuẩn-bị hành-trang cho nó. Tức là chủ phải huấn-luyện nó, mặc dù là miêu-duệ giống gà nòi, để tập quen với vũ-đài, được bạo-dạn, bền-bỉ và nhất là tạo cho nó tính hiếu-chiến. Rồi đến những ngày gần đấu, phải biết nuôi thúc và ‘nhồi gà’ nữa.
Màn huấn-luyện đầu tiên là ‘xổ gà’. Khi con gà lớn lên tới mức chọi được, chủ nhà lựa một đôi gà nhà đồng sức đem ra bịt cựa lại. Nghĩa là lấy vải, lấy bông gòn bọc kín cặp cựa của hai con gà, vô hiệu hoá những cặp cựa đó, dù con nầy có đá trúng con kia. Thả hai chú gà ra để cho chúng đá lẫn nhau. Cuộc đá thử nầy, người trong Nam nói là ‘xổ gà’ còn người ngoài Bắc bảo là ‘vần gà’.
Để cho cặp gà đá nhau một nước hay hai ba nước. Mỗi nước độ mười phút như võ-sĩ đếm hiệp (round). Sau mỗi nước, cho gà nghỉ chừng ba phút, rồi cho đá lại. Xem chừng khi gà đã thấm mệt, đôi chân bết-bát đá không lên nổi nữa thì cho nghỉ luôn, đợi lần sau sẽ xổ lại.
Qua nhiều cuộc ‘xổ’ như thế, gà trở nên gan dạ, tinh khôn, quen chịu-đựng… và vì cuộc đá thử không bao giờ đi đến hồi kết-thúc, tính hiếu-thắng của gà không được thoả-mãn, gà trở nên hiếu-chiến và tự tin vào sức mình.
Mỗi lần đá thử xong, chủ gà lại ‘vỗ hen’ cho gà, làm cho các nhớt dãi trong cổ họng gà tuôn hết cả ra. Chủ gà dùng một chiếc lông gà đã rửa sạch, luồn ngoáy vào trong cổ gà để kéo hết đờm dãi ra. Hết dãi nhớt, gà không còn khò khè khi lâm-trận. Rồi sau đó, chủ nhà ‘vô ngải nghệ’, làm cho tan những chỗ bầm tím.
Trong thời-kỳ huấn-luyện, gà chọi phải ‘xổ’ nhiều lần như thế để chủ gà (sư-kê) biết được sở-trường của chúng, qua những lần đá thử. Có con xuất-sắc về ‘giàn nạp’, ‘đá đầu’; có con giỏi về ‘đá hầu’, ‘đá mé’; nhưng đặc-biệt cũng có những con đá ‘đòn buông’ (Bắc gọi là phóng tiễn) hay ‘đá vỉa tối’ (Bắc gọi là đá đòn luồn).
Gà đá đòn buông là loại gà khi đá địch, nó không cần mổ vào địch trước, như các loại gà khác, nhưng nó luôn vẫn đá trúng địch-thủ. Còn ‘đá vỉa tối’ là con gà tìm cách luồn đầu vào hai bên cánh địch, xuất kỳ bất ý mổ lên vai, lưng hoặc đầu đối-thủ, rồi ra một đòn đá chí-tử. Đòn nầy thường nhằm vào hai bên phao câu, lưng và mắt địch.
Như vậy, trong việc nuôi gà chọi, vấn-đề huấn-luyện rất quan-trọng. Không những để gà quen chiến-đấu mà người chủ cũng phải biết sở-trường, sở-đoản của nó để liệu sức mà ‘cáp’ (tức ghép gà mình với gà địch) trong các trận đấu.
Nếu gà của mình có ngón ‘đá đầu’ ư? Chủ-nhân sẽ lựa một đối-thủ thấp hơn gà mình để nó dễ đá. Nếu gà của mình có đòn ‘đá buông’ ư? Chủ-nhân sẽ tìm cho nó giao-phong với một con gà có ‘đòn luồn’. Con gà địch luồn đầu vào nách, ẩn đầu đi, như vậy chọi với nó, khó mổ được vào đầu nó để phóng đòn lên. Con gà có đòn buông không cần phải mổ vào đầu địch vẫn ra được những đòn mạnh-mẽ, trong khi địch cứ phải luồn mình, rồi mới xuất-kỳ bất-ý tấn-công được. Vì sở-trường con gà nầy có thể áp-đảo được sở-đoản con gà kia.
Giai-đoạn huấn-luyện quan-trọng nhất là những ngày con gà sắp ra đá độ. Gà cần được ‘nuôi thúc’ và chủ gà lại phải biết lo ‘nhồi gà’. Ngoài số lúa ăn thường ngày, chủ gà phải cho ăn thêm thịt bò tươi xắt vụn hoặc trứng gà sống. Trứng tươi khẻ một đầu nhỏ bằng mút đũa, đưa sát vào mỏ, là chú gà chọi nhà ta say sưa hút cách ngon lành!
Mỗi ngày, chủ gà ôm con gà để trước mặt. Dùng tay hữu bợ hai ngón dưới ức con gà, nâng nó lên, cẳng gà hỏng mặt đất độ hai ba tấc. Nhồi con gà nhè nhẹ, tập cho nó biết ý thủ-thế trước. Bỗng lẹ làng vừa nhồi mạnh vừa rút tay ra. Con gà mất thăng-bằng sẽ rơi xuống chổng cẳng, nhưng nó phải dùng hai gối, chống chọi thế nào để khỏi té… Đó là cách nhồi gà, tập cho gà cứng gối, cứng chân cẳng, sẵn-sàng ra đấu-trường trong vài hôm nữa.
TÓM LẠI
Trò chơi đá gà đã có từ thuở xa xưa. Khởi-sự từ những vùng văn-minh đầu tiên của nhân-loại, rồi sau đó, được lan truyền đi các nơi. Người ta cho rằng, chính những thương-gia người Phéniciens đã du-nhập gà vào những vùng mà họ có liên-lạc buôn bán, cũng như các đoàn quân đi chinh-phục của người Hy-lạp và La-mã đã đem gà tới những nơi mà họ đã chiếm-cứ được. Việt-nam cũng không ra khỏi thông-lệ đó, đối với ảnh-hưởng của người phương Bắc.
Vào thời phong-kiến, thú chơi đá gà nầy, có lúc rất thịnh-hành trong nhiều đế-quốc, nhất là khi được nhà vua và triều-đình ưa thích. Chẳng hạn như ở Anh-quốc, vào thế-kỷ XVII, dưới triều vua Charles II, những cuộc đá gà đã được đặt thành luật-lệ, mang tầm cỡ quốc-gia, được tổ-chức ngang hàng với những cuộc đua ngựa.
Ở Trung-hoa, từ đời nhà Đường (618-907) đến nhà Nguyên (1280-1341) rồi nhà Thanh (1644-1795)… tục lệ chơi đá gà cũng rầm rộ không kém. Ngay cả đến Việt-nam, dưới đời vua Trần Nhân Tông (1279-1293), các tướng sĩ cũng rất ham mê đá gà…!
Sự ham-mê nầy kéo dài rất lâu. Linh-mục Richard (1778), trong cuốn ‘Histoire Naturelle, Civile et Politique du Tonkin’ đã cho biết: Vào cuối thế-kỷ XVIII, đời chúa Trịnh-Khải (1783-1786), để nuôi gà trống đá, nhà chúa đã đặt một ông quan phụ-trách trông coi. Nếu vị quan nầy lơ-là trong việc nuôi-dưỡng và huấn-luyện gà, sẽ bị trừng phạt rất nặng.
Chơi đá gà, dù ở phương Đông hay phương Tây, không chỉ là một trò chơi giải-trí, mà kèm theo đó, có việc đánh cá, một lối chơi cờ bạc. Không biết có phải vì cờ bạc mà nhiều nước trên thế-giới đã có luật-lệ cấm ngăn? Hay ngăn cấm, chỉ vì cho rằng, đó là trò chơi dã-man? Nhưng dù sao chăng nữa, hiện giờ cũng vẫn còn có nhiều nước và nhiều miền tổ-chức.

Tuyển chọn gà qua màu sắc:“Con gà tốt mã vì lông” Về màu lông, phần lớn người nuôi gà chọi thường chọn những màu lông sau đây để chơi: Ô, điều, nhạn, xám, bong, ó, ngũ sắc.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
“Nhất điều ô, nhì xám khô, ba ô ướt”
Thứ nhất là ô điều: gà có màu lông mặn mà sức khỏe, đẹp mắt, đặc biệt là loại gà ô có màu cánh quýt. Người ta chuộng nuôi thì đẹp mắt và thấy phần lớn gà ô điều thắng nhiều trận từ trước đến nay. Thứ nhì là xám khô: gà mang một bộ lông màu xám thường đô con, nhìn thì thấy khô khan, lông rối bời chứ không mượt mà nhưng phần lớn nó lại là gà có tài và có sức bền bỉ. Thứ ba là gà ô ướt: gà này có bộ lông màu đen tuyền, óng mượt, láng bong xanh xanh màu cánh quýt, người ta cho rằng gà này lai với going quạ núi hung dữ nên có bản tính hung hăng và có sức bền. Thứ tư là gà ngũ sắc: gà có 5 màu lông, đa số gà ngũ sắc đều là gà thiện nghệ và tài ba, nếu có màu tím và màu vàng kim thì thuộc loại quý kê, chẳng ai đá nổi.

Thứ năm là gà lông đen trắng nổ



Đôi khi thêm vài sắc nữa thì gà này cũng tốt, gan dạ nhưng kém bền bỉ. Thứ sáu là gà ó: Tức gà đỏ mái lại (mã lại, mã mái), gà này thuộc loại dữ dằn nhưng hiếm thấy. Sư kê chọn gà thường bắt gặp phải hai loại, một là tuyệt vời không có chỗ nào chê cả khi xem những trận đấu có nó tham gia, thứ hai là dỡ thậm tệ. Chính vì thế loại gà này vẫn có người thích kẻ chê.

Thứ bảy là gà nhạn: chọn những con nào bộ lông nhạn thật, tức là không có màu nào xen vào ngoài màu trắng mỡ gà đó, bên cạnh đó phải có mỏ trắng, chân trắng có chỉ hồng nổi là đúng bài. Nếu mắt bạc thì hay lắm, đấm đá ra trò và có nhiều tuyệt chiêu được tung ra về sau. Nhưng phần lớn người chơi gà đòn thường kiêng kỵ gà nhạn mà chỉ thấy người chơi gà cựa bởi vì gà nhạn chơi cựa thì dễ ăn hơn là gà đòn. Gà chuối: khoác trên mình một bộ lông có lẽ nói là tuyệt đẹp, sắc lông tuyệt vời nhưng trái lại sức bền lại không có. Trong nhiều trận so tài ít ai thấy gà chuối thắng trận liên tục mà thường thấy bị loai ngay ở hồ 2 – 3.

Nhiều người dị đoan cho rằng gà chuối mang đến nhiều xui xẻo, không hỏng mỏ thì cũng gãy cựa, gãy cần…. và nhiều lý do khác. Gà Cú: nhìn chung thì sắc lông không đẹp, lại đá không hay, không bền nên người xưa có câu:



“chim hoa gà cú chớ chơi”

Những người lông bụng chớ chơi bạn cùng” Và dĩ nhiên ít ai thấy chủ kê mang gà cú ra so tài, họ cho rằng gà cú thuộc dòng “bán độ”, ra trường thì ở thế thượng phong, đang lý là ăn độ nhưng cuối cùng lại thua, chuốc bại vào thân, làm cho chủ mất mặt. Người xưa nghiệm nhiều trận như thế lắm. Gà nhạn chân chì hay chân xanh thì ít thấy ai chơi bởi vì họ nghĩ là gà không tài, hay thua trận. Trái lại gà ô chân trắng lại là quý tướng, gà này rất hiếm, đấm đá có con dỡ con hay nhưng vẫn thấy người ta đổ xô đi tìm mua và lung cho bằng được. Nếu được hỏi thì họ trả lời mang về nuôi dưỡng, huấn luyện lại, nếu thấy đấm đá không ra gì thì mang về nuôi cảnh cũng đẹp chán!

Tuyển chọn mắt gà:

Mắt là nơi gà biểu hiện tính khí nhiều nhất, lỳ đòn, hung hăng, tài ba…đều được biểu hiện qua đôi mắt của chiến kê.

Nên chọn những con nào có mắt sâu nhưng đừng sâu quá sẽ làm cho gà chậm chạp. Mắt bằng ngang, không sâu mà chẳng lồ là gà nhát đòn, bản tính hiền lành. Mắt lồi thường không tốt, dễ đuối và nhát. Mắt gà tốt là mắt có mí trên nhỏ và có viềng đen xung quanh mí, con ngươi tròn và nhỏ thì mới linh động, trong mắt có nhiều sắc khác nhau.

Sau đây, Hiền Cô Nương xin được liệt kê một số màu mắt được các sư kê ưa chuộng và hay chơi:

Trắng dã: tính khí gan dạ, lỳ lợm và thường tung ra nhiều đòn độc.

Bạc: gà lanh lẹ và linh động

Vàng thau: hung hăng, dữ tợn, lỳ đòn, phần lớn là không sợ ai, thậm chí đá cả người.

Trắng ngà: mắt này cũng tốt nhưng kém so với màu trắng dã. Mắt sao: có màu giống như màu bạc và xám

Mắt ếch: mắt to, có màu nâu,bên trong có đốm đen hoặc nâu huyền, gà này lỳ lợm.

Mắt đỏ tía: mắt có màu giống như lửa, gà có đôi mắt này thường gan dạ và hung hăng.

Mắt hạt cau: mắt trắng, đỏ, xám hay vàng nhưng có tua ra nhưng chỉ hồng, gà này thuộc loại dữ.

Mắt rắn hổ: mắt có màu vang đất đốm đen, nếu mí bằng ngang hoặc to gọi là mắt ếch (mí không cong theo vòng tròn của mắt).

Mắt xanh: mắt có màu xanh nhạt, nếu nhìn xa thì tưởng là màu trắng, gà này có tài.

Nếu gà nhạn, chuối ,ô, bong, bong nhạn, bướm, xám gạch, ngũ sắc, xám tro sỡ hữu nhưng màu mắt trên thì thuộc loại gà khôn, đá thắng và sẽ xưng tướng. Nếu gà có đôi chân trắng mà có màu mắt kêt trên thì không hay, ngoại trừ mắt hạt cau thì vẫn xài tốt. Điều, ó, xám, khét, ngũ sắc, đo điều mà sỡ hữu những mắt trên thì thuộc loại quý tướng, nên chơi.

Gà ô chân xanh hoặc đen có mắt trắng hoặc những màu mắt nói trên thì thuộc loại tốt, nên chơi. Một số màu mắt bị các sư kê tẩy chay hoặc ít chuộng: Mắt đen thui: địa phương gọi là mắt cá lóc, loại gà này nhát gan, dễ chạy bậy khi dính đòn mạnh. Mắt đỏ nhạt: nếu hơi lồi là biểu hiện gà tài, nên chơi.

Mắt vàng: yếu, nếu cùng màu với mỏ và chân thì vẫn xài tốt.



Mắt Xám: bình thường

Nếu là chân trắng, mắt trắng, mỏ trắng mà là gà ô, ô điều, điều, xám thì đó đều là gà tốt. Chân xanh, mắt bạc hay vàng thau vẫn tốt.

Cánh gà:

Đôi cánh giúp gà giữ thăng bằng giúp gà không bi thất thế . Bay có cao, nạp có mạnh chống đỡ có giỏi đều nhờ đôi cánh.

Cánh phải phủ phao câu gọn ghẽ, lông xếp nhiều hàng, lông cánh cứng và dày dặn, bó sát thân mình, úp vào lưng như bỏ con trai con sò …mới là đôi cánh tốt.

Cánh ngắn thả thong phơi hông ra ngoài quá nhiều, không ôm sát thân mà xệ xuống gọi là cánh giả hoặc áo tơi, lông cánh xếp thưa và mỏng… là cánh yếu.

Gà ô có điểm một lông cánh trắng mới là đúng bài, thuộc loại gà quý.

Đầu cánh ( chứ không phải đầu lông cánh đâu nha) có mọc một chấm nhỏ như móng, cựa gà gọi là “cựa cánh”, nếu cựa cánh dài ra như một cái lông nhím thì gọi là lông voi, thuộc loại quý tướng, gà như vậy được xếp vào loại Linh Kê, và bình thường thì lông này xếp vào trong nên khó thấy.

Khi chọn gà, nên nâng cánh gà lên xem, nếu thấy rõ từng bắp thịt nổi cuồn cuộn, hai bắp thịt sát tròn và to mới là hay, gà sẽ giật cánh lại mạnh, vùng vẫy không cho ta xem, đó mới là đôi cánh tốt và có lực.

Nâng cánh mà gà thả tự nhiên , không nổi cơ và thớ thịt hoặc giật lại một cách yếu ớt là đôi cánh yếu.

Đôi cánh che hết mu lưng, chỉ trừ một khoảng nhỏ, rất hẹp ở giữa phía sau lưng thì gà đó sẽ giỏi đá quăng, đá cao, tạt giỏi và đâm cựa khéo.

Hai lông ngoài cánh khép kín và cuộn vào bên trong và cong lên ở mặt trong là gà tốt. Hai lưng cành bằng phẳng là gà tốt, nếu cánh ở hai vai gồ lên cao so với vai, đó mới là quý tướng.

Xem lông cánh có thể đoán được tuổi của gà không?, nghe thì cứ thưởng là không thể, nhưng với nhiều người bỏ nhiều tâm huyết vào nghiệp gà thì chuyện này dễ như trở bàn tay. Khi dược 6 tháng thì lông cánh gà sẽ mọc đầy đủ và chia làm hai nhóm. Nếu đếm từ ngoài vào thì ta đếm được khoảng 10 lông lớn dung để bay.

Phía trong tay bắp cánh gà có 10 lông tay, đầu lông tròn và cong. Giữa hai đường lông này tại cườm tay gà có 1 lông nhỏ, đầu lông thấp mọc để phân ranh giới giữa hai đám lông mới nói trên được gọi là lông trục. Mùa thay lông của gà khoảng từ tháng 8 đến tháng 10, sau khi thay lông thì có thêm một lông mới mọc thêm gần lông chỉ trục gọi là lông chỉ tuổi, lông này có đầu tròn. 12 tháng sau là đến kỳ thay lông thứ hai của gà, lông này vẫn chưa lên cao bằng lông để bay nhưng khi xòe cánh ra thì ta thấy giữa lông bay và lông ngón tay có 1 lông thấp hơn mọc gần lông trục, khi đó ta đoán gà này trên dưới 1 năm tuổi.

Nếu chân lông này mềm, ruột còn tủy và máu thì gà tuổi từ 3 – 12 tháng, nếu chân lông già thì gà trên 1 năm tuổi. Qua kỳ thay lông thứ hai sẽ có thêm một lông tuổi mọc lên nữa, nếu lông thứ hai này non là gà 8 – 20 tháng, nếu lông già thì gà đã trên dưới 2 tuổi. Có nghĩa là ta thấy có bao nhiêu lông chỉ tuổi thì gà đó có khoảng bấy nhiêu tuổi. Lưu ý: gà ngũ sắc mà lông cánh có điểm 18 chấm như ngôi sao thì đó thuộc loại quý kê, nên nuôi dưỡng cẩn thận.

Lườn và Gim: Dưới bụng gà có một xương chạy từ ức đến gần phao câu gọi là lườn gà. Lườn tàu: Sắc cạnh, hơi cong từ ngoài vào. Vạy lườn (vẹo lườn) là lườn bị cong sang trái hoặc sang phải, gà bị như vậy thì không nên chơi vì tung đòn không chính xác, đá khó thắng. Lườn càng chạy về phía sau đuôi, càng dài và càng sâu thì càng tốt, gà sẽ bền sức. Trái lại nếu ngắn cụt thì gà dễ mệt, bở hơi. Cuống xương đầu, nơi xuất phát của xương lườn phải nhọn mới hay, nếu tròn và bậm cục sẽ không tốt. Khi nâng gà lên, ta thấy xương lườn đưa xuống tay ta nhiều và lườn dài thì đó là lườn tàu, gà này rất tốt.

Một số nơi gọi xương lườn là xương mỏ ác. Gim là hai đầu xương nhô lên phía sau gần hậu môn, nếu ngón tay đặt giữa hai xương gim mà không khít hay không lọt thì đó là gim khít – rất tốt. Trái lại nếu gim có thể đặt một lúc 2 ngón tay vào vẫn lọt thì đó là gim hở, gà như vậy không tốt. Kinh nghiệm của sư kê xưa truyền nhau là hai gim khít thì chân gà đá mới sát nhau và dễ trúng vào mặt và cần đối phương. Nếu gim nhọn và khít thì gà có nhiều đòn độc, nhớ là độ dài của hai gim phải bằng nhau mới tốt. Nếu một gim dài và gim kia ngắn thì gà đó xông trận đui mắt là không tránh khỏi.

Lưỡi gà: Nếu gặp phải gà không có lưỡi, đó là gà quý, được ví như thần thánh, được liệt vào hang Thần Kê. Do không có lưỡi nên khi gà gáy phát ra âm thanh kỳ lạ, nghe như tiếng rít, giật 3 – 4 tiếng. Có một số con cứ nghĩ là không có lưỡi nhưng thực ra lưỡi bị thụt sâu vào bên trong nên không thấy. Những con gà như vậy thường có tiếng gáy lạ thường, khác với gà khác. Nếu trong lưỡi có bớt đen hoặc lưỡi đen cũng được xem là gà quý.

Có một số con khác đầu lưỡi không nhọn hay tròn mà lại bằng phẳng nhìn như bị ai đó cắt ngang trông cụt ngủn, gà này thuộc loại quý hiếm. Lưỡi đoản thiệt: gà có lưỡi bị thụt sâu hoặc bị cắt ngang được xếp vào loại Thần Kê. Bạch thiệt: lưỡi có màu trắng, cái này thường tùy con.

Hắc thiệt:

Gà có lưỡi màu đen hoặc đốm đen, được xếp vào loại Linh Kê. Lưỡng thiệt: lưỡi chẻ làm đôi, xếp vào loại Chiến kê. Lưỡi to bản: biểu lộ sự chậm chạp Lưỡi nhỏ như mà kim: gà lanh lẹ có thừa.

=====> Tuy nhiên, người tìm mua gà nên chú ý kỹ kẻo nhầm lẫn giữa Thần Kê, Chiến Kê, Linh kê với con gà không ra gì, một số người nuôi gà biết được sự hiếu kỳ và săn lung những loại gà như vậy nên họ cố gắng chuyển từ một con gà có lưỡi sang thành một con gà đoản thiệt và bán với giá cao.

Nên tìm hiểu kỹ và rõ lai lịch con gà trước khi quyết định mua để tránh trường hợp tiền mất mà gà què lại vớ phải. Ngón chân: Gà chọi có 4 ngón chân, cái này thì khỏi phải bàn nhỉ? Còn gà ác và một số gà khác thì số ngón lại nhiều hơn. Và ở đây chúng ta đang bàn về gà chọi.

Cùng tìm hiểu về các ngón chân gà xem sao nha! Ngón giữa: nằm ở chính giữa, dài nhất được gọi là ngón chỉ mạng, bổn mạng, ngón ngọ. Ngón này thường phải nhỏ chứ không được bủng bỉu mỡ, càng thon và dài thì càng tốt. Móng dài. Hãy thử đếm xem ngón ngọ có bao nhiêu vảy. Nếu 18 – 19 vảy thì đó là gà thường, 20 – 21 vảy thì tạm được ( tùy theo con đó có những tài năng riêng gì), 22 vảy trở lên đó là gà rất tốt. Ngón ngoài: ngón nằm về phía ngoài.

Ngón trong: ngón nằm về phía bên trong, được gọi là ngón nội. Ngón nhỏ: thường mọc phía sau chân gà, được gọi là ngón thới. Các ngón chân chỉ nên có vảy, gân và xương chứ không nên có thịt bủng beo. Có thể nhìn và thấy rõ từng long một, ngón chân thanh tao và gầy thì đá mới đau.

Nếu vảy ở các ngón chân gồ lên cao như sống dao, đầu của các ngón chân cong vào long trong gọi là móng rồng, gà này rất quý. Tiếng gáy: Số tiếng: gà thường thì chỉ gáy có 4 tiếng “Ò ó o o”. Hiện nay vẫn còn xuất hiện nhiều tranh cãi của các sư kê về vấn đề tiếng gáy. Một số sư kê cho rằng giọng phát gắt, ngắn thì đó mới là biểu hiện của con gà tài, với Thần Kê thì chỉ nghe tiếng rít .

Gáy càng nhiều tiếng và siêng gáy là biểu hiện của một con gà tồi. Nhưng có một số người lại nói ngược lại điều trên. Và theo quan điểm của Hiền Cô Nương thì một con gà tài là con gáy ít giọng, giọng gáy phải gắt, ngắn, mỗi khi gáy thì hơi cong cần sang một bên, trông rất cực khổ mới cất được tiếng gáy như có gì đó chặn ở cổ họng. Mỗi khi nghe tiếng gáy hay muốn gáy là nó vỗ cánh nhiều lần mới có thể gáy được.

Mỗi khi gáy thì mỏ dưới không được rung, nếu rung thì chỉ rung ít, nếu không rung là càng quý, miệng hé nhỏ chứ không phải mở rộng. Âm Minh Trường: tiếng cuối cùng kéo dài cho đến khi hết hơi, gà này gan nhưng lại kém tài. Âm Minh Đoản: tiếng gáy cuối cùng gắt, ngắt ngắn cụt, gà này gan dạ, bền bỉ và tài ba. Âm Minh Trung: tiếng cuối cùng bình thường, không dài không ngắn. Gà này văn võ song toàn, vừa biết dùng trí vừa dùng sức.

Âm Minh Thư Đoản: gáy nghe tiếng cuối ngắn, tiếng gáy nghe tựa tiếng rít kiểu gần giống như gà tre, đó là gà có biệt tài, gà độc nhưng chú ý lắng nghe tiếng gáy, âm thanh giữa các tiếng phải đều nhau. Âm Minh Hùng Đoản: Gáy tiếng cuối ngắn cụt, gà này kém tài. Âm Minh Hùng Trường: tiếng cuối kéo dài, nghe to và ồ, gà này tung đòn tốt, bền sức.

Tiếng rít là biểu hiện của một con gà dữ, gà rít to, miệng mở rộng là gà tốt, nếu rít nhỏ trong miệng thì âm thanh phải kéo dài mới là gà hay. Tuyển chọn dòng gà: Ở nước ta, mỗi dòng gà đều nổi tiếng về một mặt riêng nào đó. Có một số dòng gà ở một số nơi được sư kê ưa chuộng và kính nể: Gà Cao Lãnh: đá hay nhưng bở chí, khó chống chịu khi khuya hồ.

Giống gà Cao Lãnh, Sa Đéc giỏi về ra những đòn độc. Gà Bà Rịa: có nguồn gốc từ Ấn Độ, Mã Lai lâu đời được nuôi dưỡng và trở thành gà bản xứ. Giỏi về đá trơn, tức gà gà đòn, không quen đá cựa, sức chịu đựng dẻo dai, càng khuya hồ càng có nhiều đòn độc được “biểu diễn”, chấp nhận chết tại trường chứ không quay đầu bỏ chạy.

Gà Bà Điểm:

Gà đòn, đá trơn, nếu chân có mọc cựa cũng không biết đâm, cặp chân khi đá nhìn rất thích mắt bởi vì đá nhanh và liên hồi, có thể làm gãy cẩn hay bay mắt đối phương là thường, tuy nhiên không bền gan và lỳ đòn bằng gà Bà Rịa. Gà Long Khánh – Tân Châu: nổ tiếng với dòng gà chân xanh mắt ếch vốn dữ dằn và lỳ lợm. Gà Kế Sạch – Sóc Trăng: dẻo dai, chịu đựng đòn giỏi, được người dân địa phương chọn lọc và đúc ra từ giống gà dữ ở Bà Rịa, Bà Điểm, Cao Lãnh… Cao Lãnh – Rạch Gầm: nổi tiếng về gà cựa, ít thịt, nhỏ xương, thân hình nhỏ nhắn nhưng bù lại có cặp cựa sắc bén, nếu được chuốt thì tựa như cây kim trông lạnh xương sống, gà này lanh lẹ, giỏi đá xạ trên không, bay lên đá xuống làm tối tăm mặt mũi đối phương, có nguồn gốc từ gà rừng sau được nuôi dưỡng và lai tạo.

Giỏi về đá xạ hay đá song phi nhưng không bền sức. Nếu như ở những hồ đầu không thanh toán được đối phương thì ở những hồ sau đối phương giải quyết nó nhanh hay chậm là tùy thuộc vào đối thủ. Gà Kế Sạch – Rạch Giá: gà gân, vóc dáng trung bình nhưng thân hình lại vững chắc, đá đòn đau và rất có lực. Cao Miên: có gà Xiêm nổi tiếng được nhiều người mang sang Việt Nam, thân hình nhỏ gọn như bắp chuối hột nhưng vững chắc, giao chiến chỉ xài mưu kế chứ ít hi dung sức, luôn chui rúc để né đòn và nghỉ lấy sức, khi có cơ hội tốt mới tung đòn, và thướng thì cươc tung ra đều dính cựa.

Nhiều lúc gà này thắng cả những địch thủ lớn hơn nó. Ở miền Trung nổi tiếng về loại gà đòn dữ tợn có tiếng bền giỏi (Quãng Ngãi), chân có màu vàng nghệ thối hay hơi vàng (Bình Định), dáng người nhỏ nhắn gọn gàng nhưng có nhiều đòn độc, sức bền, càng khuya hồ càng có nhiều đòn độc , nổi bật với hai loại lông là Xám Son và Ô Son ( Huế), và có nhiều dòng gà được lai tạo từ những dòng gà đó được người dân ở những vùng nông thôn quanh đó nuôi dưỡng và bảo tồn.

===> Nói vậy thôi chứ ngày nay muôn tìm và nuôi được giống gà bản địa trên là rất khó, vì phần lớn đã được lai tạo với nhiều dòng gà của những nơi khác. Việc tuyển chọn, nuôi dưỡng để duy trì và phát triển giống gà của một địa phương nào đó vẫn còn là mơ ước của nhiều sư kê, tuy nhiên vẫn có nhiều khó khăn cản trở bước tiến đó của họ.

CHỌN GÀ MÁI ĐỂ GIỐNG là công việc mang tính quyết định sống còn cho việc cải tạo dòng giống, nâng cao chất lượng các thế hệ sau sao cho chúng ngày càng phát huy hết khả năng, sở trường của mỗi dòng đang có. vì vậy có rất nhiều sư kê đã bỏ ra nhiều tâm huyết để nghiên cứu đúc, chọn gà mái để giống nhằm có được dòng gà theo ý muốn. cách lựa gà mái để giống thì có nhiều, mỗi người có cách lựa chọn riêng; từ chọn gà mái thuần chủng từ thế lối đến đòn đá- đây là công việc dòi hỏi nhiều tâm huyết, thời gian và phải có trìng độ nhất định về cách nhân, tạo dòng thuần chủng; cho đến lựa chọn theo cảm giác của từng người……

[ATTACHMENT NOT FOUND]
TRONG BÀI VIẾT NÀY TÔI XIN GIỚI THIỆU CÙNG ANH EM, CÁCH CHỌN GÀ MÁI ĐỂ GIỐNG THEO NGOẠI HÌNH- MỘT PHƯƠNG PHÁP CŨNG ĐẠT ĐƯỢC KẾT QUẢ KHÁ CAO MÀ NHIỀU NGƯỜI ĐÃ ÁP DỤNG.

– PHẦN ĐẦU.

+ ĐẦU nhỏ thon dài theo cổ(nếu đầu bằng cổ thì càng tốt)
+ MỎ: vừa phải, ko dài và to quá, cân bằng với đầu gà, nhìn thấy chắn chắn((nếu mỏ xuôi thì đuôi phải dỏng); khoé miệng rộng(khi bạch miệng gà ra thấy nó rộng)
+Mũi: mũi gà to, cánh mũi hở.
+Mắt: to, sáng màu trằng thì càng tốt, con ngươi nhỏ.
+Mồng: mồng dâu nhỏ và dựng thẳng, ko ngả sang 02 bên.

– PHẦN CỔ.

+ cổ gà phải dài thích hợpp với thân và có kêt cấu xương chắc(bạn ôm gà, cầm phần dưới cùng cổ gà vuốt ngược lên thấy xương liền, ko rời”cổ đặc” là tốt). nếu trên cổ gà có lông phủ từ đầu xuống đến hết phần cổ thì là liên mã đề- tốt

-PHẦN MÌNH GÀ.

+ VAI: nở, to và xếch; 02 trái chanh to. sờ vào thấy xương có kết cấu liền, vững chắc.
+ NGỰC, LƯỜN: bộ ngược ưỡn, lườn sâu ko vẹo.
+THÂN GÀ: Cói hình bắp chuối (to phần vai nhỏ dần về phía sau”gà tơ chưa đẻ”).
+ CÁNH; úp chặt lấy thân gà phủ gần hết phao câu và lưng, lông cáng to dày,
+ THẾ ĐỨNG: tuỳ theo các bạn chọn con gà mái đá thế gì để chọn cho phù hợp; VD con gà mái đá dớ thì đứng đòn cân, gà đá mồng mặt thì chọn gà đứng giọt mưa……..
+ PHAO CÂU: TO, sát với thân gà, trên đó lông đuôi nhiều và mọc dầy.
+ CHÂN GÀ: ĐÙI, TO vừa phải phù hợp với thân gà nhìn từ trước vào thấy đùi phình ra to hơn thân, nhưng đùi thắt trên to dưới nhỏ, theo kiểu đùi ếch đối với gà mái đá tang trong, đầu gối nhỏ ko xù xì, cán gà nhỏ, dài vừa phải vảy to rõ ràng ; bộ rã dài và mót(nhỏ dần từ trong ra), khi đứng toán bộ bộ rã quoặp xuống đất, cựa sát thới, vảy độ no to dưới nhỏ dần lên trên và cong vào phía trong gối, hậu dài, sâu có vảy to rõ , độc biên.
+XƯƠNG GIM: đều, ko lệch và sờ vào thấy cứng chắc,

TÓM LẠI; tuyển lựa gà mái là công việc khó và đòi hỏi kiên trì. khi có được con gà trống ưng ý đúc mái lứa đầu các bạn ko nên chọn ngay mái để lại mà phải từ lứa thứ 02 trởp đi; kinh nghiệm cho thấy nếu lấy ngay từ lứa dầu thì con gà mái vẩn còn gen con gà cồ trước nên chọn gà mái ngay sẽ mang nhiều rủi ro.

Việc có được con gà mái như ý sẽ wết định đến thế hệ sau này hay hơn hoặc bị lại dòng nên khi lựa các bạn nên chú ý phải thật kỹ càng con gà mái phải toát lên về hình thể thì đẹp, nhưng về cái thần khí thì phải sắc, nhìn vào là thấy gian sảo, hiểm độc- thì cơ bản là 01 con gà mái đạt chuẩn theo ngoại hình.

Đầu tiên, việc chọn dòng gà là hết sức quan trọng bởi một chú gà chọi có bền bỉ và ngón đòn hiểm ác hay không phụ thuộc rất nhiều vào gà bố mẹ. Một điều quan trọng nữa là không được dùng gà đồng máu với nhau. Ngay từ lúc gà con còn đang úm, người ta đã tiến hành quan sát phong cách và tướng mạo của từng con gà. Việc nhìn tướng là một ngón mà những người nhà nghề phải nằm lòng.

Các tiêu chuẩn được đưa ra lần lượt như: Cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), Lưỡng nhãn (hai mắt khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết). Rồi những con gà kiểu như sau sẽ được đánh giá cao: Chân như diễu hành, đầu lắc liên hồi, hoặc mỗi buổi sáng sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gà né lồng). Dân chơi gà đúc kết những kinh nghiệm trên bằng mấy câu: “Nhất thời chân chúm bỏ ra, nhì thời lắc mặt thứ ba né lồng”! Tuy nhiên, qua kinh nghiệm, vẫn có ý kiến cho rằng: “ Kê đá mã kỵ”, phải nhìn được chân đá thì mới xác định được gà hay, gà dở. Chọn được gà tốt rồi nhưng nếu nuôi không đúng cách, huấn luyện không bài bản thì cũng chẳng thể nên gà. Chế độ ăn của gà phải được tuân thủ: một ngày chỉ cho ăn 2 diều lúa, trưa cho ăn xen kẽ rau xanh, vài ngày mới cho ăn một ít mồi tươi. Nuôi kỹ quá gà sẽ bị “nục”(Béo). Muốn gà dày da, có sức chịu đựng tốt phải dùng nghệ tươi, lá ngũ trảo, một ít phèn chua, tất cả giã nát ngâm rượu để xoa cho gà mỗi ngày và cho gà phơi nắng sáng thường xuyên. Cứ như thế, theo đúng phép xưa thì gà một năm tuổi mới cho tham chiến. Trong quá trình chăm sóc, gà và chủ gắn liền với nhau, tạo thành một mối tương quan tình cảm gần gũi. Thế cho nên, gà cũng bị ảnh hưởng bởi tính cách người chủ.

Thú chơi chọi gà xưa đậm nét nghệ thuật như thế, nay đã bị biến tướng rất nhiều. Âu nhắc lại một chút nghệ về thú chơi gà chọi xưa, cũng để thấy được mặt lành mạnh của nó.

Cách chọn gà

Gà chọi

Gà đá quan trọng nhất là tông mái. Gà mái nòi, chủ không bao giờ bán mà chỉ tặng, biếu cho người rất thân để giữ giống, giữ tông “chó giống cha, gà gống mẹ” là vậy. Những con gà tài chịu đòn giỏi, sức bền, có nhiều thế độc là do gà mẹ di truyền. Gà nòi cha cũng quan trọng, gà cha cũng phải tài, ăn nhiều độ, chưa thua thì mới sinh ra được gà tài, gà hay. Thường một đám gà con khi tuyển chọn cũng chỉ được một vài con gà tài.

Thứ nhất nếu muốn gà tốt thì cần phải hiểu những cách chọn gà sau.
Những con gà tốt thường chân có 7 vảy trở lên, nếu nhiều hơn thì càng tốt, đó là những con gà tốt đặc biệt ngón thới rất quan trọng nó được xem là cái cựa thứ hai của gà, và ngón thới ngoài có giúp con gà đi đứng tốt và cững chắc nó còn có tác dụng làm đối phương phải gục ngã về nó.
[ATTACHMENT NOT FOUND]
Ngón Nội: phải có nhiều vẩy trở lên

Ngón chúa : thì phải dài và nhiều vảy, nhiều vảy giúp chân gà như có một lớp giáp bảo vệ khỏi đối phương xâm hại.

Ngón ngoại: Ngón ngoại phải có 14 vảy mới tốt.

Những con gà nào mà có những ngón chân ngắn, và bé đặc biệt còn ít vảy thì những con gà đó các bạn không lên chọn khi thi đấu nó sẽ rất dễ dàng bị hạ khục chỉ những đòn đánh nhẹ nhàng của đối thủ những chú gà đấy nói thật là chỉ để thịt chứ không để thi đấu làm gì cho phí công sức chúng ta chăm sóc. Những con gà nào có chậu thắt. Chậu là phần cuối cùng của quản gà, là nơi giáp

Tiền đạo: Thường có cúc vảy như án thiên, phủ địa, khai vương, gạc thập, liên giáp nội, huyền trâm, ám long…

Hậu đạo: Thường thì các vảy xếp lên nhau như ngói, đếm được từ 4 vảy trở lên, hoặc vảy úp ngược lại.

Bần đạo: Thường có các vảy tốt như ác tinh, tiêu son, độ biên, da quy..

Sinh đạo: Thường có những vảy như độ điền, độ son, độ tan trái, độ tam tằng, độ ứng..

Chi đạo: Tốt, như: liên ngón, trung can điểm, sát cang điểm, nhân tự thới, nhân tự

đầu hổ, ác hổ báo, ẩn đầu long, bạch đầu long..

Những đặc điểm mà chúng tôi đưa ra ở trên là những ưu điểm để giúp bạn sở hữu những chú gà chọi của mình khủng để tham gia những cuộc thi đấu giúp bạn có những cơ hội thu lợi cho mình về những giá trị mà chú gà cho chúng ta.

Cách lựa chọn một chiến kê hay và quá trình theo dõi sự trưởng thành của chiến kê
[ATTACHMENT NOT FOUND]
Để tạo được một dòng gà hay điều kiện đầu tiên là phải có mái gốc hay, đã ra con ăn độ, ta cho kết hợp với trống đúc khỏe mạnh không cùng huyết thống với gà mái gốc, đã qua chinh chiến và giành được huy chương sao số…

Gà con được sinh ra sẽ mang trong mình các ưu điểm của cả gà mẹ lẫn gà bố, thường theo tỉ lệ 50-50

Theo kinh nghiệm của các sư kê, việc lựa chọn gà mái gốc tốt hoặc gà con hay ( khi gà con còn quá nhỏ chưa thể biểu lộ được các đặc điểm hay dở bằng việc xem vi vảy và hình tướng) ta có thể dựa vào đặc tính lựa chọn tự nhiên.

Nếu để ý trong một bầy gà mái thả chung với trống đúc, sẽ có một mái kết khỏe mạnh được trống đúc ưu ái nhất, nó luôn đi theo sát trống đúc. Trong một bầy gà con cũng vậy, sẽ có một con khỏe mạnh nhất, thường đi bên mái mẹ, được mái mẹ dành cho nhiều mồi hơn, thường đó là con đầu đàn.

Nếu đã từng đúc tạo dòng, chúng ta để ý, đôi khi những quả trứng cuối cùng chưa kịp nở gà mái mẹ đã bỏ ổ và dắt đàn con đi kiếm ăn, có trường hợp ta bóc vỏ trứng lấy con bỏ vào lại ổ, gà mái cũng mổ chết ko nuôi, đặc biệt hơn nữa, đôi khi trong đàn gà mái mổ chết gà con ốm yếu mang gen xấu. Đó là bản năng sinh tồn và duy trì nòi giống, trong đó không chấp nhận một cá thể yếu kém tồn tại.

Vậy nên khi lựa chọn gà con, thường sư kê lựa chọn con đầu đàn, hoặc chí ít những con phát triển khỏe mạnh, lớn nhanh hơn những con khác.

Khi gà con gần 3 tháng tuổi, lúc này gà đã dần hình thành rõ vi vảy và tướng mạo nên dựa vào đó ta có thể loại bỏ một số con mang tướng xấu và có những khuyết điểm xấu.

1. Hình thể: Cánh tiên, cánh lệch, vẹo lườn, khoèo chân, gù lưng, hở ghim
   
2. Vi vảy: