Đạo kê diễn nghĩa bình giải

[Hưng Gà Chọi]

Ðề: Đạo kê diễn nghĩa bình giải

139. Đao kia vảy đóng hoa cà,
Ấy là đao độc chết thà chẳng khinh.
141. Gặp tên song phủ giáp kinh,
Nhất thời đâm chết nhì thời bất dung.
Trong câu 139 nói đến gà có 6 vảy đóng ngay tại cựa như hình Hoa cà. Hoa cà có 6 cánh và ở giữa một vảy xem như là đài hoa. Lọai gà có vảy Hoa cà đâm rất độc hại, nếu đâm là gà đối phương không mù thì khó mà thóat chết. Thường là gà ba hàng vảy chạy xuống dễ tạo thành hình Hoa cà nhưng không đúng lắm. Nếu gà có 2 hàng trơn mà ở ngay cựa chẽ thảnh 3 hàng vảy thì mới tạo ra vảy Hoa cà.



Trong câu 141 nói đến lọai gà có vảy “Song Phủ” như hình hai cái búa giao nhau. Trong kê Kinh cũng có nhắc đến lọai vảy tương tự như “Song Phủ” là "Nguyệt Phủ", các hành giả chư tôn hay lầm lẫn giữa hai loại vảy này:

Nguyệt phủ là vảy buá trăng,
Thân nội cái vảy dường chưng buá hình.
Hai hàng vảy đóng rành rành,
Hai bên đâu lại hiệu danh giao đầu.

Trong Hán Văn, chữ “phủ” có nghĩa là cái búa có dạng như sau 斧 do đó mỗi chân từ hàng quách (thân nội tính ra) có vảy chạy chéo lên như hình lưỡi búa. Trong sách “Giáp Kinh” của Nhất Phẩm Đường cũng có nói đến lọai vảy kinh thiên động địa này. Gà có vảy “Song Phủ” hay "Nguyệt Phủ" mỗi lần ra trận là có cảnh "máu chảy đầu rơi", phải lấy mạng gà đối phương.

{Hình Vẽ của ĐCCH về Song Phủ Đao}

Nếu đọc lại câu trong Kinh Kê thì thấy chữ "Nguyệt Phủ" là hai vảy có hình như lưỡi búa nhưng đóng hoành ngang sang hàng Thành. Trong Hán tự chữ Nguyệt là 月, do đó phải là vảy vấn liền từ hàng quách sang hàng thành ( Hai hàng vảy đóng rành rành). Nếu chỉ có 1 vảy vấn đóng ngay cựa được gọi là vảy "Nguyệt tà" hay "Xuyên Đao". Nếu hai vảy vấn đóng ngay cựa có hình dạng hơi loe rộng ra như hình đầu búa rìu (bên hàng thành) thì đó là vảy "Nguyệt Phủ".

Nếu hai chân đều đóng vảy "Nguyệt Phủ" như trong câu "Hai bên đâu lại hiệu danh giao đầu" thì thật là vảy độc hại. Gà có vảy "Nguyệt Phủ" hay "Song Phủ" không những có tài đâm mà còn dùng cựa để chém như lưỡi búa !!!

{Hình vẽ của ĐCCH về Nguyệt Phủ Đao - giống như song phủ đao nhưng là hai vảy vấn như hình búa đóng ngay cựa }

143. Xem đao phải biết hãi hùng,
Cựa kim đóng thấp vòng cung vẹn toàn.
Phòng đao "giáp thới" truy hoan,
146. Ửng tâm nhật nguyệt mưu toan hổ rừng.
Câu 143 và 144: Gà mà có cựa hình dạng nhỏ và nhọn lễu như cây kim đóng thấp phía sau chân. Hơn thế nữa là có hình hơi cong như hình cây cung là giòng gà giỏi về đâm cựa. Gà cựa nhọn hình cung thì có tài lấy mắt gà đối phương nhấp nháy.

Câu 145 và 146: Gà có vảy (nứt như chữ thập) mang hình chữ Giáp 甲 đóng ở đầu ngón thới cũng là một lọai gà sở trường về dùng cựa như đao để đâm gà đối phương. Trong phần này Đạo Kê đang bàn về “đao” nên nói đến “Nhật Nguyệt” là một bên cựa màu trắng, một bên cựa màu đen. Lọai gà có cựa Nhật Nguyệt thường được xem như là lọai Linh kê ra đòn dữ như cọp. Trong Kê Kinh có bổ túc thêm như sau :

“Ðôi chơn nhựt nguyệt anh linh chẳng vừa.”

Tuy nhiên Kê Kinh lại nói đến đôi chân chứ không riêng gì cựa, vì thế nhiều sư kê đã diễn rộng ra cựa Nhật Nguyệt không chỉ gói gọn trong màu của cựa mà còn nói đến màu sắc của cả cặp chân nữa. Thí dụ như một chân trắng và một chân đen (rất híêm thấy), hay chân trắng cựa đen, hay chân đen cựa trắng đều được xếp vào lọai gà “Nhật Nguyệt”.

Một điểm khác tiện đây xin được bàn thêm cùng các tôn gỉa, các bậc sư kê và nghệ nhân chơi đá gà là hầu hết đều dùng chữ “anh linh” để diễn đạt là gà Linh Kê. Theo thiển ý của BaLoi thì chữ “Linh” được hiểu theo Việt Ngữ là “linh thiêng” và huyền bí ở đây không hẳn đúng lắm. Tuy nhiên hai chữ “anh linh” hiểu theo nghĩa tiếng Hán Việt thì đó chỉ là một lọai tài giỏi, nhanh nhẹn hơn bậc thường tình thôi. Cho nên gà “Nhật Nguyệt” ra trường đụng phải gà hay hơn cũng bị thảm tử như thường. Các tôn giả không nên hiểu theo hai chữ “Linh Kê” là gà linh nên không thể thua và không thể bị đá bại.

147. Thới mà cao thấp không chừng,
Án bên cánh tả đoản đừng phải phân.
Phủ hoành song giáp là trân,
150. Đòn luôn khép chặt đôi chân phải tường.
Câu 147 và 148: Gà mà có ngón thới, là ngón nằm phía sau gần cựa mà một bên cao, một bên thấp không đều nhau, các chư vị nên cẩn trọng nếu đụng phải. Nếu gà mà có ngón thới bên chân trái ngắn hơn chân phải thì đó là con gà dùng móng để ra chiêu “Hổ Trảo Cầm Nã Thủ” để ra đòn độc hạ thủ gà đối phương khi lâm trận.

Câu 149 và 150: “Phủ Hòanh Song Giáp” tương tự như vảy "Nguyệt Phủ" mô tả trong Kê Kinh đã diễn giải ở câu 141 - Đạo Kê. “Phủ hòanh” là vảy có hình cái búa đóng ngang (hòanh) từ hàng quách kéo qua hàng thành. Vảy này phải được đóng cả hai chân thì mới gọi là vảy của quý kê.

Gà có lọai vảy "Phủ Hoành Song Giáp" có hình dạng như chiếc búa này ra đòn rất khôn lanh, mưu lược và khống chế gà đối phương, gài thế đưa vào tử lộ để dứt điểm trận đấu.

151. "Nhím kê" nó thật cao cường,
"Mỵ kê" mà có ngũ thương tử hình,
Dung nhan ấy thật là tinh,
154. Ngưỡng qua thời biết anh linh cả đời.
Câu 151 và 152: Những con gà có lông mã chỉa ra tua tủa cứng như lông nhím, còn được gọi là gà “lông thép”. Đây là một trong những lọai gà có đặc điểm dị kỳ như “qúai kê” ẩn tướng. Lọai gà lông nhím này có tài nghệ rất cao cường nếu ra trường gà mà các hành gỉa đụng phải lọai gà này phải đề phòng.

“Mỵ Kê” đây là “Tử Mỵ Kê” mà có “ngũ thương” (伍 鎗) tức là cái kiềng hay cái vạc có 3 chân xếp bằng nhau. Ở đây ý nói đến thế ngủ của “Tử Mỵ Kê” khi nằm ngủ đầu xỏai ra phía trước và mỏ chấm xuống đất làm thành 1 điểm, hai điểm phía sau là hai đầu cánh xòe ra chống xuống đất tạo thành 3 điểm chống đỡ trong lúc ngủ trông vững chãi như cái vạc 3 chân.

Câu 153 và 154: Hai câu này chỉ diễn giải thêm về Tử Mỵ Kê. Lọai gà Tử Mỵ Kê dấu tướng rất khó lòng khám phá ra. Nó chỉ lộ hình tướng trong khi ngủ mê mệt mà thôi, cho nên chư vị chơi gà phải tinh ý cho lắm mới khám ra con gà mình có phải là “Tử Mỵ Kê” hay không ? Nếu đúng là Tử Mỵ Kê thì thật là gà quý hiếm và tài giỏi, cả đời chưa dễ dầu gì gặp được một.

155. "Án thiên" gối phủ an nơi,
Gà hay kiếm đặng mà chơi mà chiều.
"Ám long" vảy ấy mĩ miều,
158. Một là "quái kiệt" hai là "linh kê".
Gà nếu có vảy vấn đầu tiên đóng ngang ngay gối thì đó chính là "Án Thiên". Dựa theo luật bất thành văn của Đạo Kê là nếu gà có 3 vảy liền nhau gọi là "Tam Tài". Do đó vảy "Án Thiên" đóng tại gối theo thứ tự từ trên xuống là Đệ Nhất Án Thiên, Đệ Nhị Án Thiên và Đệ Tam Án Thiên thì là gà có quý tướng. Tuy nhiên nếu không có Đệ Nhất mà chỉ có Đệ Nhị hay Đệ Tam Án Thiên thì không phải là gà hay, chỉ trung bình thôi. Một số dịch gỉa diễn nghĩa gà có "Án Thiên" là gà của Trời e không đúng lắm. Quản gà được chia 2 phần Thượng và Hạ, phần gần sát gối gọi là Thiên (trời cao) và phần sát chậu nơi vảy bắt đầu phân nhánh ra các ngón gọi là Địa (đất thấp). Chữ "Án Thiên" có nghĩa là vảy đóng nơi cao nhất trên quản gà.

{Hình vẽ của ĐCCH}

Con gà có vảy "Án Thiên" là loại gà có khí phách quân tử anh hùng ra trận không dễ gì thua. Những con gà có vảy kém hơn thường "soi" vảy "Án Thiên" để biết mặt gà "chính danh quân tử" và biết tài cao thấp mà chịu thua trước. BaLoi có kinh nghiệm qua và từng chứng kiến con gà thường "soi vảy" Án Thiên của quý kê và khiếp đảm bỏ chạy ở hiệp 3 trong khi nó vẫn còn tỉnh táo và khỏe không có dấu hiệu gì là thua.

Trong các loại vảy có liên hệ đến rồng trong Đạo Kê có nhắc đến 3 loại. Đó là Giáp Long, Giao Long và Ám Long.
Gà có Giáp Long là có vảy tròn cạnh và xếp hình như chữ Nhân (人) được xếp lớp như vảy rồng xếp từ đầu đến cuối ngón thới như đã được thầy Mộng Lang giải thích ở câu 2.

"Giao Long Chi Tự' là loại gà có vảy nhữ chữ "Chi" (之) do hai hàng thành và quách giao nhau từ trên gối xuống chậu đa xéo qua xéo lại như chữ chi (Chi tự).

Riêng "Ám Long" là gà có vảy tròn như vảy rồng nhưng không lộ hình tướng (Ám là ngầm, ẩn đi) mà mọc ở những nơi khó thấy như dưới đế chậu hay những nơi khác trong mình gà. Trong Kê Kinh có câu:

Ẩn tinh to nhỏ không cùng,
Nó ẩn dưới chậu danh đồng ẩn long

Theo BaLoi thì chữ "Án" ở đây có nghĩa là "chắn ngang" (theo định nghĩa của Tự điển Việt Nam). Hai chữ Thiên và Địa là thuật dùng từ của cổ nhân để phân biệt nơi cao thấp trong quản gà một cách thi vị hóa mà thôi. Do đó Án Thiên được hiểu là vảy đóng và chắn ngang ở vảy cao nhất trên quản gà.

Còn nếu dịch theo Hán Việt thì chữ "Án" có nghĩa là : Đè xuống - vảy Án Thiên ở trên cao nhất đè các vảy khác bên dưới (quản gà).

159. Khai tiền vảy đóng một bề,
Vàng son đã hết gà chê gà thường.
Gà thường gối vảy ngũ tu,
162. Hoặc chân rọc chậu sinh ngu đui mù.
Câu 159 và 160 : Hai câu này nói đến những vảy xấu của gà. Gà nếu có vảy khai ở mặt tiền, bất kể ở hàng thành hay hàng quách đều là bị chê không còn gì để “vớt vát”. Duy chỉ có một điểm son cuối cùng là nếu gà bị khai tiền và khai luôn cả hậu thì 2 điểm xấu trấn áp nhau thành ra điểm tốt. Khai tiền ở bên hàng quách (bên hàng gần cựa) mà có khai hậu thì thật là quý tướng kê, còn được gọi là “cậu gà nòi” !

Câu 161 và 162 : Gà có vảy “ngũ tu” là vảy nhỏ xếp thành hàng ngang từ gối trở xuống, còn được gọi là “gà nát gối”. Câu 162 nói về lọai gà có đường nứt hay đường đất của vảy như bị cắt thắng (rọc) 1 đường chạy từ vảy trổ xuống kẽ móng chúa (giữa) và móng ngọai. Lọai gà này nuôi chỉ “ăn hại thóc lúa” và nếu đem ra trường chỉ là “bị thịt” cho gà người ta đá chứ không có tài cán gì hết ! Rọc chậu hơi giống "Áp Khẩu" chỉ khác là Áp Khẩu thì chạy từ gối gà xuống kẽ của 2 ngón chân.

Gà có những lọai vảy này thương được sư kê lọai bỏ vào đợt đầu tuyển lựa khi gà được 2 hay 3 tháng.

Nguyên văn bởi BaLoi
Đây là cặp chân của con gà Shamo của Shamolady trong phần photos đăng lên của member. Con gà này chân có nhiều vảy đặc biệt nên Baloi đăng lên đây để các bạn cùng xem qua.





Nguyên văn bởi BaLoi
Baloi có nghe đến vảy "Tứ Vi" tức là 4 vày giao đầu nhau. Trong hình con gà này có vảy "Tứ Vi" đóng ngay cựa bên chân trái.

Các cao thủ võ lâm có biết vảy "Tứ Vi" có công dụng và đặc điểm gì không ?

Hình như còn một tên nữa cho lọai vảy này được gọi là vảy "Gạc Thập".

Gà có vảy gạc thập thì hay đâm cựa và có đòn độc, tôi biết một con gà ô chân vàng có vảy này. Từ khi nó khai mỏ tôi đã được xem con gà này, nó có đòn chui thông vỉa, đánh mé mu lưng sập gà luôn. Tôi xem 5, 6 kỳ vần thì trận nào cũng thì con gà đối phương bị đánh 1 đòn nằm bệt dưới chân luôn. Sau ra sới ăn được 2 độ đều chì có hơn 3 hồ.





Nguyên văn bởi BaLoi
Con gà này của một tay bên Pakistan, giống Indian asil thì phải. Nếu truy gia phả mấy ngàn năm trước có thể có giây mơ rễ má với gà nòi VN.

Con gà này có đặc điểm là mỏ rất ngắn và phẳng lì chứ không có có khía như mỏ ba lá. Đăng lên đây cho các bạn thưởng lãm.





Nguyên văn bởi BaLoi
Con gà này có chân tốt quá, đăng lên cho các bạn xem !





Nguyên văn bởi BaLoi
Bạn dongphuonggachoi, Đạo Kê hình như cũng có một thủ bản của người Trung Hoa. Không biết bản Đạo Kê của ta là phiên dịch lại hay là do người xưa đặt ra. Baloi không rõ xuất xứ lắm.

Bạn vantuong, gà mà có hay vảy nhỏ chen vao giữa hai vàng vảy nhưng mọc dưới cựa, gần cuối quản là vảy "Ngậm Thẻ" - xấu.
Nếu vảy mọc ở gần khớp của bàn chân mà không thấy vảy này, chỉ trừ khi nào lật lên mới thấy thì là vảy "Yểm Địa" rất quí.
-------------------------------------------------


Nguyên văn bởi BaLoi
Bạn SỨ béo, thầy Mộng Lang đã yêu cảnh mến chùa nên đã bỏ Đạo Kê, thoát mùi tục lụy rồi khôg còn vào đây nữa. BaLoi gọi là thầy vì Mộng Lang là người tu hành Phật pháp.

Câu hỏi của bạn SỨ béo BaLoi có thể trả lời như sau.

Gà thất hậu (không có vảy hậu, hay hậu quá ngắn) hay còn gọi kém hậu tức là gà có vảy hậu khoảng 7 hay 8 vảy hậu và ngắn, chưa xuống tới cựa là những con gà không chuyên về đòn thủ và càng đứng khua càng yếu thế. Nếu Hậu xuống tới ngang cựa là chơi được. Có những con gà Hậu mọc xuống quá cựa thì đó là hậu tốt thướng là 12 vảy trở lên.

Ngoài ra còn phài kiêng và tránh không nuôi những con gà Khai hậu, tức là 1 trong những vảy hậu bị nứt và chia hai ra. Gà Khai hậu có luật trừ để hoá giải nếu con gà có vảy Bể biên.

Nếu con mái gốc có hậu kém thì xác xuất con gà trống con nó sinh ra sẽ có khoảng 50% là gà sẽ kém hậu như chân của con gà mẹ, khoảng 50% còn lại có thể con gà sẽ mang đặc tính của con gà cha, nếu bạn có con gà trống hàng hậu tốt thì từ từ sẽ cải thiện vảy hậu của các thế hệ gà con. Lý do vì đây là về đặc tính di truyền màu lông, chân vảy, vv, của con gà cha lẫn gà mẹ sẽ có nhiều yếu tố quyết định để xem gene nào mạnh hơn dẫn đến việc con gà con sẽ thừa hưởng cái gene mạnh đó từ gà cha hay gà mẹ. Cho nên không thể cho 1 câu kết luận đúng chính xác 100% được.

Như bạn Sứ béo cho biết thì giòng gà mái của bạn rất hay đã nuôi lâu đời và biết gốc gác và thành tích của giòng gà này khi ra trường thì cứ giữ mà chơi chứ bỏ làm gì. Gà ngắn hậu chưa phải là 1 yếu tố quyết định để loại bỏ con gà. Nhưng gà bị Khai hậu thì đúng là 1 yếu tố quyết định để loại bỏ con gà đó.
------------------------------------


Bác Ba ơi, PH xin thêm với bác Ba 1 chút nhé. Nếu có gì thì Bác Ba bỏ quá cho PH.
Gà thất hậu hay loạn hậu: Loại hậu này chưa đến cựa hoặc đến cựa bị chia thành 2 hàng nhỏ lăn tăn tiếp tục đi xuống đến cựa hoặc quá cựa.
Gà đỏan hâu: Hậu quá ngắn chưa tới cựa.
Gà Khai hậu bể biên thì quá tốt, vì thế mới có câu" Bể biên khai hậu là cậu gà nòi" nhưng bác Ba vẫn còn thiếu nếu Khai hậu mà có vảyVẫn cán thì cũng rất tốt. ( Khai hậu xấu, Vấn cán cũng xấu. 2 xấu cộng lại = Đẹp)
Gà có loại hậu này cũng xấu là: Đại giáp hậu ( hậu đang đều tự nhiên có 1 vảy hậu to) loại gà này thường là không hay về nước khuya.
Nếu PH có thiếu sót gì thì mong bác Ba bổ sung thêm. mời bác Ba