Để từ từ làm quen với chú vẹt mới, bạn hãy làm theo các bước cơ bản sau:
1. Hàng ngày vào buối sáng, hoặc buổi chiều (vào một giờ nhất định nào đó thuận tiện trong ngày), bạn hãy lấy một lát cà-rốt, hay dưa leo, hay táo, lê, mận... tươi ngon (tùy thứ gì mà nó thích!), cầm chúm ở các đầu ngón tay, nhẹ nhàng chìa tới bên nó. Vừa mời ăn, vừa nói những lời âu yếm nhẹ nhàng, tránh đột ngột, tránh to tiếng khiến vẹt hoảng sợ. Khi vẹt chịu lấy thức ăn, nhẹ nhàng rụt tay lại, tiếp tục đứng yên nói một vài lời âu yếm! (Đừng nghĩ vẹt không hiểu gì, tuy không hiểu lời nói, nhưng cử chỉ, thái độ dịu dàng của bạn vẹt cảm nhận rất rõ, và điều này khiến nó yên tâm).

[URL="http://i188.photobucket.com/albums/z6/conlun/Animal/bird13.jpg"]This image has been resized.Click to view original image[/URL]

2. Sau hai, ba ngày như vậy, tiếp cận gần hơn: món ngon để trong lòng bàn tay, từ từ đưa gần tới vẹt. Các ngón tay tự do của bạn hãy chạm nhẹ vào lông ngực nó, bàn tay dần dần hơi nghiêng úp sao cho vẹt muốn ăn thì phải nghểnh cổ, cúi sâu hơn vào lòng bàn tay bạn, cũng có nghĩa là sự đụng chạm với vẹt sẽ nhiều hơn!

3. Tiếp tục tư thế úp bàn tay trên, nhưng lần này ngón cái, ngón ba-tư-năm giữ chặt lấy miếng ngon, ngón trỏ chìa ra bắt vẹt phải đứng lên ngón tay bạn thì mới lấy được thức ăn.
Nếu thành công bước này, chỉ hai ba ngày sau, bạn có thể thoải mái vuốt ve chúng!

[URL="http://i188.photobucket.com/albums/z6/conlun/Animal/bird7.jpg"][/URL]

Lưu ý: khi tiếp cận vẹt mới, không nên rụt rè, rút tay đột ngột khi nó chuẩn bị cắn. Càng sợ sệt bao nhiêu, càng cố tình rút tay bao nhiêu, vết cắn sẽ càng sâu, càng khiến vẹt kích động, sợ hãi bấy nhiêu. Hãy tự tin và dịu dàng, chậm rãi tiếp cận với vẹt, bạn sẽ tránh được những cú cắn tự vệ ban đầu khi vẹt còn lo sợ!
Trong thời gian làm quen không nên đụng chạm vào khu vực lông bụng vẹt, đây là điểm nhạy cảm, đặc biệt với vẹt mái, chúng hay khó chịu và dễ cắn lắm!

[URL="http://i188.photobucket.com/albums/z6/conlun/Animal/bird2.jpg"][/URL]

Vẹt rừng VN là một trong những loài vẹt đẹp, dễ nuôi, dạy nói không chuẩn lắm nhưng cũng được dăm ba từ, phát âm không rất rõ nhưng nghe tốt. Quan trọng là rẻ tiền, dễ nuôi và rất trung thành.

vẹt là loại chim nuôi cảnh đáng yêu nhất. Nhu cầu giao tiếp xã hội của loài vẹt rất lớn, chúng lại thông minh nên rất dễ thuần hóa. Quan trọng là người nuôi biết yêu và tôn trọng những sở thích, thói quen sống của chúng. Rồi bạn sẽ nhanh chóng có được sự trìu mến đặc biệt của chúng dành cho mình thôi!

Những phương pháp chúng ta dùng để dạy chim tập nói giống hệt cách chúng ta dùng để dạy trẻ con nói chuyện. Cả trẻ em và chim đều học nói bằng cách theo dõi, lắng nghe và làm theo cha mẹ, anh em của chúng. Những con chim non sẽ tiếp thu bài học nhanh hơn các con đã trưởng thành.
Trước khi chúng ta dạy cho chim tập nói, chúng ta nên lưu ý đến một số những vấn đề được liệt kê dưới đây:

[URL="http://img175.imageshack.us/img175/7978/mynahbirdbigvs4.jpg"][/URL]

1. Sức khỏe của chim

Những con chim bạn định tập cho chúng nói phải thật sự khỏe mạnh. Bạn hãy quan sát hoạt động của chúng trong lồng cũng như tham khảo ý kiến bác sĩ thú y để biết tình hình sức khỏe của chim. Một khi bảo đảm rằng chúng hoàn toàn không có một vấn đề gì liên quan tới sức khỏe và bệnh tật thì chúng ta có thể dạy cho chúng nói.

2.Trí thông minh

Không phải loại chim nào bạn cũng có thể tập cho chúng nói được. Vài loài chim thông minh hơn các loài khác. Đa số các loài vẹt đều có khả năng học nói, trong đó các giống: vẹt đuôi dài ở Úc, vẹt African Greys, vẹt mào vàng nhạt và vẹt mỏ dài Corellas là những giống chim có thể học nói nhanh và nói giỏi nhất, ngoài ra các loài như vẹt Lorikeets, vẹt khoang cổ, vẹt đuôi dài Macaws, vẹt Major Mitchells, Amazons, Galahs... đều có thể học nói được.

3.Thương yêu và tin tưởng

Chim chỉ nói chuyện khi chúng thương yêu và tin tưởng người chủ của chúng. Đó là cách chúng dùng để làm người chủ yêu quý của chúng chú ý đến mình. Không có sự thương yêu và tin tưởng này, chú chim cưng của bạn sẽ không bao giờ nói chuyện bởi vì chúng không có gì để nói với bạn.

[URL="http://i651.photobucket.com/albums/uu240/bianhvip/924891XIch1.png"][/URL]




4. Chăm sóc, kiên nhẫn và thời gian

Chim phản ứng lại theo cách giống hệt như trẻ con làm. Càng dành nhiều thời gian chăm sóc chúng, chúng sẽ học càng nhanh.

5. Công việc hằng ngày

Chim cần một thói quen sắp đặt sẵn hàng ngày để cảm thấy an toàn và hạnh phúc. Hãy làm cho thời gian của những bài học trở thành một phần của công việc thường ngày của chúng. Những bài học ngắn kết hợp với tính khôi hài là cách tốt nhất để dạy chim nói chuyện.

[URL="http://ongvove.files.wordpress.com/2009/04/chimsao.jpg"][/URL]

6. Chim non

Khoảng thời gian tập ăn của chim tương ứng với đứa trẻ khoảng 2 đến 5 tuổi. Đây là lứa tuổi học một ngôn ngữ dễ dàng nhất. Ở nơi hoang dã, đây là lứa tuổi điển hình khi chim học theo cách riêng của chúng để sống sót. Chúng phải học ngôn ngữ của cha mẹ chúng và làm quen với những thức ăn mà chúng có thể ăn, và cùng lúc đó chúng tập bay. Điều này yêu cầu nhiều năng lực tinh thần và bộ não dễ tiếp thu nhất khi học ở tuổi này. Chúng ta có thể dùng khả năng này để tạo thuận lợi cho việc dạy chim nói chuyện. Chúng ta cũng có thể dạy những con chim lớn hơn nói chuyện nhưng phải cho chúng nhiều thời gian hơn để học.

7.Bài học đầu tiên

Giả sử rằng chim hoàn toàn khỏe mạnh, thông minh, vui vẻ và yêu bạn, thì nó đã sẵn sàng cho bài học đầu tiên. Việc học này chim phải cảm thấy thích thú, và được thoải mái trong một không gian tĩnh lặng. Hầu hết chim thích nói chuyện lúc chạng vạng tối hoặc buổi sáng sớm và đây là thời điểm tốt nhất cho bài học đầu tiên. Trước hết, chúng ta cần cho chim thấy rằng chúng được yêu thương. Chúng ta làm điều này bằng cách gãi phía sau cổ chim giống hệt cách cha mẹ chúng rỉa lông trên cổ nó. Đây là tín hiệu yêu thương của chúng ta đối với chim giống như “sự ôm ấp” ở người. Đây là điểm bắt đầu để dạy chim từ ngữ nào đó. Khi cổ nó được gãi nhẹ chúng ta cần nói “Tao yêu mày lắm” rồi thì chim sẽ hiểu hành động của bạn và đón nhận tình yêu thương. Khi chúng ta gãi vào cổ nó chúng ta lập lại câu “Tôi yêu bạn” và hôn vào mỏ chim. Khi đó, chúng ta nói “hôn” thì chim sẽ hiểu nghĩa của từ “hôn” và liên tưởng từ đó với tình thương chúng ta dành cho chim. Sau khi chúng ta đã thiết lập được tình yêu thương giữa chủ và chim, chúng ta có thể dạy cho chim biết tên của chúng. Điều này cần lập lại và rõ ràng để chim học tên của nó. Cụm từ “Tao yêu mày lắm, Birdie” hoặc bất cứ tên gì bạn đặt cho chim là cách tốt nhất để dạy chim biết tên của nó.

[URL="http://vqvn.com/getdetailimage.asp?Path=uploadimages%2F2007_12%2FfaXl9Zfs7612076SB7zN4I2MR.jpg"][/URL]

8. Bài học thứ hai

Sau khi chim biết tên của nó và “hôn”, thì là lúc dạy nó cư xử có ý thức. Để làm điều này, chúng ta phải kết hợp một từ với từng hành động. Ví dụ, vào buổi sáng chúng ta chào “good morning” và buổi tối “good night”. Chúng ta cũng nên đặt tên những thức ăn cho chim, đặc biệt những thức ăn chúng ưa thích. Chim cũng phải biết những câu ra lệnh như “nhảy lên” để đi trên cánh tay và “đến”. Khi chúng ta gãi dưới cánh chim, chúng ta nói “gãi”, v.v… Trong một thời gian ngắn chim sẽ hiểu lời nói của chúng ta cho từng hành động. Chim sẽ nói chuyện với bạn bằng ngôn ngữ riêng của nó; ví dụ, giơ cánh lên để được gãi và duỗi ra cho đến câu chào buổi sáng “good morning”. Qua một thời gian ngắn, sau đó quá trình học sẽ trở nên rất dễ dàng và chim sẽ “học lỏm” nhiều từ mà không cần bài học.

9. Bài học thứ ba

Sau khi đã học bài đầu tiên, bài học cuối cùng dạy chim nói chuyện với bạn theo cách đầy ý nghĩa. Ở nơi hoang dã chim non học tập bằng cách để tâm xem người thân của chúng ảnh hưởng với nhau (bạn đời, cha mẹ và anh chị em ruột). Ở giai đoạn học tập này, chim sẽ cho rằng bạn ngớ ngẩn một cách thông cảm nếu bạn lặp lại những từ không có ý nghĩa. Nó sẽ học rất nhanh bằng cách theo dõi và lắng nghe. Có nhiều ví dụ cho thấy rằng khả năng học tăng lên, ví dụ, vẹt Lorikeets thích bắt chước nói chuyện điện thoại và trả lời điện thoại như chủ của chúng.
[URL="http://www.postimage.org/Pq2093UJ.jpg"][/URL]



Cách nhanh nhất để dạy chim nói chuyện có ý nghĩa là nhờ thái độ ghen tỵ, và "học ghen tỵ " là bài học thứ 3. Hầu như một con chim kiểng luôn luôn ghép cặp với một con khác trong nhà như thể nó chọn một bạn đời ở nơi hoang dã. Điều này cho phép chúng ta dùng sự ghen tỵ như một phương tiện dạy chúng.

Tên Việt Nam Oanh Cổ Đỏ
Tên Địa Phương Hồng Hầu
Tên Khoa Học Luscinia Calliope

Ở Việt Nam Oanh Cổ Đỏ có mặt ở vùng Nam,Tây Nam Tây Nguyên và cũng có ở vùng Bắc ,Tây Bắc Việt Nam, biên giới Việt Nam Trung Quốc, nhửng nơi có độ cao từ 1000m Trở lên.Củng giống như chim Tiểu Mi nhửng vùng có khí hậu nóng hơn thì sự có mặt của chúng sẽ thưa dần .Đây là giống chim di trú theo mùa, nhưng vùng di trú của chúng không rộng lớn lắm.Chim Oanh Cổ Đỏ Thường không hót quanh năm, mà chỉ hót vào mùa chúng phát dục, khi chuẩn bị làm tổ để sinh sản thời gian từ tháng 2 đến tháng 6 trong năm.

Thật ra nuôi chim Oanh Cổ Đỏ để có bộ lông đẹp ,màu đỏ ở cổ còn giữ được như chim ở ngoài rừng là điều không khó, nhưng nuôi cho chúng siêng hót mới là điều đáng nói.

Xin trao đổi vài kinh nghiệm nuôi chim Oanh Cổ Đỏ để các bạn cùng tham khảo
1/ Chọn Chim
Ta nên chọn chim bổi trống đã già ( mầu đỏ ở cổ đã xuất hiện hoàn toàn ) chim mái không có mầu đỏ ở cổ
2/ Lồng nuôi Chim Oanh nên chọn lồng nuôi chích chòe đất là được.Tuy nhiên nếu chim đã dạn rồi ta nên thay đổi lồng lớn hơn chút ít để giúp chim hoạt động thoải mái
3/Thức ăn
NGoài thiên nhiên Chim Oanh Cổ Đỏ thường ăn các loại Côn Trùng như sâu bọ,cào cào, dế gián hay các loài nhện. Chúng thường kiếm ăn ở các bụi rậm gần mặt đất, rất ít khi bay lên những cành cây cao.
Khi chúng ta nuôi chúng trong lồng tất nhiên là phải tập cho chúng quen với thức ăn mà ta chọn một thời gian ngắn chim sẽ quen dần và cảm thấy khoái khẩu . Thức ăn được làm như sau
200g đậu phụng rang chín
5 lòng đỏ trứng gà để sống
100g cám Ba vi
1 lon sâu khô
3 muỗng canh đường
một phần nhỏ bổ sung Vitamin tổng hợp (dành cho gia cầm loại nhỏ)
Tất cả được chế biến xay nhỏ và phơi nắng hoặc sấy khô ,tránh bị ẩm ướt, nấm mốc chim dễ bị bệnh tiêu hóa về đường ruột. nhưng khẩu phần sâu gạo,dế, cào cào non vẫn phải có thường xuyên và cũng không cần cho chim ăn quá nhiều

Kỹ thuật chăm sóc
Do sinh thái chim Oanh Cổ Đỏ thường sống dưới những tán rừng rậm ẩm thấp ngoài thiên nhiên chúng rất siêng tắm. Nên khi nuôi trong lồng không nên phơi nắng chúng quá dài trong ngày,chỉ phơi nắng 1 đến 2 giờ là đủ, một tuần nên tắm cho chim từ 3 đến 4 lần...Để kích thích cho chim trống mau hót, nếu nuôi ít thỉnh thoảng ta nên cho chúng soi tấm gương lớn và dùng băng đĩa tiếng hót của chúng sẽ giúp chim mau hót hơn, bạn nào có điều kiện thì nên nuôi thêm một chim mái. nhưng nên để xa không cho chim trống thấy mặt, một vài ngày mới cho thấy chim mái .
Như đã nói ở trên Chim Oanh Cổ Đỏ nuôi rất khó hót, mà chúng lại chỉ hót một thời gian trong năm. Nhiều người rất mê tiếng hót chim Oanh Cổ Đỏ, nên đã cố gắng chăm sóc và tìm mọi cách để nuôi chúng, làm sao để chim hót được trong lồng và thời gian phải hót nhiều hơn ngoài thiên nhiên. Quả là bỏ công sức cũng chẳng phí phải không các bạn
...





Chúc các bạn nuôi chim Oanh Cổ Đỏ thành công nhé

Thân chào

Kỹ Thuật Nuôi Chim Yến Hót (Canari)

Kỹ Thuật Nuôi Chim Yến
Tác Giả: Sưu Tầm


1/-Dạy hót cho chim Yến thường

I- Tiếng hót của chim yến

Chim yến Canari (Nguồn gốc từ các đảo Canaries ngoài khơi bờ biển phía tây châu Phi) có giọng hót hay. Rồi qua sự huấn luyện đào tạo của các nhà nuôi chim yến ở vùng núi Harz của nước Đức, ngày nay chúng ta đã có một loại yến hót có giọng hót vô cùng độc đáo: giọng hót êm dịu tuyệt vời, khi thì hớn hở du dương, khi thì buồn cảm xa xăm, gợi lòng nhớ quê hương. Giọng hót ấy đủ các loại âm giai:

giọng trầm: (Grave)
giọng cổ (Grognée)
giọng sáo (Flute)
giọng rung (Roulée)
giọng chuông (roulée tintée)
giọng reo (Glou)
giọng nước chảy (Roulée de clapotis)
giọng ru (Berceuse) v.v...
Đó là loại yến dòng dõi yến hót vùng Harz (canari chanteur du Harz). Người sành điệu tìm mua cho được giống yến này và dĩ nhiên giá của nó đắt hơn nhiều so với các loại yến khác.

Ngoài việc nghe tiếng hót để đánh gia,ỏ chúng ta có thể căn cứ thêm vài đặc điểm sau đây để chọn:

Màu sắc: màu lục (thanh yến), màu vàng đậm (hoàng yến), sặc sỡ nhiều sắc (panaché).
Mình thon cao, lanh lợi, cường tráng.
Khi hót mỏ khép lại, phồng mạnh họng lên.
Tiếng hót nhỏ, êm dịu, du dương, không bao giờ hót to một cách ồn ào làm cho ta chói tai.
II- Dạy hót cho chim yến thường

Trong việc nuôi chim yến, người ta phân biệt yến hót và yến màu.
Yến hót là loại thuộc dòng dõi vùng Harz.
Yến màu là loại yến thông thường. Những người nuôi loại yến này chỉ chú trọng đến màu sắc, ít khi nghĩ đến giọng hót của chúng. Chúng hót là theo bản năng. Nếu chúng ta dạy cho chúng hót thì tuy không đạt được trình độ giọng hót của yến vùng Harz, chúng ta có thể cải thiện tiếng hót bản năng của chúng và làm cho chúng hót hay hơn. Như thế có thể có được những con chim yến vừa có màu sắc đẹp vừa có giọng hót hay.

A- Chọn thầy dạy hót

Thầy dạy hót là một con chim yến có giọng hót hay.

Nếu kiếm được một con yến hót dòng dõi yến vùng Harz để làm thầy dạy hót thì tốt nhất.
Nếu không thì hãy chọn trong các chim yến thông thường, con nào hót hay hơn hết cũng được. Trong các chim yến thông thường, những con màu lục (thanh yến), những con màu vàng đậm và những con sặc sỡ nhiều màu sắc là những con hót hay nhất.
Một điều quan trọng cần lưu ý là luôn phải chọn một con chim có giọng hót dịu dàng, du dương và uyển chuyển. Đừng bao giờ chọn một con hót to, giọng ồn ào. Vì sao? Vì đây là vấn đề dạy cho chim yến thông thường hót. Mà chim yến thông thường thì luôn luôn muốn hót to hơn một con ở bên cạnh nó. Vì thế nếu con chim mà ta chọn làm thầy dạy hót có giọng hót ồn ào thì các con chim học trò muốn hót thật to để át tiếng hót của thầy. Chúng cố sức hót thật to và như thế chúng không nghe tiếng hót của thầy để bắt chước. Trái lại, nếu chúng ta chọn một con chim có giọng hót dịu dàng, các chim học trò sẽ không kiếm cách át giọng của thầy, chúng lắng tai nghe và học hót theo giọng hót của thầy. Tuy không đạt được đến độ hoàn hảo giọng hót của thầy, các chim học trò có thể lần hồi cải thiện giọng hót bản năng của chúng.
Sau khi đã chọn được con chim để làm thầy dạy hót, chúng ta hãy cách ly nó ra. Đừng bao giờ để nó tiếp xúc với chim mái.
Sau khi nó thay lông xong, giọng hót của nó sẽ trong trẻo. Và chúng ta có được một thầy dạy hót lý tưởng. Trong nhiều năm nó có thể dạy hót cho các chim yến con thông thường.

B- Cho các chim yến con thông thường học hót như thế nào?

Sau khi các chim con (dưới một năm tuổi) thay lông xong, chúng ta hãy lựa các chim trống riêng ra để cho chúng học hót. Chúng ta có thể nhận ra các chim trống với các dấu hiệu sau: so với chim mái, đầu chim trống tròn hơn, con mắt linh hoạt hơn, dáng điệu cường tráng hơn, sắc lông chung quanh đầu đậm hơn, chân mạnh mẽ hơn.
Tập trung các chim trống ấy vào một cái lồng lớn và để trong một phòng riêng mà ở đó chúng sẽ tiếp xúc với con chim mà ta đã chọn để làm thầy dạy hót.
Nếu chưa quen phân biệt được chim con trống và mái, hãy đặt thêm một cần đậu thứ ba ở giữa lồng và thấp hơn các cần đậu ở hai đầu lồng hình chữ nhật. Sau vài ngày, chúng ta sẽ thấy các chim trống tập trung trên cần đậu đặt thêm ấy để nghe chim thầy cho được rõ hơn, vì lồng chim thầy được đặt gần cần đậu đặt thêm ấy. Còn các chim mái vẫn ở trên các cần đậu của chúng ở hai đầu lồng. Chúng ta hãy bắt các chim mái ra.
Khi mặt trời sắp lặn, chúng ta hãy che hoàn toàn lồng các chim học trò lại bằng một tấm vải đen. Hãy chiếu sáng lồng của chim thầy bằng đèn điện trong vài giờ để nó tiếp tục hót; sau đó tắt đèn và cứ để tất cả như thế. Bình minh hôm sau bài học lại tiếp tục. Khi chúng ta đến cho chim ăn và săn sóc chúng, hãy cất tấm vải đen đi.
Ngày nào cũng tiếp tục làm như thế.
Muốn các bài học hót có kết quả, chúng ta phải để cho các chim con học hót suốt năm với chim thầy của chúng.
Năm thứ hai, chúng ta có thể cho chim học trò năm thứ hai học chung với chim học trò năm thứ nhất.

Kết luận: Nghề chơi cũng lắm công phu. Nhưng nếu chúng ta theo đúng các điều chỉ dẫn trên đây, chúng ta sẽ có được những con chim yến vừa làm cho chúng ta vui mắt vừa làm cho chúng ta vui tai.

2/- Kinh nghiệm nuôi chim Yến những sổ sách cần ghi chép

Người nuôi chim yến nên có 3 quyển vở để ghi chép những dữ kiện cần thiết về các con chim mình nuôi.

Một quyển vở về huyết thống của chim giống.
Một quyển vở nuôi chim.
Một quyển vở để ghi chép những dữ kiện về chim non.
I- Vở về huyết thống của chim giống:

Mẫu sổ huyết thống của chim giống
Trang bên tay trái Trang bên tay mặt
(1) Bố mẹ của chim giống (2) Chim giống
* Bố của chim trống
- Ngày tháng năm sinh
- Số vòng
- Sắc lông
Hình vóc
- Giọng hót
* Mẹ của chim trống
- Ngày tháng năm sinh
- Số vòng
- Sắc lông
Hình vóc
- Giọng hót
* Bố của chim mái
- Ngày tháng năm sinh
- Số vòng
- Sắc lông
Hình vóc
- Giọng hót
* Mẹ của chim mái
- Ngày tháng năm sinh
- Số vòng
- Sắc lông
Hình vóc
* Chim trống
- Ngày tháng năm sinh
- Số vòng
- Sắc lông
- Hình vóc
- Giọng hót
* Chim mái
- Ngày tháng năm sinh
- Số vòng
- Sắc lông
- Hình vóc
* Ngày dự định sẽ ghép đôi
- Tuổi của chim trống đến ngày dự định sẽ ghép đôi...
- Tuổi của chim mái đến ngày dự định sẽ ghép đôi... Trên trang này ghi các nhận xét về sự ghép đôi ấy. Sau đó ghi tiếp các dữ liệu về các con chim sinh ra từ sự ghép đôi ấy.
Mỗi chim non:
- Ngày tháng năm sinh
- Số vòng
- Sắc lông
- Trống mái

Ngày dự định sẽ ghép đôi, xin xem lại bài về nguyên lý nhịp giống - trống và nhịp giống - mái của chim (TC Hoa Cảnh số Xuân Đinh Sửu 1997)

Trong một bài đăng trong Tạp chí Hoa Cảnh số 2/1997 tôi đã trình bày vấn đề phải chọn chim giống (trống và mái), như thế nào để chim con có hình vóc cao lớn khỏe mạnh, hót hay và màu sắc đẹp đẽ, rực rỡ. Khi đã chọn được chim giống rồi, ta hãy ghi chép các dữ kiện vào một quyển vở, gọi là vở về huyết thống của chim giống.

Ta dùng một quyển vở học sinh. Ta chia trang bên trái thành hai phần bằng nhau; vậy là ta có 2 cột.

- Trong cột thứ nhất, ta ghi các dữ kiện về bố mẹ của chim giống.
- Trong cột thứ hai ta ghi dữ kiện về chim giống. (trống và mái)

Trên trang bên phải không chia cột, ta sẽ ghi chép các nhận xét về sự ghép đôi ấy. Thí dụ như sự ghép đôi có đem lại những kết quả đúng như ta mong muốn khi ta chọn chim giống hay không.

Sau đó ta ghi chép các dữ kiện về các chim con.

II- Vở nuôi chim:

Vở nuôi chim phải ghi đầy đủ ngày ghép đôi, ngày đạp mái, ngày đẻ trứng đầu tiên, số trứng đẻ, số trứng có cồ(1), ngày bắt đầu ấp, số con nuôi được, ngày đeo vòng, số vòng, trống hay mái, sắc lông.

Trong phần ghi chú có thể ghi các dữ kiện khác về chim con (dưới 28 ngày) thí dụ hình vóc, sức khỏe, bộ điệu, lanh lợi hay thờ ơ..v.v....

III- Vở ghi chép những dữ kiện về chim con:

Các dữ kiện về chim con đã được ghi vắn tắc ở phần bị chú của quyển vở thứ hai (vở nuôi chim). Nhưng muốn ghi đầy đủ các chi tiết về chim con, ta có thể dùng thêm một quyển vở thứ ba để ghi chép cho đầy đủ hơn.

IV- Phần bổ túc:

a- Tuần trăng lên, tuần trăng xuống.

Theo kinh nghiệm của những người nuôi chim yến, nên ghép đôi chim yến trong tuần trăng lên chứ đừng ghép đôi trong tuần trăng xuống.
Thật ra, tuần trăng lên và tuần trăng xuống đề cập trong việc ghép đôi chim yến là căn cứ vào ngày sinh của con chim, chứ không phải là căn cứ vào tuần của mặt trăng và âm lịch. Xin nhắc lại trong mỗi chu kỳ 23 ngày của nhịp giống trống ta có 2 lần trăng lên và 2 lần trăng xuống. Và trong mỗi chu kỳ 28 ngày của nhịp giống mái ta cũng có 2 lần trăng lên và 2 lần trăng xuống. Rõ ràng là không liên hệ gì đến tuần của trăng. (các bạn có thể xem về việc ghép đôi chim yến theo các nguyên lý về các nhịp sinh lý của nhà bác học người Đức W.Flies đăng trong Tạp chí Hoa Cảnh số xuân Đinh sửu 1997).

b- Trứng có cồ:

Trứng có cồ tức là trứng được thụ tinh; trứng không có cồ tức là trứng không được thụ tinh, còn được gọi là trứng trong.Muốn biết trứng có cồ hay không, có 2 cách: Một là soi trứng; hai là tắm trứng.

* Soi trứng:
sau khi trứng được ấp từ 5 đến 6 ngày. Với một cái muỗng cà phê, ta lấy một cái trứng ở trong ổ ra, để nhẹ vào một cái hộp có lót bông; hãy cầm cái trứng ấy giữa ngón cái và ngón trỏ thật nhẹ nhàng vì trứng rất dễ vỡ; giơ trứng ra ánh sáng và dùng bàn tay kia làm chụp che mắt khỏi chói. Nếu trứng có cồ nghĩa là được thụ tinh, ta sẽ thấy một chấm đen nhỏ ở đầu nhọn của trứng.
Trong trường hợp ấy hãy đặt trứng vào tổ. Nếu là trứng không có cồ, ta thấy nó trong sáng, không có màu sắc gì. Phế bỏ trứng ấy. Tiếp tục làm như vậy với các trứng khác. Nếu tất cả các trứng đều là trứng trong, cho chim mái tiếp tục ấp là điều vô ích, chỉ làm cho nó mệt lâu hơn mà thôi. Ta hảy lấy tổ ra và thay thế bằng chậu tắm. Hãy đợi khoảng mười ngày sau hảy ghép đôi lại.

* Tắm trứng:
Hãy rót nước hơi âm ấm vào một cái bát, dùng muỗng cà phê lấy các trứng đã ấp 9 ngày ra và bỏ vào bát nước ấy. Trứng trong sẽ nổi lên trên mặt nước. Trứng có cồ thì chao đảo, quan sát kỹ ta thấy dường như trứng muốn dựng đứng dậy hoặc di chuyển trong nước. Ta hãy phế thải các trứng trong và đặt lại các trứng đã được thụ tinh vào tổ. Tắm trứng như vậy cũng còn giúp cho trứng nở tốt.

c- Đeo vòng:
Ta có thể đeo vòng cho chim con trong các ngày 8, 9, và 10 sau khi chúng nở ra.
Khi đeo vòng cho chim con, ta phải rửa tay cho thật sạch, tránh có mùi thuốc hút; đừng sờ vào tổ như vậy khỏi sợ chim mẹ bỏ chim con.
Việc đeo vòng được thực hiện làm 3 giai đoạn:

Ta nắm chim con trong tay trái, đưa chân nó lên trên; với một chút nước miếng hay va-dơ-lin, ta thấm ướt chiếc vòng và các ngón chân của chim; dùng ngón cái và ngón trỏ của tay trái; ta chụm ba ngón trước của chân chim vào nhau; ta đẩy chiếc vòng cầm trong tay mặt qua ba ngón trước của chân chim con; hãy cẩn thận với móng của các ngón chân ấy.
Dùng ngón tay trái đè ngón chân sau của chim vào chân của chim, tay mặt từ từ đẩy chiếc vòng qua khỏi ngón chân sau của chim. Cũng phải rất cẩn thận đừng làm rách móng của ngón chân chim trong lúc làm thao tác ấy. Chiếc vòng đã được đeo vào nhưng đừng nằm quá cao nơi chân chim.
Hãy đẩy nhẹ chiếc vòng xuống để cho nó ở vào vị trí bình thường.
Mẫu vở nuôi chim
Chim Bố:
- Số vòng
- Ngày tháng năm sinh
- Sắc lông
- Vóc dáng
- Giọng hót Chim mẹ:
- Số vòng
- Ngày tháng năm sinh
- Sắc lông
- Vóc dáng Ngày ghép đôi:
Ngày
Đạp mái Đẻ Số trứng Số trứng có cồ Ấp Tỉ lệ nở Đeo vòng Số vòng số con nuôi được Trống mái sắc lông


3/-Nuôi chim yến đẻ và yến hót

1- Nuôi chim đẻ:

A- Chim yến phụng: Trong mùa chim đẻ, không được xê dịch chuồng, làm động ổ, chim sẽ ngừng đẻ cho đến mùa sau.

B- Chim yến: Loại này có nhiều màu lông trắng, lông vàng (chanh và sậm), nâu có sọc (agate), vàng xanh có sọc, chim yến đỏ, Loại agate và chim đỏ thường được gọi là chim yến màu. Chim yến màu có hai giống đã được nhập cảng từ Pháp (chim lớn con) và từ Nhật Bản (nhỏ con hơn).

Màu sắc của chim yến màu: Để có màu đỏ sậm, cần phải chú trọng đến thức ăn của chim (như đã nói phải cạo cà rốt cho ăn mỗi ngày; ngoài ra chuồng chim không được để cỗ có nhiều ánh sáng làm lạt màu.
Về thức ăn hàng ngày, trong chuồng luôn phải có một miếng mai mực và cho ăn thêm loại kê có tên gọi Kê Láng. Hạt to bằng hạt tiêu sọ, vỏ láng. Trước năm 1975, thường phải nhập cảng từ Pháp về. Lâu lâu cũng thấy có bán ở chợ chim thành phố.
Chuồng chim: Chuồng thường là chuồng hộp có ba ngăn, hai ngăn bìa để nuôi chim đẻ, ngăn giữa để nhốt tạm chim con sau khi bỏ ổ độ một tuần để cho chim cha bón thêm cho đến khi chim con ăn mạnh mới dời qua chuồng nuôi chim con.
Chuồng thường làm bằng dây kẽm hàng chấn song: Đáy chuồng có hai phần, bên dưới là cái mâm bằng nhôm hoặc bằng kẽm để hứng phân và các vỏ hạt chim nhằng rơi vãi trong chuồng. Phần trên là một tấm vỉ bằng dây kẽm hàng chấn song. Đáy chuồng và tấm vĩ phải được rửa sạch sẽ hằng ngày.
Sức khỏe của chim: Chim mạnh, thường hay nhảy nhót trong chuồng, chim trống hay hót, màu lông sáng sủa. Chim bệnh, lông xơ xác, màu tối không sáng, ít bay nhảy, thời gian thay lông kéo dài.
Để theo dõi sức khỏe của chim, hằng ngày xem phân của chim, phân đen, cứng đặc, có một chút giống sáp trắng và có nước bao trùm bãi phân. Đó là dấu hiệu chim khỏe mạnh. Trái lại, nếu phân chim dính lại ở hậu môn làm rụng lông chim đó là dấu hiệu chim đã bệnh nhiều, phải cách ly để lây qua các con khác.
Chuồng không rửa lâu ngày có thể dẫn đến bệnh ở móng và chân chim; đầu ngón chân sưng to, chân bị nấm, chim đứng không vững.
Chim mái bị bệnh kéo dài thời gian đẻ, thay vì mỗi ngày đẻ một trứng, có thể hai hoặc ba ngày mới đẻ một trứng, do đó mùa sinh sản bị xáo trộn kéo dài đưa đến việc chim trống phá ổ trong lúc chim mái ấp.
Nuôi chim yến đẻ: Ở miền Nam chim mái thay lông thường đến tháng 12 dương lịch thì hoàn tất và bắt đầu đòi trống, Mùa sinh sản bắt đầu vào đầu tháng giêng dương lịch năm sau.
Có nhiều phương pháp ghép trống mái, thí dụ như một trống hai mái hoặc một trống một mái. Bỏ trống thình lình v.v... Sau đây xin đề cập đến tuổi của chim, ngày ghép chim trống, ngày chim ấp. Người nuôi chim phải chú trọng những gì để đạt được kết quả cao.
Tuổi của chim: Như đã biết chim có thể ghép đôi sau khi được 12 tháng tuổi và đã thay lông. Kinh nghiệm cho thấy:
- Nếu hai con trống mái cùng một lứa tuổi được ghép đôi sẽ cho số chim con trống mái bằng nhau.
- Nếu chim trống già hơn mái, số chim con mái nhiều hơn chim con trống.
- Nếu chim trống non hơn chim mái, số chim con trống nhiều hơn chim con mái.
Tùy trường hợp muốn nhiều chim trống hay mái, sẽ áp dụng một trong các cách trên đây.
Để biết tuổi của chim, thường xem các vòng đeo ở chân, trên đó thường có ghi năm sinh của chim. Trường hợp chim không có đeo vòng, thì còn cách đếm lông cánh của chim (lông dài và lớn) để biết tuổi của chim. Bạn đã biết tuổi một con chim được bao nhiêu tuổi, bạn bắt nằm trong tay và đếm lông cánh của chim này. Nếu chim được 2 tuổi thì số lông cánh sẽ có thêm một cái nữa. Và nếu chim cứ lớn thêm 1 tuổi nữa, thì lại thêm một cái nữa. (Vì lâu ngày tôi không nhớ số lông cánh của năm đầu tiên nên đề nghị quí bạn nên đếm để nhớ). Ngoài ra, khi các bạn rành nghề chơi chim thì không lưu giữ các chim già nên cũng không còn nhớ tối đa là bao nhiêu. Tuy nhiên, cái cần biết là năm đầu và hai năm sau để ghép chim theo ý muốn nói trên.
Thời điểm ghép này rất quan trọng, nó sẽ quyết định thành quả của mùa sinh năm đó.
Kinh nghiệm cho thấy, các nhà nuôi chim đẻ Tây phương hay Đông phương cũng dùng cái móc gọi là tuần trăng lên hay chính xác hơn là từ ngày mùng một đến ngày rằm (15) âm lịch. Khi chim trống mái sẵn sàng để ghép đôi, thì cứ bắt đầu tuần trăng xuống (từ 23 đến 30 âl) tháng 11 âm lịch hoặc tháng 12 âm lịch, đưa chim trống và chim mái lại gần nhau ở hai chuồng ngăn đôi do một vách ngăn. Đồng thời cũng lót cho chim mái cái ổ. Chim mái sẽ bắt đầu tha rác và xoáy ổ. Bên chuồng kế bên thì chim trống sẽ thi thố tài năng hót reo. Thường thì bắt đầu những ngày cuối tháng và bắt đầu tháng âm lịch, chim mái sẽ nằm ép trên cầu, xòe cánh đuôi đồng thời ngoảnh cổ lên kêu riu ríu. Lúc đó bỏ trống vào. Tuy nhiên cần nhớ là chim đạp mái vào buổi sáng sớm và chạn vạng tối, không nên thả chim trống vào buổi trưa, chim mái không chịu.
Sau một hai ngày chịu trống (lúc này cũng qua đầu tháng âm lịch là tuần trăng lên, chim mái sẽ đẻ, mỗi ngày một trứng. Mái tơ sung sức có thể đẻ 5, 6 trứng mới ấp, thường khi thấy trứng chim mới đẻ mà có màu xậm, xanh đậm hơn mấy cái trứng trước, thì đó là trứng sau cùng, chim bắt đầu ấp.
Như các phần trên đã nói, mỗi ngày sau khi đẻ phải lấy một cái muỗng lấy trứng ra cất một chỗ riêng. Khi biết bắt đầu ấp, thì vào sáng sớm hôm sau, lúc hừng đông 5, 6 giờ sáng cũng nhè nhẹ lấy hết số trứng đã có để vào lòng bàn tay và cùng lúc để vào ổ cho ấp. Cách làm này, trứng sẽ nở cùng một lúc sau 13 ngày và cũng vào hừng đông. Lúc đó chim cha, chim mẹ cũng bắt đầu kiếm ăn nên việc chăm bón cho con được phối hợp cùng lúc. Chim con nở một lượt, có sức mạnh đồng đều nên được chăm bón rất đều, chim con lớn đồng đều nhờ đó mà kết quả đạt được rất cao (thường là 100% số chim nở). Trái lại, nếu mỗi ngày không lấy trứng ra cứ để nguyên trong ổ, do có sự cách biệt mấy ngày, nên có con nở trước được hôm trước đã lớn hơn con nở hôm sau. Sự tranh ăn không đều nên các con nở sau sẽ chết vì thiếu ăn. Lần đầu tiên ghép chim đúng thời điểm ổ chim đẻ thứ hai cũng sẽ ở vào tuần trăng lên.
Mỗi mùa cho chim đẻ độ 4 ổ là vừa sức, thời gian sanh đẻ độ 180 ngày (6 tháng) sẽ tách rời chim mái, cho ăn ít hoặc các thức ăn ít vitamin để chim chuẩn bị đi vào thay lông.
Mùa sanh sản năm sau lại được tiếp tục như năm trước.
Xem trứng chim biết trống mái:
Nếu đôi chim cùng lứa tuổi, thường chim mái đẻ một trứng trống rồi ngày sau trứng mái. Mỗi ổ thường có hai trứng mái và hai trứng trống. Tuy nhiên, vì có nhiều cách ghép chim không theo lứa tuổi, có thể trứng trống nhiều hơn trứng mái. Để phân biệt chỉ cần quan sát hình dạng của trứng chim.
- Trứng sẽ nở chim trống có một đầu lớn, một đầu nhỏ và nhọn.
- Trứng sẽ nở chim mái sẽ có hai đầu tròn như nhau.
C: Tập chim hót hay và dài hơi

Trước nhất nên nhớ là chim từ hai tuổi trở lên mới trưởng thành và mới hót hay. Để tập cho chim hót dài hơi và tiếng hót tiếng reo có đủ tiếng trầm bổng, cao thấp như điệu nhạc. Các nhà sản xuất chim hót ở Âu châu có thu băng tiếng các con giống hót dài hót hay và thu nhiều lần nên một băng dài đến 45 phút.

Chim tập hót được nhốt mỗi con một lồng nhỏ đem treo trong phòng cách nhau độ một thước. Sau đó sẽ mở máy cho băng chạy. Chim tơ theo đó mà ganh đua kéo dài tiếng hót, luyện giọng.

D: Cách đeo vòng cho chim

Các nhà nuôi chim ở Âu châu, có lập Hội nuôi chimvà sản xuất loại vòng đeo ở cổ chân của chim, trên đó có khắc năm sinh và chữ tắt của Hội. Khi gia nhập Hội, mỗi nhà nuôi chim được cung cấp một hộp khoen nhỏ và cái kềm bấm số.

Muốn đeo khoen cho chim, từng bước sẽ thực hiện như sau:

Chim con được 7 ngày hay 8 ngày tuổi, bắt chim ra cầm ngửa tay trái, lấy ngón tay trái ngón trỏ chụm ba ngón trước của chân chim vào nhau và cho lọt vô cái vòng cầm ở tay mặt đưa vào.
Sau đó sẽ lấy ngón tay trái đè ngón chân sau của chim vào với phần chân của chim. Tay mặt từ từ cho cái vòng qua khỏi móng của ngón chân sau. Vòng được đeo vào chân chim. Trả chim vào ổ trở lại.
Công việc làm không khó, một vài lần sẽ quen tay. Ở thành phố cũng có nhiều người cho chim đeo vòng, loại bằng ny-lon có màu khác nhau để đánh dấu chim của nghệ nhân đó sản xuất.

Rất mong các kinh nghiệm trên đây sẽ giúp quý bạn thành công.

4/. Bệnh rụng lông từng phần

Về vấn đề chim yến thay lông, đó là điều bình thường xảy ra mỗi năm một lần và thay lông xong chim yến sẽ trở thành xinh đẹp và sung sức hơn. Trái lại, nếu chim chỉ rụng một phần lông, rồi phần lông đó không mọc lại nữa, thì đó là một bệnh được gọi là bệnh rụng lông từng phần. Tuy không phải là một bệnh đưa đến tử vong, nhưng là một bệnh dai dẳng, âm thầm, tráo trở suốt năm làm cho chim suy nhược.

I. Bệnh trạng và hậu quả

A. Bệnh trạng: Bệnh rụng lông từng phần là bệnh thiếu sắc tố, biểu hiện bằng nhiều trạng thái khác nhau và cũng không phải luôn luôn có nguồn gốc như nhau. Thông thường là do bệnh gan gây nên.

1) Thời kỳ thứ nhất: Trạng thái đầu tiên là da ngứa ngáy; chim cứ rúc rỉa lông mãi không ngừng. Sau đó chim rụng lông sau đầu, phía trên ót và đôi khi gần nơi mỏ.

2) Thời kỳ thứ hai : Sau đó, ta thấy một lông cánh phía dưới lồng, rồi một lần khác là một lông đuôi. Vết vụng lông sau đầu rộng thêm ra; đôi khi đầu rụng hết lông và kết thúc với sự hình thành vết sắc tố.

3) Thời kỳ thứ ba: Từ thời kỳ thứ hai qua thời kỳ thứ ba, có một giai đoạn dài ngừng lại, lông không rụng nữa, nhưng lông đã rụng thì không mọc lại. Bệnh tấn công cả ngoại lẫn nội. Nếu ta bắt và cầm con chim trong tay, nó để lại trong tay ta một ít lông; ta có cảm giác cầm trong tay một con chim ươn ướt, run rẩy; chim có vẻ mềm, ẻo lả và đứng không vững trên cần đậu. Chim thường rù, dáng buồn bã, màu lông úa, không tươi. Chim hết lanh lợi, hai con mắt cũng mất đi vẻ linh hoạt. Phần mút cánh thì thòng xuống. Chim ăn không ngừng. Đó là thời kỳ thứ ba.

Ghi chú: Bệnh rụng lông từng phần có thể khởi phát mà không có sự rụng lông nơi đầu, bệnh có thể biểu hiện với sự rụng lông dài, tức là lông cánh và đuôi. Cũng có thể có trường hợp, chim trải qua thời kỳ thứ nhất và thứ hai mà không có sự rụng lông. Bệnh tấn công trực tiếp vào trạng thái toàn diện và chính trong tình trạng ấy sự rụng lông bắt đầu, và bệnh đã trở thành trầm trọng. Nếu là một con chim hót nó bị khan tiếng.

B. Hậu quả: Bệnh rụng lông từng phần làm suy nhược các cơ quan trong thân thể chim. Những con chim xấu về phương diện sinh sản:

Chim mái thì bỏ trứng không ấp, hoặc bỏ rơi chim con không nuôi.
Chim trống thì dù có đạp mái cũng đưa kết quả là "trứng trong" nghĩa là trứng không được thụ tinh, có ấp cũng vô ích, trứng không nở.
Như đã nói ở đầu bài này, bệnh rụng lông từng phần không phải là một bệnh đưa đến tử vong, nhưng là một bệnh dai dẳng. Thành thử lúc nào chim cũng rụng lông và chỉ ngưng lại khi nào sự thay lông bình thường không phải lúc nào cũng làm cho bệnh rụng lông từng phần chấm dứt, mà chỉ có phương pháp được gọi là "phương pháp dã mang" mới chữa trị được hẳn và không tái phát.

II. Nguyên nhân:

Có 4 nguyên nhân gây bệnh rụng lông từng phần:

Chế độ ăn uống
Sự thay đổi thời tiết, khí hậu.
Sự thay đổi chỗ ở.
Thường nhất là do sự nấu ăn hay sưởi ấm bằng những lò cháy chậm và lâu, như lò than quạt cho hừng rồi rắc tro lên phủ kín để than lâu tàn.
Chim nuôi trong phòng mà cửa thông và cửa sổ đều đóng kín và phải chịu đựng suốt ngày đêm sự sưởi ấm bằng thứ lò than như đã nói trên đây thì dễ bị ngộ độc và chính là nguyên nhân đưa đến bệnh rụng lông từng phần.
Thức ăn bổ dưỡng quá độ cũng làm cho chim đau gan và đó cũng là nguyên nhân làm cho nó rụng lông từng phần.
III. Các chữa trị:

Ta có thể chận đứng bệnh rụng lông từng phần và chữa lành bệnh khi còn trong thời kỳ thứ nhất.
Ta có thể làm ngừng lại sự rụng lông và chận đứng bệnh rụng lông từng phần trong thời kỳ thứ hai.
Ta có thể, trong thời kỳ thứ ba, làm cho bệnh ngưng lại và chữa cho chim lành bệnh, nhưng phải đợi đến thời kỳ thay lông bình thường để cho lông mọc lại và chữa trị bằng "phương pháp dã man" như sau đây:
Cách chữa trị rụng lông từng phần bằng phương pháp dã man:

Với một tấm màn, che chim bệnh lại để cho nó ở trong bóng tối lờ mờ. Trong thời gian điều trị ta hãy giở tấm màn che mỗi ngày một ít.

Trong suốt thời gian chữa trị, đừng có di chuyển chim đi nơi khác.

1) Mười lăm ngày lần thứ nhất:

Cho ăn mật đen (mật ong trộn với than củi tán nhỏ), xà lách xon. Cũng cho ăn thêm "pa-tê thay lông". Cho uống nước kép.

Cách làm món pa tê thay lông.
- Nghiền bít cốt và một cái trứng luộc thật chín, (cả lòng đỏ và lòng trắng, nhưng không có vỏ).
- Thêm vào hỗn hợp ấy 2 muỗng cà phê than củi.
- Trút hỗn hợp ra dĩa, thêm vào 1/4 muỗng cà phê dầu cá. Quậy kỹ để pa tê hút dầu; thêm vào vài muỗng cà phê nước âm ấm, đánh thật kỹ pa tê ấy với một cái nĩa cho nó nổi lên.
Như vậy chỉ trong vài ba phút ta đã có món pa-tê để trị rụng lông từng phần.
Nước kép.
Bỏ vào chai nước suối 1 muỗng cà phê sulfat xút. Mỗi lần dùng, nhớ lắc chai thật kỹ.
2) Mười lăm ngày lần thứ hai:

Như lần thứ nhất.

Nếu chim khỏe thì cho uống 1/2 nước kép và 1/2 nước thường.

3) Mười lăm ngày lần thứ ba:

Như lần hai.
Nếu chim khỏe thì sự rụng lông phải chấm dứt. Ta có thể treo cho chim một chút mỡ tươi.
Nước uống: 1/4 nước kép và 3/4 nước thường.

4) Mười lăm ngày lần thứ tư:

Chim phải khỏe mạnh. Nếu thấy phân đen và trắng tức là chim đã lành bệnh.
Tiếp tục cho ăn uống như trên. Mỗi tuần một lần cho thêm pa tê. Rồi trở lại dần dần chế độ ăn uống bình thường. Cứ giữ một thời gian mật đen và xà lách xon. Sau đó cho một ít trái cây như bom, chuối, cam.
Sau đó chấm dứt mật đen và nước kép.

Trước khi kết thúc bài này, xin lưu ý các bạn nuôi chim yến về điểm sau đây:

Lắm lúc ta có thể nhận thấy rằng trong mùa ghép đôi, sau lứa ấp đầu tiên, chim của ta bị rụng lông từng phần mà nguyên nhân là do thay đổi thức ăn và do thiếu chuẩn bị trước khi ghép đôi. Gặp trường hợp ấy, tức thời ta phải chữa trị cho chim và đừng tiếp tục ghép đôi, vì bất cứ lý do gì. Nếu không thì các lứa ấp đều sẽ thất bại và có thể cả chim bố mẹ cũng tử vong.

Đây là loài chim có bộ lông đẹp nhất trong tất cả các loài chim và được sếp là 1 trong 10 loài chim đẹp nhất hành tinh . Tại Việt Nam chim công là loài chim quý hiếm có tên trong sách đỏ Việt Nam ( Nhóm 1B ) .
[URL="http://vuonchimviet.com/userfiles/image/doi%20cong%20trong%20vuon%20chim.jpg"]This image has been resized.Click to view original image[/URL]
Chim công : Là loài chim thuộc Họ Trĩ ( bộ Gà ) ,

Trước đây chim công phân bố ở hầu hết các cánh rừng trên cả nước . Ngày nay do việc săn bắn , tàn phá rừng , Chim Công còn lại trong tự nhiên với số lượng rất hạn chế .Chủ yếu mọi người chỉ còn nhìn thấy trong các trung tâm bảo tồn quốc gia, Vườn thú Hà Nội , thảo Cẩm Viên Sài Gòn vvv )
Do chim công là loài chim đẹp và quý hiếm nên nhu cầu chơi , nuôi loài này làm cảnh trong 1 số hộ gia đình có điều kiện kinh tế , các khu vina , nhà vườn , khu du lịch sinh thái ngày càng tăng . Nguồn cung cấp hiện nay chủ yếu vẫn là nguồn cung bất hợp pháp ( do săn bắt , nhập lậu , một số cá nhân nuôi sinh sản đơn lẻ không đựợc cấp phép .vv)
Để đáp ứng nhu cầu về con giống cho thị trường một cách ổn định và hợp pháp .Việc thành lập trại nuôi sinh sản loài chim trên là rất cần thiết . Nó không chỉ đem lại giá trị kinh tế ( từ việc bán con giống ) . Mà còn góp phần tích cực vào công tác bảo tồn nguồn gen về loài chim – gà quý hiếm này .
Qua nghiên cứu nuôi thực nghiệm : Anh Trần Nhữ Giáp ( nhà điểu học ) một người chuyên nghiên cứu về các giống chim , gà quý hiếm trong sách đỏ Việt Nam và thế giới đã đưa ra những kết quả rất khả quan về việc nuôi sinh sản theo mô hình công nghiệp loài chim này . :
Dưới đây là một số thônng tin liên quan đến quy trình kỹ thuật nuôi và quản lý vật nuôi đối với Chim Công tại Việt Nam
. Hiện nay có 2 loài công được nuôi phổ biến tại Việt Nam ( Công Lục – hay công Má Vàng ) Và Công Lam ( công Ấn Độ : Công xanh , Công trắng )
Về cách nuôi hai loài công này cơ bản không khác nhau . Công Ấn Độ được du nhập từ Ấn Độ vào Việt Nam từ nhiều năm trước , đến nay đã thích nghi tốt với điều kiện môi trường khí hậu tại Việt Nam .
2 ) Một số đặc điểm cơ thể
Khi chim trưởng thành ( chim trống ) chiều dài cơ thể có thể đạt tới 2,1 m .Trong đó bộ đuôi có thế tới 1,5m (ở thời kỳ 3 – 5 năm tuổi) . Trọng lượng có thể đạt từ 8 – 12 kg / con . Chim trống thường có biểu hiện xoè đuôi ( múa ) vào thời kỳ đầu của chu kỳ sinh sản ( tháng 12 âm lich . Kéo dài cho đến hết chu kỳ đẻ trứng của chim mái ( tháng 6 âm lịch )
. Đây là thời gian mà người nuôi chim công sẽ được ngắm vẻ đẹp hoàn mỹ nhất của loài chim này ( từ cử chỉ , hành động , sắc lông ) . Sau đó Chim Công bắt đầu có hiện tượng rụng đuôi và thay lớp lông mới cho mùa sinh sản tiếp theo .
Với Chim mái , trọng lượng , chiều dài cơ thể nhỏ hơn , màu lông cũng không sặc sỡ và đẹp như chim trống
Cách phân biệt chim trống và chim mái :
Phân biệt chim trống và chim mái dựa vào 1 số đặc điểm sau : Sắc tố lông . chiều dài đuôi , màu da chân , chiều cao của chân , Chiều cao cổ , Số lông chính dựng trên mào . Hoặc dựa vào cách so sánh trọng lượng , kích thước chiều dài cơ thể .
Cách phân biệt rõ nhất là khi chim ở độ tuổi từ 18 tháng tuổi trở lên . Lúc này chim trống có biểu hiện rõ nhất về sự thay đổi ngoại hình ,
Khi chim còn nhỏ ở độ tuổi từ 1 – 5 tháng tuổi rất khó phân biệt trống , mái .Trừ 1 số ít người có kinh nghiệm nuôi lâu năm và nghiên cứu chuyên sâu về chim công mới có thể phân biệt được dựa vào những kinh nghiệm sẵn có và cảm quan nghề nghiệp .
Chim công rất thông minh , rạn người , nếu nuôi thuần và chăm sóc chim từ nhỏ, chim công có thể thả ra mà không bay mất . Tuy nhiên trong điều kiện nuôi sinh sản tập chung theo mô hình công nghiệp chim công vẫn được nuôi trong lồng lớn để tiện theo dõi và quản lý .Tránh các rủi ro có thể sảy ra : mất trộm , bị các loài khác đuổi bắt dẫn đến hiện tượng chim hoảng loạn và bay đi .
3 ) Kỹ thuật làm chuồng trại :
Các vật liệu làm chuồng nuôi Chim Công khá đơn giản chủ yếu được dùng : Lưới mắt cáo ( lưới thép B40 ) quây sung quanh , lưới cước ( làm phần lợp trên lóc ). Một số vật liệu làm mái che khác ( Tấm lợp Proxi mămh . Tâm lợp nhựa ) . Hoặc có thể tận dụng các nhà xưởng , kho có sẵn sau đó cải tạo lại . Nền chuồng thường được dải cát ( loại cát Vàng ) . Để tiện làm công tác vệ sinh , đảm bảo khô , thoáng , hạn chế các loài giun sán ,. Nền cát cũng sẽ đảm bảo cho lông đuôi công không bị dính bẩn mỗi khi di chuyển , đồng thời là chỗ để cho công tắm cát ( tắm nắng ) làm sạch bộ lông .
Với quy trình nuôi công nghiệp : Một ô chuồng tiêu chuẩn đươc thiết kế như sau :

Rộng ngang : 3 ,5 - 4m . Dài 5 – 6 m , Cao 2,7 – 3m . Với diện tích này có thể nuôi từ 4 – 6 cá thể chim trưởng thành ( tỉ lệ 1 đực + 1 cái , hoặc 1 đực + 2 cái ) .Hoặc có thể nuôi được : 10 – 15 cá thể chim công ( 6 – 12 tháng tuổi ) .
Tuỳ thuộc vào điều kiện thực tại của trại nuôi có thể thiết kế theo các kích thước rộng , hẹp ngang khác nhau . Miễn sao đảm bảo các yếu tố : Thoáng về mùa hạ , ấm về mùa đông .
Chim Công trong tự nhiên có sức đề kháng tốt có thể chịu được mưa tạt , gió lùa .Tuy nhiên trong điều kiện nuôi nhân tạo ta nên làm một phần mái che để chim chú ẩn sẽ tốt hơn
Về phần lóc chuồng nuôi có thể lập toàn phần ( trong nhà xưởng ) . Hoặc lập bán phần để đảm bảo cho chim có chỗ chú ấn khi mưa tạt , gió lùa ,.thời tiết thay đổi .vv .
Chim được đánh mã số ( vòng chân ) để tiện theo dõi , tránh hiện trạng đồng huyết )
… Có thể làm nhiều ô chuồng sát nhau ( sử dụng vách ngăn : lưới thép B40 ) .
* Chú ý : không sử dụng vách ngăn bằng luới thép nhỏ , hoặc cuớc li lông vì chim sẽ mổ loại vật liệu này để ăn , dẫn đến hiện tượng tủng , thắt riều
Nên có 1 ô chuồng nuôi ( chuồng phụ ) đẻ tách riêng những cá thể chim bị bênh cho tiện công tác theo dõi , điều trị
4 ) Kỹ Thuật ấp nở
Chim Công sau 2 năm nuôi là đạt đến độ tuổi trưởng thành và bắt đầu có khả năng sinh sản . Tuy nhiên phải từ năm thứ 3 ,. thứ 4 trở đi khả năng sinh sản của chim mới ổn định và cho tỉ lệ ấp nở tốt hơn cả ,
Chim mái bắt đầu đẻ từ đầu mùa xuân đến cuối mùa hạ . Số trứng bình quân :
Công Má Vàng ( 8 – 12 trứng / năm )
Công Ấn Độ ( 25 – 35 trứng / năm )
Thời gian ấp ở trung bình : 26 – 27 ngày
Có 3 cách ấp nở cơ bản :
+ Để chim mái tự ấp ( tỉ lệ thành công : 40 – 50 % )
+ Dùng chim , gà khác ấp ( gà mái , Ngỗng , Ngan vv ) . Tỉ lệ thành công : ( 50 -60 % )
+ Sự dụng máy ấp :
Cách tốt nhất và cho tỉ lệ ấp nở thành công cao nhất hiện nay là dùng máy ấp công nghiệp ( dùng cho việc ấp trứng gà , trứng vịt ) . Nếu đảm bảo được chất lượng phôi trứng tốt , thực hiện đúng quy trình kỹ thuật có thể đạt 85 %
Vườn Chim Việt đã nghiên cứu thực nghiệm ấp nở Chim công tại Việt Nam cho thấy cách duy trì nhiệt độ ấp nở ổn định tốt nhất như sau :
Trứng sau khi đẻ bảo quản nơi thoáng mát .
Thơì gian chờ để cho vào lò ấp tối đa :
Từ ( 7 – 10ngày ) Với trứng đầu vụ
Từ (3 – 5 ngày ) Với trứng đẻ trung , cuối vụ
* Nhiệt độ ấp :
Từ 1- 7 ngày đầu : Nhiệt độ lò ấp duy trì : 37 – 38,2 C
Từ 7 – 15 ngày : 36,5 – 37 độ C
Từ ngày thứ 15 – 20 : Nhiệt độ : 36,2 – 36 ,5 độ C
Từ ngày 20 – 27 : Nhiệt độ ổn định ở : 36, 2 Độ C
Độ ẩm : 60 – 70% . Có thể điều chỉnh độ ẩm tuỳ theo thời kỳ ấp nở ( Giảm độ ẩm với trứng đầu , giữa vụ , tăng độ ẩm với trứng cuối vụ )
5 ) Chăm sóc chim qua các thời kỳ sinh trưởng .
Chim Công là loại ăn tạp : thức ăn chủ yếu : thóc , ngô , kết hợp với cám tổng hợp dung cho gia cầm .Ngoài ra cho ăn thêm rau xanh .
Sử dụng loại máng ăn , uống dùng cho nuôi gà , vịt để đựng thức ăn , nước uống cho
chim . Thay nước định kỳ 1 lần / ngày ( nếu không có hệ thống uống tự động ) . Thường xuyên vệ sinh máng ăn , uống để trách mầm bệnh gây hại choc him ,
Chim non sau khi lấy từ lò ấp ra được nuôi trong chuồng nhỏ . Nền chuồng được lót giấy báo , hoặc xốp Khi chim mới nở ra duy trì nhiệt độ chuồng nuôi ổn định : 25 – 30 độ C . Khi chim đựợc 20 – 30 ngày tuổi giảm nhiệt độ xuống 24 – 26 độ C.
Sau 30 ngày tuổi ổn định nhiệt độ ở 18 – 20 độ C .Lúc này có thể sử dụng loại chuồng lớn hơn , nền chuồng có thể sủ dụng lưới mắt cáo nhỏ
Chim công mới nở ra có khả năng tự ăn như gà con ,thức ăn sử dụng 100% cám tổng hợp dùng cho gà
Sau 30 ngày tuổi có thể cho ăn kết hợp thêm với ngô , thóc nghiền ( Tỉ lệ cám tổng hợp 70 % ,thực phẩm bổ sung : 30 % ).
Sử dụng các loại rau xanh thái nhỏ ( rau muống , rau cải , rau ngót vv )
Khi chim càng lớn tỉ lệ cám tổng hợp sẽ điều chỉnh theo xu hướng giảm dần : Đến khi chim đạt từ 6 – 8 tháng tuổi có thể nuôi ngoài chuồng lớn với nền chuồng bằng cát như đã thiết kế ở mục 3 ) .Lúc này tỉ lệ cám tổng hợp bổ xung chỉ còn khoảng 50 % là hợp lý . Không nên cho ăn quá nhiều cám tổng hợp chim sẽ mất dần sức đề kháng tự nhiên , đồng thời giảm sắc tố bóng đẹp của màu lông .
Đến khi chim đạt độ tuổi trưởng thành dùng cám tổng hợp của gia cầm ( Cám dùng cho gà đẻ ) . Kết hợp với thực phẩm bổ xung : Ngô , thóc nguyên hạt . Tăng cường các loại rau xanh , cho ăn thường xuyên để chim tăng sức đề kháng cũng như có bộ lông đẹp nhất
.
6 ) Các bệnh thường gặp , cách phòng , trị bênh cho Chim Công :
Khi chim non nở ra người nuôi sử dụng một số kháng sinh để phòng trị bệnh cho chim giống như việc phòng, trị bệnh cho gà con
Ví dụ - Từ 1 đến 2 tuần tuổi ngừa bằng : Streptomcin
- Từ 3 – 5 tuần tuổi ngừa bằng : pox Fowl .vv
( cho uống trực tiếp , hoà thức ăn , nước uống , chủng ngừa . vv ,theo tỉ lệ ghi trên bao bì )
Các bệnh thường gặp khi nuôi Chim Công :
+ Bệnh do nhiễm khuẩn đường ruột : ( phân xanh , phân trấng vv ) . Bênh do nhiễm khuẩn ECOLY
+ Bệnh tụ huyết trùng , xã cánh , sù lông , teo chân
+ Bệnh sưng mặt , phù đầu
+ Bềnh về đường hô hấp ( Sưng phổi , thở khò khè )
+ Bệnh do kí sinh ngoài da ( ghẻ ,) : Sử dụng thuốc đặc trị ghẻ của chó , mèo phun trực tiếp lên chim ( tránh phần mắt )
+ Bệnh giun , sán ở Mắt dẫn đến hiện tượng mù mặt ( trích ngừa bằng kháng sinh đặc trị )
* Để tránh dủi do trong quá trình nuôi .Người nuôi nên tiêm phòng cho chim các loại vácin cho gia cầm theo định kỳ mùa , hoặc theo độ tuổi ( ví dụ GUM , H5N1 ) vv
Về cơ bản cách phòng , trị bệnh cho Chim Công giống như việc phòng và trị bệnh cho gia cầm .Hoàn toàn có thể sử dụng các loại thuốc kháng sinh của gia cầm đang bán tạị các tiệm thuốc thú y để để điều trị cho chim theo chỉ dẫn ghi trên bao bì .Hoặc sử dụng liều lượng trị = 1,5 - 2 lần liều lượng phòng
( lưu ý nên mua thuốc của những nhà sản xuất , có uy tín trên thị trường để tránh mua nhầm hàng giả kém chất lượng ). Hiện Vườn Chim Việt đang sử dụng thuốc chủ yếu do TW 1 sản xuất và phân phối
.Một lợi thế trong công tác phòng và trị bệnh là do Chim Công có bản chất là động vật hoang dã ,nên khi nuôi ít gặp bệnh và cách điều trị cũng đơn giản hơn
Trong quá trình nuôi nên chú ý đến việc vệ sinh truồng trại , phun thuốc khử trùng định kỳ tại chuồng nuôi và khu vực phụ cận . Theo dõi diễn biến của thời tiết để có biện pháp bảo vệ chuồng nuôi tốt nhất
6 ) Về Giá Trị Kinh tế :
Do chim công hiện nay chủ yếu được nuôi làm cảnh , đối tượng nuôi là những hộ gia đình , các trang trại , khu vina nhà vườn .Đối tượng khách hàng là những người có thu nhập cao ,kinh tế ổn định . Ngoài ra chim công chủ yếu phục vụ cho các khu du lịch sinh thái , trung tâm bảo tồn . vv
Do nguồn cung trên thị trường Việt Nam còn rất hạn chế , vì vậy giá thành của loài chim này khá ổn định và ở mức cao
Giá thị trường năm 2009 ( theo khảo sát của Vườn Chim Việt )
Chim Công loại
+ 2 – 3 tháng tuổi : 3 triệu vnđ / cặp
+ 4 -6 tháng tuổi : 4 triệu vnđ / cặp
+ 7 – 9 tháng tuổi : 6 triệu vnđ / cặp
Loại trưởng thành đang đẻ : 15 – 20 triệu vnđ / cặp
Với khả năng sinh sản tốt , tỉ lệ ấp nở thành công khá cao .Bình quân 1 chim mái mỗi năm có thể thu về từ 20 – 30 triệu vnđ từ việc bán con giống
Chi phí thức ăn , thú y , nhân công , khấu hao chuồng trại không đáng kể ,rủi ro thấp , giá thành ổn định và có xu hướng tăng trong những năm tới . Không bị cạnh tranh bởi nguồn cung thị trường vì đây là mô hình hoàn toàn mới ở Việt Nam
Kết luận : Nuôi Chim Công không chỉ là một nghề mới mang lại giá trị kinh tế cao ( vào loại siêu lợi nhuận trong các loài vật nuôi hiện nay của Việt Nam ) . Bên cạnh đó còn góp phần tích cực vào công tác bảo tồn nguồn gen loài chim , gà quý hiếm nói riêng , động vật hoang dã , động vật quý hiếm nói chung ,
.
Tài liệu trên đươc trích tóm tắt từ mục 3 chương V ) . Trong đè tài nghiên cứu khoa học về kỹ thuật nuôi sinh sản các loài chim gà quý hiếm ,
Cuốn sách gồm 560 trang giới thiệu về kỹ thuật , quy trình nuôi sinh trưởng , sinh sản , thuần hoá của 50 loài chim , gà quý hiếm trong sách đỏ Việt Nam và thế giới
dự kiến sẽ được phát hành ra thị trường vào tháng 11 năm 2010
Tác giả :Trần Nhữ Giáp
trại chủ :Vườn Chim Việt
Khách hàng , đối tác của Vườn Chim Việt sẽ được cập nhật chi tiết hơn về các tài liệu liên quan đến các loài chim cơ bản như : Chim công , Trĩ Đỏ Viêt Nam , Trĩ xanh Nhật Bẩn ,Trĩ Thái Lan , Gà lôi Trắng ,hông tía , Vịt uyên ương , két cao vvv cấp thông qua email : [EMAIL="[email protected]"][email protected][/EMAIL]
website : [URL="http://www.vuonchimviet.com/"]www.vuonchimviet.com[/URL]
hoặc liên hệ trực tiếp qua số điện thoại 0977774677 . MR Giáp

thấy hay đáng cho anh em họ hõi vì thế mình post lên cho mọi người xem

Tuy là nhà chật chội nhưng mình cũng cố gắng và tìm được một góc ban công để xây dựng một aviary tương đối. Cho đến nay thì đã được gần một năm nhưng mà cây cối trong aviary vẫn không phát triển được nhanh. Lý do duy nhất là ánh sáng. Cây trong aviary cũng cần có nhiều anh sáng để quang hợp nên anh em nào có ý định xây dựng aviary thì đừng lo chỗ mát cho chim mà quên cây bên trong nha. Sau đây là vài hình ảnh chim.

Aviary cao 2m rộng 0.6m dài 1.2m
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/677/3L0.11890481_1_1.jpg"][/URL]

Hiện tại trong aviary chỉ có 3 chú manh manh của anh. Vài hình chim xây tổ
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/677/GL0.11891014_1_1.jpg"][/URL]
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/677/LK0.11890969_1_1.jpg"][/URL]
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/677/CS0.11891045_1_1.jpg"][/URL]

cận cảnh manh manh trong aviary
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/678/CS0.11891471_1_1.jpg"][/URL]
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/678/KL0.11891534_1_1.jpg"][/URL]

Một chú khoen
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/678/VZ0.11891562_1_1.jpg"][/URL]

các aviary thường được đặt ở những nơi thông thoáng như ngoài trời, ban công chẳng hạn nên rất ít có mùi. Đặc biệt nếu là aviary dùng để nuôi các loài finch hay chim nhỏ với số lượng không nhiều thì không phải lo về mùi hôi từ phân chim. Chim vulong nuôi không cần dùng thức ăn có thuốc khử mùi phân chim và cả aviary trung bình từ 3-5 tháng mới vệ sinh 1 lân.

aviary có 1 phần nối với 1 chậu cây bên dưới. Khu vực đó cũng là nơi ma chim sinh hoạt nhiều nhất nên phân chim rơi xuống đất sẽ tự phân hủy và sau 3 tháng vulong sẽ thay phần đất phía trên.
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/884/CS0.12097511_1_1.jpg"]This image has been resized.Click to view original image[/URL]

bên trái và bên phải của aviary không có đất bên dưới nên dùng báo để lót và 1 tuần thay 1 lần để tránh ẩm mốc.
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/884/8P0.12097574_1_1.jpg"]This image has been resized.Click to view original image[/URL]
[URL="http://c.upanh.com/upload/upload/7/885/LN0.12097966_1_1.jpg"][/URL]

Cây trong aviary cho chim trốn nắng, tạo 1 không gian thoải mái và tự nhiên cho chim.
[URL="http://c.upanh.com/upload/7/884/CS0.12097455_1_1.jpg"][/URL]

Chim sử dụng hầu hết thời gian để đứng, bởi vậy những chiếc cần đậu tốt là rất cần thiết. Chim cần có cần đậu tốt cũng như bạn cần có một đôi giầy tốt vậy. Chim cũng dùng cần đậu để chà xát mỏ nhằm loại bỏ những mảnh thức ăn...

Một cái cần đậu lý tưởng phải dễ dàng làm sạch, làm chim thấy thoải mái, và làm bằng chất liệu và đường kính chuẩn để tránh những vấn đề về thức ăn. Cần đậu có thể đặt cố định hoặc có thể được treo. Khi chọn lựa tất cả các loại vật dụng trong lồng chim, bao gồm cả cần đậu bạn nên biết rằng chim rất ưa mổ, xé vụn, và chọc phá mọi thứ, do vậy các loại vật dụng này cần được thay khi đã cũ.

1. Chất liệu

Cần đậu thường được làm bằng gỗ. Ưu điểm của loại cần đậu bằng gỗ là dễ kiếm và ít độc với chim, ngoài ra nó còn có thể làm đồ chơi cho chim nữa. Tuy nhiên, nếu bạn dùng những cần đậu bằng những thanh gỗ hay cành cây tự nhiên thì không nên chọn những thanh gỗ quá nhẵn vì chúng sẽ làm cho độ bám giảm đi, khiến cho chim dễ bị trượt chân khi đậu.

Ngoài chất liệu gỗ, bạn có thể dùng một số chất liệu khác để làm cần đậu cho chim. Chẳng hạn như sợi xidan, cotton chưa qua xử lý và các loại dây làm từ vải. Ống cao su, chất dẻo plastic, acrilic, và ống nhựa PVC cũng có thể dùng làm cần đậu, những loại này có ưu điểm là dễ làm sạch và trông đẹp mắt nhưng chúng thường quá nhẵn. Những người nuôi chim chuyên nghiệp khuyên bạn không nên dùng cần đậu bằng các chất liệu này nếu chim của bạn thường xuyên dùng mỏ để mổ và tước vỏ cần đậu.

Cần đậu làm từ chất liệu xi măng hoặc vô cơ cũng rất sẵn có. Ưu điểm của chúng là giúp giữ mỏ và móng chân chim khỏi mọc quá dài. Tuy nhiên, bề mặt quá nhám và cứng chúng có thể lại gây rát cho chim.


2. Vệ sinh và bảo dưỡng

Có thể làm sạch cần đậu làm từ chất dẻo plastic, ống cao su, acrylic và ống nhựa PVC một cách dễ dàng:

*
Rửa sạch cần đậu bằng nước tẩy uế và làm khô hoàn toàn trước khi đặt lại vào chuồng. Nước tẩy uế tốt là loại dung dịch tẩy trắng dùng trong gia đình được pha loãng theo tỷ lệ 1:32 (½ chén thuốc tẩy với khoảng 4 lít nước). Tránh dùng các chất tẩy có mùi thơm và các chất tẩy có chứa dầu thông.
*
Có thể làm sạch cần đậu bằng thanh gỗ với vật dụng dùng để cạo cần đậu; nếu bẩn quá có thể sử dụng nước tẩy uế, rửa, và sấy khô.
*
Dây thừng, cần đậu bằng vải có thế đem giặt, hoặc đơn giản là thay cái khác.
*
Giám sát cần đậu một cách chặt chẽ để phát hiện bất cứ một đầu cần đậu nào bị sơ hay lỏng lẻo để đảm bảo rằng chim không ăn phải bất cứ một sợi dây nào hay bị dây quấn quanh chân.
*
Cần đậu bằng cành cây tự nhiên hoặc bằng xi-măng có thể khó làm vệ sinh hơn bởi chúng có nhiều kẽ nứt. Có thể sử dụng các loại bàn chải dây để làm sạch các vết bẩn, và sau đó tẩy uế cần đậu theo cách đã trình bày ở trên, hoặc nhúng cần đậu qua nước sôi sau đó sấy khô hoàn toàn.
*
Để tránh mọi rắc rối có thể về thức ăn, cần đậu nên được sấy khô hoàn toàn trước khi được đặt lại vào chuồng.

Sử dụng cành cây tự nhiên:

Nếu bạn muốn sử dụng cành cây tự nhiên thì bạn phải chắc chắn rằng chúng được lấy từ những cây không có độc và được trồng ở những nơi chưa bao giờ được phun hoặc xử lý bắng thuốc trừ sâu.

Các nguồn cần đậu tốt từ cành cây tự nhiên bao gồm hầu hết các loại cây ăn quả và cây quả hạch, cây tần bì, cây đu, cây sơn thù du, và cây mộc lan. Bạn cũng có thể thử dùng cành nho xem sao.

Để tránh côn trùng và các loại bệnh từ chim hoang dã lây lan tới, bạn nên vệ sinh cành cây được chọn làm cần đậu bằng cách tẩy uế, rửa sạch, và phơi khô dưới ánh nắng mặt trời; nhúng qua nước sôi; đặt trong lò sưởi ở nhiệt độ 250o trong 10-20 phút (giám sát chặt chẽ) tùy thuộc vào đường kính của cần đậu.


3. Đường kính

Kích thước chim

Ví dụ
Đường kính cần đậu

Nhỏ
Chim sẻ, hoàng yến, vẹt Parrotlet, vẹt đuôi dài, vẹt xanh - Từ 0,95 cm đến 1,9 cm

Trung bình
Vẹt xám Australia, vẹt Conure, vàng anh, vẹt Senegals- Từ 1,6 cm đến 3,2 cm

Lớn
Vẹt xám châu Phi, chim Amazon, vẹt đuôi dài Nam Mỹ, vẹt mào - Từ 2,54 cm đến 5,08 cm

Theo thông lệ, chân chim nên bao phủ khoảng 2/3 cần đậu. Không nên chọn loại cần đậu nhỏ tới mức chân trước của chim đè lên chân sau. Bảng trên cung cấp một vài chỉ dẫn để ban lựa chọn được loại cần đậu có đường kính phù hợp với kích thước chim.

Chim ưa nhất là loại cần đậu có đường kính không đồng đều như chúng ta có thể thấy ở những cành cây tự nhiên và một số cành làm từ chất dẻo plastic. Nếu tất cả các cần đậu có cùng một đường kính thì chim sẽ luôn luôn tạo một áp lực tại những điểm giống nhau lên chân chúng. Điều này có thể làm lớp da mỏng đi, giảm màu hồng trên da, và có thể làm phần thức ăn ở đáy bị nhiễm khuẩn. Sở hữu những chiếc cần đậu thuộc nhiều kích cỡ và chất liệu cũng sẽ giúp bạn ngăn ngừa những vấn đề về thức ăn.

4. Cách đặt

*
Nên đặt cần đậu ngay phía trước đĩa đựng thức ăn và đồ đựng nước, như vậy chim có thể dễ dàng tiếp cận nguồn thức ăn và nguồn nước.
*
Để tránh phân chim làm bẩn thức ăn hoặc nước, Tránh đặt cần đậu ngay trên đĩa đựng thức ăn và nước uống.
*
Nên đặt cần đậu sao cho đuôi chim không chạm phải thành lồng khi chúng đang đậu.
*

Đặt cần ở nhiều độ cao khác nhau, nhưng tránh dùng quá nhiều cần, điều đó có thể gây vướng víu khi chim bay (đặc biệt đối với những loại chim nhỏ như hoàng yến và sẻ).

[URL="http://thailandbirding.com/image/jorge-pictures/male-oriental-magpie-robin.jpg"][/URL]
Chim đã nên hình nên vóc, lông non đã cứng, nhảy nhót tung tăng, thấy tay người biết đeo mổ là có thể tập tắm nước.

Sang chim qua lồng tắm, mới đầu chim không chịu qua lồng tắm thì bắt chim thả qua, chim thấy lạ sẽ nhảy lung tung, ta nên để chim ở nơi yên tĩnh, trước đó trong chậu tắm (không có nước) ta để sẵn một ít sâu tươi, chim thấy sâu bò, sẵn đang đói thì xuống ăn, chờ chim ăn xong ta đuổi chim về lồng nuôi.

Đuổi qua lồng tắm, dụ chim ăn sâu trong chậu tắm rồi đuổi về lông nuôi cho chim quen, đó là tập cho chim phản xạ có điều kiện và quen dần với lồng tắm. Về sau tiếp tục cho ít nước và sâu vào chậu, chim ham ăn sâu, xuống nước quen rồi thì sẽ tự tắm. Nên lưu ý không cho nước quá gối chim vì chích chòe đất là loài nhát nước, nếu đổ nhiều nước chim sợ chết chìm sẽ không tắm. Cho chim tắm khoảng từ 10 – 12 giờ trưa là tốt, chim tự tắm thì sẽ tự rỉa lông, chim lấu dầu ở bầu phao câu rỉa từng cọng lông cho bộ lông mượt mà. Không nên gấp gáp bắt ép chim tắm khi đang còn lo sợ, chim không chịu tắm sau này sẽ khó tập lại được.

Cầu lồng tắm nên đặt ngang với cầu lồng nuôi, chim trông thấy bay qua đậu dễ dàng. Không nên thay đổi lồng tắm và chậu tắm khi chim đã quen cái cũ. Chim tắm là chim xuống nước ngâm mình đập cánh, đập đuôi, xù lông, nhún đầu vung vẩy nước văng tung toé, xong nhảy lên cầu rỉa lông là một đợt, cho chim tắm khoảng ba đợt là đủ, xong cho chim về lồng nuôi và cho phơi nắng. Phơi nắng, tắm nắng là chim đứng trên cầu rỉa lông, xuống đáy lồng duỗi cánh, duỗi đuôi, xù lông cho nắng đi vào da, lông diệt rận, mạt. Cho chim tắm nắng khoảng 20 phút thì mang vào chỗ mát, để chim khỏi "hóc nắng", khi chim tắm ta tranh thủ vệ sinh lồng nuôi, thay bố lồng....và canh chừng chó, mèo vồ chim. Khi sang lồng tắm và đuổi chim về lồng nuôi nên cẩn thận coi chừng sổng mất chim.
[URL="http://lananhbirds.com/diendan/newreply.php?do=newreply&p=616"]
[/URL]

Hoạ mi nuôi trong lồng con thay lông sớm, con thay muộn, con thay sớm thường thì từ tháng 7 âm là bắt đầu thay, con muộn thì cuối năm.

Họa mi thuộc (thuần) thì thay lông sớm và ổn định hơn họa mi mộc (bổi).
* Dấu hiệu nhận biết chim sắp thay lông: HM sắp thay lông thì lông bắt đầu xác, quăn và nhiều con còn có cảm giác như lông cháy, khi duỗi cánh thì các lông cánh có pha màu lá chuối khô, khi đó chúng ta cần phải chăm chim cẩn thận hơn (có người thì lại ngược lại - khi chim thay lông xong mới chăm tốt, làm như thế con chim sẽ lâu nổi và thay lông sẽ lâu và không đều).

* Về thức ăn thường thì các bạn nuôi HM hót bằng cám cò trứng hoặc ngô trứng, ta chỉ cần cho chim ăn cám theo tỷ lệ 3-4 lòng đỏ trứng gà/1lạng cám cò (hoặc ngô), lấy thêm lòng trắng hay không và bao nhiêu thì tuỳ các bạn nhưng đừng lấy tất nhé. Tăng cường mồi tươi châu chấu hay dế, tăng cường ở đây tôi chỉ lưu ý là thường xuyên và đều thôi.

* Nuôi chim HM bạn nên tập cho con chim của mình ăn mồi tươi, nếu con nào không ăn thì hôm nào rảnh rỗi bạn tháo cóng đựng cám ra và cho vào lồng ít mồi tươi, nó sẽ phải ăn thôi, nhớ lắp lại cóng đựng cám nhé. Không nên cho chim HM ăn sâu qui vì chim sẽ bị bó lông và lông khi thay sẽ bị quăn. Về lồng trại ta nên phủ áo lồng vào một chút, để chim chỗ tĩnh và mát, có độ ẩm càng tốt, tối cho đi ngủ sớm và phủ kín áo lồng. Cho chim tắm thường xuyên nhưng đừng dọn lồng nhiều (1 tuần trở lên hẵng dọn), tôi thấy cách này khá hay, chim thay lông rất nhanh nhưng cách này hơi khó cho các bạn nhà không được rộng vì hơi mùi một tý.

Nếu có điều kiện các bạn cho chim tắm buổi chiều làm sao để chim trước khi phủ áo lồng cho đi ngủ chim chưa khô hẳn lông, nhiều người cho là cách này làm chim yếu nhưng tôi lại nghĩ là chim HM thân nhiệt cao nên kô ảnh hưởng mấy đâu, làm như vậy chim HM tuột lông rất mau (KN từ chim nhà luôn). Chim HM thương thay lông theo trình tự từ lông đầu, lông cánh, lông người, lông đuôi và lông âu cánh, sau mỗi một đợt trút lông chim nuôi lông măng ra hẳn rồi trút tiếp đợt mới.

Nuôi HM tôi thường cho chim ăn thêm lạc sống, ngày 1-2 hạt cũng được ăn lạc giúp cho chim có đường ruột tốt và sắc lông mượt mà. HM khi đã có bộ lông mới hoàn chỉnh vẫn cần khoảng 1 tháng để lông mới ráo hẳn, lúc này chim bắt đầu sung và hót nhiều, nên cho chim tắm nắng. Các bạn vẫn nên chăm tốt nhé.

Phát hiện các dấu hiệu bệnh ở chim

Nếu bạn phát hiện bất cứ một dấu hiệu bệnh nào trong danh sách các dấu hiệu dưới đây thì hãy liên hệ ngay với bác sỹ thú y. Yếu ớt, thở dốc, chảy máu, bị thương, sức khỏe suy sụp, lên cơn tai biến ngập máu, hoặc bất cứ một dấu hiệu về hệ thống thần kinh nào khác đều rất nguy hiểm, cần được cấp cứu kịp thời, và chú ý theo dõi:

Dấu hiệu bệnh ở chim là những triệu chứng cho biết rằng chim bị bệnh. Khi chúng ta phát hiện ra những dấu hiệu bị bệnh ở một con chim thì thực chất, nó đã bị bệnh khá nặng rồi. Chim cảnh, cũng giống như những loài chim là con mồi khác, thường giấu đi những biểu hiện về bệnh. Chúng làm như vậy vì thú săn mồi thường tìm kiếm những dấu hiệu của bệnh tật hoặc điểm yếu ở con mồi khi lựa chọn mục tiêu. Do đó, con mồi cần có vẻ ngoài khỏe mạnh, nếu không nó chắc chắn sẽ trở thành mục tiêu của những con thú săn.
Và trong nhiều trường hợp, khi những dấu hiệu về bệnh tật của chim được biểu hiện ra bên ngoài thì đó là lúc chúng đã trở nên quá yếu để có thể che giấu được những dấu hiệu đó. Về điểm này, đặc biệt phải kể đến những loài chim có kích thước nhỏ bé, sống trong địa bàn cư trú nhỏ hẹp thì thậm chí một cái chạm nhẹ cũng có thể làm chúng choáng váng. Đó là lý do tại sao việc phát hiện những dấu hiệu về bệnh ở chim và việc giám sát những chú chim của chúng ta ít nhất 2 lần mỗi ngày để kịp thời phát hiện những dấu hiệu này lại đặc biệt quan trọng đối với những người nuôi chim.
Nếu bạn phát hiện bất cứ một dấu hiệu bệnh nào trong danh sách các dấu hiệu dưới đây thì hãy liên hệ ngay với bác sỹ thú y. Yếu ớt, thở dốc, chảy máu, bị thương, sức khỏe suy sụp, lên cơn tai biến ngập máu, hoặc bất cứ một dấu hiệu về hệ thống thần kinh nào khác đều rất nguy hiểm, cần được cấp cứu kịp thời, và chú ý theo dõi:

1. Các dấu hiệu thay đổi ở vẻ bề ngoài hoặc tư thế:

· Nằm co lại
· Đậu thấp trên cành cây
· Đậu dưới đáy lồng
· Nằm gục đầu vào một phía của lồng thay vì đậu trên cành
· Đầu rúc dưới cánh
· Xù lông (cả trước và sau)
· Yếu ớt
· Mất thăng bằng, đứng loạng choạng, hoặc bị ngã khỏi cành cây
· Bị sưng hoặc có những cục u ở bất cứ bộ phận nào trên cơ thể
· Bứt lông hoặc làm đau cơ thể của chính nó
· Run rẩy
· Không rỉa lông, chải chuốt cho mình
· Bị những con khác quấy rối
· Mắt mờ, trũng xuống, hoặc có màu dị thường
· Đi vòng tròn
· Chim hoặc phân chim có mùi lạ
· Cánh rũ xuống hoặc giương cao

2. Những thay đổi trong hoạt động hoặc dáng điệu:

· Mất tính linh động
· Ít kêu, hót hoặc tiếng kêu và tiếng hót thay đổi
· Cánh rũ xuống
· Bớt rỉa lông
· Kéo hoặc mổ vào lông
· Sức khỏe suy sụp
· Lên cơn tai biến
· Ngủ nhiều hơn hoặc mắt luôn nhắm
· Phản ứng kém đối với các kích thích
· Thay đổi về tính khí, chẳng hạn: ngoan ngoãn hơn, hay bướng bỉnh hơn...
· Biểu hiện những hành vi như chim non: cứ đòi ăn mãi.

3. Những thay đổi về màu sắc, khối lượng, độ rắn và số lượng phân:

· Thay đổi màu sắc của sạn urat (phần thường có màu trắng chứa trong phân chim), nước tiểu (phần trong suốt), hoặc phần phân còn lại.
· Thay đổi trong độ rắn: lỏng (lượng nước tiểu tăng), phân lỏng (tiêu chảy), phân rắn (táo bón)
· Phân có chứa máu
· Phân có chứa thức ăn chưa được tiêu hóa
· Số lượng hoặc kích cỡ phân tăng
· Sạn urat tăng

4. Những thay đổi bề ngoài của đầu:

· Chất dịch tiết ra quanh mắt hoặc/và lỗ mũi
· Mắt lác hoặc mắt khép một nửa
· Mỏ lớn quá khổ hoặc dễ bị bong thành từng mảng
· Mỏ đen bóng ở vẹt mào (triệu chứng của bệnh mỏ và lông nhiễm khuẩn Psittacine)
· Bệnh mất cân đối (một bên đầu trông có vẻ bị sưng hoặc nhỏ hơn so với bên kia) Mắt hoe đỏ hoặc mất đi phần lông quanh mắt
· Mỏ đổi màu
· Đầu hơi co giật

5. Những thay đổi ở lông:

· Lông xù hoặc tưa
· Rụng lông, lông dị dạng, hoặc lông bị gãy
· Phần lông trên đầu, quanh lỗ hậu môn, hoặc những vùng khác trên cơ thể bị ướt, biến màu, hoặc xù.
· Lông có màu xám xịt
· Có những đốm lông rụng hoặc trụi
· Màu sắc lông không bình thường

6. Những thay đổi ở chân:

· Chân khập khiễng
· Bàn chân dễ bị tróc da, khô cứng, hoặc bị biến màu
· Móng chân phát triển không bình thường
· Chân hoặc khớp sưng

7. Những thay đổi về hô hấp:

· Khó thở
· Mỏ há ra khi thở
· Đuôi lắc lư khi thở
· Hắt hơi
· Có chất bài tiết chảy hoặc đóng lớp quanh lỗ mũi
· Thở khò khè
· Không chịu nổi các bài tập (thở nặng nhọc sau mỗi bài tập hoặc không thể tập)
· Âm thanh giọng hót thay đổi

8. Thay đổi trong ăn/uống/tiêu hóa:

· Tăng hoặc giảm sự thèm ăn
· Tăng hoặc giảm uống
· Nôn mửa hoặc ợ ra
· Gắng sức đẩy trứng
· Tiêu chảy
· Diều sưng
· Giảm cân (sử dụng cân để biết trọng lượng của chim giảm) và/hoặc xương nhô lên (xương ức)
· Bài tiết từ miệng
· Không thể đưa thức ăn lên miệng hoặc làm điều đó một cách vụng về
· Lỗ hậu môn lồi ra

9. Bị thương:

· Bị bỏng
· Bị thương do bị cắn/mổ
· Bị thương do bị va đập vào cửa sổ hoặc các vật khác khi đang bay
· Chảy máu