02-02-2013, 11:24 PM
Kỹ Thuật Nuôi Chim Cu Gáy
Chim trống, chim mái của chim gầm ghì và chim gáy nhìn giống nhau, nhưng thật ra bề ngoài chúng có chút ít khác nhau. Chúng bắt đầu trưởng thành và sinh sản vào khoản 5 tháng tuổi.
Để xác định trống mái của 2 giống chim này ban dựa vào những cách sau đây:
1. Tròng đen - Vòng tròn của tròng đen của con trống nhỏ hơn và sáng hơn con mái.
2. Màu lông - khi ta nhìn thật kỷ sẽ thấy mầu lông của chúng có khác. Lông trên trán của con trống sáng hơn con mái. Riêng chim gầm ghì lông trên trán con trống có màu xám nhạt còn con mái có màu nâu nhạt.
3. Kích thước ngoại hình - Chim trống dĩ nhiên to hơn con mái. Hai con xuất hiện, tướng tá của con trống to khỏe hơn của con mái và cái đầu cua con trống to và cục mịch hơn.
4. Giọng - Con trống gáy to tiếng hơn con mái. Con mái rất im lặng và khi con mái gù sẽ có âm sắt cao hơn con trống.
5. Gù đấu ( gù chào) - con trống sẽ gù đấu; Khi con bạn tình xuất hiện, thì con trống sẽ gù sát đất ( gù cái đầu thấp) với con mái nhiều lấn, còn con mái thì hầu như không bao giờ gù, trừ khi trong đàn toàn mái và không có con trống trong khoản thời gian dài.
6. Chân của chim trống thì to và dài hơn chim mái.
7. Xương dưới bụng ( 2 xương ghim ) gần phao của chim mái thì rộng hơn chim trống. Điểm này hầu như loài chim đều giống nhau , bởi vì chim mái phải có khoản trống để cho trứng nằm.
8. Chim trống ngực phải rộng và thường đậu trên những cành chắc chắn, con con mái thì đậu khác hơn ( cành nào cũng được).
9. Cái đầu của chim trống to và rộng hơn, còn chim mái thì đầu nhỏ và tròn hơn.
10. Chim trống chủ động và hung hăng về phía chim trống khác.
Sau đây thêm vài kinh nghiệm để xem chim mái của mình.
Khi nghe gù đấu, chim mái ở trong lồng chạy ầm ầm, nhưng đưa chim mồi tới lại không chịu gù
Chim mái khi lên nhánh thế nằm đó, không bao giờ gù, rồi tự nhảy.
Khi chim mái cất tiếng gáy thì hầu như chim lồng trộn rồi gáy rất xôn xao. ( điềm này sao giống con người quá ....nghe tiếng cô gái nào nói ngoài của sổ thì bằng mọi giá, các chàng chắc chắn hé cửa ra nhìn....
Chăm sóc chim cu gáy
1. Chim cu là giống ăn hạt, hạt không được bóc vỏ (xây sát) trước khi cho chúng ăn. Hầu như người nuôi chim thích làm thức ăn bằng cách kết hợp nhiều loại hạt khác nhau.
Lúa hạt ngắn, trước khi cho ăn, họ thường rữa sạch bụi và những cọng cỏ, phơi khô rồi cất giữ chúng nơi khô ráo hay bỏ vào chai lọ rồi đậy kín lại để tránh ẩm móc và côn trùng.
Rất nhiều loại hạt có thể giữ cho chim cu sức khỏe tốt, như bông cỏ giúp tiêu hóa, lúa mạch đen giúp chất bổ cho bộ lông, đậu thì dồi dào chất bổ, mè thì có chất dầu nên giữ cho lông bóng và cứng hơn. Hầu hết các loại hạt thông thường dùng cho chim cu có kích thước trung bình ( chim ngói, chim gáy ... ) là bo bo, lúa mì và hạt kê.
Còn những loại chim có kích thước nhỏ ( cu pháp, cu gầm ghì ... ) lại ưa thích các loại hạt nhỏ như là kê hay hạt bông cỏ, nhưng chúng sẽ ăn bobo hay lúa mì nếu chúng ta cho chúng ăn.
Ở Thailand, lúa là món ăn chính cho chim cu, những loại hạt khác chỉ món ăn phụ. Chứa đựng thức ăn trong hủ riêng. Không được trộn hạt với lúa bởi vì chim cu chỉ ăn ngũ cốc thôi, như vậy sẽ làm chim cu mập và không khỏe mạnh được.
2. Nước cho chim cu uống phải là nước sạch, nếu dùng nước máy thì đừng che đậy và chờ cho chất clor bốc hơi hết mới được dùng. Nếu lòng chim thường treo ngoài nắng, thì nên thay nước mỗi ngày để ngừa triệu chứng khô cổ họng.
3. Chim cu phải cần được nhận ánh sáng mặt trời vài tiếng mỗi ngày. Treo lồng những nơi khác nhau sẽ làm cho chim cu có khí thế và sung hơn, không được để ánh sáng trực tiếp chiếu hết lồng mà phải có bóng râm để có chổ cho chim cu vào khi cần thiết.
Chim cu khi phơi nắng thường nằm xòe cánh và đuôi dưới đấy lồng để tống khứ những côn trùng ( ve ) ra khỏi lông chúng. Nếu không có ánh sáng mặt trời thí phải mua bóng đèn (spectrum light) để chiếu sáng cho chim cu để thây thế ánh sáng mặt trời.
Nếu để lồng những nơi tối trong nhà hay là những nơi lạnh, bạn có thể mắc thêm bóng đèn cho mỗi cái lồng với khoản cách phù hợp.
4. Đất đen - ở Thailand, công thức làm đất đen thật đặt biệt, đất đen được làm ra từ cây cỏ và khoán chất, làm nền tảng vững chắc cho sức khỏe và giọng gáy cho chim cu. Nó bao gồm chất vôi, trộn với đất và một ít than đập nhỏ ( hay bồ hống ). Chim cu trong thiên nhiên ăn đất và đất núi lửa ( đất đỏ ) đôi khi liếm muối để bồi dưỡng chất dinh dưỡng và sức khỏe.
5. Chim cu trong tự nhiên rất cần ăn sạn để nghiền nát thức ăn nhất là những hạt già và cứng. Chim cu cần chất vôi để tạo vỏ trứng và sú thức ăn cho chim con. Đặt biệt cho việc sinh sản và tạo xương của chúng.
Sinh học của chim cu mái sẻ lấy chất vôi từ xương chúng để cung cấp đủ cho con cái, bởi thế sự sinh sản sẽ dừng lại đến khi nào có đầy đủ chất vôi chúng cần cho cơ thể. Than củi giúp tiêu hóa và sạn giúp nghiền nát hạt trong mề của chim cu. Đất sạn không nên trộn chung với thức ăn mà phải chứa vào cóng riêng.
6. Muối là chất khoáng cần thiết. Chim cu thường hấp thụ những khoán chất vi lượng từ thức ăn nhưng không đủ những phân tử như là iod, mangan, coban ... thận trọng cho ăn thêm muối cho vật nuôi rất tốt. Muối biển nguyên chất rất có nhiều khoáng chất cho chim cu, nhưng nếu ta cho ăn nhiều quá sẽ làm giảm chất giọng. Tốt nhất cho chim cu ăn muối mỗi tuần một lần, muối cho vào cái dĩa cho chim ăn và ngày hôm sau nhớ lấy dĩa muối ra .
7. Sự hoảng sợ ban đêm - Trong thiên nhiên khi chổ ngũ bị đe dọa ( hoảng sợ ) chúng sẽ bay lên để thoát khỏi sự đe dọa nguy hiểm của chúng.
Thỉnh thoảng chim trong nuôi trong lồng cũng bị hoảng sợ ban đêm. Sự hoảng sợ này có thể lảm gảy lông cánh, lổ đầu hay rách mình chảy máu.
Sự việc xảy ra khi chim cu ngủ những nơi rất tối hay là những con chim mới đặt trong tình cảnh mới ( đổi chổ, chim bổi mới...). Chim cu nhìn đêm tối rât kém nên chúng dễ bị hoảng sợ, khi chúng nghe ồn ào và chúng sẽ nhảy ngay và kết quả là bị thương. Dĩ nhiên chim cu càn cố thoát khỏi cái lồng, thì những chắn song lòng sẻ làm chim cu bị thương tồi tệ hơn.
Cách giải quyết là mắc bóng điện ngủ sao cho vừa đủ ánh sáng cho chúng thấy chung quanh vào ban đêm. Nếu ánh sáng quá mạnh sẽ làm chim khó ngủ, nếu vậy thì tốt nhất trùm tấm màng để có bóng tối cho chúng ngủ. Tiếng động, đồ đạc trong nhà có thể làm chim hoảng sợ.
8. Nhiệt độ - Chim gầm ghì và cu cườm chịu nhiệt rất kém. Khi nhiệt độ hạ xuống 10 độ C chim cu sẻ bị cú rũ, nếu nhiệt độ hạ hơn nữa thì chim cu sẻ chết. Người nuôi nên đặt một bóng điện trong lồng. Vì chim cu là loại sống ở khí hậu xích đạo nên chúng có thể sống ở môi trường mà nhiệt độ lên tới 42 độ C.
Lồng nuôi chim cu gáy
1. Lồng đơn - mỗi lồng đơn chỉ nuôi nuôi chứa cho mỗi con chim cu thôi. Thông thường lồng nuôi có kích thước là 16 -16.5 in ( 40.6 - 61.9 cm). Hai kiều lồng mà người Thái Lan thường dùng là; một, lồng có hình dạng giống như cái trống, hay hình ống, còn kiểu khác có hình ovan ( hình quả đào )
Nan lồng ( song ) được làm bằng tre nên có thể chống lại côn trùng và mối mọt. Nang lồng làm bằng song mây thì cứng và bền. Nhiều nang lồng làm bằng dây leo nhưng không nhìn đẹp bằng song mây.
Cầu lồng ( dùng để chim đậu) nên chọn kích thước phù hộp cho chân chim đứng bám. Cầu ba cạnh ( hình chữ Z ) thì rất phù hộp cho loại lồng này, vì nó rât tốt cho chim khi chúng thây đổi vị trí. Một số cầu được làm bằng thủ công, nhám nhưng mịn; để cho chim cu bám chắc hơn. Cầu, thông thường được làm bằng gổ hay rể cây cứng.
Trong lồng đơn, người nuôi chim nên đặt bổn hủ ( cóng ) chứa thức ăn bao gồm : ngũ cốc, nước, sỏi cát, và khoán chất.
Để giữ cho chim cu yên tỉnh và không chú ý những tiếng động, người nuôi phải làm 2 màng vải. Người nuôi che phủ ( trùm ) một tấm màng làm bằng vải mỏng bên trong, màng vải này có chúc năng ngăn ngừa tiếng động gây sợ hãi cho chim gáy nhưng vẫn thấy đối thủ khi thi đấu nên. Một tấm màng dày phủ bên ngoài dùng để trùm kín lòng, giữ chim yên tỉnh và khỏi bị sợ khi di chuyển.
2. Chuồng chim - Người nuôi nên làm một cái lồng lớn hay là chuồng chim cho chim gáy khi chúng không đi thi đấu.
Không được nhốt chim luôn cu trong lồng đơn . Chuồn nuôi rất cần thiết cho chim con, và chim trưởng thành và chim mồi nghĩ ngơi sau khi thi đấu.
Chim gáy rất cần một cái chuồng rộng, để chúng cần luyện tập, dùng cơ bắp để bay và giúp chúng có sức khỏe và giọng gáy chúng tốt hơn.
Nếu có điều kiện thì nên làm chuồng rộng, đặt vào trong chuồng vài nhánh cây cho chim đậu, và chuồng phải có đủ không gian cho chim bay, cái này rất lợi cho chim cho đôi cánh chim.
Dưới sàn chuồng nên làm bằng gỗ hay bằng cát trần. Cu gầm ghì và chim gáy là những loại chim đi dưới đất, vì thế chúng thường đi hay nằm dưới sàn chuồng.
Một cái chuồng tốt được làm bằng 2 lớp dây kẽm để ngăn ngừa và tránh xa những con vật thường tung hoành và sát hại cho chim cu như là chuột , mèo.
Không được nhốt chim cu luôn trong chuồng nuôi hay lồng đơn mà phải nuôi nhốt thây đổi. Người nuôi nên nhốt chúng trong chuồng nuôi thường xuyên hơn lồng đơn. Không được nhốt chim trong lòng đơn mọi thời gian.
Có lẽ người Thái Lan nuôi chim gáy so với người Việt Nam mình có khác …..???
Khi người nuôi chọn một đôi chim cu cho đẻ, điều trước tiên là phải cần chuẩn bị một cái chuồng ( lồng ) đẻ.
Chuồng đẻ không có qui định về kích thước, nó chỉ phụ thuộc vào điều kiện nơi ở của người nuôi.
Để bảo vệ chim cu từ mèo, chuột và các loài thú ăn thịt khác, chuồng đẻ nên làm bằng lưới sắt. Chiều cao của chuồng nuôi đẻ thường là 45, 90, 135 hay là 180 cm, chiều rộng 60 cm và chiều dài từ 100 đến 180 cm.
Dưới đấy lồng người nuôi thường đổ cát sỏi khô hay làm bằng gổ ván , bởi vì chim cu ngoài hoang dã thường kiếm ăn ở dưới đất nên việc này giúp chúng cảm thấy giống ngoài thiên nhiên hơn. Chuồng phải đặt nơi có ánh nắng buổi sáng chiếu vào, nhưng cái tổ cần phải đặt trong bóng râm ( tối ).
Lần đầu chọn 2 chim cu giống, người nuôi phải để cho chúng " làm quen " với nhau trước khi bỏ vào chuồn đẻ.
Nhốt chim cu trống, mái vào hai lồng riêng và treo (đặt) hai cái lồng gần kề với nhau từ một đế hai tuần . Khi cả hai đã quen nhau, ban đêm chúng sẽ nằm ngủ gần nhau.
Khi chuyển chúng ra xa nhau chúng sẽ gù và gáy gọi nhau ầm ỉ ( cái này sao giống mấy bác quá nhỉ ... mất bạn gái ai mà không la làng chứ ).
Kỷ thuật để tránh chúng gây hấn và đá nhau, nên sang con chim cu mái từ lồng nuôi vào chuồng đẻ trước rồi đặt lồng nuôi của chim cu trống kề bên chuồng chim đẻ.
Sau vài ngày sang chim cu trống vào luôn chuồng đẻ . Tốt nhất là nên sang chim trống vào buổi chiều tối bưởi vì chúng không có thời gian để gây hấn và đá nhau.
Nếu chúng còn tiếp tục đá nhau thì nên ngăn chúng bằng một tấm bìa cứng hay là bỏ thêm vào chuồng đẻ vài con chim con để chúng có bầu bạn và sẻ hết đá nhau.
Trong chuồng đẻ nên đặt vài cái tổ làm bằng dây mây, hộp gỗ hay vật liệu khác có hình dạng giống như cái bát (tô) nhỏ, vừa cho chim cu.
Nên đặt 3 hay 4 cái tổ trong lồng đẻ để cho chúng chọn. Chim cu sẽ đẻ 2 trứng và nở sau 14 hay 15 ngay ấp. Chim trống và chim mái thay phiên sú cho chim con.
Không được quấy rối hay kiểm tra chúng thường xuyên, bởi làm như vậy chúng sẽ bỏ tổ hay bị stress và không mớm cho chim con nữa. Suốt những ngày đầu tiên, chim cu cha mẹ săn sóc cho chim cu non bằng sữa của chúng. Sữa này được làm bằng thức ăn lỏng ở trong cổ họng của chim cu bố mẹ. Chim cu sẽ chăm sóc con của chúng đến khi chúng có thể tự kiếm ăn, và rời tự rời xa bố mẹ.
Nhiều người nuôi đã dùng chim ngói sú ,nuôi và chăm sóc chim gáy hay chim gầm ghì con thay cho cha mẹ chúng. Người nuôi có thể dụng chim giống tốt và chỉ lấy trứng cho chim ngói ấp và nuôi, tiến trình này có thể sản sinh ra nhiều chim cu trong thời gian ngắn. Chim ngói không có gây sự với các loài chim cu khác và nuôi chim con rất tốt. Chim ngói có thời gian ấp trứng giống như chim gáy hay chim cu gầm ghì. Chim ngói nuôi chim non rất tốt và chim con sẻ lớn rất nhanh.
Theo tôi, nuôi chim gáy đẻ các Bác nên cho chim mái ăn đầy đủ chất vôi, dinh dưỡng, thức ăn, vitamin .... mà đã đề cập trong bài viết.
Hôm nay có tý thời gian rỗi nên viết ít chữ về cái lụp và chim gáy, để các bác đọc tham khảo và góp ý cho.
Thú chơi chim thì có “ muôn hình vạn trạng” về cách chơi. Kẻ thì thích chim đá, ngừơi thì thích chim hót, còn các Bác trong trang này, theo tôi đoán biết vẫn thích chim rập (chim gáy) hơn.
Một con chim gáy hay, giá có thể lên đến bạc triệu và thậm chí hơn. Cổ nhân có nói "Con chim quí phải ở lồng son" nhưng có ai hiểu hết nghĩa "lồng son" ấy. Có ngừơi định nghĩa là phải một cái lồng bằng gỗ quí, bên trong phải có cầu ngà, cóng ngọc… và đa số người đời cho rằng " lồng son" là cái lồng đẹp và rất quí giá, thế thôi.
Nhưng lồng son mà nhốt con chim gáy thì quả là "trọc phú" quá , "dị hợm" quá … đôi khi khách tới chơi và chỉ coi cái lồng, "quên" đi chú gáy cưng thì làm cho người chủ gáy buồn lắm lắm.... còn nếu nuôi chim gáy mà nhốt cái lồng to, rộng quá , lông đuôi dài nhằng, thân hình bóng mựơt … thì sẽ bị đánh giá ngay; là không phải "nghệ nhân" chơi chim gáy, và chú gáy cảm thấy mình thật là " hạnh phúc" và " sung sướng " thì làm sao cất tiếng gáy một cách " Bức bối, tức tới, và dằn vặt" được. Bởi thế người chơi chim gáy sang trọng ở chổ là phải "biết chơi lồng".
Kỹ thuật nuôi cu gáy
Lồng chim gáy tiêu chuẫn là lồng quả đào, mà các Bác đã đề cập nhiều trên diễn đàn, nên miễn bàn, nhưng bố trí " nội thất" và "ngọai cảnh" như thế nào thì quả là một vấn đề.
Cái lồng quả đào ấy mà bỏ vào vài cái "cóng" bằng chai nhựa "lavie" , hay lon "sữa ông thọ" cắt ngang thì khó coi lắm. Nên các Bác "chịu khó" ra tiệm mua cái cóng bằng nhựa hay thủy tinh đựng nước, và kiếm vài cái giỏ đan bằng tre để đựng thóc thì hoàn mỹ gì bằng, có vậy chú gáy mới biết rằng chủ của nó cũng "thương yêu" và "chiêu hiền đãi sĩ " vậy, tuy ở trong cái lồng chật chội nhưng cũng không đến nổi "bạc đãi nhân tài " như chú ta và người đời thường nghĩ.
Khi có cóng trong tay thì chủ nhân cũng phải trang trí nội thất sao cho hợp lý một tý. Đặt cóng cao quá thì "làm khó" anh tài quá, khi đói khát thì phải ráng dói cổ lên thật là bất tiện … , còn nếu đặt cóng thấp quá thì cũng dễ bị chú ta " khinh khi" rồi ị luôn trong đó…"khổ lắm" nói mãi.. nên các Bác phải để vừa tầm cho chim dễ ăn dễ uống.
Cái cầu trong lồng tốt nhất là phải tròn và to như ngón tay cái và bề mặt phải nhám nhưng mịn để cho chú gáy cưng dễ đậu... Cái cầu không được đặt sát đáy lồng, mà phải cách đáy lồng khoản 1 cm, vì để sát đáy lòng dễ bị chú ta "hứng khởi " rồi "bum bùm bum" lên đó hay lên những nan lồng thì "mất sức lắm".
Nếu các bác dùng tấm lót để lốt phân thì phải nên dọn vệ sinh mỗi ngày. Còn vị trí treo lòng trong nhà cũng rất quan trọng, nơi treo phải thoáng một tý. Đừng bao giờ treo lồng sát mái nhà, nhất là mái nhà bằng tole , vì nóng nên rất dễ bị nhặm mắt, nhất là mùa hè.
Cẩn thận với lũ kiến và lũ chuột xâm lăng thức ăn rồi gây hại cho chim cu. Nếu chú chim cu cưng là chim bổi thật hay mới bắt về thì nên che phủ hai phần ba lồng bằng một tấm vải mỏng, để cho em nó cảm thấy an toàn nơi định cư mới. "nhà sạch thì mát" nên chú bổi cưng mới cảm thấy "hứng khởi" trong lòng rồi cất lên vài tiếng gáy để chủ nhân nó "mát lòng mát dạ" và hãnh diện với bà con lối xóm, rồi nhấc cái telephone gọi cho anh em trong hội chim cu: "À chú bổi của nhà em "chịu gáy” rồi đấy !!!
Nói về lồng lụp. Thì mỗi quốc gia, mỗi địa phương có mỗi kiễu lụp khác nhau, làm gì thì làm, một cái lụp tốt thì cần ít nhất 3 yếu tố quan trọng.
Thứ nhất là cái lụp phải gọn, nhẹ, và cứng, vì vậy có thể vác lồng đi cả vài cây số mà không thấy mỏi mệt, khung lồng nên làm bằng thép lò xo thì quả tuyệt vời. Còn nếu có lò xo giường sắt thì càn tuyệt vời hơn.
Thứ hai là "mặt qui" (mặt trước) của lụp phải tối màu, chắc, mỏng; tiêu chuẩn này thì mặt qui nên làm bằng cáp dây thắng xe đạp là số một, đan mặt qui hình lục giác và lỗ nhỏ như ngón tay cái là ok, sau đó lấy nước chanh chà lên cho tối màu, rồi rữa sạch.
Lúc này mặt qui đã hội đủ tiêu chuẫn; mỏng, tối màu và chắc chắn. Khi bổi lên gù trên nhánh thế, ít thấy sợ mà " can đảm" nhập hộ khẩu nhà ta, còn mục đích nữa là đề phòng rủi ro từ cắt, ó, và bìm bịp; ba cai thứ này cộng với kiến vàng đã giết biết bao nhiêu anh tài, để chủ nhân của nó " ngậm đắng nuốt cây" !!!??
Thứ ba là cầu ngoài (cầu để bẫy) thì phải sáng, to, nhẹ và có độ cong vừa phải. Sáng ở đây không phải dùng sơn hay đánh bóng bằng véc ni cho sáng mà là cái cầu sáng màu gỗ tự nhiên.
Cong không phải chỗ nào cong cũng được, cong ở đây mình muốn nói là điểm cong và điểm cong ấy cao nhất trong cái cầu và vị trí 1/3 tính từ ngoài vào. Chiếc cầu ngòai sáng và có điểm cong như vậy sẽ tiếc kiệm rất nhiều công sức cho chim mồi.
Cái lồng một lẽ, nhưng yếu tố chính là phải phụ thuộc vào tài năng của con mồi, làm nhánh thế và cách bố trí lụp cho hợp lý trước khi bẫy.
Buổi sáng nên chọn nơi treo lụp mà đối diện có cây cao và có nhiều nhánh khô, vì sáng sớm, cây cao thường để cho những "anh hùng" một cõi đậu lên và cất tiếng gáy, gù... để thị uy thiên hạ.
Buổi trưa nên chọn những cây thoáng có bóng mát, riêng lẽ và gần nguồn nước. Buổi chiều thì nên chọn những bụi cây nào mà buổi sáng sớm các em gáy trước khi ra khỏi cội......
Quan trọng nhất là chiều về, dưới đấy bị chứa có vài "cọng lông đuôi" ló ló ra ngoài "đen đen trắng trắng "thì "chủ nhân" của nó mới hảnh diện với xóm làng biết chừng nào !!!???
Nói về thú chơi chim gáy, ai cũng mong muốn cho mình có một con mồi hay "trên cả tuyệt vời" để chu du khắp chốn núi rừng, cho thỏa lòng " nghiện ngập"....
Rồi bỗng một ngày đẹp, trời xách con mồi "vừa đủ sài" vào chốn thâm sơn gặp một "anh hùng" một cõi, giọng thổ đồng, tiếng gáy to như "loa" làng, tiếng gù êm như suối chảy, tiếng thúc nhanh như "gõ cây" "mắc me" " gù đấu, gù chồng.... nói chung không thể chê vào đâu được... nên chủ nhân của con mồi "cà tàng" với tài mọn " kém cỏi" thầm khấn vái "thần núi " nồi chè "xui" cho nó " trượt chân" vào cái cầu sáng sáng cong cong ! ? ... có lẽ "thần núi" bận đi canh " lâm tặc" nên không nghe lời khấn vái .... tối về, chủ nhân " than thở" " nhớ về em" không sao mà chợp mắt được, mong sao cho trời mau sáng để hy vọng gỡ ván " bài cào" này.... rồi một ngày, hai ngày, ba ngày ...
Với trăm phương nghìn kế, một ngày nào đó em nó nhập khẩu nhà ta .... Đó là một trong những tình huống mà anh em chơi chim gáy nói riêng và các anh em chim gáy trong ABV nói chung, ít nhất một lần gặp phải.....
Phục được nó đã khó nhưng nuôi nó ra một con mồi hoàn mỹ theo ý nguyện càng khó hơn. Có con một hai năm, sẽ ra mồi, nhưng có con nuôi cả chục năm, thậm chí hơn vẫn hoài công, có con nuôi ra mồi rồi lại " dỡ chứng " chịu đời không thấu... đó là tại sao ??? câu trả lời đơn giãn là không phải tướng mồi, bỡi thế chọn tướng chim gáy quan trọng biết chừng nào !
Tôi may mắn được các tiền bối, bạn bè chỉ "nghề "và một chút đỉnh kinh nghiệm bản thân, nên hôm nay viết cách chọn lựa chim gáy bổi, mong các bác đống góp ý kiến. Thứ nhất là làm diễn đàn sôi động hơn, thứ hai là để chúng ta "nâng cao tay nghề" hơn cho việc chơi chú gáy:
Đầu:
Đầu nhỏ, tròn, cổ lãi, đa phần là chim rất hay, và rất nhanh miệng, nhưng nhược điểm khó ra mồi, ít bền chim, chăm sóc tốt thì chơi bẫy được khoản 5 năm đến 8 năm sau đó sẽ giảm nước và hầu như không được rừng già nữa, lúc này thích hợp nhất chơi bẫy ở rừng thưa, láng, hay đồng bằng
Đầu to, cổ rô, nuôi khó nổi (căng lửa), nhưng nổi căng thì dễ ra mồi. Loại này đa phần gáy, thúc chậm nhưng bền, thích hợp đi bẫy xa và ở bất cú địa hình nào... nên nuôi.
Đôi mắt:
Lồi : không nên nuôi, bởi vì ít đứng chim, xào lồng, nhác, nóng chim, khó thuần...
Mắt lửa; nóng chim, xào lòng, dữ chim, ngu , khi gặp chim ngoài thường bay lòng....không nên chọn nuôi
Mắt vàng: loại này hiền chim, rất sát bổi, nhưng nước gù đấu ít, dặm mắt me nhiếu, nước xa cầu mấy cánh nhiều....
Mắt vàng màu nghệ: ít xào lồng, gù đấu tốt, rất tỉnh chim khi giao đấu... loại này thích hộp nuôi ra mồi.
Khi gù; chim có tròng vàng dãn ra, tròn đen co lại, đây là chim sát thủ ( may bổi )
Khóe chỉ:
Lông màu đen tính từ khóe mỏ vào nếu: ngoài nhỏ trong lớn thì có nước hậu, bền chim.
ngược lại ngoài lớn trong nhỏ thì nước hậu kém.
Cấp mình :
Phải chọn con có hình bắp chuối, ngực nở, to con, nên nuôi.
Nhỏ con thì chơi không có sức và thường bị đứt quãng trong lúc giao đấu, hụt hơi, không nên chọn
Cấp mình ngắn (có nơi còn gọi là mình cù), lóc chóc, ưa xào lồng
Cấp mình dài, chơi bền và rất êm lòng.
Màu lông:
Móc xám là tiêu chí của một con mồi, muốn cho bền và ổn định chim thì phải lựa những con lông mịn, chỉ lông vừa, đen rõ, lông phải bó sát chừng nào tốt chừng nấy.
Chim có bộ lông đen quá thì rất khó ra mồi, nếu có ra được cũng khó luyện cho thuần.
Lông màu đỏ quá thì nóng chim, gù không biết đối thủ là ai ( ngu chim ) và thường xào lồng...
Lông phao trắng nuôi dễ ra mồi, nhưng không bền
Lông phao hồng khó ra mồi , nhưng bền nên đa số các nghệ nhân ưng ý lắm
Đôi cánh:
Hai bên phải no tròn, lông qui phải nhỏ, mịn và phải đều 2 bên, nếu không đều thì sẽ sáng nắng chiều mưa, chơi chán lắm... đôi cánh phải che khuất phần lưng nhiều chừng nào tốt chừng ấy , nếu chéo cánh càng tốt.
Những con có đôi cánh hở lưng thì rất lười gáy, loại này bắt chim phục cội thì sướng lắm ... nhưng đi chơi hội thì thua.
Còn những em có đôi cánh " mốp" thì đa phần không bền chim. chơi cho giỏi lắm thì 4 năm rớt đài
Đôi chân:
Khô, to, lùn, và đóng vảy nhặc chừng nào tốt chừng đó, nếu có vẩy chẻ vuông góc thì chim có nước phóng, nước rước, con chim có vẩy giao long thì thiên về nước dậm ( mắc me) nghe phê lắm... đôi chân như vậy mà có long phủ xuống gối tý thì quá tuyệt, đa phần là chim hay, siêng.
Chan chim có vẩy ước thì rất dễ bị nhậm mắt, không nên nuôi
Chim có đôi chân màu đỏ nhạt... là chim thiếu chất khoáng, nên ít có sung, nên phải cho ăn bổ xung chất khoáng gắp.
Chân chim nhỏ, cao, vuông góc thì đừng nên nuôi, đa số chim như vậy thường là chim già, giẫy đêm, khó nổi.... có nổi ra cũng chòi lòng, lúc nắng lúc mưa...
Đuôi :
Đuôi trong to, ngoài nhỏ , le chim, nhanh miệng, liền sào
Đuôi trong nhỏ ngoài to, chim lười gáy, xào lồng khi gặp đối thủ...
Cườm:
Cái này là quan trọng nhất trong tướng con chim ( bởi thế người ta mới gọi là cu cườm) nó là đại diện cho nước non của con chim gáy, nếu chim có cườm thẳng hàng thì có nước rước. nhưng về nước khuya thường hay bỏ vẹt....
Cườm lộn xộn không hàng ngũ thì có nước dặm (mắt me) nhiều hơn
Cườm trắng nhiều hạt to (cườm đá), nước gù đươc nhưng ưa bị đứt nữa chừng
Cườm trắng nhỏ hạt kèm với cườm vàng thì gù nhiều
Cườm lửa (vàng) nhiều gù nhiều nhưng nóng chim, hay xào lồng
Cườm đen nhiều, thường rất êm lồng, gù khá
Cườm có hình chử V thì gù không ra hồn gì cả, không nên nuôi, bởi vì loại này nhác rừng, chơi thời gian ngắn
Nếu biết coi tướng chim gáy vậy, thì tại sao không ra chợ chim " Lê Hồng Phong" gần ngã bảy ( SG ) đễ chọn bổi... cho nó khỏe, chứ lên rừng xuống bằng chi cho nó tốn công tốn sức và tốn xăng...
Xem tướng chỉ đúng tương đối thôi, chim may bổi, nước đấu,chim già ,chim non có thể coi ra được, có thể thành mồi trong tương lai hay không, có thể coi ra được....Nhưng làm sao biết được giọng thổ hay đồng, làm sao biết được nhanh miệng hay không, làm sao biết được tiếng to hay nhỏ, làm sao biết được nó bổ mấy... vân vân và vân vân.
Khổng Minh Gia Các có luận: Từ cổ chí kim, người thống binh tự cho mình là tướng soái, như vậy tướng soái chỉ là một con người, chỉ có những võ phu mới có thể biết được, xem trọng binh lực, dũng mảnh thế nào.... những võ tướng như vậy cũng chỉ là bình thường, không có gì đáng sợ.... còn những thống soái cao minh thì phải biết người biết mình, biết dùng binh tướng, phải biết lợi dụng thiên thời, địa lợi, phải biết nhân sanh.... ví dụ như; dụng binh, giữ binh phải có học thức rất lớn, binh giả, có binh có thế nhìn thấy, có binh có thể không nhìn thấy, binh nhìn thấy thì không có mang giáo mang tên, là những con người bằng xương bằng thịt, còn những binh sĩ không nhìn thấy như là nhật nguyệt phong thần, phong linh thủy hỏa, linh khí của núi rừng đều có thể thành binh.....
Vậy thuật chơi gáy cũng như thuật cần binh vây, chúng ta còn phải học và rút kinh nhiệm nhiều lắm lắm...
Nói về thú chơi, banchu tôi dám khẳn định chim gáy; là thú chơi mọc mạt nhưng phức tạp và rất cao cấp nhất. Ví dụ như chơi gà; chỉ cần sáu đến tám tháng là có thể được con gà chiến rồi, khó hơn là chơi đa đa; chỉ cần nhiều nhất hai năm là có thể tập và bẫy được.... còn chơi chim gáy; may mắn thì ít nhất một năm, có khi cả chục năm nhiều con hay cũng chẵn ra gì, đôi khi " hứng lên" làm vài tua, chủ nhân "xung sướng" điếng người ... rồi ngủ tiếp, để chủ gáy phải " ngậm đắng nuốt cây " ..... thả thì tiếc nuôi thì không nổi.... "hận đồ bàn" lắm lắm.
Khi nuôi một con chim bổi hay thật là khổ sở từ chỗ theo đuổi " giang nan" ngòai rừng, khi phục được rồi phải coi tướng tá, già trẻ, nước tiền, nước hậu.... có khả năng ra mồi hay không ? con đường nuôi để nổi (sung lửa) đã là một vấn đề, nhưng khi đi tập để thành con mồi chiến thì càng giang nan hơn. Bởi thế con mồi hay thông thường giá rất cao, hay là vô giá là vậy.
Nhưng nuôi chim bổi nhiều bác có những sai lầm "chết người" mà đa số anh em ít nhận biết, và đa phần thường nghĩ rằng, ngày mai sẽ " xung " hơn, nhưng thật sự thì đôi khi còn tệ hơn; sau đây tôi với một ít kinh nghiệm viết lên diễn đàn để anh em góp ý kiến.
Thứ nhất: Nhiều khi bẫy được chim bổi hay, nhưng chỉ vài ngày sau nó không thèm " ăn uống " rồi lăn đùng ra chết làm cho chủ nhân của nó tiếc " đứt ruột ". Nhiều người cho rằng đó là chim khôn nên sống theo tôn chỉ " freedom or die" ( tự do hay là chết ).
Không phải vậy đâu. Đó chỉ qua sự non kém nghề nghiệp mới để chết như vậy. Chẳng qua con chim không biết ăn uống ở cóng nên chết do đói khát thôi.
Nên khi bắt chim bổi, chiều về khi ngang qua suối nhớ nhúng bị chứa " bổi " sâu khoản 2 cm, thời gian 5 phút đề cho chim bổi tự uống nước, nếu chứa chim bằng bị nhỏ cá nhân, thì cho uống từng con một, bằng cách đưa cóc chứa đầy nước vào mỏ chim từng con một, chúng sẽ uống ngay, cẩn thận hơn nhét vào miệng chim vài hạt ngô cho chắc ăn.
Khi về nhà chứa ngay con chim bổi "độc" ra riêng 1 lồng. Buổi sáng hôm sau, lấy lồng hạ thố, bỏ lúa, bắp (ngô) vào cóng thật đầy sau đó bỏ dưới đất vài hột lúa hay bắp ở gần cóng lúa, thấy chim ăn dưới đất , hết lúa dưới đất, chim thấy lúa trong cóng chúng sẽ tiếp tục ăn...nghĩa là đã thành công rồi đấy.
Uống nước cũng vậy, cóng nước chứa đầy rồi dùng một tấm khăn sạch ướt nước, treo lên sao cho khi nước rơi xuống cóng từng giọt từng giọt một, lúc này con bổi sẽ thấy nước, và nó sẽ uống, nếu thấy nó uống nước trong cóng, thì con bổi sẽ không còn sợ chết vì " tự tử " nữa mà sẽ là con mồi hay trong tương lai.
Thứ hai: Chim đi ngoài, tôi cam đoan rằng nếu con bổi có bị đi ngoài thật sự, bịnh này rất khó trị và con bổi ấy sẽ chết ngay trong vòng ít ngày.
Chim rừng tỷ lệ có sán lải rất cao; nên nhiều người mới phục về, thấy phân loãn, thường nghĩ rằng chim bị đi ngoài, nên dùng nhiều loại thuốc đông tây để " điều trị" , nhưng không thiên giảm... sán lãi không giết chết chim, nhưng dùng sai thuốc có thể hại chim một cách vô tình và lâu dài. Khi chim có lải thông thương phao của nó lúc nào cũng " ướt " .
Nếu vậy thì dùng thuốc xổ sán lải cho gia cầm, trị đúng liều lượng ... thì chúng sẽ hết sán lải trong vòng một tuần. Còn việc sai lầm khác nữa là chim nhẩy đêm cũng có hiện tượng đi ngoài, phân xanh.
Nếu đúng vậy thì nên tìm cách " che chắn" cho chim khỏi nhảy đêm, được vậy phân sẽ không còn loãng, theo kinh nghiệm, khi chi hết nhảy đêm, thì chim sẽ " nổi " căng và chuẩn bị ra mồi rồi đấy; Bởi thế chim có hiện tượng đi ngoài thì nên theo dõi thật kỷ mà trị cho đúng bịnh.
Nhiều người có kinh nghiệm chuyên sâu về con chim gáy, có thể nhìn con chim gáy rồi nhìn phân, có thể đoán được khi nào con chim ấy có thể ra mồi là vậy.
Ví dụ: thấy chim bổi có bộ lông mướt, mắt hơi đỏ, phân to, không lỏng thì con chim ấy có thể ra mồi từ 3 đến 6 tháng sau.... đây là bí quyết để đi " mua " chim bổi
Thứ ba: Chuyện đấu chim, khi chim bổi có chiều hướng "sung". nhiều người nghĩ rằng dùng mồi thục đấu với bổi sẽ làm bổi " căng " hơn. Đây là một sai lầm rất nghiêm trọng.
Chim bổi khi đang sung lên, là nó đang trong thời kỳ chuẫn bị tranh giành lãnh địa, nên nó chỉ gáy hơi nhiều và hơi căng thôi, chứ chưa nổi lắm, đấu chim, nó vẫn đấu dữ dội, nhưng khi hết đấu nó sẽ bị xuống theo thời gian, nhất là gặp những anh mồi già mồm thì bổi sẽ nằm liệt luôn, có xung lửa lại thì nó cũng dễ thành mồi lúc nắng lúc mưa sau này.
Tệ hại hơn có nhiều bác cho nó đấu gù mới chết chứ... có khi gù đến tắc tiếng luôn .... muốn kích chim cho xung lửa hơn, nên để chim mồi thật xa, ít nhất là 100 m , cho đấu vài tiếng đồng hồ rồi đừng cho đấu nữa, làm như vậy chim rất dễ xung hơn.
Còn khi nào nó xuống cầu, thúc gù với đôi cánh nhịp nhịp cả ngày.... lúc này có đập chết cũng không hư... nói thì nói như vậy thôi .... tốt nhất là đấu những con mồi cở trung bình thôi.
Bởi nếu gặp mồi hay quá ( nhất là mồi già gù ) dễ bị knock out thì tiếc lắm, dù gì nó cũng là con bổi thôi mà. Nếu có đấu thì nên đấu theo hình bật thang; hôm nay đấu con mồi tệ nhất, ít ngày sau đầu con mồi hay hơn ty.... cứ như vậy mà tăng lên. Nhưng nên nhớ đừng bao giờ đấu gần, và nhất là đừng cho gặp mặt gù quá lâu ... dễ bễ chim
Thứ tư: Sự tham lam quá độ có thể làm hư một con mồi tương lai. Con chim mồi mới.
Tiếng gáy, còn " run run " nên rất sát bổi, nhiều khi gọi và bắt bổi nhiều hơn chim thuộc. Nên chủ nhân của nó hứng chí lắm nên quên rằng em nó là chim mồi tập nên cứ gặp, nghe chim rừng gáy....bẫy, đấu, bắt thoải mái... hậu quả đi vài chuyến là chim mồi " bẹp " luôn. Khi con mồi tơ mới đi tập, đừng nên bắt nhiều, khi gặp con bổi già rừng thì đừng bao giờ cho đấu lâu, chỉ vài chục phút nên xách lồng bẩy nơi khác.
Nếu gặp những con già lồng đấu ít thôi, để vài ngày tới cho đấu lâu hơn. Khi mồi cứng rồi cho đấu thoải mái.
Tóm lại: Nếu những ngày đầu đi bẫy nên tìm những con chim bổi thường, bắt 1 hay 2 con bổi dễ bắt. Nếu gặp những con bổi già lồng hay già rừng thì nên để dành đó khi nào con mồi "cứng" sẽ quay lại tính sổ với chúng.
Đừng nên bắt quá nhiều chim bổi trong một chuyến, vì làm thế con mồi sẻ bị " rớt " trong thời gian ngắn.... vì ngán.....
Thứ năm: tập thói quen cho chim; như tập gù sào, chơi một buổi, cho chim nghĩ trưa... đó là điều rất tệ hại cho chim mồi sau này.
Khi chúng đã quen cách chơi như vậy thì sẽ rất khó trị. Khi tập chim bổi nên phải kiên nhẫn, trên mọi địa hình, Cây cao, cây rậm... làm láng hết. Nhưng tốt nhất là tập ở rừng già trước.
Khi thuộc ở rừng già rồi thì bẫy bất cứ lúc nào, bất cứ địa hình nào... vì chim chơi tốt ở rừng già sẽ chơi tốt hơn ở rừng thấp, láng ... còn ngược lại thì chưa chắc được như ý.
Khi treo bẫy chim mồi tập, cội đầu tiên phải chờ cho nó gáy mới chuyển cội, dù phải chờ lâu, nếu không nó sẽ dễ bị " sượng " và lười sau này.
Khi đi tập thì phải đi suốt ngày, kể cả buổi trưa nắng nóng, nếu không chim dễ có thói quen, gáy một buổi,sáng gáy, trưa nghĩ , chiều nghỉ luôn thì phiền...
Chú ý khi tập chim mồi, đừng bao giờ đi quá xa nơi bẫy chim, vì chỉ cần sơ ý tý...gặp chồn, cắt, kiến, bìm bịp... thì .... coi như công cóc.
Nuôi chim bổi phải khoa học thì mới có được một con mồi tốt cho tương lai......giống như một lập trình C++ vậy;
if ( đúng phương pháp khoa học & đủ thời gian chín mùi)
Tôi có vài kinh nghiệm nhỏ viết lên để cho anh em đọc và góp ý cho, nếu có quá lời thì mong các bác bỏ qua, vì tôi cần phải học hỏi nhiều các kinh nghiệm từ những anh em trên diễn đàn nhiều lắm.
Tôi đến với chim gáy không nhớ rỏ từ lúc nào, tôi chỉ nhớ lúc xưa bố tôi mỗi lần đi bẫy chim thi thường đèo tôi sau lưng; hôm nào đi xa thì dùng chiếc honda "đam" cà tàng, còn đa số thì đèo tôi trên chiếc xe đạp " đùm dông " cọc cạch.
Thời bao cấp, xăng chỉ phát theo tiêu chuẩn của một cán bộ HTX nông nghiệp thôn....nên lấy đâu ra nhiều để đi thường xuyên. Nói tiếng đi xa cho oai, chứ cao lắm chừng chục cây số là cùng. Cu gáy thời ấy thật là nhiều và dễ bắt. Nhiều đến nổi có khi chim mồi gáy chim bổi bay về tận sau nhà, thế là bố tôi treo lòng lên... thế nào cũng chui vào lồng chứa... hôm nào đi hơi xa làng tí thì cũng được một vài con... Nếu đi xa thì khi về mang chim bổi mệt nghĩ luôn... nói tới đây, sướng lắm phải không các bác ! mỗi khi bố tôi "thông báo" ngày mai đi xa thì đêm ấy tôi không ngủ được, mặc dù tôi " tranh thủ " vào giường sớm hơn mọi ngày, không phải vì chim gáy mà trằn trọc mà vì vào rừng có nhiều cái mới, cái lạ nên thích, trẻ con mà trằn trọc tí rồi hồn cũng vào giấc ngũ. Con bố tôi đi chuẩn bị thức ăn cho hai buổi sáng trưa... nói chuẩn bị cho sang chứ, nấu chút đỉnh cơm bỏ vào lon li-gô, và vài con cá khô, một hủ mắm thái.... thế là hai cha con no được một ngày ....
Sáng khoảng 3 hay 4 giờ gì đó khi nghe tiếng bố kêu thì tôi bật dậy như một cái lò xo... tự giác làm mọi việc thật nhanh, để cùng bố lên đường ( ngày thường không dễ đâu nha, còn phải nằm nướng nữa... ). Vào đến rừng bố tôi gởi xe ở rẫy dân tộc rồi hai cha con cuốc bộ khoảng hai hay ba chục phút vào nơi đánh... đi theo đường nghĩ vu vơ đủ thứ, vì ám ảnh những câu chuyện "kinh dị" của bạn bè tôi, của những chuyện kể trong sách vở thần thoại ở trường, tờ mờ sáng,trên đường đi, nhìn cây, nhìn cảnh mà hình dung và tưởng tượng ra đủ thứ, nào là ma, nào là thú dữ .... nên lúc nào cũng cố gắng đi cho thật gần và thật sát bố tôi. Đến nơi bẫy, lúc này trời chưa sáng lắm, bố tôi đổ nước, lúa cho chim, đứng quan sát khoản 5 hay 10 phút rồi bố tôi mới treo mồi.... rồi vào chổ núp... bố tôi giải thích đủ thứ về chim gáy, nào là cách đánh thế này thế nọ, nào là mồi hay, nào dặm, rước... rồi con bổi nó như thế này thế kia.... tôi đâu có hiểu gì, ầm ừ cho qua chuyện, nghe lổ tai này rồi chạy qua lổ tai khác ... rồi không nhớ gì cả, chỉ nhớ câu " chim dù hay đến đâu nếu không sát bổi coi như đồ bỏ " vì ông thường nó chuyện với bạn bè nhiều lần như là kinh thánh vậy, sau này tôi mới hiểu câu đó đúng lắm... với tôi lúc ấy sướng nhất là khi bổi gù ờ nhánh thế rồi nhảy vào lưới .... vậy là được rồi, còn không thì ngấm đủ loại chim xanh, đỏ, vàng...thích lắm. Bạn chim gáy của bố tôi rất nhiều, mỗi khi mấy người ấy đến chơi, nói và bàn luận chuyện chim gáy sau sưa... nào là con này hay, con kia dở, còn này sát bổi, con kia không .... nói suốt cả buổi trể nải công việc nên đôi khi cũng làm phật lòng mẹ tôi lắm, chờ bạn bố tôi về thì thế nào cũng có cuộc chiến nho nhỏ.... bố thường năn nỉ cười xòa cho qua chuyện ....hi hi .Trong số người ấy có người rất tốt, có người rất tồi, người thì ít nói, người thì nổ như rang, người thì chơi cho tao nhã, người nuôi gáy chỉ vì tiền ... ha ha đủ dạng người... nhiều khi mẹ tôi hỏi sao ông chơi mấy đứa ba xạo chi vậy... "thú chơi thôi mà để trong lòng làm gì ", bố tôi trả lời thế.... Xưa kia, người chơi chim gáy ít, đa phần là chơi kiểu văn nghệ, không tính toán nhiều... miễn sao vui là được.
Từ lúc gia đình tôi đi nước ngoài còn tôi ở lại, chim cu bố tôi phóng sanh hết.... nên mọi chuyện chim gáy ... tưởng đâu đã vào dĩ vãng....
Cu gáy đến tôi cũng là cái duyên, hôm ấy có ông bạn của bố tôi đi bẫy chim ngang qua nhà và ghé lại thăm, nghe sau nhà tôi có chim gáy tu tu... ông ta treo mồi lên... chỉ vài phút sau con chim ấy vào lưới của ông ta. Ông ta thấy chim ấy khá và chưa đủ cườm nên tặng tôi nuôi chơi... ai dè đâu chỉ mấy tháng sau nó nổi và bắt mồi ào ào... đâm ra nghiện, đi
Cách Bẫy Chim Cu Gáy
Bẫy cu gáy
Chim cu gáy sống từng đôi, một trống một mái theo chế độ “đơn thê”, gắn bó chung thủy. Chúng đi ăn từng đàn, có lãnh thổ riêng, có một con trống có dáng hình đẹp đẽ, có tiếng gáy tuyệt vời. Có lẽ nó là con chim lãnh chúa. Khi vùng lãnh thổ riêng bị xâm phạm, tất đưa đến “đấu khẩu” rồi “ác chiến” giữa chủ nhà và kẻ xâm lăng. Người đi đánh bẫy để bắt chim cu gáy (gọi tắt là đi đánh cu) lợi dụng đặc điểm này để bẫy chim cu gáy.
Cách bẫy chim cu
Chọn địa điểm thích hợp – Địa điểm thích hợp nhất là một góc nào đó ở các nương rẫy trồng các loại đậu, mè, hàng rào có cây cối để treo lồng mồi thượng, có bụi tương đối rậm để người đi đánh bẫy cu có thể ẩn núp kín đáo (vì chim cu hoang rất sợ bóng người) nhưng có thể quan sát chiến trường.
Nghi trang mồi thượng với cành lá cây. Treo lồng mồi thượng trên cây trước một nhánh cây gọi là “nhánh thế”, vừa tầm với cửa lồng để cho chim hoang đến đậu có được tư thế thích hợp mà đấu gáy với chim mồi. Đậu ở nhánh thế, chim hoang có thể nhìn xuống đất và trông thấy chim mồi đất.
Gài chiếc lưới đất, thả con mồi đất đã nhíp kín mắt cho đi lui đi tới để nhử. Người đi đánh cu vào chỗ ẩn núp.
Các giai đoạn từ khi chim mồi thượng cất tiếng gáy cho đến khi chim hoang sập bẫy và bị bắt.
- Chim mồi thượng cất tiếng gáy. Nếu đợi một lúc lâu chưa nghe nó gáy, người đi đánh cu huýt gió để giục nó gáy.
- Con chim hoang, lãnh chúa của vùng lãnh thổ này đang nghỉ ngơi ở một nơi nào đó đột nhiên nghe tiếng gáy của chim lạ. Biết lãnh thổ riêng của mình đang bị xâm phạm, nó liền bay về, đậu ở một cây nào đó, nghểnh tai nghe ngóng. Khi biết được vị trí của kẻ xâm lăng, nó phóng đến nhánh thế. Mồi thượng trông thấy liền cất tiếng gáy thách thức, vừa gáy vừa xoay mình như con vụ. Chim hoang lãnh chúa cũng không phải tay vừa, nó xòe hai cánh ra, xù cườm, gục gặc đầu, nóng nảy, vừa chạy tới chạy lui trên nhánh thế vừa gáy liên hồi. Hai con đấu gáy sôi nổi, không con nào chịu thua con nào.
- Đến đây có thể xảy ra mấy trường hợp sau đây:
a. Con chim hoang tức tối nhảy vào lồng để ác chiến với kẻ thù. Vừa nhảy vào, bẫy liền sập và người đánh cu nhào ra để bắt. Đó là trường hợp dễ.
b. Nhưng thường thường, người đi đánh cu gặp trường hợp khó hơn nhiều vì con chim lãnh chúa đã mấy lần dợm nhảy nhưng rồi lại thôi. Nó là con chim khôn, nó bay đi. Chim mồi thượng im tiếng.
c. Có trường hợp con chim khôn ấy không bay đi mà lao xuống đất, nhìn chim mồi đất rồi đi vòng quanh ở ngoài triêng lưới đất. Nó khôn lắm, rất cảnh giác với những gì lạ quanh mình.
d. Có trường hợp con chim lãnh chúa bay đi vì cảnh giác, nhưng khi nghe chim mồi lại cất tiếng gáy, vì tức tối nó lại bay về, hai con lại đấu gáy rồi chim hoang có lẽ tức tối quá, trong phút chốc mất hết cảnh giác, nó lao vào cửa lồng, chiếc bẫy sập và nó vùng vẫy cũng không thoát ra được.
Như trên đã trình bày, muốn bắt được con chim hay, người đi đánh cu phải chịu khó kiên nhẫn, có khi phải mất cả ngày mới có kết quả. Còn gặp những con chim tầm thường, không có gì đặc biệt thì với một lưới đất, một ngày có thể bắt được năm bảy con là chuyện dễ dàng.
Kỹ Thuật Nuôi Chim Cu Gáy
KỸ THUẬT NUÔI CHIM CU GÁY
Cu cu ăn đậu, ăn mè,
Bồ câu ăn lúa, chích chòe ăn khoai
(Ca dao)
Nuôi chim Gáy (cu Gáy) là một thú vui có từ lâu đời. Để có một con chim Gáy hay, người nuôi phải tuyển chọn công phu, vì âm sắc của chim Gáy rất đa dạng; mỗi âm sắc có cái hay riêng, tuỳ theo sự thưởng thức của người chơi. Nuôi chim Gáy khá công phu…
Thường người mới chơi chim Gáy không chú ý tới âm sắc của chim mà chỉ chọn con thấy khách là gụ. Những con chim này thường được nuôi từ chim non nên chóng thuần, nhưng tiếng gù rất đơn điệu. Nhưng “thợ” chơi Gáy thì khác, họ chỉ chú trọng âm sắc của chim.
Chim Gáy có giọng thổ đồng, thổ gầm, thổ dền bao giờ cũng cao giá hơn. Khi chọn được con có âm sắc vừa ý, họ còn theo dõi xem lúc Gáy tiết tấu ra sao? Có con Gáy đảo liên hồi (lúc bổ hai, bổ ba, tư và lại từ cao xuống thấp…). Ngoài ra còn phải chọn con chim Gáy có hình dáng như mỏ giang, cườm dày, đầu xanh, phao xám, thân hình bắp bi… như thế mới là chim Gáy chuẩn.
Người nuôi chim Gáy thường bẫy chim đã trưởng thành về nuôi, nhưng loại này thường lâu thuần. Cũng có thể bắt chim non nuôi để dễ thuần phục, nhưng chim non không bao giờ há miệng đòi ăn, nên người nuôi phải ngâm gạo, đỗ cho vào túi nhỏ khoét một lỗ để chim non rúc ăn. Chim Gáy rất khó phân biệt trống mái, chim đã trưởng thành càng khó phân biệt (bởi chúng đều gáy và gụ nhau), hình thức bên ngoài cũng giống nhau, chỉ khi nào chim mái đẻ trứng mới biết.
Chim Gáy thường được nuôi bằng lồng hình quả đào, thoạt trông có vẻ đơn sơ, nhưng càng trông càng đẹp. Thân lồng nửa dưới to, trên nhỏ, diện tích chỉ đủ để chim Gáy xoay. Nuôi loại lồng này chim chóng thuần mà tiện xách đi xách lại. Theo những người nuôi chim lâu năm thì chim Gáy không ưa lồng rộng, trông không hợp mà chim thường hay giật mình nhảy toác đầu, lâu thuần.
[URL="http://vnsalvation.com/component/option,com_fireboard/Itemid,172/func,view/catid,90/id,1604/#1570"]#1570[/URL]
Kỹ Thuật Nuôi Chim Cu Gáy Thức ăn và cách chăm sóc
Có một số kinh nghiệm làm chim gáy căng là cho chúng ăn thức ăn chính vẫn là thóc (luá) nhưng thêm hạt kê, đỗ xanh, vừng thỉnh thoảng 1 vài hạt lạc (khi thay đổi thức ăn thường là chim hay bị thay lông bất thường, đừng lo khi cho chế độ ăn ổn định thường xuyên thì không còn hiện tượng này nữa) nói lại là cho ăn thóc là phần nhiều nhất . Trong cóng thức ăn nên cho thêm sỏi nhỏ để kích thích tiêu hoá ( tăng thêm sự co bóp của dạ dày ). Có người thi thoảng còn cho thêm cục đất để Cu ăn ( khi Cu thiếu 1 chất gì đấy )
Cái quan trọng nhất nuôi Cu là phải hạ thổ để lấy sinh khí từ mặt đất. Tuần có thể hạ 1 hay 2 lần, mỗi lần khoảng 2 tiếng, tất nhiên càng nhiều và càng lâu càng tốt. Hạ thổ là để cả lồng chim ( có thể tháo máng đựng phân ) và để xuống mặt đất . Và cũng như các loại chim khác cũng cần phải tắm nước, tắm nắng, nhưng mật độ thưa hơn, 1 lần/ tuần vào mùa hè, 2 tuần/1 lần vào mùa đông là được rồi. Chim gáy thường rất ít khi cho tắm như họa mi được nhưng tháng vài lần ta cho tắm theo kiểu phun mưa nhẹ vào chim hay là gặp trời mưa ta cho chim tắm tự nhiên là hay nhất (thời gian độ 10′>15′), nên hạ vào chỗ có nhiều mùn giun, thỉnh thoảng cho ăn giun đất. Có thể tạo mùn giun bằng cách đặt một viên gạch lát nền lên mặt đất sau đó giun sẽ đùn nhiều mùn ở dưới viên gạch.
Nuôi cu gáy trống gần 1 chị cu mái nữa là làm chim cũng căng lên nhiều,ta cho lồng cu trống gần lồng cu cái 1 vài hôm xong lại dật ra vài ngày lại ghép gần (mất vợ anh nào chẳng kêu ầm lên).
Nuôi cu gáy bằng lồng Quả đào là ưu việt nhất (theo thuộc tính của chim và các cụ dạy lại từ ngày xưa rồi).
Kỹ Thuật Nuôi Chim Cu Gáy 11 Months, 1 Week ago[B]Karma:2 [/B]Cách Chọn Chim Gáy Hay:
Hình thức phải đẹp,thân mình cân đối,lông sáng màu,đầu nhỏ,mắt bé,ko được lồi,con ngươi đen nhiều,chân cao màu đỏ son đặc biệt lông che kín xuống qua đầu gối,lông hậu nở kéo gần hết đuôi,cườm dầy,hạt đen nhỏ quấn gần như kín cổ thì là đích thị là con cu gáy có hình thức quá đẹp
Đầu phải tròn, lông đầu màu xanh xám, mắt dữ, vệt lông đen phải kéo dài qua khoé mắt
Thân hình dáng như bắp chuối, ức nở, chót đuôi thu nhỏ lại ( Đuôi vót) Lông ép sát mình, Chân khô (có nhiều vảy môc trắng). Chân màu đỏ tươi là chim non đấy.
Quan trọng nhất là cườm và phao
Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu “Kim nổ, thổ vừng” Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiêù. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng tốt.
1- Về mầu lông:
- Thường ban đầu quan sát mầu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả mầu lông mình chim và mầu lông phao chim. Mầu lông phao chim đã được bạn Lộc abc đề cập khá kỹ. Còn mầu lông mình chim người ta phân làm 03 loại:
+ Mã kẻ mực: Mầu lông xám tối, chim dở nhát giong không hay, không nên chọn
+ Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, chim mau nổi, giong thường được nên chơi.
+ Mã sậm tía: là mầu ở giữa 2 mầu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, chim gan, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.
Phao: ( Vùng lông phía dưới đuôi che phủ khu vệ sinh)
Có 3 loại phao chính: Xám, Hồng, Trắng ngoaì ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này
Chim phao xám lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy nếu chọn làm mồi thì khi đi đánh bẫy không bỏ vệt (Lúc gáy lúc không)
Phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bắng loại phao xám
Phao trắng: Nhanh nổi nhưng không bền chim
2- Cách phân biệt chim trống mái:
- Chim trống:
+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.
+ Mỏ to, gồ.
+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuống (lưng gù, đuôi cụp).
+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.
+ Khi gáy: Chim trống có khả năng đảo giọng.
3- Mầu chân chim:
- Thường người chơi cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn.
- Chim có móng trắng, được cho là chim hay.
4- Hình dạng lông cách chim:
- Có hai loại chính:
+ Loại hình tròn (quy me?): chim nuôi mau nổi, không bền chim
+Loại hình nhọn đầu (quy tràng rên?): chim nuôi lâu nổi, những lại bền chim.
5- Đặc điểm của chim theo vùng:
- Thường người chơi (phía Bắc) chọn chim vùng: Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nam Ninh (cũ). Chim ở miền Trung thường có mép cánh trắng, không phải không có chim có giọng gáy hay nhưng thật xuất sắc thường rất hiếm và chim thường không đẹp,lại nhỏ con hơn chim các vùng phía Bắc.
- Ở Miền Nam chim gáy sống ở các vùng rừng thường dữ hơn chim sống ở Đ ồng Bằng vì trong môi trường thiên nhiên chúng phải tranh đấu giành lãnh thổ, thức ăn khắc nghiệt hơn, tuy nhi ên nói vậy không phải là phủ nhận chim ở đồng bằng không có chim hay mà tỷ lệ chim dữ ở vùng đồng bằng rất thấp. Cụ thể là chim sống ở đồng bằng nước gù rất thấp. Chim ở Tây Ninh, Bù Đốp, Đà Nẵng, Huế… được đánh giá là chim dữ.
“… một chim Cu thuộc vào loại tốt nhất … phải có những điểm đặc biệt sau:
- Nhứt Huỳnh kiên: Tức là chim có cườm màu vàng. Cườm này phải xuống tận vai, nhưng không đóng ở trên lưng.Loại này hiếm khi gặp được.
- Nhì Liên giáp: Tức là hình dáng của chim giống như một cái bắp chuối, hai đầu nhỏ, giữa phình ra, trông rắn chắc, gọn chặt.
- Tam Quá khoé: Có cái chỉ màu đen chạy dưới khoé mắt, dài quá khoé mắt một chút mới tốt.
- Tứ Chân khô: Có nghĩa là chân chim phải vuông cạnh, và khô. Vảy đóng hai hàng trơn, đóng chặt, nổi mốc lên.
- Ngủ Liên hoàn: Cườm phải đóng giáp vòng hết cổ mới thật tốt. Thường thì chim chỉ có cườm đóng ở phần trên cổ mà thôi, phần ức không có cườm.
- Lục Cườm rựng: tức là có cườm lót. Chim mà có cườm rựng là chim có gù hậu, tức là gáy dai dẳng.
Ngoài ra, cũng còn có những chi tiết quan trọng sau đây cũng phải lưu ý tới:
- Chim Cu mà đuôi vót, tức là ở bắp đuôi thì lớn, chót đuôi thì nhỏ lại, mới là con chim tốt và khôn.
- Chim có gián cánh, tức là có lông trắng ở trên một cánh hay cả hai cánh. Đó là chim tốt nên chọn nuôi.
- Chim có móng trắng gọi là bạch đề: chỉ cần có một móng trắng hay nhiều móng trắng, là chim quí hiếm.
- Chim có mỏ đỏ, là chim sát thủ, tức là chim rất dữ, chọn làm mồi thì chỉ toàn gặp may.
Ngoài ra, ta phải chọn chim có đầu nhỏ, có mỏ cong, có hình bầu, có cổ lãi (cổ cao), có chân thấp, đuôi nhọn, có cánh phủ mình hay cánh chéo, lông phủ đầu gối…”
Quan trọng nhất là nhìn tổng quát , chim nên đứng thẳng, lưng dọc, tránh chim đứng co rụt, lưng song song mặt đất.
Mỏ : độ dài vừa phải, không ngắn , không dài, độ cong vừa phải, chim mỏ cong hay phá thóc và thức ăn trong cóng lại còn không đẹp . đặc biệt nên chọn chim co mũi lớn, chim sẽ khỏe và bền hơi hơn.
Đầu :nhọn(như đầu rắn) chim sẽ dữ và khôn hơn, tránh chim trán vồ và cao, chim hay nhát và ngu, hay sợ chim ngoài. Ngoài ra nên chon chim mắt vàng lửa , chim này có tính khí hung hăng hơn, mau thuần hơn.
Cổ: cổ phải cao, chim sẽ gáy lớn tiếng.
Cườm :đặc biệt quan trọng, cườm trắng phải nhỏ(thường gọi là cườm cám) , đóng dày, càng dày càng tốt(chim này siêng gáy, bền hơi),
Ức : nên xẹp, không nên căng tròn.
Cánh: nên xếp gọn , dài quá phao câu (chim cực khỏe, lông đẹp), lông mao nhỏ(càng nhỏ càng tốt).
Đuôi: cuống đuôi lớn , đuôi dài, thường người nuôi hay cắt lông đuôi cho khỏi vướng (chim mồi).
Cẳng chân: nên thấp (mau thuần, chim ít nh ảy), vảy khô (càng khô chim càng dữ) đỏ.
Kỹ Thuật Nuôi Chim Cu Gáy
[COLOR=#333333]Bệnh Và Cách Chữa Trị
Chim gáy nuôi thường mắc một số bệnh phổ biến như đau mắt, ỉa chảy… không chữa trị kịp thời chim sẽ chết.
Cu gáy khi đã bị bệnh như vậy phát ra ngoài là do 1 quá trình nuôi chim khá lâu không được chăm sóc tốt( nước uống thiếu và bẩn không vệ sinh,thức ăn lúc đủ lúc hết kéo dài ,lồng ít khi được vệ sinh) vì vậy lúc đó sức khỏe của chim xuống cấp yếu nên chim sẽ mắc bệnh thôi >>> ĐI ỈA>ĐAU MẮT> RỤI ƯỚT LÔNG BẢ CÁNH>>MẮT CÀNG ĐAU>>LÊN HẠT ĐẬU quanh mép
Khi phát hiện chim bị như vậy hãy bình tĩnh xử trí từng bước,tỷ lệ thành công còn tùy thuộc vào thể trạng bệnh nặng hay nhẹ ,nếu phát hiện sớm để chữa thì chim khỏi bệnh khá cao.
Cách chữa:
Đầu tiên cần nâng thể trạng của chim lên vì lúc này thể trạng chim khá yếu bằng cách cho cu ăn cám con cò ở cóng riêng. Ngoài ra vẫn có cóng thóc+kê+đỗ xanh .
Nếu thấy chim ướt hai đầu cánh là chim bị đau mắt: vắt múi chanh lấy nước bơm vào mắt ngày 2 – 3 lần là khỏi.
Lấy thuốc chữa đau mắt cho người (chỉ cần dùng Cloramphenicol 9%o) nhỏ và thoa đều lên 2 bả cánh của chim và nhỏ trực tiết vào mắt cho chim vài giọt. Liều lượng dùng thì ngày làm 2 lần, thời gian thì khi nào thấy chim không còn đau mắt nữa thì thôi. Bắt chim ra ngoài lấy bông y tế thấm nước sạch lau 2 bên bả cánh bị ướt của chim khi sạch rồi thì thấm khô đi. Nếu lông quanh mắt của chim cũng bị ướt bệt lại thì cũng làm vệ sinh như vậy.
Có cách trị đau mắt rất hay, hiệu quả đây: dùng lá khổ qua, đập dập bôi lên mắt và cho ăn luôn, đảm bảo hiệu quả.
Còn hạt đậu của chim thì lấy dao Lam (hơ lửa cồn vệ sinh trước khi phẫu thuật nha ),cứ thấy hạt đậu chỗ nào thì rạch mũi dao vào chỗ đó, nặn cho ra hết phần trắng như bã đậu đến khi nào ra toàn máu đen thì thôi. Lấy thuốc RIFAMPICIN còn gọi là thuốc nhộng chữa LAO màu đỏ rắc vào vết rạch vừa nặn. Cái này thì chỉ cần làm 1 lần là xong không phải làm lần thứ 2 đâu.
Để chữa bệnh đi ỉa hãy pha Berberin hoặc là BISEPTOL 480mg (lấy1/2 viên-cách này hiệu quả hơn) hòa vào cóng nước cho chim uống thì sẽ cầm đi ngoài.
Thực tế khi cu gáy bị bệnh này thì cách chữa như vậy tỷ lệ thành công khá cao, bạn nào có chim bị như vậy thử áp
Chim trống, chim mái của chim gầm ghì và chim gáy nhìn giống nhau, nhưng thật ra bề ngoài chúng có chút ít khác nhau. Chúng bắt đầu trưởng thành và sinh sản vào khoản 5 tháng tuổi.
Để xác định trống mái của 2 giống chim này ban dựa vào những cách sau đây:
1. Tròng đen - Vòng tròn của tròng đen của con trống nhỏ hơn và sáng hơn con mái.
2. Màu lông - khi ta nhìn thật kỷ sẽ thấy mầu lông của chúng có khác. Lông trên trán của con trống sáng hơn con mái. Riêng chim gầm ghì lông trên trán con trống có màu xám nhạt còn con mái có màu nâu nhạt.
3. Kích thước ngoại hình - Chim trống dĩ nhiên to hơn con mái. Hai con xuất hiện, tướng tá của con trống to khỏe hơn của con mái và cái đầu cua con trống to và cục mịch hơn.
4. Giọng - Con trống gáy to tiếng hơn con mái. Con mái rất im lặng và khi con mái gù sẽ có âm sắt cao hơn con trống.
5. Gù đấu ( gù chào) - con trống sẽ gù đấu; Khi con bạn tình xuất hiện, thì con trống sẽ gù sát đất ( gù cái đầu thấp) với con mái nhiều lấn, còn con mái thì hầu như không bao giờ gù, trừ khi trong đàn toàn mái và không có con trống trong khoản thời gian dài.
6. Chân của chim trống thì to và dài hơn chim mái.
7. Xương dưới bụng ( 2 xương ghim ) gần phao của chim mái thì rộng hơn chim trống. Điểm này hầu như loài chim đều giống nhau , bởi vì chim mái phải có khoản trống để cho trứng nằm.
8. Chim trống ngực phải rộng và thường đậu trên những cành chắc chắn, con con mái thì đậu khác hơn ( cành nào cũng được).
9. Cái đầu của chim trống to và rộng hơn, còn chim mái thì đầu nhỏ và tròn hơn.
10. Chim trống chủ động và hung hăng về phía chim trống khác.
Sau đây thêm vài kinh nghiệm để xem chim mái của mình.
Khi nghe gù đấu, chim mái ở trong lồng chạy ầm ầm, nhưng đưa chim mồi tới lại không chịu gù
Chim mái khi lên nhánh thế nằm đó, không bao giờ gù, rồi tự nhảy.
Khi chim mái cất tiếng gáy thì hầu như chim lồng trộn rồi gáy rất xôn xao. ( điềm này sao giống con người quá ....nghe tiếng cô gái nào nói ngoài của sổ thì bằng mọi giá, các chàng chắc chắn hé cửa ra nhìn....
Chăm sóc chim cu gáy
1. Chim cu là giống ăn hạt, hạt không được bóc vỏ (xây sát) trước khi cho chúng ăn. Hầu như người nuôi chim thích làm thức ăn bằng cách kết hợp nhiều loại hạt khác nhau.
Lúa hạt ngắn, trước khi cho ăn, họ thường rữa sạch bụi và những cọng cỏ, phơi khô rồi cất giữ chúng nơi khô ráo hay bỏ vào chai lọ rồi đậy kín lại để tránh ẩm móc và côn trùng.
Rất nhiều loại hạt có thể giữ cho chim cu sức khỏe tốt, như bông cỏ giúp tiêu hóa, lúa mạch đen giúp chất bổ cho bộ lông, đậu thì dồi dào chất bổ, mè thì có chất dầu nên giữ cho lông bóng và cứng hơn. Hầu hết các loại hạt thông thường dùng cho chim cu có kích thước trung bình ( chim ngói, chim gáy ... ) là bo bo, lúa mì và hạt kê.
Còn những loại chim có kích thước nhỏ ( cu pháp, cu gầm ghì ... ) lại ưa thích các loại hạt nhỏ như là kê hay hạt bông cỏ, nhưng chúng sẽ ăn bobo hay lúa mì nếu chúng ta cho chúng ăn.
Ở Thailand, lúa là món ăn chính cho chim cu, những loại hạt khác chỉ món ăn phụ. Chứa đựng thức ăn trong hủ riêng. Không được trộn hạt với lúa bởi vì chim cu chỉ ăn ngũ cốc thôi, như vậy sẽ làm chim cu mập và không khỏe mạnh được.
2. Nước cho chim cu uống phải là nước sạch, nếu dùng nước máy thì đừng che đậy và chờ cho chất clor bốc hơi hết mới được dùng. Nếu lòng chim thường treo ngoài nắng, thì nên thay nước mỗi ngày để ngừa triệu chứng khô cổ họng.
3. Chim cu phải cần được nhận ánh sáng mặt trời vài tiếng mỗi ngày. Treo lồng những nơi khác nhau sẽ làm cho chim cu có khí thế và sung hơn, không được để ánh sáng trực tiếp chiếu hết lồng mà phải có bóng râm để có chổ cho chim cu vào khi cần thiết.
Chim cu khi phơi nắng thường nằm xòe cánh và đuôi dưới đấy lồng để tống khứ những côn trùng ( ve ) ra khỏi lông chúng. Nếu không có ánh sáng mặt trời thí phải mua bóng đèn (spectrum light) để chiếu sáng cho chim cu để thây thế ánh sáng mặt trời.
Nếu để lồng những nơi tối trong nhà hay là những nơi lạnh, bạn có thể mắc thêm bóng đèn cho mỗi cái lồng với khoản cách phù hợp.
4. Đất đen - ở Thailand, công thức làm đất đen thật đặt biệt, đất đen được làm ra từ cây cỏ và khoán chất, làm nền tảng vững chắc cho sức khỏe và giọng gáy cho chim cu. Nó bao gồm chất vôi, trộn với đất và một ít than đập nhỏ ( hay bồ hống ). Chim cu trong thiên nhiên ăn đất và đất núi lửa ( đất đỏ ) đôi khi liếm muối để bồi dưỡng chất dinh dưỡng và sức khỏe.
5. Chim cu trong tự nhiên rất cần ăn sạn để nghiền nát thức ăn nhất là những hạt già và cứng. Chim cu cần chất vôi để tạo vỏ trứng và sú thức ăn cho chim con. Đặt biệt cho việc sinh sản và tạo xương của chúng.
Sinh học của chim cu mái sẻ lấy chất vôi từ xương chúng để cung cấp đủ cho con cái, bởi thế sự sinh sản sẽ dừng lại đến khi nào có đầy đủ chất vôi chúng cần cho cơ thể. Than củi giúp tiêu hóa và sạn giúp nghiền nát hạt trong mề của chim cu. Đất sạn không nên trộn chung với thức ăn mà phải chứa vào cóng riêng.
6. Muối là chất khoáng cần thiết. Chim cu thường hấp thụ những khoán chất vi lượng từ thức ăn nhưng không đủ những phân tử như là iod, mangan, coban ... thận trọng cho ăn thêm muối cho vật nuôi rất tốt. Muối biển nguyên chất rất có nhiều khoáng chất cho chim cu, nhưng nếu ta cho ăn nhiều quá sẽ làm giảm chất giọng. Tốt nhất cho chim cu ăn muối mỗi tuần một lần, muối cho vào cái dĩa cho chim ăn và ngày hôm sau nhớ lấy dĩa muối ra .
7. Sự hoảng sợ ban đêm - Trong thiên nhiên khi chổ ngũ bị đe dọa ( hoảng sợ ) chúng sẽ bay lên để thoát khỏi sự đe dọa nguy hiểm của chúng.
Thỉnh thoảng chim trong nuôi trong lồng cũng bị hoảng sợ ban đêm. Sự hoảng sợ này có thể lảm gảy lông cánh, lổ đầu hay rách mình chảy máu.
Sự việc xảy ra khi chim cu ngủ những nơi rất tối hay là những con chim mới đặt trong tình cảnh mới ( đổi chổ, chim bổi mới...). Chim cu nhìn đêm tối rât kém nên chúng dễ bị hoảng sợ, khi chúng nghe ồn ào và chúng sẽ nhảy ngay và kết quả là bị thương. Dĩ nhiên chim cu càn cố thoát khỏi cái lồng, thì những chắn song lòng sẻ làm chim cu bị thương tồi tệ hơn.
Cách giải quyết là mắc bóng điện ngủ sao cho vừa đủ ánh sáng cho chúng thấy chung quanh vào ban đêm. Nếu ánh sáng quá mạnh sẽ làm chim khó ngủ, nếu vậy thì tốt nhất trùm tấm màng để có bóng tối cho chúng ngủ. Tiếng động, đồ đạc trong nhà có thể làm chim hoảng sợ.
8. Nhiệt độ - Chim gầm ghì và cu cườm chịu nhiệt rất kém. Khi nhiệt độ hạ xuống 10 độ C chim cu sẻ bị cú rũ, nếu nhiệt độ hạ hơn nữa thì chim cu sẻ chết. Người nuôi nên đặt một bóng điện trong lồng. Vì chim cu là loại sống ở khí hậu xích đạo nên chúng có thể sống ở môi trường mà nhiệt độ lên tới 42 độ C.
Lồng nuôi chim cu gáy
1. Lồng đơn - mỗi lồng đơn chỉ nuôi nuôi chứa cho mỗi con chim cu thôi. Thông thường lồng nuôi có kích thước là 16 -16.5 in ( 40.6 - 61.9 cm). Hai kiều lồng mà người Thái Lan thường dùng là; một, lồng có hình dạng giống như cái trống, hay hình ống, còn kiểu khác có hình ovan ( hình quả đào )
Nan lồng ( song ) được làm bằng tre nên có thể chống lại côn trùng và mối mọt. Nang lồng làm bằng song mây thì cứng và bền. Nhiều nang lồng làm bằng dây leo nhưng không nhìn đẹp bằng song mây.
Cầu lồng ( dùng để chim đậu) nên chọn kích thước phù hộp cho chân chim đứng bám. Cầu ba cạnh ( hình chữ Z ) thì rất phù hộp cho loại lồng này, vì nó rât tốt cho chim khi chúng thây đổi vị trí. Một số cầu được làm bằng thủ công, nhám nhưng mịn; để cho chim cu bám chắc hơn. Cầu, thông thường được làm bằng gổ hay rể cây cứng.
Trong lồng đơn, người nuôi chim nên đặt bổn hủ ( cóng ) chứa thức ăn bao gồm : ngũ cốc, nước, sỏi cát, và khoán chất.
Để giữ cho chim cu yên tỉnh và không chú ý những tiếng động, người nuôi phải làm 2 màng vải. Người nuôi che phủ ( trùm ) một tấm màng làm bằng vải mỏng bên trong, màng vải này có chúc năng ngăn ngừa tiếng động gây sợ hãi cho chim gáy nhưng vẫn thấy đối thủ khi thi đấu nên. Một tấm màng dày phủ bên ngoài dùng để trùm kín lòng, giữ chim yên tỉnh và khỏi bị sợ khi di chuyển.
2. Chuồng chim - Người nuôi nên làm một cái lồng lớn hay là chuồng chim cho chim gáy khi chúng không đi thi đấu.
Không được nhốt chim luôn cu trong lồng đơn . Chuồn nuôi rất cần thiết cho chim con, và chim trưởng thành và chim mồi nghĩ ngơi sau khi thi đấu.
Chim gáy rất cần một cái chuồng rộng, để chúng cần luyện tập, dùng cơ bắp để bay và giúp chúng có sức khỏe và giọng gáy chúng tốt hơn.
Nếu có điều kiện thì nên làm chuồng rộng, đặt vào trong chuồng vài nhánh cây cho chim đậu, và chuồng phải có đủ không gian cho chim bay, cái này rất lợi cho chim cho đôi cánh chim.
Dưới sàn chuồng nên làm bằng gỗ hay bằng cát trần. Cu gầm ghì và chim gáy là những loại chim đi dưới đất, vì thế chúng thường đi hay nằm dưới sàn chuồng.
Một cái chuồng tốt được làm bằng 2 lớp dây kẽm để ngăn ngừa và tránh xa những con vật thường tung hoành và sát hại cho chim cu như là chuột , mèo.
Không được nhốt chim cu luôn trong chuồng nuôi hay lồng đơn mà phải nuôi nhốt thây đổi. Người nuôi nên nhốt chúng trong chuồng nuôi thường xuyên hơn lồng đơn. Không được nhốt chim trong lòng đơn mọi thời gian.
Có lẽ người Thái Lan nuôi chim gáy so với người Việt Nam mình có khác …..???
Khi người nuôi chọn một đôi chim cu cho đẻ, điều trước tiên là phải cần chuẩn bị một cái chuồng ( lồng ) đẻ.
Chuồng đẻ không có qui định về kích thước, nó chỉ phụ thuộc vào điều kiện nơi ở của người nuôi.
Để bảo vệ chim cu từ mèo, chuột và các loài thú ăn thịt khác, chuồng đẻ nên làm bằng lưới sắt. Chiều cao của chuồng nuôi đẻ thường là 45, 90, 135 hay là 180 cm, chiều rộng 60 cm và chiều dài từ 100 đến 180 cm.
Dưới đấy lồng người nuôi thường đổ cát sỏi khô hay làm bằng gổ ván , bởi vì chim cu ngoài hoang dã thường kiếm ăn ở dưới đất nên việc này giúp chúng cảm thấy giống ngoài thiên nhiên hơn. Chuồng phải đặt nơi có ánh nắng buổi sáng chiếu vào, nhưng cái tổ cần phải đặt trong bóng râm ( tối ).
Lần đầu chọn 2 chim cu giống, người nuôi phải để cho chúng " làm quen " với nhau trước khi bỏ vào chuồn đẻ.
Nhốt chim cu trống, mái vào hai lồng riêng và treo (đặt) hai cái lồng gần kề với nhau từ một đế hai tuần . Khi cả hai đã quen nhau, ban đêm chúng sẽ nằm ngủ gần nhau.
Khi chuyển chúng ra xa nhau chúng sẽ gù và gáy gọi nhau ầm ỉ ( cái này sao giống mấy bác quá nhỉ ... mất bạn gái ai mà không la làng chứ ).
Kỷ thuật để tránh chúng gây hấn và đá nhau, nên sang con chim cu mái từ lồng nuôi vào chuồng đẻ trước rồi đặt lồng nuôi của chim cu trống kề bên chuồng chim đẻ.
Sau vài ngày sang chim cu trống vào luôn chuồng đẻ . Tốt nhất là nên sang chim trống vào buổi chiều tối bưởi vì chúng không có thời gian để gây hấn và đá nhau.
Nếu chúng còn tiếp tục đá nhau thì nên ngăn chúng bằng một tấm bìa cứng hay là bỏ thêm vào chuồng đẻ vài con chim con để chúng có bầu bạn và sẻ hết đá nhau.
Trong chuồng đẻ nên đặt vài cái tổ làm bằng dây mây, hộp gỗ hay vật liệu khác có hình dạng giống như cái bát (tô) nhỏ, vừa cho chim cu.
Nên đặt 3 hay 4 cái tổ trong lồng đẻ để cho chúng chọn. Chim cu sẽ đẻ 2 trứng và nở sau 14 hay 15 ngay ấp. Chim trống và chim mái thay phiên sú cho chim con.
Không được quấy rối hay kiểm tra chúng thường xuyên, bởi làm như vậy chúng sẽ bỏ tổ hay bị stress và không mớm cho chim con nữa. Suốt những ngày đầu tiên, chim cu cha mẹ săn sóc cho chim cu non bằng sữa của chúng. Sữa này được làm bằng thức ăn lỏng ở trong cổ họng của chim cu bố mẹ. Chim cu sẽ chăm sóc con của chúng đến khi chúng có thể tự kiếm ăn, và rời tự rời xa bố mẹ.
Nhiều người nuôi đã dùng chim ngói sú ,nuôi và chăm sóc chim gáy hay chim gầm ghì con thay cho cha mẹ chúng. Người nuôi có thể dụng chim giống tốt và chỉ lấy trứng cho chim ngói ấp và nuôi, tiến trình này có thể sản sinh ra nhiều chim cu trong thời gian ngắn. Chim ngói không có gây sự với các loài chim cu khác và nuôi chim con rất tốt. Chim ngói có thời gian ấp trứng giống như chim gáy hay chim cu gầm ghì. Chim ngói nuôi chim non rất tốt và chim con sẻ lớn rất nhanh.
Theo tôi, nuôi chim gáy đẻ các Bác nên cho chim mái ăn đầy đủ chất vôi, dinh dưỡng, thức ăn, vitamin .... mà đã đề cập trong bài viết.
Hôm nay có tý thời gian rỗi nên viết ít chữ về cái lụp và chim gáy, để các bác đọc tham khảo và góp ý cho.
Thú chơi chim thì có “ muôn hình vạn trạng” về cách chơi. Kẻ thì thích chim đá, ngừơi thì thích chim hót, còn các Bác trong trang này, theo tôi đoán biết vẫn thích chim rập (chim gáy) hơn.
Một con chim gáy hay, giá có thể lên đến bạc triệu và thậm chí hơn. Cổ nhân có nói "Con chim quí phải ở lồng son" nhưng có ai hiểu hết nghĩa "lồng son" ấy. Có ngừơi định nghĩa là phải một cái lồng bằng gỗ quí, bên trong phải có cầu ngà, cóng ngọc… và đa số người đời cho rằng " lồng son" là cái lồng đẹp và rất quí giá, thế thôi.
Nhưng lồng son mà nhốt con chim gáy thì quả là "trọc phú" quá , "dị hợm" quá … đôi khi khách tới chơi và chỉ coi cái lồng, "quên" đi chú gáy cưng thì làm cho người chủ gáy buồn lắm lắm.... còn nếu nuôi chim gáy mà nhốt cái lồng to, rộng quá , lông đuôi dài nhằng, thân hình bóng mựơt … thì sẽ bị đánh giá ngay; là không phải "nghệ nhân" chơi chim gáy, và chú gáy cảm thấy mình thật là " hạnh phúc" và " sung sướng " thì làm sao cất tiếng gáy một cách " Bức bối, tức tới, và dằn vặt" được. Bởi thế người chơi chim gáy sang trọng ở chổ là phải "biết chơi lồng".
Kỹ thuật nuôi cu gáy
Lồng chim gáy tiêu chuẫn là lồng quả đào, mà các Bác đã đề cập nhiều trên diễn đàn, nên miễn bàn, nhưng bố trí " nội thất" và "ngọai cảnh" như thế nào thì quả là một vấn đề.
Cái lồng quả đào ấy mà bỏ vào vài cái "cóng" bằng chai nhựa "lavie" , hay lon "sữa ông thọ" cắt ngang thì khó coi lắm. Nên các Bác "chịu khó" ra tiệm mua cái cóng bằng nhựa hay thủy tinh đựng nước, và kiếm vài cái giỏ đan bằng tre để đựng thóc thì hoàn mỹ gì bằng, có vậy chú gáy mới biết rằng chủ của nó cũng "thương yêu" và "chiêu hiền đãi sĩ " vậy, tuy ở trong cái lồng chật chội nhưng cũng không đến nổi "bạc đãi nhân tài " như chú ta và người đời thường nghĩ.
Khi có cóng trong tay thì chủ nhân cũng phải trang trí nội thất sao cho hợp lý một tý. Đặt cóng cao quá thì "làm khó" anh tài quá, khi đói khát thì phải ráng dói cổ lên thật là bất tiện … , còn nếu đặt cóng thấp quá thì cũng dễ bị chú ta " khinh khi" rồi ị luôn trong đó…"khổ lắm" nói mãi.. nên các Bác phải để vừa tầm cho chim dễ ăn dễ uống.
Cái cầu trong lồng tốt nhất là phải tròn và to như ngón tay cái và bề mặt phải nhám nhưng mịn để cho chú gáy cưng dễ đậu... Cái cầu không được đặt sát đáy lồng, mà phải cách đáy lồng khoản 1 cm, vì để sát đáy lòng dễ bị chú ta "hứng khởi " rồi "bum bùm bum" lên đó hay lên những nan lồng thì "mất sức lắm".
Nếu các bác dùng tấm lót để lốt phân thì phải nên dọn vệ sinh mỗi ngày. Còn vị trí treo lòng trong nhà cũng rất quan trọng, nơi treo phải thoáng một tý. Đừng bao giờ treo lồng sát mái nhà, nhất là mái nhà bằng tole , vì nóng nên rất dễ bị nhặm mắt, nhất là mùa hè.
Cẩn thận với lũ kiến và lũ chuột xâm lăng thức ăn rồi gây hại cho chim cu. Nếu chú chim cu cưng là chim bổi thật hay mới bắt về thì nên che phủ hai phần ba lồng bằng một tấm vải mỏng, để cho em nó cảm thấy an toàn nơi định cư mới. "nhà sạch thì mát" nên chú bổi cưng mới cảm thấy "hứng khởi" trong lòng rồi cất lên vài tiếng gáy để chủ nhân nó "mát lòng mát dạ" và hãnh diện với bà con lối xóm, rồi nhấc cái telephone gọi cho anh em trong hội chim cu: "À chú bổi của nhà em "chịu gáy” rồi đấy !!!
Nói về lồng lụp. Thì mỗi quốc gia, mỗi địa phương có mỗi kiễu lụp khác nhau, làm gì thì làm, một cái lụp tốt thì cần ít nhất 3 yếu tố quan trọng.
Thứ nhất là cái lụp phải gọn, nhẹ, và cứng, vì vậy có thể vác lồng đi cả vài cây số mà không thấy mỏi mệt, khung lồng nên làm bằng thép lò xo thì quả tuyệt vời. Còn nếu có lò xo giường sắt thì càn tuyệt vời hơn.
Thứ hai là "mặt qui" (mặt trước) của lụp phải tối màu, chắc, mỏng; tiêu chuẩn này thì mặt qui nên làm bằng cáp dây thắng xe đạp là số một, đan mặt qui hình lục giác và lỗ nhỏ như ngón tay cái là ok, sau đó lấy nước chanh chà lên cho tối màu, rồi rữa sạch.
Lúc này mặt qui đã hội đủ tiêu chuẫn; mỏng, tối màu và chắc chắn. Khi bổi lên gù trên nhánh thế, ít thấy sợ mà " can đảm" nhập hộ khẩu nhà ta, còn mục đích nữa là đề phòng rủi ro từ cắt, ó, và bìm bịp; ba cai thứ này cộng với kiến vàng đã giết biết bao nhiêu anh tài, để chủ nhân của nó " ngậm đắng nuốt cây" !!!??
Thứ ba là cầu ngoài (cầu để bẫy) thì phải sáng, to, nhẹ và có độ cong vừa phải. Sáng ở đây không phải dùng sơn hay đánh bóng bằng véc ni cho sáng mà là cái cầu sáng màu gỗ tự nhiên.
Cong không phải chỗ nào cong cũng được, cong ở đây mình muốn nói là điểm cong và điểm cong ấy cao nhất trong cái cầu và vị trí 1/3 tính từ ngoài vào. Chiếc cầu ngòai sáng và có điểm cong như vậy sẽ tiếc kiệm rất nhiều công sức cho chim mồi.
Cái lồng một lẽ, nhưng yếu tố chính là phải phụ thuộc vào tài năng của con mồi, làm nhánh thế và cách bố trí lụp cho hợp lý trước khi bẫy.
Buổi sáng nên chọn nơi treo lụp mà đối diện có cây cao và có nhiều nhánh khô, vì sáng sớm, cây cao thường để cho những "anh hùng" một cõi đậu lên và cất tiếng gáy, gù... để thị uy thiên hạ.
Buổi trưa nên chọn những cây thoáng có bóng mát, riêng lẽ và gần nguồn nước. Buổi chiều thì nên chọn những bụi cây nào mà buổi sáng sớm các em gáy trước khi ra khỏi cội......
Quan trọng nhất là chiều về, dưới đấy bị chứa có vài "cọng lông đuôi" ló ló ra ngoài "đen đen trắng trắng "thì "chủ nhân" của nó mới hảnh diện với xóm làng biết chừng nào !!!???
Nói về thú chơi chim gáy, ai cũng mong muốn cho mình có một con mồi hay "trên cả tuyệt vời" để chu du khắp chốn núi rừng, cho thỏa lòng " nghiện ngập"....
Rồi bỗng một ngày đẹp, trời xách con mồi "vừa đủ sài" vào chốn thâm sơn gặp một "anh hùng" một cõi, giọng thổ đồng, tiếng gáy to như "loa" làng, tiếng gù êm như suối chảy, tiếng thúc nhanh như "gõ cây" "mắc me" " gù đấu, gù chồng.... nói chung không thể chê vào đâu được... nên chủ nhân của con mồi "cà tàng" với tài mọn " kém cỏi" thầm khấn vái "thần núi " nồi chè "xui" cho nó " trượt chân" vào cái cầu sáng sáng cong cong ! ? ... có lẽ "thần núi" bận đi canh " lâm tặc" nên không nghe lời khấn vái .... tối về, chủ nhân " than thở" " nhớ về em" không sao mà chợp mắt được, mong sao cho trời mau sáng để hy vọng gỡ ván " bài cào" này.... rồi một ngày, hai ngày, ba ngày ...
Với trăm phương nghìn kế, một ngày nào đó em nó nhập khẩu nhà ta .... Đó là một trong những tình huống mà anh em chơi chim gáy nói riêng và các anh em chim gáy trong ABV nói chung, ít nhất một lần gặp phải.....
Phục được nó đã khó nhưng nuôi nó ra một con mồi hoàn mỹ theo ý nguyện càng khó hơn. Có con một hai năm, sẽ ra mồi, nhưng có con nuôi cả chục năm, thậm chí hơn vẫn hoài công, có con nuôi ra mồi rồi lại " dỡ chứng " chịu đời không thấu... đó là tại sao ??? câu trả lời đơn giãn là không phải tướng mồi, bỡi thế chọn tướng chim gáy quan trọng biết chừng nào !
Tôi may mắn được các tiền bối, bạn bè chỉ "nghề "và một chút đỉnh kinh nghiệm bản thân, nên hôm nay viết cách chọn lựa chim gáy bổi, mong các bác đống góp ý kiến. Thứ nhất là làm diễn đàn sôi động hơn, thứ hai là để chúng ta "nâng cao tay nghề" hơn cho việc chơi chú gáy:
Đầu:
Đầu nhỏ, tròn, cổ lãi, đa phần là chim rất hay, và rất nhanh miệng, nhưng nhược điểm khó ra mồi, ít bền chim, chăm sóc tốt thì chơi bẫy được khoản 5 năm đến 8 năm sau đó sẽ giảm nước và hầu như không được rừng già nữa, lúc này thích hợp nhất chơi bẫy ở rừng thưa, láng, hay đồng bằng
Đầu to, cổ rô, nuôi khó nổi (căng lửa), nhưng nổi căng thì dễ ra mồi. Loại này đa phần gáy, thúc chậm nhưng bền, thích hợp đi bẫy xa và ở bất cú địa hình nào... nên nuôi.
Đôi mắt:
Lồi : không nên nuôi, bởi vì ít đứng chim, xào lồng, nhác, nóng chim, khó thuần...
Mắt lửa; nóng chim, xào lòng, dữ chim, ngu , khi gặp chim ngoài thường bay lòng....không nên chọn nuôi
Mắt vàng: loại này hiền chim, rất sát bổi, nhưng nước gù đấu ít, dặm mắt me nhiếu, nước xa cầu mấy cánh nhiều....
Mắt vàng màu nghệ: ít xào lồng, gù đấu tốt, rất tỉnh chim khi giao đấu... loại này thích hộp nuôi ra mồi.
Khi gù; chim có tròng vàng dãn ra, tròn đen co lại, đây là chim sát thủ ( may bổi )
Khóe chỉ:
Lông màu đen tính từ khóe mỏ vào nếu: ngoài nhỏ trong lớn thì có nước hậu, bền chim.
ngược lại ngoài lớn trong nhỏ thì nước hậu kém.
Cấp mình :
Phải chọn con có hình bắp chuối, ngực nở, to con, nên nuôi.
Nhỏ con thì chơi không có sức và thường bị đứt quãng trong lúc giao đấu, hụt hơi, không nên chọn
Cấp mình ngắn (có nơi còn gọi là mình cù), lóc chóc, ưa xào lồng
Cấp mình dài, chơi bền và rất êm lòng.
Màu lông:
Móc xám là tiêu chí của một con mồi, muốn cho bền và ổn định chim thì phải lựa những con lông mịn, chỉ lông vừa, đen rõ, lông phải bó sát chừng nào tốt chừng nấy.
Chim có bộ lông đen quá thì rất khó ra mồi, nếu có ra được cũng khó luyện cho thuần.
Lông màu đỏ quá thì nóng chim, gù không biết đối thủ là ai ( ngu chim ) và thường xào lồng...
Lông phao trắng nuôi dễ ra mồi, nhưng không bền
Lông phao hồng khó ra mồi , nhưng bền nên đa số các nghệ nhân ưng ý lắm
Đôi cánh:
Hai bên phải no tròn, lông qui phải nhỏ, mịn và phải đều 2 bên, nếu không đều thì sẽ sáng nắng chiều mưa, chơi chán lắm... đôi cánh phải che khuất phần lưng nhiều chừng nào tốt chừng ấy , nếu chéo cánh càng tốt.
Những con có đôi cánh hở lưng thì rất lười gáy, loại này bắt chim phục cội thì sướng lắm ... nhưng đi chơi hội thì thua.
Còn những em có đôi cánh " mốp" thì đa phần không bền chim. chơi cho giỏi lắm thì 4 năm rớt đài
Đôi chân:
Khô, to, lùn, và đóng vảy nhặc chừng nào tốt chừng đó, nếu có vẩy chẻ vuông góc thì chim có nước phóng, nước rước, con chim có vẩy giao long thì thiên về nước dậm ( mắc me) nghe phê lắm... đôi chân như vậy mà có long phủ xuống gối tý thì quá tuyệt, đa phần là chim hay, siêng.
Chan chim có vẩy ước thì rất dễ bị nhậm mắt, không nên nuôi
Chim có đôi chân màu đỏ nhạt... là chim thiếu chất khoáng, nên ít có sung, nên phải cho ăn bổ xung chất khoáng gắp.
Chân chim nhỏ, cao, vuông góc thì đừng nên nuôi, đa số chim như vậy thường là chim già, giẫy đêm, khó nổi.... có nổi ra cũng chòi lòng, lúc nắng lúc mưa...
Đuôi :
Đuôi trong to, ngoài nhỏ , le chim, nhanh miệng, liền sào
Đuôi trong nhỏ ngoài to, chim lười gáy, xào lồng khi gặp đối thủ...
Cườm:
Cái này là quan trọng nhất trong tướng con chim ( bởi thế người ta mới gọi là cu cườm) nó là đại diện cho nước non của con chim gáy, nếu chim có cườm thẳng hàng thì có nước rước. nhưng về nước khuya thường hay bỏ vẹt....
Cườm lộn xộn không hàng ngũ thì có nước dặm (mắt me) nhiều hơn
Cườm trắng nhiều hạt to (cườm đá), nước gù đươc nhưng ưa bị đứt nữa chừng
Cườm trắng nhỏ hạt kèm với cườm vàng thì gù nhiều
Cườm lửa (vàng) nhiều gù nhiều nhưng nóng chim, hay xào lồng
Cườm đen nhiều, thường rất êm lồng, gù khá
Cườm có hình chử V thì gù không ra hồn gì cả, không nên nuôi, bởi vì loại này nhác rừng, chơi thời gian ngắn
Nếu biết coi tướng chim gáy vậy, thì tại sao không ra chợ chim " Lê Hồng Phong" gần ngã bảy ( SG ) đễ chọn bổi... cho nó khỏe, chứ lên rừng xuống bằng chi cho nó tốn công tốn sức và tốn xăng...
Xem tướng chỉ đúng tương đối thôi, chim may bổi, nước đấu,chim già ,chim non có thể coi ra được, có thể thành mồi trong tương lai hay không, có thể coi ra được....Nhưng làm sao biết được giọng thổ hay đồng, làm sao biết được nhanh miệng hay không, làm sao biết được tiếng to hay nhỏ, làm sao biết được nó bổ mấy... vân vân và vân vân.
Khổng Minh Gia Các có luận: Từ cổ chí kim, người thống binh tự cho mình là tướng soái, như vậy tướng soái chỉ là một con người, chỉ có những võ phu mới có thể biết được, xem trọng binh lực, dũng mảnh thế nào.... những võ tướng như vậy cũng chỉ là bình thường, không có gì đáng sợ.... còn những thống soái cao minh thì phải biết người biết mình, biết dùng binh tướng, phải biết lợi dụng thiên thời, địa lợi, phải biết nhân sanh.... ví dụ như; dụng binh, giữ binh phải có học thức rất lớn, binh giả, có binh có thế nhìn thấy, có binh có thể không nhìn thấy, binh nhìn thấy thì không có mang giáo mang tên, là những con người bằng xương bằng thịt, còn những binh sĩ không nhìn thấy như là nhật nguyệt phong thần, phong linh thủy hỏa, linh khí của núi rừng đều có thể thành binh.....
Vậy thuật chơi gáy cũng như thuật cần binh vây, chúng ta còn phải học và rút kinh nhiệm nhiều lắm lắm...
Nói về thú chơi, banchu tôi dám khẳn định chim gáy; là thú chơi mọc mạt nhưng phức tạp và rất cao cấp nhất. Ví dụ như chơi gà; chỉ cần sáu đến tám tháng là có thể được con gà chiến rồi, khó hơn là chơi đa đa; chỉ cần nhiều nhất hai năm là có thể tập và bẫy được.... còn chơi chim gáy; may mắn thì ít nhất một năm, có khi cả chục năm nhiều con hay cũng chẵn ra gì, đôi khi " hứng lên" làm vài tua, chủ nhân "xung sướng" điếng người ... rồi ngủ tiếp, để chủ gáy phải " ngậm đắng nuốt cây " ..... thả thì tiếc nuôi thì không nổi.... "hận đồ bàn" lắm lắm.
Khi nuôi một con chim bổi hay thật là khổ sở từ chỗ theo đuổi " giang nan" ngòai rừng, khi phục được rồi phải coi tướng tá, già trẻ, nước tiền, nước hậu.... có khả năng ra mồi hay không ? con đường nuôi để nổi (sung lửa) đã là một vấn đề, nhưng khi đi tập để thành con mồi chiến thì càng giang nan hơn. Bởi thế con mồi hay thông thường giá rất cao, hay là vô giá là vậy.
Nhưng nuôi chim bổi nhiều bác có những sai lầm "chết người" mà đa số anh em ít nhận biết, và đa phần thường nghĩ rằng, ngày mai sẽ " xung " hơn, nhưng thật sự thì đôi khi còn tệ hơn; sau đây tôi với một ít kinh nghiệm viết lên diễn đàn để anh em góp ý kiến.
Thứ nhất: Nhiều khi bẫy được chim bổi hay, nhưng chỉ vài ngày sau nó không thèm " ăn uống " rồi lăn đùng ra chết làm cho chủ nhân của nó tiếc " đứt ruột ". Nhiều người cho rằng đó là chim khôn nên sống theo tôn chỉ " freedom or die" ( tự do hay là chết ).
Không phải vậy đâu. Đó chỉ qua sự non kém nghề nghiệp mới để chết như vậy. Chẳng qua con chim không biết ăn uống ở cóng nên chết do đói khát thôi.
Nên khi bắt chim bổi, chiều về khi ngang qua suối nhớ nhúng bị chứa " bổi " sâu khoản 2 cm, thời gian 5 phút đề cho chim bổi tự uống nước, nếu chứa chim bằng bị nhỏ cá nhân, thì cho uống từng con một, bằng cách đưa cóc chứa đầy nước vào mỏ chim từng con một, chúng sẽ uống ngay, cẩn thận hơn nhét vào miệng chim vài hạt ngô cho chắc ăn.
Khi về nhà chứa ngay con chim bổi "độc" ra riêng 1 lồng. Buổi sáng hôm sau, lấy lồng hạ thố, bỏ lúa, bắp (ngô) vào cóng thật đầy sau đó bỏ dưới đất vài hột lúa hay bắp ở gần cóng lúa, thấy chim ăn dưới đất , hết lúa dưới đất, chim thấy lúa trong cóng chúng sẽ tiếp tục ăn...nghĩa là đã thành công rồi đấy.
Uống nước cũng vậy, cóng nước chứa đầy rồi dùng một tấm khăn sạch ướt nước, treo lên sao cho khi nước rơi xuống cóng từng giọt từng giọt một, lúc này con bổi sẽ thấy nước, và nó sẽ uống, nếu thấy nó uống nước trong cóng, thì con bổi sẽ không còn sợ chết vì " tự tử " nữa mà sẽ là con mồi hay trong tương lai.
Thứ hai: Chim đi ngoài, tôi cam đoan rằng nếu con bổi có bị đi ngoài thật sự, bịnh này rất khó trị và con bổi ấy sẽ chết ngay trong vòng ít ngày.
Chim rừng tỷ lệ có sán lải rất cao; nên nhiều người mới phục về, thấy phân loãn, thường nghĩ rằng chim bị đi ngoài, nên dùng nhiều loại thuốc đông tây để " điều trị" , nhưng không thiên giảm... sán lãi không giết chết chim, nhưng dùng sai thuốc có thể hại chim một cách vô tình và lâu dài. Khi chim có lải thông thương phao của nó lúc nào cũng " ướt " .
Nếu vậy thì dùng thuốc xổ sán lải cho gia cầm, trị đúng liều lượng ... thì chúng sẽ hết sán lải trong vòng một tuần. Còn việc sai lầm khác nữa là chim nhẩy đêm cũng có hiện tượng đi ngoài, phân xanh.
Nếu đúng vậy thì nên tìm cách " che chắn" cho chim khỏi nhảy đêm, được vậy phân sẽ không còn loãng, theo kinh nghiệm, khi chi hết nhảy đêm, thì chim sẽ " nổi " căng và chuẩn bị ra mồi rồi đấy; Bởi thế chim có hiện tượng đi ngoài thì nên theo dõi thật kỷ mà trị cho đúng bịnh.
Nhiều người có kinh nghiệm chuyên sâu về con chim gáy, có thể nhìn con chim gáy rồi nhìn phân, có thể đoán được khi nào con chim ấy có thể ra mồi là vậy.
Ví dụ: thấy chim bổi có bộ lông mướt, mắt hơi đỏ, phân to, không lỏng thì con chim ấy có thể ra mồi từ 3 đến 6 tháng sau.... đây là bí quyết để đi " mua " chim bổi
Thứ ba: Chuyện đấu chim, khi chim bổi có chiều hướng "sung". nhiều người nghĩ rằng dùng mồi thục đấu với bổi sẽ làm bổi " căng " hơn. Đây là một sai lầm rất nghiêm trọng.
Chim bổi khi đang sung lên, là nó đang trong thời kỳ chuẫn bị tranh giành lãnh địa, nên nó chỉ gáy hơi nhiều và hơi căng thôi, chứ chưa nổi lắm, đấu chim, nó vẫn đấu dữ dội, nhưng khi hết đấu nó sẽ bị xuống theo thời gian, nhất là gặp những anh mồi già mồm thì bổi sẽ nằm liệt luôn, có xung lửa lại thì nó cũng dễ thành mồi lúc nắng lúc mưa sau này.
Tệ hại hơn có nhiều bác cho nó đấu gù mới chết chứ... có khi gù đến tắc tiếng luôn .... muốn kích chim cho xung lửa hơn, nên để chim mồi thật xa, ít nhất là 100 m , cho đấu vài tiếng đồng hồ rồi đừng cho đấu nữa, làm như vậy chim rất dễ xung hơn.
Còn khi nào nó xuống cầu, thúc gù với đôi cánh nhịp nhịp cả ngày.... lúc này có đập chết cũng không hư... nói thì nói như vậy thôi .... tốt nhất là đấu những con mồi cở trung bình thôi.
Bởi nếu gặp mồi hay quá ( nhất là mồi già gù ) dễ bị knock out thì tiếc lắm, dù gì nó cũng là con bổi thôi mà. Nếu có đấu thì nên đấu theo hình bật thang; hôm nay đấu con mồi tệ nhất, ít ngày sau đầu con mồi hay hơn ty.... cứ như vậy mà tăng lên. Nhưng nên nhớ đừng bao giờ đấu gần, và nhất là đừng cho gặp mặt gù quá lâu ... dễ bễ chim
Thứ tư: Sự tham lam quá độ có thể làm hư một con mồi tương lai. Con chim mồi mới.
Tiếng gáy, còn " run run " nên rất sát bổi, nhiều khi gọi và bắt bổi nhiều hơn chim thuộc. Nên chủ nhân của nó hứng chí lắm nên quên rằng em nó là chim mồi tập nên cứ gặp, nghe chim rừng gáy....bẫy, đấu, bắt thoải mái... hậu quả đi vài chuyến là chim mồi " bẹp " luôn. Khi con mồi tơ mới đi tập, đừng nên bắt nhiều, khi gặp con bổi già rừng thì đừng bao giờ cho đấu lâu, chỉ vài chục phút nên xách lồng bẩy nơi khác.
Nếu gặp những con già lồng đấu ít thôi, để vài ngày tới cho đấu lâu hơn. Khi mồi cứng rồi cho đấu thoải mái.
Tóm lại: Nếu những ngày đầu đi bẫy nên tìm những con chim bổi thường, bắt 1 hay 2 con bổi dễ bắt. Nếu gặp những con bổi già lồng hay già rừng thì nên để dành đó khi nào con mồi "cứng" sẽ quay lại tính sổ với chúng.
Đừng nên bắt quá nhiều chim bổi trong một chuyến, vì làm thế con mồi sẻ bị " rớt " trong thời gian ngắn.... vì ngán.....
Thứ năm: tập thói quen cho chim; như tập gù sào, chơi một buổi, cho chim nghĩ trưa... đó là điều rất tệ hại cho chim mồi sau này.
Khi chúng đã quen cách chơi như vậy thì sẽ rất khó trị. Khi tập chim bổi nên phải kiên nhẫn, trên mọi địa hình, Cây cao, cây rậm... làm láng hết. Nhưng tốt nhất là tập ở rừng già trước.
Khi thuộc ở rừng già rồi thì bẫy bất cứ lúc nào, bất cứ địa hình nào... vì chim chơi tốt ở rừng già sẽ chơi tốt hơn ở rừng thấp, láng ... còn ngược lại thì chưa chắc được như ý.
Khi treo bẫy chim mồi tập, cội đầu tiên phải chờ cho nó gáy mới chuyển cội, dù phải chờ lâu, nếu không nó sẽ dễ bị " sượng " và lười sau này.
Khi đi tập thì phải đi suốt ngày, kể cả buổi trưa nắng nóng, nếu không chim dễ có thói quen, gáy một buổi,sáng gáy, trưa nghĩ , chiều nghỉ luôn thì phiền...
Chú ý khi tập chim mồi, đừng bao giờ đi quá xa nơi bẫy chim, vì chỉ cần sơ ý tý...gặp chồn, cắt, kiến, bìm bịp... thì .... coi như công cóc.
Nuôi chim bổi phải khoa học thì mới có được một con mồi tốt cho tương lai......giống như một lập trình C++ vậy;
if ( đúng phương pháp khoa học & đủ thời gian chín mùi)
Tôi có vài kinh nghiệm nhỏ viết lên để cho anh em đọc và góp ý cho, nếu có quá lời thì mong các bác bỏ qua, vì tôi cần phải học hỏi nhiều các kinh nghiệm từ những anh em trên diễn đàn nhiều lắm.
Tôi đến với chim gáy không nhớ rỏ từ lúc nào, tôi chỉ nhớ lúc xưa bố tôi mỗi lần đi bẫy chim thi thường đèo tôi sau lưng; hôm nào đi xa thì dùng chiếc honda "đam" cà tàng, còn đa số thì đèo tôi trên chiếc xe đạp " đùm dông " cọc cạch.
Thời bao cấp, xăng chỉ phát theo tiêu chuẩn của một cán bộ HTX nông nghiệp thôn....nên lấy đâu ra nhiều để đi thường xuyên. Nói tiếng đi xa cho oai, chứ cao lắm chừng chục cây số là cùng. Cu gáy thời ấy thật là nhiều và dễ bắt. Nhiều đến nổi có khi chim mồi gáy chim bổi bay về tận sau nhà, thế là bố tôi treo lòng lên... thế nào cũng chui vào lồng chứa... hôm nào đi hơi xa làng tí thì cũng được một vài con... Nếu đi xa thì khi về mang chim bổi mệt nghĩ luôn... nói tới đây, sướng lắm phải không các bác ! mỗi khi bố tôi "thông báo" ngày mai đi xa thì đêm ấy tôi không ngủ được, mặc dù tôi " tranh thủ " vào giường sớm hơn mọi ngày, không phải vì chim gáy mà trằn trọc mà vì vào rừng có nhiều cái mới, cái lạ nên thích, trẻ con mà trằn trọc tí rồi hồn cũng vào giấc ngũ. Con bố tôi đi chuẩn bị thức ăn cho hai buổi sáng trưa... nói chuẩn bị cho sang chứ, nấu chút đỉnh cơm bỏ vào lon li-gô, và vài con cá khô, một hủ mắm thái.... thế là hai cha con no được một ngày ....
Sáng khoảng 3 hay 4 giờ gì đó khi nghe tiếng bố kêu thì tôi bật dậy như một cái lò xo... tự giác làm mọi việc thật nhanh, để cùng bố lên đường ( ngày thường không dễ đâu nha, còn phải nằm nướng nữa... ). Vào đến rừng bố tôi gởi xe ở rẫy dân tộc rồi hai cha con cuốc bộ khoảng hai hay ba chục phút vào nơi đánh... đi theo đường nghĩ vu vơ đủ thứ, vì ám ảnh những câu chuyện "kinh dị" của bạn bè tôi, của những chuyện kể trong sách vở thần thoại ở trường, tờ mờ sáng,trên đường đi, nhìn cây, nhìn cảnh mà hình dung và tưởng tượng ra đủ thứ, nào là ma, nào là thú dữ .... nên lúc nào cũng cố gắng đi cho thật gần và thật sát bố tôi. Đến nơi bẫy, lúc này trời chưa sáng lắm, bố tôi đổ nước, lúa cho chim, đứng quan sát khoản 5 hay 10 phút rồi bố tôi mới treo mồi.... rồi vào chổ núp... bố tôi giải thích đủ thứ về chim gáy, nào là cách đánh thế này thế nọ, nào là mồi hay, nào dặm, rước... rồi con bổi nó như thế này thế kia.... tôi đâu có hiểu gì, ầm ừ cho qua chuyện, nghe lổ tai này rồi chạy qua lổ tai khác ... rồi không nhớ gì cả, chỉ nhớ câu " chim dù hay đến đâu nếu không sát bổi coi như đồ bỏ " vì ông thường nó chuyện với bạn bè nhiều lần như là kinh thánh vậy, sau này tôi mới hiểu câu đó đúng lắm... với tôi lúc ấy sướng nhất là khi bổi gù ờ nhánh thế rồi nhảy vào lưới .... vậy là được rồi, còn không thì ngấm đủ loại chim xanh, đỏ, vàng...thích lắm. Bạn chim gáy của bố tôi rất nhiều, mỗi khi mấy người ấy đến chơi, nói và bàn luận chuyện chim gáy sau sưa... nào là con này hay, con kia dở, còn này sát bổi, con kia không .... nói suốt cả buổi trể nải công việc nên đôi khi cũng làm phật lòng mẹ tôi lắm, chờ bạn bố tôi về thì thế nào cũng có cuộc chiến nho nhỏ.... bố thường năn nỉ cười xòa cho qua chuyện ....hi hi .Trong số người ấy có người rất tốt, có người rất tồi, người thì ít nói, người thì nổ như rang, người thì chơi cho tao nhã, người nuôi gáy chỉ vì tiền ... ha ha đủ dạng người... nhiều khi mẹ tôi hỏi sao ông chơi mấy đứa ba xạo chi vậy... "thú chơi thôi mà để trong lòng làm gì ", bố tôi trả lời thế.... Xưa kia, người chơi chim gáy ít, đa phần là chơi kiểu văn nghệ, không tính toán nhiều... miễn sao vui là được.
Từ lúc gia đình tôi đi nước ngoài còn tôi ở lại, chim cu bố tôi phóng sanh hết.... nên mọi chuyện chim gáy ... tưởng đâu đã vào dĩ vãng....
Cu gáy đến tôi cũng là cái duyên, hôm ấy có ông bạn của bố tôi đi bẫy chim ngang qua nhà và ghé lại thăm, nghe sau nhà tôi có chim gáy tu tu... ông ta treo mồi lên... chỉ vài phút sau con chim ấy vào lưới của ông ta. Ông ta thấy chim ấy khá và chưa đủ cườm nên tặng tôi nuôi chơi... ai dè đâu chỉ mấy tháng sau nó nổi và bắt mồi ào ào... đâm ra nghiện, đi
Bẫy cu gáy
Chim cu gáy sống từng đôi, một trống một mái theo chế độ “đơn thê”, gắn bó chung thủy. Chúng đi ăn từng đàn, có lãnh thổ riêng, có một con trống có dáng hình đẹp đẽ, có tiếng gáy tuyệt vời. Có lẽ nó là con chim lãnh chúa. Khi vùng lãnh thổ riêng bị xâm phạm, tất đưa đến “đấu khẩu” rồi “ác chiến” giữa chủ nhà và kẻ xâm lăng. Người đi đánh bẫy để bắt chim cu gáy (gọi tắt là đi đánh cu) lợi dụng đặc điểm này để bẫy chim cu gáy.
Cách bẫy chim cu
Chọn địa điểm thích hợp – Địa điểm thích hợp nhất là một góc nào đó ở các nương rẫy trồng các loại đậu, mè, hàng rào có cây cối để treo lồng mồi thượng, có bụi tương đối rậm để người đi đánh bẫy cu có thể ẩn núp kín đáo (vì chim cu hoang rất sợ bóng người) nhưng có thể quan sát chiến trường.
Nghi trang mồi thượng với cành lá cây. Treo lồng mồi thượng trên cây trước một nhánh cây gọi là “nhánh thế”, vừa tầm với cửa lồng để cho chim hoang đến đậu có được tư thế thích hợp mà đấu gáy với chim mồi. Đậu ở nhánh thế, chim hoang có thể nhìn xuống đất và trông thấy chim mồi đất.
Gài chiếc lưới đất, thả con mồi đất đã nhíp kín mắt cho đi lui đi tới để nhử. Người đi đánh cu vào chỗ ẩn núp.
Các giai đoạn từ khi chim mồi thượng cất tiếng gáy cho đến khi chim hoang sập bẫy và bị bắt.
- Chim mồi thượng cất tiếng gáy. Nếu đợi một lúc lâu chưa nghe nó gáy, người đi đánh cu huýt gió để giục nó gáy.
- Con chim hoang, lãnh chúa của vùng lãnh thổ này đang nghỉ ngơi ở một nơi nào đó đột nhiên nghe tiếng gáy của chim lạ. Biết lãnh thổ riêng của mình đang bị xâm phạm, nó liền bay về, đậu ở một cây nào đó, nghểnh tai nghe ngóng. Khi biết được vị trí của kẻ xâm lăng, nó phóng đến nhánh thế. Mồi thượng trông thấy liền cất tiếng gáy thách thức, vừa gáy vừa xoay mình như con vụ. Chim hoang lãnh chúa cũng không phải tay vừa, nó xòe hai cánh ra, xù cườm, gục gặc đầu, nóng nảy, vừa chạy tới chạy lui trên nhánh thế vừa gáy liên hồi. Hai con đấu gáy sôi nổi, không con nào chịu thua con nào.
- Đến đây có thể xảy ra mấy trường hợp sau đây:
a. Con chim hoang tức tối nhảy vào lồng để ác chiến với kẻ thù. Vừa nhảy vào, bẫy liền sập và người đánh cu nhào ra để bắt. Đó là trường hợp dễ.
b. Nhưng thường thường, người đi đánh cu gặp trường hợp khó hơn nhiều vì con chim lãnh chúa đã mấy lần dợm nhảy nhưng rồi lại thôi. Nó là con chim khôn, nó bay đi. Chim mồi thượng im tiếng.
c. Có trường hợp con chim khôn ấy không bay đi mà lao xuống đất, nhìn chim mồi đất rồi đi vòng quanh ở ngoài triêng lưới đất. Nó khôn lắm, rất cảnh giác với những gì lạ quanh mình.
d. Có trường hợp con chim lãnh chúa bay đi vì cảnh giác, nhưng khi nghe chim mồi lại cất tiếng gáy, vì tức tối nó lại bay về, hai con lại đấu gáy rồi chim hoang có lẽ tức tối quá, trong phút chốc mất hết cảnh giác, nó lao vào cửa lồng, chiếc bẫy sập và nó vùng vẫy cũng không thoát ra được.
Như trên đã trình bày, muốn bắt được con chim hay, người đi đánh cu phải chịu khó kiên nhẫn, có khi phải mất cả ngày mới có kết quả. Còn gặp những con chim tầm thường, không có gì đặc biệt thì với một lưới đất, một ngày có thể bắt được năm bảy con là chuyện dễ dàng.
KỸ THUẬT NUÔI CHIM CU GÁY
Cu cu ăn đậu, ăn mè,
Bồ câu ăn lúa, chích chòe ăn khoai
(Ca dao)
Nuôi chim Gáy (cu Gáy) là một thú vui có từ lâu đời. Để có một con chim Gáy hay, người nuôi phải tuyển chọn công phu, vì âm sắc của chim Gáy rất đa dạng; mỗi âm sắc có cái hay riêng, tuỳ theo sự thưởng thức của người chơi. Nuôi chim Gáy khá công phu…
Thường người mới chơi chim Gáy không chú ý tới âm sắc của chim mà chỉ chọn con thấy khách là gụ. Những con chim này thường được nuôi từ chim non nên chóng thuần, nhưng tiếng gù rất đơn điệu. Nhưng “thợ” chơi Gáy thì khác, họ chỉ chú trọng âm sắc của chim.
Chim Gáy có giọng thổ đồng, thổ gầm, thổ dền bao giờ cũng cao giá hơn. Khi chọn được con có âm sắc vừa ý, họ còn theo dõi xem lúc Gáy tiết tấu ra sao? Có con Gáy đảo liên hồi (lúc bổ hai, bổ ba, tư và lại từ cao xuống thấp…). Ngoài ra còn phải chọn con chim Gáy có hình dáng như mỏ giang, cườm dày, đầu xanh, phao xám, thân hình bắp bi… như thế mới là chim Gáy chuẩn.
Người nuôi chim Gáy thường bẫy chim đã trưởng thành về nuôi, nhưng loại này thường lâu thuần. Cũng có thể bắt chim non nuôi để dễ thuần phục, nhưng chim non không bao giờ há miệng đòi ăn, nên người nuôi phải ngâm gạo, đỗ cho vào túi nhỏ khoét một lỗ để chim non rúc ăn. Chim Gáy rất khó phân biệt trống mái, chim đã trưởng thành càng khó phân biệt (bởi chúng đều gáy và gụ nhau), hình thức bên ngoài cũng giống nhau, chỉ khi nào chim mái đẻ trứng mới biết.
Chim Gáy thường được nuôi bằng lồng hình quả đào, thoạt trông có vẻ đơn sơ, nhưng càng trông càng đẹp. Thân lồng nửa dưới to, trên nhỏ, diện tích chỉ đủ để chim Gáy xoay. Nuôi loại lồng này chim chóng thuần mà tiện xách đi xách lại. Theo những người nuôi chim lâu năm thì chim Gáy không ưa lồng rộng, trông không hợp mà chim thường hay giật mình nhảy toác đầu, lâu thuần.
[URL="http://vnsalvation.com/component/option,com_fireboard/Itemid,172/func,view/catid,90/id,1604/#1570"]#1570[/URL]
Có một số kinh nghiệm làm chim gáy căng là cho chúng ăn thức ăn chính vẫn là thóc (luá) nhưng thêm hạt kê, đỗ xanh, vừng thỉnh thoảng 1 vài hạt lạc (khi thay đổi thức ăn thường là chim hay bị thay lông bất thường, đừng lo khi cho chế độ ăn ổn định thường xuyên thì không còn hiện tượng này nữa) nói lại là cho ăn thóc là phần nhiều nhất . Trong cóng thức ăn nên cho thêm sỏi nhỏ để kích thích tiêu hoá ( tăng thêm sự co bóp của dạ dày ). Có người thi thoảng còn cho thêm cục đất để Cu ăn ( khi Cu thiếu 1 chất gì đấy )
Cái quan trọng nhất nuôi Cu là phải hạ thổ để lấy sinh khí từ mặt đất. Tuần có thể hạ 1 hay 2 lần, mỗi lần khoảng 2 tiếng, tất nhiên càng nhiều và càng lâu càng tốt. Hạ thổ là để cả lồng chim ( có thể tháo máng đựng phân ) và để xuống mặt đất . Và cũng như các loại chim khác cũng cần phải tắm nước, tắm nắng, nhưng mật độ thưa hơn, 1 lần/ tuần vào mùa hè, 2 tuần/1 lần vào mùa đông là được rồi. Chim gáy thường rất ít khi cho tắm như họa mi được nhưng tháng vài lần ta cho tắm theo kiểu phun mưa nhẹ vào chim hay là gặp trời mưa ta cho chim tắm tự nhiên là hay nhất (thời gian độ 10′>15′), nên hạ vào chỗ có nhiều mùn giun, thỉnh thoảng cho ăn giun đất. Có thể tạo mùn giun bằng cách đặt một viên gạch lát nền lên mặt đất sau đó giun sẽ đùn nhiều mùn ở dưới viên gạch.
Nuôi cu gáy trống gần 1 chị cu mái nữa là làm chim cũng căng lên nhiều,ta cho lồng cu trống gần lồng cu cái 1 vài hôm xong lại dật ra vài ngày lại ghép gần (mất vợ anh nào chẳng kêu ầm lên).
Nuôi cu gáy bằng lồng Quả đào là ưu việt nhất (theo thuộc tính của chim và các cụ dạy lại từ ngày xưa rồi).
Kỹ Thuật Nuôi Chim Cu Gáy 11 Months, 1 Week ago[B]Karma:2 [/B]Cách Chọn Chim Gáy Hay:
Hình thức phải đẹp,thân mình cân đối,lông sáng màu,đầu nhỏ,mắt bé,ko được lồi,con ngươi đen nhiều,chân cao màu đỏ son đặc biệt lông che kín xuống qua đầu gối,lông hậu nở kéo gần hết đuôi,cườm dầy,hạt đen nhỏ quấn gần như kín cổ thì là đích thị là con cu gáy có hình thức quá đẹp
Đầu phải tròn, lông đầu màu xanh xám, mắt dữ, vệt lông đen phải kéo dài qua khoé mắt
Thân hình dáng như bắp chuối, ức nở, chót đuôi thu nhỏ lại ( Đuôi vót) Lông ép sát mình, Chân khô (có nhiều vảy môc trắng). Chân màu đỏ tươi là chim non đấy.
Quan trọng nhất là cườm và phao
Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu “Kim nổ, thổ vừng” Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiêù. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng tốt.
1- Về mầu lông:
- Thường ban đầu quan sát mầu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả mầu lông mình chim và mầu lông phao chim. Mầu lông phao chim đã được bạn Lộc abc đề cập khá kỹ. Còn mầu lông mình chim người ta phân làm 03 loại:
+ Mã kẻ mực: Mầu lông xám tối, chim dở nhát giong không hay, không nên chọn
+ Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, chim mau nổi, giong thường được nên chơi.
+ Mã sậm tía: là mầu ở giữa 2 mầu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, chim gan, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.
Phao: ( Vùng lông phía dưới đuôi che phủ khu vệ sinh)
Có 3 loại phao chính: Xám, Hồng, Trắng ngoaì ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này
Chim phao xám lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy nếu chọn làm mồi thì khi đi đánh bẫy không bỏ vệt (Lúc gáy lúc không)
Phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bắng loại phao xám
Phao trắng: Nhanh nổi nhưng không bền chim
2- Cách phân biệt chim trống mái:
- Chim trống:
+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.
+ Mỏ to, gồ.
+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuống (lưng gù, đuôi cụp).
+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.
+ Khi gáy: Chim trống có khả năng đảo giọng.
3- Mầu chân chim:
- Thường người chơi cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn.
- Chim có móng trắng, được cho là chim hay.
4- Hình dạng lông cách chim:
- Có hai loại chính:
+ Loại hình tròn (quy me?): chim nuôi mau nổi, không bền chim
+Loại hình nhọn đầu (quy tràng rên?): chim nuôi lâu nổi, những lại bền chim.
5- Đặc điểm của chim theo vùng:
- Thường người chơi (phía Bắc) chọn chim vùng: Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nam Ninh (cũ). Chim ở miền Trung thường có mép cánh trắng, không phải không có chim có giọng gáy hay nhưng thật xuất sắc thường rất hiếm và chim thường không đẹp,lại nhỏ con hơn chim các vùng phía Bắc.
- Ở Miền Nam chim gáy sống ở các vùng rừng thường dữ hơn chim sống ở Đ ồng Bằng vì trong môi trường thiên nhiên chúng phải tranh đấu giành lãnh thổ, thức ăn khắc nghiệt hơn, tuy nhi ên nói vậy không phải là phủ nhận chim ở đồng bằng không có chim hay mà tỷ lệ chim dữ ở vùng đồng bằng rất thấp. Cụ thể là chim sống ở đồng bằng nước gù rất thấp. Chim ở Tây Ninh, Bù Đốp, Đà Nẵng, Huế… được đánh giá là chim dữ.
“… một chim Cu thuộc vào loại tốt nhất … phải có những điểm đặc biệt sau:
- Nhứt Huỳnh kiên: Tức là chim có cườm màu vàng. Cườm này phải xuống tận vai, nhưng không đóng ở trên lưng.Loại này hiếm khi gặp được.
- Nhì Liên giáp: Tức là hình dáng của chim giống như một cái bắp chuối, hai đầu nhỏ, giữa phình ra, trông rắn chắc, gọn chặt.
- Tam Quá khoé: Có cái chỉ màu đen chạy dưới khoé mắt, dài quá khoé mắt một chút mới tốt.
- Tứ Chân khô: Có nghĩa là chân chim phải vuông cạnh, và khô. Vảy đóng hai hàng trơn, đóng chặt, nổi mốc lên.
- Ngủ Liên hoàn: Cườm phải đóng giáp vòng hết cổ mới thật tốt. Thường thì chim chỉ có cườm đóng ở phần trên cổ mà thôi, phần ức không có cườm.
- Lục Cườm rựng: tức là có cườm lót. Chim mà có cườm rựng là chim có gù hậu, tức là gáy dai dẳng.
Ngoài ra, cũng còn có những chi tiết quan trọng sau đây cũng phải lưu ý tới:
- Chim Cu mà đuôi vót, tức là ở bắp đuôi thì lớn, chót đuôi thì nhỏ lại, mới là con chim tốt và khôn.
- Chim có gián cánh, tức là có lông trắng ở trên một cánh hay cả hai cánh. Đó là chim tốt nên chọn nuôi.
- Chim có móng trắng gọi là bạch đề: chỉ cần có một móng trắng hay nhiều móng trắng, là chim quí hiếm.
- Chim có mỏ đỏ, là chim sát thủ, tức là chim rất dữ, chọn làm mồi thì chỉ toàn gặp may.
Ngoài ra, ta phải chọn chim có đầu nhỏ, có mỏ cong, có hình bầu, có cổ lãi (cổ cao), có chân thấp, đuôi nhọn, có cánh phủ mình hay cánh chéo, lông phủ đầu gối…”
Quan trọng nhất là nhìn tổng quát , chim nên đứng thẳng, lưng dọc, tránh chim đứng co rụt, lưng song song mặt đất.
Mỏ : độ dài vừa phải, không ngắn , không dài, độ cong vừa phải, chim mỏ cong hay phá thóc và thức ăn trong cóng lại còn không đẹp . đặc biệt nên chọn chim co mũi lớn, chim sẽ khỏe và bền hơi hơn.
Đầu :nhọn(như đầu rắn) chim sẽ dữ và khôn hơn, tránh chim trán vồ và cao, chim hay nhát và ngu, hay sợ chim ngoài. Ngoài ra nên chon chim mắt vàng lửa , chim này có tính khí hung hăng hơn, mau thuần hơn.
Cổ: cổ phải cao, chim sẽ gáy lớn tiếng.
Cườm :đặc biệt quan trọng, cườm trắng phải nhỏ(thường gọi là cườm cám) , đóng dày, càng dày càng tốt(chim này siêng gáy, bền hơi),
Ức : nên xẹp, không nên căng tròn.
Cánh: nên xếp gọn , dài quá phao câu (chim cực khỏe, lông đẹp), lông mao nhỏ(càng nhỏ càng tốt).
Đuôi: cuống đuôi lớn , đuôi dài, thường người nuôi hay cắt lông đuôi cho khỏi vướng (chim mồi).
Cẳng chân: nên thấp (mau thuần, chim ít nh ảy), vảy khô (càng khô chim càng dữ) đỏ.
[COLOR=#333333]Bệnh Và Cách Chữa Trị
Chim gáy nuôi thường mắc một số bệnh phổ biến như đau mắt, ỉa chảy… không chữa trị kịp thời chim sẽ chết.
Cu gáy khi đã bị bệnh như vậy phát ra ngoài là do 1 quá trình nuôi chim khá lâu không được chăm sóc tốt( nước uống thiếu và bẩn không vệ sinh,thức ăn lúc đủ lúc hết kéo dài ,lồng ít khi được vệ sinh) vì vậy lúc đó sức khỏe của chim xuống cấp yếu nên chim sẽ mắc bệnh thôi >>> ĐI ỈA>ĐAU MẮT> RỤI ƯỚT LÔNG BẢ CÁNH>>MẮT CÀNG ĐAU>>LÊN HẠT ĐẬU quanh mép
Khi phát hiện chim bị như vậy hãy bình tĩnh xử trí từng bước,tỷ lệ thành công còn tùy thuộc vào thể trạng bệnh nặng hay nhẹ ,nếu phát hiện sớm để chữa thì chim khỏi bệnh khá cao.
Cách chữa:
Đầu tiên cần nâng thể trạng của chim lên vì lúc này thể trạng chim khá yếu bằng cách cho cu ăn cám con cò ở cóng riêng. Ngoài ra vẫn có cóng thóc+kê+đỗ xanh .
Nếu thấy chim ướt hai đầu cánh là chim bị đau mắt: vắt múi chanh lấy nước bơm vào mắt ngày 2 – 3 lần là khỏi.
Lấy thuốc chữa đau mắt cho người (chỉ cần dùng Cloramphenicol 9%o) nhỏ và thoa đều lên 2 bả cánh của chim và nhỏ trực tiết vào mắt cho chim vài giọt. Liều lượng dùng thì ngày làm 2 lần, thời gian thì khi nào thấy chim không còn đau mắt nữa thì thôi. Bắt chim ra ngoài lấy bông y tế thấm nước sạch lau 2 bên bả cánh bị ướt của chim khi sạch rồi thì thấm khô đi. Nếu lông quanh mắt của chim cũng bị ướt bệt lại thì cũng làm vệ sinh như vậy.
Có cách trị đau mắt rất hay, hiệu quả đây: dùng lá khổ qua, đập dập bôi lên mắt và cho ăn luôn, đảm bảo hiệu quả.
Còn hạt đậu của chim thì lấy dao Lam (hơ lửa cồn vệ sinh trước khi phẫu thuật nha ),cứ thấy hạt đậu chỗ nào thì rạch mũi dao vào chỗ đó, nặn cho ra hết phần trắng như bã đậu đến khi nào ra toàn máu đen thì thôi. Lấy thuốc RIFAMPICIN còn gọi là thuốc nhộng chữa LAO màu đỏ rắc vào vết rạch vừa nặn. Cái này thì chỉ cần làm 1 lần là xong không phải làm lần thứ 2 đâu.
Để chữa bệnh đi ỉa hãy pha Berberin hoặc là BISEPTOL 480mg (lấy1/2 viên-cách này hiệu quả hơn) hòa vào cóng nước cho chim uống thì sẽ cầm đi ngoài.
Thực tế khi cu gáy bị bệnh này thì cách chữa như vậy tỷ lệ thành công khá cao, bạn nào có chim bị như vậy thử áp