https://chimcanhviet.vn/forum/ Fri, 05 Jun 2026 23:58:31 +0000 MyBB https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46601 Wed, 29 Mar 2023 15:52:45 +0700 An an 11123]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46601 https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46600 Wed, 29 Mar 2023 15:50:48 +0700 An an 11123]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46600 https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46583 Sat, 28 Jan 2023 18:48:21 +0700 thugiang07]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46583 https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46381 Tue, 18 Aug 2020 23:23:40 +0700 TIẾN 6989]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=46381 MÀ E CHƯA NGHE RÕ DC GIỌNG GÌ GIỜ THÌ IM RỒI CÁC BÁC THẨM HỘ E XEM TƯỚNG MẠO XEM CÓ NÊN DỌN PHÂN CHO E NÓ K Ạ]]> MÀ E CHƯA NGHE RÕ DC GIỌNG GÌ GIỜ THÌ IM RỒI CÁC BÁC THẨM HỘ E XEM TƯỚNG MẠO XEM CÓ NÊN DỌN PHÂN CHO E NÓ K Ạ]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45664 Mon, 24 Sep 2018 10:07:22 +0700 admin2]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45664
Chim Cu Gáy hay chim Cu là loại chim xuất hiện nhiều nhất ở các làng quê, nhất là những nơi có nhiều đồng ruộng. Lý do đơn giản là bởi chúng cần dựa vào con người để sống, đặc biệt là người nông dân, vì thức ăn chủ yếu của Cu là những nông sản như lúa, đậu, mè,…

Tên thường gọi: Chim Cu Gáy, chim Cu, Cu Cườm, chim Cu đất,…
Tên khoa học: Streptopelia chinensis
Tên tiếng anh: Spotted Dove
Họ: Bồ câu Columbidae
Bộ: Bồ câu Columbiformes
Kích thước: Đực: cánh: 140 – 166, đuôi: 140 – 170; giò: 25 – 30; mỏ: 12 – 20mm – Cái: cánh: 140 – 160; đuôi: 135 – 170; giò: 21 – 31; mỏ 14 – 21mm..
Cân nặng: 180-200g
Thức ăn: Các loại nông sản như lúa, đậu, mè,…
Tuổi thọ: 20 tuổi

Vùng phân bố
Loài chim Cu Gáy sống chủ yếu tại các vùng nhiệt đới như: từ phía nam Asia đến Pakistan, phía đông India và Sri Lanka đến phía nam China và Southeast Asia, Việt Nam, Lào, Cambodia, Thái Lan, Philippines, Trung Quốc, Mianma, Malaysia, Xumaka và một số nước ở châu Âu, châu Mỹ.



Tại Việt Nam, Cu Gáy phân bố tại hầu hết các tỉnh miền núi, một số tỉnh vùng đồng bằng và ven biển, các nơi không quá xa nơi trồng trọt.

Đặc điểm, hình dáng

• Chim Cu Gáy là loài chim cỡ trung bình có trọng lượng khoảng từ 180-200g. Lông ở phần đầu, gáy và mặt bụng màu nâu nhạt hơi tím hồng; đỉnh và hai bên đầu phớt xám; cằm và họng trắng nhạt; đùi, bụng và dưới đuôi màu nhạt hơn; lông hai bên phần dưới cổ và lưng trên đen điểm tròn trắng ở mút; mặt lưng nâu, các lông có viền hung nhạt rất hẹp.
  
• Lông bao phủ cánh phía trong nâu nhạt, thân lông đen nhạt; lông phía ngoài xám tro. Lông cánh nâu đen có viền xám rất hẹp. Lông đuôi giữa nâu sẫm, các lông hai bên chuyển dần sang đen với phần mút lông trắng.
  

• Mắt có màu nâu đỏ hoặc nâu với tròng đỏ ở trong. Mép mí mắt đỏ. Mỏ đen. Chân đỏ xám
  
• Đuôi dài, phần đuôi phía dưới có phần trắng và đen
  
• Thân hình màu nâu có điểm các đốm màu sậm và nhạt.
  
• Đặc điểm nổi bật nhất là cổ có cườm trắng ở phía ngoài cùng của lông cổ, phía trong một chút có màu đen tuyền.
  

Nhận diện trống – mái
Bạn có thể sẽ gặp khó khăn trong việc phân biệt trống-mái của loài chim này, nhất là khi chúng trưởng thành; bởi cả 2 đều có lông đầu màu xám tro, gốc cổ có vòng lông đen chấm trắng. Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt giữa 2 giới tính khác nhau. Cụ thể:

• Vòng tròn của tròng đen của con trống nhỏ và sáng hơn con mái. Lông trên trán của con trống cũng sáng hơn
  
• Con trống to khỏe hơn, đầu to và cục mịch hơn; còn con mái thì đầu nhỏ và tròn hơn.
  
• Chân của con trống to và dài hơn. Xương dưới bụng gần phao câu hẹp hơn con mái. Ngực rộng và có xu hướng hay đậu trên những cành cây chắc chắn.
  

Ngoài ra, còn có một số mẹo nhận diện chim Cu tốt như: đuôi vót (tức bắp đuôi lớn, chót đuôi nhỏ); có gián cánh (tức có lông trắng ở trên một hoặc cả 2 cánh); có móng trắng hay bạch đề; chim trống có mỏ đỏ (gọi là chim sát thủ, tính dữ, rất thích hợp làm mồi đi bẫy);…

Các loại chim Cu Gáy
Hiện có 3 loại Cu Gáy phổ biến nhất, đó là:

• Cu Cườm hay Cu Đất: loại này có cườm ở cổ rất đặc trưng
  
• Cu Ngói hay Cu Lửa: có thân hình nhỏ hơn Cu Cườm, toàn thân có lông màu hung đỏ, trên cổ có một vạch đen bao quanh thay vì có cườm như loại trên đây
  

• Cu Xanh hay Cu rừng: chỉ sống ở rừng, toàn thân lông màu xanh lá cây, thân hình lớn bằng Cu Cườm.
  

Ngoài ra còn có: chim Cu sen, chim Cu xanh đầu xám, chim cu xanh đuôi đen, chim cu xanh đuôi nhọn, chim cu xanh bụng trắng, chim cu xanh cổ nâu, chim cu xanh chân vàng, chim cu xanh khoang cổ, chim cu xanh mỏ gặp, chim cu xanh sáo, chim cu xanh sáo vân nam, chim cu xanh seimun, chim cu gầm gì đá, chim gầm ghì đầu hung, ….

Đừng bỏ qua: 10 loài chim lớn nhất thế giới

Thức ăn chim Cu gáy
Thức ăn chính của chim Cu Gáy là các loại hạt quả, quả cây, hạt cỏ và các loại nông sản như lúa, ngô, đậu, mè, vừng, hạt kê, khoai lang, sắn,… Ngoài ra, Cu Gáy còn thích ăn quả đa. Một số loại chim cu trong tự nhiên còn ăn cả đất, đất đỏ, liếm muối, ăn côn trùng, ruồi nhặng,…



Đặc tính sinh sản

• Chim cu gáy thường sống từng đôi, một trống một mái theo chế độ đơn thê, kén bạn tình nhưng gắn bó chung thủy.
  
• Chúng đi ăn từng đàn, sinh hoạt bằng cách tha rác về làm tổ, tìm kiếm thức ăn, ấp trứng, bón thức ăn cho con giống như chim bồ câu.
  
• Bắt đầu trưởng thành và sinh sản từ khoảng 5 tháng tuổi. Một cặp chim cu bố mẹ thường đẻ từ 8 đến 9 lứa/ năm, mỗi lần cho ra từ 1 đến 2 quả trứng. Trứng sẽ được chim trống và chim mái thay nhau ấp trong vòng từ 10 ngày – 2 tuần thì nở, sau đó, chim mẹ sẽ tiếp tục đẻ lứa khác.
  

• Thông thường, cả chim trống và chim mái đều có nhiệm vụ cho chim con ăn bằng cách ăn thức ăn vào diều của mình rồi ợ ra trún cho chim con, chim con rúc miệng vào trong miệng chim mẹ để lấy thức ăn.
  

Nuôi Cu gáy đúng cách

• Nên bắt đầu nuôi chim cu gáy từ lúc bé, khi nó còn chưa biết bay và còn lông tơ hay chỉ mới mọc sơ sơ một chút lông ống. Vì như vậy, bạn sẽ dễ dàng hơn khi chăm sóc và huấn luyện chim.
  
• Trường hợp không có chim mẹ hoặc chim bố, bạn có thể tự nhai gạo cho vụn, rồi kề miệng chim cu con vào miệng mình để mớm mồi cho nó. Một lưu ý nhỏ là lúc cho ăn, hãy để chim cu đậu trên mu bàn tay hoặc cánh tay của mình, tránh để trong lòng bàn tay, nếu không muốn chân chim bị nhiễm một số chất thải độc từ mồ hôi của bạn.
  
• Chuồng để nuôi chim cu là loại lồng làm bằng gỗ hoặc chuồng bằng lưới sắt vây thành những ngăn nhỏ, mỗi ngăn nuôi một đôi. Bên trong dùng rơm rạ để tạo thành ổ. Nếu nuôi chim trong lồng, cần treo lồng chim trên chỗ cao, tránh sự tiếp xúc của chó mèo, chuột và treo ở nơi ít người qua lại, có ánh sáng thoáng.
  
• Cũng phải lưu ý về cách chăm sóc chim cu theo mùa: thêm nước điện giải, tắm 2 ngày 1 lần vào mùa nóng; uống thêm nước muối vào mùa đông. Ngoài ra, Cu cũng cần được nhận ánh sáng mặt trời mỗi ngày.
  

]]>
Chim Cu Gáy hay chim Cu là loại chim xuất hiện nhiều nhất ở các làng quê, nhất là những nơi có nhiều đồng ruộng. Lý do đơn giản là bởi chúng cần dựa vào con người để sống, đặc biệt là người nông dân, vì thức ăn chủ yếu của Cu là những nông sản như lúa, đậu, mè,…

Tên thường gọi: Chim Cu Gáy, chim Cu, Cu Cườm, chim Cu đất,…
Tên khoa học: Streptopelia chinensis
Tên tiếng anh: Spotted Dove
Họ: Bồ câu Columbidae
Bộ: Bồ câu Columbiformes
Kích thước: Đực: cánh: 140 – 166, đuôi: 140 – 170; giò: 25 – 30; mỏ: 12 – 20mm – Cái: cánh: 140 – 160; đuôi: 135 – 170; giò: 21 – 31; mỏ 14 – 21mm..
Cân nặng: 180-200g
Thức ăn: Các loại nông sản như lúa, đậu, mè,…
Tuổi thọ: 20 tuổi

Vùng phân bố
Loài chim Cu Gáy sống chủ yếu tại các vùng nhiệt đới như: từ phía nam Asia đến Pakistan, phía đông India và Sri Lanka đến phía nam China và Southeast Asia, Việt Nam, Lào, Cambodia, Thái Lan, Philippines, Trung Quốc, Mianma, Malaysia, Xumaka và một số nước ở châu Âu, châu Mỹ.



Tại Việt Nam, Cu Gáy phân bố tại hầu hết các tỉnh miền núi, một số tỉnh vùng đồng bằng và ven biển, các nơi không quá xa nơi trồng trọt.

Đặc điểm, hình dáng

• Chim Cu Gáy là loài chim cỡ trung bình có trọng lượng khoảng từ 180-200g. Lông ở phần đầu, gáy và mặt bụng màu nâu nhạt hơi tím hồng; đỉnh và hai bên đầu phớt xám; cằm và họng trắng nhạt; đùi, bụng và dưới đuôi màu nhạt hơn; lông hai bên phần dưới cổ và lưng trên đen điểm tròn trắng ở mút; mặt lưng nâu, các lông có viền hung nhạt rất hẹp.
  
• Lông bao phủ cánh phía trong nâu nhạt, thân lông đen nhạt; lông phía ngoài xám tro. Lông cánh nâu đen có viền xám rất hẹp. Lông đuôi giữa nâu sẫm, các lông hai bên chuyển dần sang đen với phần mút lông trắng.
  

• Mắt có màu nâu đỏ hoặc nâu với tròng đỏ ở trong. Mép mí mắt đỏ. Mỏ đen. Chân đỏ xám
  
• Đuôi dài, phần đuôi phía dưới có phần trắng và đen
  
• Thân hình màu nâu có điểm các đốm màu sậm và nhạt.
  
• Đặc điểm nổi bật nhất là cổ có cườm trắng ở phía ngoài cùng của lông cổ, phía trong một chút có màu đen tuyền.
  

Nhận diện trống – mái
Bạn có thể sẽ gặp khó khăn trong việc phân biệt trống-mái của loài chim này, nhất là khi chúng trưởng thành; bởi cả 2 đều có lông đầu màu xám tro, gốc cổ có vòng lông đen chấm trắng. Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt giữa 2 giới tính khác nhau. Cụ thể:

• Vòng tròn của tròng đen của con trống nhỏ và sáng hơn con mái. Lông trên trán của con trống cũng sáng hơn
  
• Con trống to khỏe hơn, đầu to và cục mịch hơn; còn con mái thì đầu nhỏ và tròn hơn.
  
• Chân của con trống to và dài hơn. Xương dưới bụng gần phao câu hẹp hơn con mái. Ngực rộng và có xu hướng hay đậu trên những cành cây chắc chắn.
  

Ngoài ra, còn có một số mẹo nhận diện chim Cu tốt như: đuôi vót (tức bắp đuôi lớn, chót đuôi nhỏ); có gián cánh (tức có lông trắng ở trên một hoặc cả 2 cánh); có móng trắng hay bạch đề; chim trống có mỏ đỏ (gọi là chim sát thủ, tính dữ, rất thích hợp làm mồi đi bẫy);…

Các loại chim Cu Gáy
Hiện có 3 loại Cu Gáy phổ biến nhất, đó là:

• Cu Cườm hay Cu Đất: loại này có cườm ở cổ rất đặc trưng
  
• Cu Ngói hay Cu Lửa: có thân hình nhỏ hơn Cu Cườm, toàn thân có lông màu hung đỏ, trên cổ có một vạch đen bao quanh thay vì có cườm như loại trên đây
  

• Cu Xanh hay Cu rừng: chỉ sống ở rừng, toàn thân lông màu xanh lá cây, thân hình lớn bằng Cu Cườm.
  

Ngoài ra còn có: chim Cu sen, chim Cu xanh đầu xám, chim cu xanh đuôi đen, chim cu xanh đuôi nhọn, chim cu xanh bụng trắng, chim cu xanh cổ nâu, chim cu xanh chân vàng, chim cu xanh khoang cổ, chim cu xanh mỏ gặp, chim cu xanh sáo, chim cu xanh sáo vân nam, chim cu xanh seimun, chim cu gầm gì đá, chim gầm ghì đầu hung, ….

Đừng bỏ qua: 10 loài chim lớn nhất thế giới

Thức ăn chim Cu gáy
Thức ăn chính của chim Cu Gáy là các loại hạt quả, quả cây, hạt cỏ và các loại nông sản như lúa, ngô, đậu, mè, vừng, hạt kê, khoai lang, sắn,… Ngoài ra, Cu Gáy còn thích ăn quả đa. Một số loại chim cu trong tự nhiên còn ăn cả đất, đất đỏ, liếm muối, ăn côn trùng, ruồi nhặng,…



Đặc tính sinh sản

• Chim cu gáy thường sống từng đôi, một trống một mái theo chế độ đơn thê, kén bạn tình nhưng gắn bó chung thủy.
  
• Chúng đi ăn từng đàn, sinh hoạt bằng cách tha rác về làm tổ, tìm kiếm thức ăn, ấp trứng, bón thức ăn cho con giống như chim bồ câu.
  
• Bắt đầu trưởng thành và sinh sản từ khoảng 5 tháng tuổi. Một cặp chim cu bố mẹ thường đẻ từ 8 đến 9 lứa/ năm, mỗi lần cho ra từ 1 đến 2 quả trứng. Trứng sẽ được chim trống và chim mái thay nhau ấp trong vòng từ 10 ngày – 2 tuần thì nở, sau đó, chim mẹ sẽ tiếp tục đẻ lứa khác.
  

• Thông thường, cả chim trống và chim mái đều có nhiệm vụ cho chim con ăn bằng cách ăn thức ăn vào diều của mình rồi ợ ra trún cho chim con, chim con rúc miệng vào trong miệng chim mẹ để lấy thức ăn.
  

Nuôi Cu gáy đúng cách

• Nên bắt đầu nuôi chim cu gáy từ lúc bé, khi nó còn chưa biết bay và còn lông tơ hay chỉ mới mọc sơ sơ một chút lông ống. Vì như vậy, bạn sẽ dễ dàng hơn khi chăm sóc và huấn luyện chim.
  
• Trường hợp không có chim mẹ hoặc chim bố, bạn có thể tự nhai gạo cho vụn, rồi kề miệng chim cu con vào miệng mình để mớm mồi cho nó. Một lưu ý nhỏ là lúc cho ăn, hãy để chim cu đậu trên mu bàn tay hoặc cánh tay của mình, tránh để trong lòng bàn tay, nếu không muốn chân chim bị nhiễm một số chất thải độc từ mồ hôi của bạn.
  
• Chuồng để nuôi chim cu là loại lồng làm bằng gỗ hoặc chuồng bằng lưới sắt vây thành những ngăn nhỏ, mỗi ngăn nuôi một đôi. Bên trong dùng rơm rạ để tạo thành ổ. Nếu nuôi chim trong lồng, cần treo lồng chim trên chỗ cao, tránh sự tiếp xúc của chó mèo, chuột và treo ở nơi ít người qua lại, có ánh sáng thoáng.
  
• Cũng phải lưu ý về cách chăm sóc chim cu theo mùa: thêm nước điện giải, tắm 2 ngày 1 lần vào mùa nóng; uống thêm nước muối vào mùa đông. Ngoài ra, Cu cũng cần được nhận ánh sáng mặt trời mỗi ngày.
  

]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45518 Mon, 06 Aug 2018 15:50:26 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45518
Đặc điểm của chim cu gáy

Chim cu gáy thường sống thành từng đôi, một trống một mái theo chế độ “đơn thê” gắn bó chung thủy. Chúng đi ăn từng đàn, có lãnh thổ riêng, lãnh thổ này gồm một con trống có dáng hình đẹp, có tiếng gáy rất hay thì nó là con chim lãnh chúa. Khi vùng lãnh thổ riêng bị xâm phạm, chúng sẽ ”đấu khẩu” rồi “ác chiến” giữa chủ nhà và kẻ xâm lăng. Vì vậy, những người đi đánh bẫy để bắt chim cu gáy (gọi tắt là đi đánh cu) đã lợi dụng đặc điểm này để bẫy chim cu gáy.
Cách bẫy chim cu gáy
Đầu tiên chọn địa điểm thích hợp để đặt bẫy. Địa điểm thích hợp nhất là một góc nhỏ ở các nướng rẫy trồng các loại đậu, mè, hàng rào có cây cối để treo lồng chim mồi (mồi thượng) có bụi rậm để người đi đánh bẫy cu có thể ẩn nấp kín đáo (vì chim cu hoang rất sợ bóng người) rồi có thể quan sát.

Cần ngụy trang mồi thượng với cành lá cây. Treo lồng mồi thượng trên cây trước một nhánh cây gọi là “nhánh thế”, vừa tầm với cửa lồng để cho chim hoang đến đậu có được tư thế thích hợp mà đấu gáy với chim mồi. Khi đậu ở nhánh thế, chim hoang có thể nhìn xuống đất và trông thấy chim mồi ở dưới đất.

Cần gài chiếc lưới dưới đất, rồi thả con mồi đã nhíp kín mắt cho con mồi đi lại để nhử. Còn người đi đánh cu vào chỗ ẩn nấp.

Các giai đoạn từ khi chim mồi thượng cất tiếng gáy cho đến khi chim hoang sập bẫy và bị bắt là:

Đầu tiên chim mồi thượng cất tiếng gáy, nếu đợi một lúc lâu chưa nghe nó gáy, người đi đánh cu huýt gió để giục nó gáy.

Sau đó, con chim hoang, lãnh chúa của vùng lãnh thổ này đang nghỉ ngơi ở một nơi nào đó đột nhiên nghe tiếng gáy của chim lạ. Biết lãnh thổ riêng của mình đang bị xâm phạm, nó liền bay về, đậu ở một cây nào đó, nghểnh tai nghe ngóng. Khi biết được vị trí của kẻ xâm lăng, nó phóng đến nhánh thế. Mồi thượng trông thấy liền cất tiếng gáy thách thức, vừa gáy vừa xoay mình như con vụ. Chim hoang lãnh chúa sẽ xòe hai cánh ra, xù cườm, gục gặc đầu, nóng nảy, vừa chạy tới chạy lui trên nhánh thế vừa gáy liên hồi. Hai con đấu gáy sôi nổi, không con nào chịu thua con nào.

– Đến đây có thể xảy ra mấy trường hợp sau đây:

+ Con chim hoang tức tối nhảy vào lồng để ác chiến với kẻ thù. Vừa nhảy vào, bẫy liền sập và người đánh cu nhào ra để bắt. Đó là trường hợp dễ.

+ Nhưng thường thường, người đi đánh cu gặp trường hợp khó hơn nhiều vì con chim lãnh chúa đã mấy lần định nhảy xuống nhưng rồi lại thôi. Nó là con chim khôn, nó bay đi. Còn chim mồi thượng sẽ im tiếng.

+ Có trường hợp con chim khôn ấy không bay đi mà lao xuống đất nhìn chim mồi đất rồi đi vòng quanh ở ngoài lưới đất. Nó rất khôn và cảnh giác với những gì lạ xung quanh mình.

+ Có trường hợp con chim lãnh chúa bay đi vì cảnh giác, nhưng khi nghe chim mồi lại cất tiếng gáy, vì tức tối nó lại bay về, hai con lại đấu gáy rồi chim hoang tức quá, trong phút chốc mất hết cảnh giác, nó lao vào cửa lồng, chiếc bẫy sập và nó vùng vẫy cũng không thoát ra được.

Như vậy, muốn bắt được con chim hay, người đi đánh cu phải chịu khó kiên nhẫn, có khi phải mất cả ngày mới có kết quả. Còn gặp những con chim tầm thường, không có gì đặc biệt thì với một lưới đất, một ngày có thể bắt được năm bảy con.

Cách chuẩn bị chim mồi và lồng bẫy
Đi đánh bẫy chim cu phải có chim mồi và chiếc lồng đặc biệt gọi là lồng bẫy sập.

– Chim mồi
Chim mồi là chim rừng ta đã đánh bắt được, nuôi lâu ngày thành quen, không sợ bóng người và có thể gáy tự nhiên như khi còn hoang dã. Chim mồi phải gáy hay, gáy càng hay càng được đánh giá cao vì sẽ rất đắc lực lúc đem đi “đánh” chim hoang. Người ta lại còn phân biệt mồi “1/3” và mồi “giỏi”. Mồi “lỡ” là chim mới đem đi đánh một vài lần. Còn mồi “giỏi” hay còn gọi là mồi “chai” là chim đã đi đánh nhiều lần, đã có bản lĩnh và quen trận mạc.

Đọc thêm Chế biến phụ phẩm nông nghiệp nuôi trâu bò cày kéo
Một con chim gáy trống nuôi lâu (chim thuộc) thường phải gáy đủ 3 loại tiếng sau:

+ Gáy gọi: Đây là tiếng gáy lúc sáng sớm, buổi trưa hoặc chiều. Giọng gáy này được người nuôi chim gọi là bố.

Tất cả chim gáy trống và mái đều gáy được kiểu này. Trong đó:

Liều gáy trơn: Cúc cu cu.

Liều bổ một: Cúc cu cu, cu.

Liều bổ hai: Cúc cu cư, cu cu

Liều bổ ba: Cúc cu cu, cu cu cu.

Chim quý nhất là con gáy liều bổ ba: Cúc cú cu, cu cu cu. Có người gọi nó là con chim mồi “kim bất hoán” muốn nói rằng giá trị của nó rất lớn.



Còn những con gáy gọi 4 tiếng (bổ tứ) có nhiều, người ta coi như gáy gọi tiếng “Đủ” những con gáy gọi 5 tiếng thì coi là tiếng “Thừa”.

Tiêu chuẩn này không quan trọng để đánh gia một con chim hay.

Đặc điểm của các giống gáy là:

Giọng Trơn: Cúc cu cu (mỗi lần gáy chỉ thốt ra ba tiếng đơn giản, cụt ngủn).

Giọng Một: Cúc cu cu…cu (có thêm một tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe hay hơn).

Giọng Hai: Cúc cu cu… cu cu (có thêm hai tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe càng hay hơn).

Giọng Ba: Cúc cu cu… cu cu cu (có ba tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe càng hay hơn nữa.

Giọng Cà lăm: Con chim này gáy giọng khi thế này lúc lại thế khác, tiếng nọ xọ tiếng kia, nghe không hay.

Trong các giọng trên thì các cụ xưa rất quý con chim có giọng trơn ròng (tuyệt đối không bao giờ gáy giọng một), ngoài ra chim giọng hai ròng cũng được xem là chim quý vì thường thì chim gáy giọng đôi (giọng hai), đôi khi nó vẫn gáy giọng chiếc (giọng đơn). Chim giọng ba (liều bổ ba thì thường không có giọng ba ròng, nó gáy giọng ba với tỷ lệ nhiều hơn giọng đôi).

+ Gáy trận:

Đây là tiếng gáy mà các nghệ nhân hoặc người chơi chim gáy có kinh nghiệm dùng để đánh giá chim. Chỉ chim trống mới gáy kiểu này, cũng có những con mái sắp đẻ nuôi nhốt cũng gáy tiếng trận nhưng tiếng nhỏ và không sung. Một con chim gáy được đánh giá là chim hay khi phải có đủ các tiếng gáy: Chu, lèo, vấp nhưng rất hiếm con gáy nào có cả chu lèo vấp

Khi gáy trận chim nằm xuống sàn lồng và máy nhẹ hai cánh và gáy: Cúc cu cu, cúc cu cu liên tục, có khi nó gáy hàng giờ.

Chỉ khi chim gáy thật căng mới có kiểu này và đầu nó chúc hẳn xuống đáy lồng.

Thường bất cứ giống chim nào cũng có thời điểm sung mãn, chim gáy cũng vậy, khi nuôi muốn cho nó gáy căng được cũng chỉ có thời điểm nhất định.

Đặc điểm của các kiểu gáy trận:

Chu: Là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu thì thừa hơi và thêm một tiếng cu rất nhẹ.

Ví dụ: Cúc cu cu, Cúc cu cu… cu, cúc cu cu…cu

Lèo: Là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu con chim gáy thêm một nhịp cục cù cù hoặc cục cù gần giống với tiếng gù nhưng nhanh hơn. Ví dụ: Cúc cu cu, Cúc cu cu…Cục cù cù. Đa số chim thỉnh thoảng mới ra lèo rất hiếm con có lèo dặm tức là gáy Cúc cu cu, cục cù cù, Cúc cu cu, Cục cù cù liên tục.

Vấp: Khi gáy tiếng trận đột nhiên con chim ngừng như bị ai đó chẹp ngang cổ họng, sau đó lại lên tiếng trận bình thường. Ví dụ: Cúc cu cu, cúc…cúc cu cu.

Dặm (Dặt): Khi gáy tiếng trận sau ba tiếng cúc cu cu chim thêm vào 1 hay 2 tiếng gù: Cù… grù (ví dụ: Cúc cu cu, cù… grù cúc cu cu, cù.., grù). Chim mồi gáy dặm nhiều làm cho chim rừng rất nhanh nổi nóng.

Gù: Chim trống có thể gù chim mái hoặc đánh nhau. Đa số chim thường gù theo âm: Cù…grù. Nhưng có những con chim gù ngắt ra thành hai nhịp trong cùng một hơi gù: Cụ…grù… cù. Gù kiểu này gọi là gù chồng đấu. Với những con chim hay là chim phải có nước gù cao, trung bình chim chỉ gù một lần không quá 8 tiếng liên tục, chim hay có nước gù khoảng từ 12 – 14 tiếng, chim có nước gù khoảng 18 – 20 tiếng được xem là hiếm. Ngoài ra, khi gù một con chim dữ có khả năng gù liền từ 2 – 3 lần (ví dụ: Một con chim gù 20 tiếng liên tục/lần khi gù chồng 3 lần nó sẽ gù 60 tiếng liên tục không ngắt quãng).

Đọc thêm Cách phân biệt chim Họa mi trống mái
Tiếng gáy của loài chim có thể chia làm 2 loại chính
Thứ 1 là chim gáy có tiếng Thổ có nghĩa là giọng trầm, ấm, (âm thanh ở tần số thấp).

Thứ 2 là chim gáy có tiếng Còi có nghĩa là giọng thanh, cao (âm thanh ở tần số cao).

Còn chim gáy có tiếng gáy ở giữa hai thứ giọng trên là gọi là tiếng Pha (Thổ nhiều Còi ít gọi là Thổ Pha hay Còi nhiều Thổ ít gọi là Còi Pha).



Thông thường cu gáy tiếng Thổ bao giờ cũng gáy chậm không nhanh như tiếng còi và hay cỏ Dặt và Chu

Còn cu gáy tiếng Còi hay gáy mau hơn và ra nhiều tiếng Nhịu và Vấp.

Khi nghe giọng chim cu gáy xong, người sành còn phải xem âm của nó hay hoặc dở. Đây là một việc rất khó khăn mà chỉ những người lão luyện trong nghề mới phân tích được kỹ càng. Còn người mới vào nghề thì rất khó hiểu nổi.

Nếu xét kỹ hơn thì giọng chim cu gáy có bốn loại âm chính: Âm thổ, âm đồng, âm son và âm kim. Có nhiều âm diệu: Đồng thổ, đồng pha, thô pha

– Âm thổ: Chim gáy có âm thổ thì giọng trầm. Loại chim này được đánh giá là loại chim khôn nhất. Trong âm thổ còn có bốn âm sau đây:

+ Thổ đồng: Âm trầm ngân vang như tiếng chiêng cồng.

+ Thổ bầu: Âm trầm mà Ồm to lên.

+ Thổ sấm: Âm trầm mà rền như tiếng sấm.

+ Thổ dế: Âm trầm mà rỉ rả, nỉ non như tiếng dế gáy.

– Âm đồng: Chim gáy có âm đồng thì tiếng ngân vang. Âm đồng cũng có nhiều loại như sau:

+ Đồng pha thổ (âm ngân vang nhưng lại trầm).

+ Đồng pha son (âm càng lúc càng ngân vang).

+ Đồng pha kim (âm càng lúc càng nhỏ, nhưng vẫn vang xa).

– Âm son: Chim gáy có âm son, có người gọi là âm chuông, vì giọng chim ngân vang như tiếng chuông rền, nghe có vẻ hùng tráng, oai vệ. Âm son cũng có nhiều loại như：

+ Son pha đồng (âm to mà rên vang như tiếng sấm).

+ Son pha kim âm khỏi đầu rền vang như tiếng chuông ngân, nhưng sau nhỏ dần….

– Âm kim: Chim gáy có âm kim thì tiếng nhỏ và vang xa. Trong âm kim cũng có nhiều loại như：

+ Kim pha son.

+ Kim pha thổ.

+ Kim pha đồng.

Như vậy, để phân tích một giọng chim cu gáy thật chính xác không phải là chuyện dễ dàng. Nhưng khi hiểu thấu đáo được điều này thì người sành về chim sẽ gặp nhiều điều thú vị khi lắng tai nghe chim đang gáy. Vì vậy, chọn được con chim mồi vừa ý, với những đặc điểm ưu việt kể trên rất khó.

Thực ra, để chọn được một con chim cu gáy hội đủ các tiêu chuẩn nhưng trên rất khó, mỗi con mỗi giọng không giống nhau, con chim hay chơi được là con chim gáy có tiếng và luyến láy nhiều giọng lên cao xuống thấp, không gáy đơn điệu, giọng đều đều.

Nếu chim cu gáy bẫy về là chim già thì nuôi hơi vất vả để thuần nó lúc đầu nhưng về sau tiếng gáy của nó hay, bền và ổn định hơn chim nuôi non. Chim nuôi non thì tiếng gáy của nó thường không bền, thất thường (ví dụ: Chim già gáy đấu (gáy trận) liên tục ít khi đang gáy đấu chuyển sang gáy gọi chứ chim non nuôi lên đang gáy đấu một lúc lại chuyển sang gáy gọi và tiếng không bền. Đặc biệt, cu gáy non nuôi khi gặp con gáy già đánh bẫy thường hay chịu thua tiếng gáy, nếu con già gáy đấu căng là chim non im tiếng, thỉnh thoảng mái gáy gọi vài tiếng).]]>
Đặc điểm của chim cu gáy

Chim cu gáy thường sống thành từng đôi, một trống một mái theo chế độ “đơn thê” gắn bó chung thủy. Chúng đi ăn từng đàn, có lãnh thổ riêng, lãnh thổ này gồm một con trống có dáng hình đẹp, có tiếng gáy rất hay thì nó là con chim lãnh chúa. Khi vùng lãnh thổ riêng bị xâm phạm, chúng sẽ ”đấu khẩu” rồi “ác chiến” giữa chủ nhà và kẻ xâm lăng. Vì vậy, những người đi đánh bẫy để bắt chim cu gáy (gọi tắt là đi đánh cu) đã lợi dụng đặc điểm này để bẫy chim cu gáy.
Cách bẫy chim cu gáy
Đầu tiên chọn địa điểm thích hợp để đặt bẫy. Địa điểm thích hợp nhất là một góc nhỏ ở các nướng rẫy trồng các loại đậu, mè, hàng rào có cây cối để treo lồng chim mồi (mồi thượng) có bụi rậm để người đi đánh bẫy cu có thể ẩn nấp kín đáo (vì chim cu hoang rất sợ bóng người) rồi có thể quan sát.

Cần ngụy trang mồi thượng với cành lá cây. Treo lồng mồi thượng trên cây trước một nhánh cây gọi là “nhánh thế”, vừa tầm với cửa lồng để cho chim hoang đến đậu có được tư thế thích hợp mà đấu gáy với chim mồi. Khi đậu ở nhánh thế, chim hoang có thể nhìn xuống đất và trông thấy chim mồi ở dưới đất.

Cần gài chiếc lưới dưới đất, rồi thả con mồi đã nhíp kín mắt cho con mồi đi lại để nhử. Còn người đi đánh cu vào chỗ ẩn nấp.

Các giai đoạn từ khi chim mồi thượng cất tiếng gáy cho đến khi chim hoang sập bẫy và bị bắt là:

Đầu tiên chim mồi thượng cất tiếng gáy, nếu đợi một lúc lâu chưa nghe nó gáy, người đi đánh cu huýt gió để giục nó gáy.

Sau đó, con chim hoang, lãnh chúa của vùng lãnh thổ này đang nghỉ ngơi ở một nơi nào đó đột nhiên nghe tiếng gáy của chim lạ. Biết lãnh thổ riêng của mình đang bị xâm phạm, nó liền bay về, đậu ở một cây nào đó, nghểnh tai nghe ngóng. Khi biết được vị trí của kẻ xâm lăng, nó phóng đến nhánh thế. Mồi thượng trông thấy liền cất tiếng gáy thách thức, vừa gáy vừa xoay mình như con vụ. Chim hoang lãnh chúa sẽ xòe hai cánh ra, xù cườm, gục gặc đầu, nóng nảy, vừa chạy tới chạy lui trên nhánh thế vừa gáy liên hồi. Hai con đấu gáy sôi nổi, không con nào chịu thua con nào.

– Đến đây có thể xảy ra mấy trường hợp sau đây:

+ Con chim hoang tức tối nhảy vào lồng để ác chiến với kẻ thù. Vừa nhảy vào, bẫy liền sập và người đánh cu nhào ra để bắt. Đó là trường hợp dễ.

+ Nhưng thường thường, người đi đánh cu gặp trường hợp khó hơn nhiều vì con chim lãnh chúa đã mấy lần định nhảy xuống nhưng rồi lại thôi. Nó là con chim khôn, nó bay đi. Còn chim mồi thượng sẽ im tiếng.

+ Có trường hợp con chim khôn ấy không bay đi mà lao xuống đất nhìn chim mồi đất rồi đi vòng quanh ở ngoài lưới đất. Nó rất khôn và cảnh giác với những gì lạ xung quanh mình.

+ Có trường hợp con chim lãnh chúa bay đi vì cảnh giác, nhưng khi nghe chim mồi lại cất tiếng gáy, vì tức tối nó lại bay về, hai con lại đấu gáy rồi chim hoang tức quá, trong phút chốc mất hết cảnh giác, nó lao vào cửa lồng, chiếc bẫy sập và nó vùng vẫy cũng không thoát ra được.

Như vậy, muốn bắt được con chim hay, người đi đánh cu phải chịu khó kiên nhẫn, có khi phải mất cả ngày mới có kết quả. Còn gặp những con chim tầm thường, không có gì đặc biệt thì với một lưới đất, một ngày có thể bắt được năm bảy con.

Cách chuẩn bị chim mồi và lồng bẫy
Đi đánh bẫy chim cu phải có chim mồi và chiếc lồng đặc biệt gọi là lồng bẫy sập.

– Chim mồi
Chim mồi là chim rừng ta đã đánh bắt được, nuôi lâu ngày thành quen, không sợ bóng người và có thể gáy tự nhiên như khi còn hoang dã. Chim mồi phải gáy hay, gáy càng hay càng được đánh giá cao vì sẽ rất đắc lực lúc đem đi “đánh” chim hoang. Người ta lại còn phân biệt mồi “1/3” và mồi “giỏi”. Mồi “lỡ” là chim mới đem đi đánh một vài lần. Còn mồi “giỏi” hay còn gọi là mồi “chai” là chim đã đi đánh nhiều lần, đã có bản lĩnh và quen trận mạc.

Đọc thêm Chế biến phụ phẩm nông nghiệp nuôi trâu bò cày kéo
Một con chim gáy trống nuôi lâu (chim thuộc) thường phải gáy đủ 3 loại tiếng sau:

+ Gáy gọi: Đây là tiếng gáy lúc sáng sớm, buổi trưa hoặc chiều. Giọng gáy này được người nuôi chim gọi là bố.

Tất cả chim gáy trống và mái đều gáy được kiểu này. Trong đó:

Liều gáy trơn: Cúc cu cu.

Liều bổ một: Cúc cu cu, cu.

Liều bổ hai: Cúc cu cư, cu cu

Liều bổ ba: Cúc cu cu, cu cu cu.

Chim quý nhất là con gáy liều bổ ba: Cúc cú cu, cu cu cu. Có người gọi nó là con chim mồi “kim bất hoán” muốn nói rằng giá trị của nó rất lớn.



Còn những con gáy gọi 4 tiếng (bổ tứ) có nhiều, người ta coi như gáy gọi tiếng “Đủ” những con gáy gọi 5 tiếng thì coi là tiếng “Thừa”.

Tiêu chuẩn này không quan trọng để đánh gia một con chim hay.

Đặc điểm của các giống gáy là:

Giọng Trơn: Cúc cu cu (mỗi lần gáy chỉ thốt ra ba tiếng đơn giản, cụt ngủn).

Giọng Một: Cúc cu cu…cu (có thêm một tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe hay hơn).

Giọng Hai: Cúc cu cu… cu cu (có thêm hai tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe càng hay hơn).

Giọng Ba: Cúc cu cu… cu cu cu (có ba tiếng cu hậu ở đằng sau, nghe càng hay hơn nữa.

Giọng Cà lăm: Con chim này gáy giọng khi thế này lúc lại thế khác, tiếng nọ xọ tiếng kia, nghe không hay.

Trong các giọng trên thì các cụ xưa rất quý con chim có giọng trơn ròng (tuyệt đối không bao giờ gáy giọng một), ngoài ra chim giọng hai ròng cũng được xem là chim quý vì thường thì chim gáy giọng đôi (giọng hai), đôi khi nó vẫn gáy giọng chiếc (giọng đơn). Chim giọng ba (liều bổ ba thì thường không có giọng ba ròng, nó gáy giọng ba với tỷ lệ nhiều hơn giọng đôi).

+ Gáy trận:

Đây là tiếng gáy mà các nghệ nhân hoặc người chơi chim gáy có kinh nghiệm dùng để đánh giá chim. Chỉ chim trống mới gáy kiểu này, cũng có những con mái sắp đẻ nuôi nhốt cũng gáy tiếng trận nhưng tiếng nhỏ và không sung. Một con chim gáy được đánh giá là chim hay khi phải có đủ các tiếng gáy: Chu, lèo, vấp nhưng rất hiếm con gáy nào có cả chu lèo vấp

Khi gáy trận chim nằm xuống sàn lồng và máy nhẹ hai cánh và gáy: Cúc cu cu, cúc cu cu liên tục, có khi nó gáy hàng giờ.

Chỉ khi chim gáy thật căng mới có kiểu này và đầu nó chúc hẳn xuống đáy lồng.

Thường bất cứ giống chim nào cũng có thời điểm sung mãn, chim gáy cũng vậy, khi nuôi muốn cho nó gáy căng được cũng chỉ có thời điểm nhất định.

Đặc điểm của các kiểu gáy trận:

Chu: Là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu thì thừa hơi và thêm một tiếng cu rất nhẹ.

Ví dụ: Cúc cu cu, Cúc cu cu… cu, cúc cu cu…cu

Lèo: Là khi gáy trận sau ba tiếng cúc cu cu con chim gáy thêm một nhịp cục cù cù hoặc cục cù gần giống với tiếng gù nhưng nhanh hơn. Ví dụ: Cúc cu cu, Cúc cu cu…Cục cù cù. Đa số chim thỉnh thoảng mới ra lèo rất hiếm con có lèo dặm tức là gáy Cúc cu cu, cục cù cù, Cúc cu cu, Cục cù cù liên tục.

Vấp: Khi gáy tiếng trận đột nhiên con chim ngừng như bị ai đó chẹp ngang cổ họng, sau đó lại lên tiếng trận bình thường. Ví dụ: Cúc cu cu, cúc…cúc cu cu.

Dặm (Dặt): Khi gáy tiếng trận sau ba tiếng cúc cu cu chim thêm vào 1 hay 2 tiếng gù: Cù… grù (ví dụ: Cúc cu cu, cù… grù cúc cu cu, cù.., grù). Chim mồi gáy dặm nhiều làm cho chim rừng rất nhanh nổi nóng.

Gù: Chim trống có thể gù chim mái hoặc đánh nhau. Đa số chim thường gù theo âm: Cù…grù. Nhưng có những con chim gù ngắt ra thành hai nhịp trong cùng một hơi gù: Cụ…grù… cù. Gù kiểu này gọi là gù chồng đấu. Với những con chim hay là chim phải có nước gù cao, trung bình chim chỉ gù một lần không quá 8 tiếng liên tục, chim hay có nước gù khoảng từ 12 – 14 tiếng, chim có nước gù khoảng 18 – 20 tiếng được xem là hiếm. Ngoài ra, khi gù một con chim dữ có khả năng gù liền từ 2 – 3 lần (ví dụ: Một con chim gù 20 tiếng liên tục/lần khi gù chồng 3 lần nó sẽ gù 60 tiếng liên tục không ngắt quãng).

Đọc thêm Cách phân biệt chim Họa mi trống mái
Tiếng gáy của loài chim có thể chia làm 2 loại chính
Thứ 1 là chim gáy có tiếng Thổ có nghĩa là giọng trầm, ấm, (âm thanh ở tần số thấp).

Thứ 2 là chim gáy có tiếng Còi có nghĩa là giọng thanh, cao (âm thanh ở tần số cao).

Còn chim gáy có tiếng gáy ở giữa hai thứ giọng trên là gọi là tiếng Pha (Thổ nhiều Còi ít gọi là Thổ Pha hay Còi nhiều Thổ ít gọi là Còi Pha).



Thông thường cu gáy tiếng Thổ bao giờ cũng gáy chậm không nhanh như tiếng còi và hay cỏ Dặt và Chu

Còn cu gáy tiếng Còi hay gáy mau hơn và ra nhiều tiếng Nhịu và Vấp.

Khi nghe giọng chim cu gáy xong, người sành còn phải xem âm của nó hay hoặc dở. Đây là một việc rất khó khăn mà chỉ những người lão luyện trong nghề mới phân tích được kỹ càng. Còn người mới vào nghề thì rất khó hiểu nổi.

Nếu xét kỹ hơn thì giọng chim cu gáy có bốn loại âm chính: Âm thổ, âm đồng, âm son và âm kim. Có nhiều âm diệu: Đồng thổ, đồng pha, thô pha

– Âm thổ: Chim gáy có âm thổ thì giọng trầm. Loại chim này được đánh giá là loại chim khôn nhất. Trong âm thổ còn có bốn âm sau đây:

+ Thổ đồng: Âm trầm ngân vang như tiếng chiêng cồng.

+ Thổ bầu: Âm trầm mà Ồm to lên.

+ Thổ sấm: Âm trầm mà rền như tiếng sấm.

+ Thổ dế: Âm trầm mà rỉ rả, nỉ non như tiếng dế gáy.

– Âm đồng: Chim gáy có âm đồng thì tiếng ngân vang. Âm đồng cũng có nhiều loại như sau:

+ Đồng pha thổ (âm ngân vang nhưng lại trầm).

+ Đồng pha son (âm càng lúc càng ngân vang).

+ Đồng pha kim (âm càng lúc càng nhỏ, nhưng vẫn vang xa).

– Âm son: Chim gáy có âm son, có người gọi là âm chuông, vì giọng chim ngân vang như tiếng chuông rền, nghe có vẻ hùng tráng, oai vệ. Âm son cũng có nhiều loại như：

+ Son pha đồng (âm to mà rên vang như tiếng sấm).

+ Son pha kim âm khỏi đầu rền vang như tiếng chuông ngân, nhưng sau nhỏ dần….

– Âm kim: Chim gáy có âm kim thì tiếng nhỏ và vang xa. Trong âm kim cũng có nhiều loại như：

+ Kim pha son.

+ Kim pha thổ.

+ Kim pha đồng.

Như vậy, để phân tích một giọng chim cu gáy thật chính xác không phải là chuyện dễ dàng. Nhưng khi hiểu thấu đáo được điều này thì người sành về chim sẽ gặp nhiều điều thú vị khi lắng tai nghe chim đang gáy. Vì vậy, chọn được con chim mồi vừa ý, với những đặc điểm ưu việt kể trên rất khó.

Thực ra, để chọn được một con chim cu gáy hội đủ các tiêu chuẩn nhưng trên rất khó, mỗi con mỗi giọng không giống nhau, con chim hay chơi được là con chim gáy có tiếng và luyến láy nhiều giọng lên cao xuống thấp, không gáy đơn điệu, giọng đều đều.

Nếu chim cu gáy bẫy về là chim già thì nuôi hơi vất vả để thuần nó lúc đầu nhưng về sau tiếng gáy của nó hay, bền và ổn định hơn chim nuôi non. Chim nuôi non thì tiếng gáy của nó thường không bền, thất thường (ví dụ: Chim già gáy đấu (gáy trận) liên tục ít khi đang gáy đấu chuyển sang gáy gọi chứ chim non nuôi lên đang gáy đấu một lúc lại chuyển sang gáy gọi và tiếng không bền. Đặc biệt, cu gáy non nuôi khi gặp con gáy già đánh bẫy thường hay chịu thua tiếng gáy, nếu con già gáy đấu căng là chim non im tiếng, thỉnh thoảng mái gáy gọi vài tiếng).]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45517 Mon, 06 Aug 2018 15:49:16 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45517
Nuôi chim Gáy (cu gáy) là một thú vui có từ lâu đời. Để có một con chim Gáy hay người nuôi phải tuyển chọn công phu, vì âm sắc của chim Gáy rất đa dạng; mỗi âm sắc có cái hay riêng, tuỳ theo sự thưởng thức của người chơi.
Chim cu gáy

Với những người mới chơi chim Gáy họ không chú ý tới âm sắc của chim mà chỉ chọn những con đẹp. Những con chim này thường được nuôi từ chim non nên chóng thuần, nhưng tiếng gù rất đơn điệu. Còn với những người sành chơi chím Gáy thì khác, họ chỉ chú trọng âm sắc của chim. Chim Gáy có giọng thổ đồng, thổ gầm, thổ dền giá luôn cao hơn. Khi chọn được con có âm sắc vừa ý, họ còn theo dõi xem lúc Gáy tiết tấu ra sao? Có con Gáy có đảo liên hồi (lúc bổ hai, bổ ba, tư và lại từ cao xuổng thấp…). Ngoài ra, còn phải chọn con chim Gáy có hình dáng đẹp như: mỏ giang, cườm dày, đầu xanh, phao xám, thân hình bắp bí…như thế mới là chim Gáy chuẩn.




Người nuôi chim Gáy thường bẫy chim đã trưởng thành để đem về nuôi, nhưng loại này thường lâu thuần. Hoặc cũng có thể bắt chim non nuôi để dễ thuần phục, nhưng chim non không bao giờ há miệng đòi ăn nên người nuôi phải ngâm gạo, đỗ cho vào túi nhỏ có khoét một lỗ để chim non rúc mỏ vào lấy thức ăn. Đặc biệt, chim Gáy rất khó phân biệt con trống và con mái, chim đã trưởng thành càng khó phân biệt (bởi chúng đều gáy và gụ nhau), hình thức bên ngoài cũng giống nhau, chỉ khi nào chim mái đẻ trứng mới biết.

Chim Gáy thường được nuôi bằng lồng có hình quả đào, nhìn đơn sơ, nhưng càng trông càng đẹp. Thân lồng có nửa dưới to, trên nhỏ, diện tích chỉ đủ để chim Gáy xoay. Nuôi loại lồng này chim chóng thuần mà tiện xách đi xách lại. Theo những người nuôi chim lâu năm thì chim Gáy không ưa lồng rộng, bởi nếu lồng không hợp thì chim thường hay giật mình nhảy lên làm toác ở đầu và lâu thuần.]]>
Nuôi chim Gáy (cu gáy) là một thú vui có từ lâu đời. Để có một con chim Gáy hay người nuôi phải tuyển chọn công phu, vì âm sắc của chim Gáy rất đa dạng; mỗi âm sắc có cái hay riêng, tuỳ theo sự thưởng thức của người chơi.
Chim cu gáy

Với những người mới chơi chim Gáy họ không chú ý tới âm sắc của chim mà chỉ chọn những con đẹp. Những con chim này thường được nuôi từ chim non nên chóng thuần, nhưng tiếng gù rất đơn điệu. Còn với những người sành chơi chím Gáy thì khác, họ chỉ chú trọng âm sắc của chim. Chim Gáy có giọng thổ đồng, thổ gầm, thổ dền giá luôn cao hơn. Khi chọn được con có âm sắc vừa ý, họ còn theo dõi xem lúc Gáy tiết tấu ra sao? Có con Gáy có đảo liên hồi (lúc bổ hai, bổ ba, tư và lại từ cao xuổng thấp…). Ngoài ra, còn phải chọn con chim Gáy có hình dáng đẹp như: mỏ giang, cườm dày, đầu xanh, phao xám, thân hình bắp bí…như thế mới là chim Gáy chuẩn.




Người nuôi chim Gáy thường bẫy chim đã trưởng thành để đem về nuôi, nhưng loại này thường lâu thuần. Hoặc cũng có thể bắt chim non nuôi để dễ thuần phục, nhưng chim non không bao giờ há miệng đòi ăn nên người nuôi phải ngâm gạo, đỗ cho vào túi nhỏ có khoét một lỗ để chim non rúc mỏ vào lấy thức ăn. Đặc biệt, chim Gáy rất khó phân biệt con trống và con mái, chim đã trưởng thành càng khó phân biệt (bởi chúng đều gáy và gụ nhau), hình thức bên ngoài cũng giống nhau, chỉ khi nào chim mái đẻ trứng mới biết.

Chim Gáy thường được nuôi bằng lồng có hình quả đào, nhìn đơn sơ, nhưng càng trông càng đẹp. Thân lồng có nửa dưới to, trên nhỏ, diện tích chỉ đủ để chim Gáy xoay. Nuôi loại lồng này chim chóng thuần mà tiện xách đi xách lại. Theo những người nuôi chim lâu năm thì chim Gáy không ưa lồng rộng, bởi nếu lồng không hợp thì chim thường hay giật mình nhảy lên làm toác ở đầu và lâu thuần.]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45516 Mon, 06 Aug 2018 15:48:31 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45516

Loài chim hoang dã này thường sống ở các vùng đồng bằng, trung du. Với thói quen tỉnh giấc khi trời vừa tảng sáng bay đi kiếm thức ăn. Khi lúa chín rộ, chúng kéo nhau từng đàn tới 20 – 30 con một lúc, chứ không như trước đó chỉ vài ba con đi ăn lẻ.

Để bẫy được chim gáy, đó là cả một quá trình nghiên cứu địa thế và thời gian chim đến ăn. Trước hết phải có con gáy mồi đã được thuần dưỡng công phu, một tấm lưới rộng, con mồi để cạnh bẫy. Rồi người ngồi bên cạnh ngụy trang không để chim biết và tiếng “huýt sáo” hiệu lệnh cất lên, sẽ nhử chim mồi gọi đồng loại đến.

Lựa chọn chim cu gáy
– Dựa vào cườm và phao:

Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu “Kim nổ, thổ vừng”. Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiều. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng tốt.

– Dựa vào màu lông:

Lúc quan sát màu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả màu lông mình chim và màu lông phao chim. Màu lông mình chim người ta phân làm ba loại:

Mã kẻ mực: Màu lông xám tối, chim nhút nhát, giọng không hay, không nên chọn.

Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, giọng thường được, nên mua.

Mã sậm tía: là màu ở giữa 2 màu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

Về màu lông của phao có 3 loại chính: xám, hồng, trắng. Ngoài ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này.

Chim phao xám lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy.

Chim phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bằng loại phao xám.

Chim phao trắng: Nhanh nổi nhưng không bền chim.

– Dựa vào sự phân biệt chim trống mái:

Chọn chim trống:

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuông (lưng gù, đuôi cụp).


+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim trông có khả năng đảo giọng.

– Dựa vào màu chân chim:

Người chơi thường cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn. Chim có móng trắng, được cho là chim hay.


Chim cu gáy

Lồng nuôi cu gáy
Tuỳ điều kiện kinh tế và sở thích của mỗi người, ta có thể chọn cho mình những chiếc lồng nuôi chim khác nhau. Từ những chiếc lồng có giá trị kinh tế thấp đến những chiếc lồng bạc triệu.

Tuy nhiên, khi mới nuôi chim mộc (chim bổi) – tức là chim mới bắt từ rừng mang về, chim non mới bắt từ ổ hoặc chim non mới ấp nở ra ta chỉ cần những chiếc lồng ít tiền hoặc những chiếc lồng tự làm được là cũng có thể nuôi chim được rồi.

Đọc thêm Nuôi vịt chăn thả ở nước ta có nhiều thuận lợi
Yêu cầu lồng nuôi phải là:

– Lồng chắc chắn, không để chim sổng lồng, có móc treo lên cây dễ dàng.

– Nan lồng nên làm bằng vật liệu tre, trúc để giảm thiểu tối đa việc tổn thương cho chim khi chim bổi (nhất là lúc mới bắt từ rừng về).

– Là loại lồng có thể lợp 3 mặt bằng lá cọ, hoặc phủ áo lồng bằng vải.

– Bên trong lồng phải có những dụng cụ cho chim ăn bằng mây, tre đan hình chum.

Đáy lồng nên có một cái mẹt đan bằng tre, nứa để hứng chất thải của chim.

Thông thường, người sành chơi chim cu gáy thường chọn lồng quả đào để nuôi chim cu gáy.

Thức ăn cho cu gáy
– Thóc: Chọn loại thóc nhỏ hạt, không có râu mà là thóc mới. Bỏ thóc vào bao tải rồi dùng chân đạp mạnh nhiều lần (mục đích làm cho những đầu nhọn của hạt thóc (nếu có) gãy bớt đi, tránh làm tổn hại đến hệ tiêu hoá của chim cu gáy), sau đó thả thóc vào chậu hoặc xô rồi cho nước vào, làm như vậy những hạt lép nổi lên ta loại bỏ hết đi còn lại thóc chắc để nuôi chim. Sau đó ta chắt hết nước, dùng khoảng một nắm muối nhỏ bỏ vào trong thóc rồi chà xát nhiều lần để giúp cho thóc sạch, rửa lại vài lần rồi phơi thật khô, cất kín cho chim ăn dần.

– Vừng: là loại hạt bổ sung thêm protein (đạm) và lipit (chất béo) cho chim cu gáy. Nên chọn vừng mới không ẩm mốc, hạt chắc. Khoảng một tuần thì cho chim ăn một thìa canh là vừa đủ.

– Lạc: nên chọn loại hạt chắc, loại bỏ những hạt mốc, vì trong hạt lạc mốc, việc dùng lạc làm thức ăn cho chim cũng nên dùng ít.

– Kê: chọn loại kê hạt nhỏ và cũng không nên dùng để thay thóc.

– Khoáng chất: Nếu có điều kiện thì nên làm khoáng chất bổ sung cho chim.

Cách làm: dùng đất sét lấy trong tổ mối đem về phơi khô tán nhỏ, cho một chút muối pha với nước sạch (nếm vào miệng thấy nhạt là được, nhớ là nhạt hơn canh ta ăn), ra hiệu thuốc thú y mua một túi Premix cho vật nuôi trộn vào với đất tổ mối, kiếm một vài vốc sỏi son (sỏi đồi) hạt nhỏ cỡ như viên đá lửa là tốt nhất. Tất cả các nguyên liệu trên ta cho trộn đều rồi cho nước muối nhạt vào luyện thật dẻo, viên thành bánh to bằng quả quýt nhỏ phơi thật khô cho vào lồng nuôi để chim tự sử dụng bổ sung khoáng chất dần dần.


Phòng trị bệnh cho cu gáy
Bệnh đau mắt
Chim gáy thường hay bị bệnh đau mắt vào lúo thời tiết mưa ẩm nhiều như tháng 7 – 8 âm lịch hoặc dịp đầu mùa xuân trước tiết Thanh Minh. Nếu kết hợp giữa mưa ẩm kéo dài + với nắng nóng như tháng 7 – 8 âm lịch thì bệnh rất dễ trở nên nặng.

Chim hay chảy nước mắt, chim thường dụi mắt vào hai bên bờ vai cánh nên thấy lông ở hai bên vai cánh chim ướt và vón lại. Nếu chim bị nặng, dụi nhiều có thể sưng cả hai mí mắt lên.

Để phòng bệnh cần chăm sóc chim thật tốt, vệ sinh lồng nuôi, tắm nắng để diệt các loại mầm bệnh, cho chim sử dụng chế độ dinh dưỡng đều đặn đủ lượng và chất, bổ sung vitamin thường xuyên theo định kì: Vitamin B1 khoảng 30 – 45 ngày một lần, vitamin A thì 4 – 6 tháng một lần, cho chim bổ sung sỏi đầy đủ vào trong ông tiêu hoá để hỗ trợ việc nghiền nát thức ăn hạt, bổ sung đầy đủ khoáng chất cho chim. Tránh treo lồng chim ở nơi nắng nóng, gió lùa, mưa ướt mà nên treo nơi kín gió, thoáng khí.

Đọc thêm Các loại thức ăn chính của vịt đẻ
Khi chim bị đau mắt có thể chữa trị bằng cách sau:

Thuốc tây: Nếu phát hiện sớm, chim bị nhẹ thì có thể mua loại dung dịch thuốc nhỏ mắt natri clorid 0,9% dùng cho người để nhỏ vào mắt cho chim bằng cách sử dụng một bơm tiêm sạch, để chim đứng yên trong lồng rồi bơm thuốc vào mắt cho chim ngày 3 – 4 lần.

Nếu nặng hơn thì dùng kết hợp với một loại dung dịch thuốc chữa đau mắt khác của người cho chim nữa là ổn.

Thuốc nam: có người dùng lá niền niệt để chữa đau mắt cho chim bằng cách vo tròn vài lá niền niệt rồi nhét cho chim nuốt cũng khỏi bệnh.

Bệnh đậu ở chim cu gáy
Nguyên nhân do một loại virus gây nên.

Khi bị bệnh, xung quanh vùng mặt như mỏ, đầu, mắt chim thường xuất hiện nhọt sưng rất to, gây cảm giác khó chịu, chim kém ăn và xuống sức trông thấy, chim trống không gáy,… sau này nhọt tự vỡ (trông giống như đậu phụ, màu trắng) có thể tự rơi ra ngoài.

Chim thường bị bệnh vào lúc giao mùa, nếu nắng nóng kéo dài, độ ẩm cao lại gặp lúc sức đề kháng của chim giảm thì chim sẽ rất dễ mắc bệnh, bệnh này có thể lây lan từ các nguồn lây bệnh như gà bệnh, chim gáy bệnh, chim bồ câu bị bệnh nên lưu ý là những lồng chim nuôi mà đã có chim mắc bệnh cần phải có công tác tiêu độc, vệ sinh cẩn thận.

Chăm sóc chim cu gáy khoa học nhằm làm tăng sức đề kháng của chim cũng giúp cho việc phòng chống bệnh rất có hiệu quả.

Khi chim bị bệnh lưu ý cho chim ăn uống đủ chất, ăn thêm vừng, lạc,… những thứ mà ngày thường chim thích ăn, nếu chim không ăn được thì cần phải đút cho chim ăn một cách nhẹ nhàng.

Nên treo lồng nơi mát mẻ, yên tĩnh, thoáng khí tránh gió lùa, mưa sa, nắng nóng.

Cho thêm vào cốc nước của chim một chút vitamin C, vitamin B1 nhằm tăng cường sức đề kháng cho chim cu gáy.

Điều trị theo kinh nghiệm dân gian: Bắt lấy một vài con giun đất trong ruộng lúa nước, ở chân đất tốt loài giun nước này thường hay đùn những mùn của nó quanh gốc cây lúa, rửa sạch, nghiền nhỏ rồi dùng thứ thuốc đó bôi vào chỗ nhọt.

Bệnh tiêu chảy
Khi thấy chim không gáy, phải kiểm tra phân chim nếu mắc bệnh ỉa chảy, phân nát có màu trắng lẫn với màu xanh thẫm. Bệnh ỉa chảy phải chữa gấp, nếu để quá 3 ngày thì đã chuyển sang thời kỳ cấp cứu. Nếu là chim từ chim non thì thường khoảng 3 ngày chim sẽ chết. Nếu phân chim có mùi khó chịu là bệnh đã nặng, trầm trọng.

Khi chim bị bệnh có thể lấy 1/4 viên cloroxit (hàm lượng 250) tán nhỏ hòa với nước đun sôi để nguội, lấy ống tiêm hút thuốc và bơm vào miệng chim, dùng dây dẫn thuốc dài khoảng 9 – 10cm, lúc bơm phải cho ống dẫn thuốc vào miệng xuống cổ chim sâu khoảng 6 – 7cm rồi bơm thuốc; nếu cho sâu 2 – 3cm đã bơm, thuốc không vào ống thực quản mà vào khí quản, chim dễ tắt thở.

Chú ý: khi tiêm thuốc tiêu chảy, lúc cho ống dẫn vào miệng chim phải từ từ. Khi đưa sâu xuống thực quản, nếu đẩy mạnh đề phòng có thể thủng thực quản của chim và chim có thể chết (ống dẫn thuốc, có thể dùng ống dẫn của tiêm huyết thanh).]]>

Loài chim hoang dã này thường sống ở các vùng đồng bằng, trung du. Với thói quen tỉnh giấc khi trời vừa tảng sáng bay đi kiếm thức ăn. Khi lúa chín rộ, chúng kéo nhau từng đàn tới 20 – 30 con một lúc, chứ không như trước đó chỉ vài ba con đi ăn lẻ.

Để bẫy được chim gáy, đó là cả một quá trình nghiên cứu địa thế và thời gian chim đến ăn. Trước hết phải có con gáy mồi đã được thuần dưỡng công phu, một tấm lưới rộng, con mồi để cạnh bẫy. Rồi người ngồi bên cạnh ngụy trang không để chim biết và tiếng “huýt sáo” hiệu lệnh cất lên, sẽ nhử chim mồi gọi đồng loại đến.

Lựa chọn chim cu gáy
– Dựa vào cườm và phao:

Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu “Kim nổ, thổ vừng”. Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiều. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng tốt.

– Dựa vào màu lông:

Lúc quan sát màu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả màu lông mình chim và màu lông phao chim. Màu lông mình chim người ta phân làm ba loại:

Mã kẻ mực: Màu lông xám tối, chim nhút nhát, giọng không hay, không nên chọn.

Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, giọng thường được, nên mua.

Mã sậm tía: là màu ở giữa 2 màu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

Về màu lông của phao có 3 loại chính: xám, hồng, trắng. Ngoài ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này.

Chim phao xám lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy.

Chim phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bằng loại phao xám.

Chim phao trắng: Nhanh nổi nhưng không bền chim.

– Dựa vào sự phân biệt chim trống mái:

Chọn chim trống:

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuông (lưng gù, đuôi cụp).


+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim trông có khả năng đảo giọng.

– Dựa vào màu chân chim:

Người chơi thường cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn. Chim có móng trắng, được cho là chim hay.


Chim cu gáy

Lồng nuôi cu gáy
Tuỳ điều kiện kinh tế và sở thích của mỗi người, ta có thể chọn cho mình những chiếc lồng nuôi chim khác nhau. Từ những chiếc lồng có giá trị kinh tế thấp đến những chiếc lồng bạc triệu.

Tuy nhiên, khi mới nuôi chim mộc (chim bổi) – tức là chim mới bắt từ rừng mang về, chim non mới bắt từ ổ hoặc chim non mới ấp nở ra ta chỉ cần những chiếc lồng ít tiền hoặc những chiếc lồng tự làm được là cũng có thể nuôi chim được rồi.

Đọc thêm Nuôi vịt chăn thả ở nước ta có nhiều thuận lợi
Yêu cầu lồng nuôi phải là:

– Lồng chắc chắn, không để chim sổng lồng, có móc treo lên cây dễ dàng.

– Nan lồng nên làm bằng vật liệu tre, trúc để giảm thiểu tối đa việc tổn thương cho chim khi chim bổi (nhất là lúc mới bắt từ rừng về).

– Là loại lồng có thể lợp 3 mặt bằng lá cọ, hoặc phủ áo lồng bằng vải.

– Bên trong lồng phải có những dụng cụ cho chim ăn bằng mây, tre đan hình chum.

Đáy lồng nên có một cái mẹt đan bằng tre, nứa để hứng chất thải của chim.

Thông thường, người sành chơi chim cu gáy thường chọn lồng quả đào để nuôi chim cu gáy.

Thức ăn cho cu gáy
– Thóc: Chọn loại thóc nhỏ hạt, không có râu mà là thóc mới. Bỏ thóc vào bao tải rồi dùng chân đạp mạnh nhiều lần (mục đích làm cho những đầu nhọn của hạt thóc (nếu có) gãy bớt đi, tránh làm tổn hại đến hệ tiêu hoá của chim cu gáy), sau đó thả thóc vào chậu hoặc xô rồi cho nước vào, làm như vậy những hạt lép nổi lên ta loại bỏ hết đi còn lại thóc chắc để nuôi chim. Sau đó ta chắt hết nước, dùng khoảng một nắm muối nhỏ bỏ vào trong thóc rồi chà xát nhiều lần để giúp cho thóc sạch, rửa lại vài lần rồi phơi thật khô, cất kín cho chim ăn dần.

– Vừng: là loại hạt bổ sung thêm protein (đạm) và lipit (chất béo) cho chim cu gáy. Nên chọn vừng mới không ẩm mốc, hạt chắc. Khoảng một tuần thì cho chim ăn một thìa canh là vừa đủ.

– Lạc: nên chọn loại hạt chắc, loại bỏ những hạt mốc, vì trong hạt lạc mốc, việc dùng lạc làm thức ăn cho chim cũng nên dùng ít.

– Kê: chọn loại kê hạt nhỏ và cũng không nên dùng để thay thóc.

– Khoáng chất: Nếu có điều kiện thì nên làm khoáng chất bổ sung cho chim.

Cách làm: dùng đất sét lấy trong tổ mối đem về phơi khô tán nhỏ, cho một chút muối pha với nước sạch (nếm vào miệng thấy nhạt là được, nhớ là nhạt hơn canh ta ăn), ra hiệu thuốc thú y mua một túi Premix cho vật nuôi trộn vào với đất tổ mối, kiếm một vài vốc sỏi son (sỏi đồi) hạt nhỏ cỡ như viên đá lửa là tốt nhất. Tất cả các nguyên liệu trên ta cho trộn đều rồi cho nước muối nhạt vào luyện thật dẻo, viên thành bánh to bằng quả quýt nhỏ phơi thật khô cho vào lồng nuôi để chim tự sử dụng bổ sung khoáng chất dần dần.


Phòng trị bệnh cho cu gáy
Bệnh đau mắt
Chim gáy thường hay bị bệnh đau mắt vào lúo thời tiết mưa ẩm nhiều như tháng 7 – 8 âm lịch hoặc dịp đầu mùa xuân trước tiết Thanh Minh. Nếu kết hợp giữa mưa ẩm kéo dài + với nắng nóng như tháng 7 – 8 âm lịch thì bệnh rất dễ trở nên nặng.

Chim hay chảy nước mắt, chim thường dụi mắt vào hai bên bờ vai cánh nên thấy lông ở hai bên vai cánh chim ướt và vón lại. Nếu chim bị nặng, dụi nhiều có thể sưng cả hai mí mắt lên.

Để phòng bệnh cần chăm sóc chim thật tốt, vệ sinh lồng nuôi, tắm nắng để diệt các loại mầm bệnh, cho chim sử dụng chế độ dinh dưỡng đều đặn đủ lượng và chất, bổ sung vitamin thường xuyên theo định kì: Vitamin B1 khoảng 30 – 45 ngày một lần, vitamin A thì 4 – 6 tháng một lần, cho chim bổ sung sỏi đầy đủ vào trong ông tiêu hoá để hỗ trợ việc nghiền nát thức ăn hạt, bổ sung đầy đủ khoáng chất cho chim. Tránh treo lồng chim ở nơi nắng nóng, gió lùa, mưa ướt mà nên treo nơi kín gió, thoáng khí.

Đọc thêm Các loại thức ăn chính của vịt đẻ
Khi chim bị đau mắt có thể chữa trị bằng cách sau:

Thuốc tây: Nếu phát hiện sớm, chim bị nhẹ thì có thể mua loại dung dịch thuốc nhỏ mắt natri clorid 0,9% dùng cho người để nhỏ vào mắt cho chim bằng cách sử dụng một bơm tiêm sạch, để chim đứng yên trong lồng rồi bơm thuốc vào mắt cho chim ngày 3 – 4 lần.

Nếu nặng hơn thì dùng kết hợp với một loại dung dịch thuốc chữa đau mắt khác của người cho chim nữa là ổn.

Thuốc nam: có người dùng lá niền niệt để chữa đau mắt cho chim bằng cách vo tròn vài lá niền niệt rồi nhét cho chim nuốt cũng khỏi bệnh.

Bệnh đậu ở chim cu gáy
Nguyên nhân do một loại virus gây nên.

Khi bị bệnh, xung quanh vùng mặt như mỏ, đầu, mắt chim thường xuất hiện nhọt sưng rất to, gây cảm giác khó chịu, chim kém ăn và xuống sức trông thấy, chim trống không gáy,… sau này nhọt tự vỡ (trông giống như đậu phụ, màu trắng) có thể tự rơi ra ngoài.

Chim thường bị bệnh vào lúc giao mùa, nếu nắng nóng kéo dài, độ ẩm cao lại gặp lúc sức đề kháng của chim giảm thì chim sẽ rất dễ mắc bệnh, bệnh này có thể lây lan từ các nguồn lây bệnh như gà bệnh, chim gáy bệnh, chim bồ câu bị bệnh nên lưu ý là những lồng chim nuôi mà đã có chim mắc bệnh cần phải có công tác tiêu độc, vệ sinh cẩn thận.

Chăm sóc chim cu gáy khoa học nhằm làm tăng sức đề kháng của chim cũng giúp cho việc phòng chống bệnh rất có hiệu quả.

Khi chim bị bệnh lưu ý cho chim ăn uống đủ chất, ăn thêm vừng, lạc,… những thứ mà ngày thường chim thích ăn, nếu chim không ăn được thì cần phải đút cho chim ăn một cách nhẹ nhàng.

Nên treo lồng nơi mát mẻ, yên tĩnh, thoáng khí tránh gió lùa, mưa sa, nắng nóng.

Cho thêm vào cốc nước của chim một chút vitamin C, vitamin B1 nhằm tăng cường sức đề kháng cho chim cu gáy.

Điều trị theo kinh nghiệm dân gian: Bắt lấy một vài con giun đất trong ruộng lúa nước, ở chân đất tốt loài giun nước này thường hay đùn những mùn của nó quanh gốc cây lúa, rửa sạch, nghiền nhỏ rồi dùng thứ thuốc đó bôi vào chỗ nhọt.

Bệnh tiêu chảy
Khi thấy chim không gáy, phải kiểm tra phân chim nếu mắc bệnh ỉa chảy, phân nát có màu trắng lẫn với màu xanh thẫm. Bệnh ỉa chảy phải chữa gấp, nếu để quá 3 ngày thì đã chuyển sang thời kỳ cấp cứu. Nếu là chim từ chim non thì thường khoảng 3 ngày chim sẽ chết. Nếu phân chim có mùi khó chịu là bệnh đã nặng, trầm trọng.

Khi chim bị bệnh có thể lấy 1/4 viên cloroxit (hàm lượng 250) tán nhỏ hòa với nước đun sôi để nguội, lấy ống tiêm hút thuốc và bơm vào miệng chim, dùng dây dẫn thuốc dài khoảng 9 – 10cm, lúc bơm phải cho ống dẫn thuốc vào miệng xuống cổ chim sâu khoảng 6 – 7cm rồi bơm thuốc; nếu cho sâu 2 – 3cm đã bơm, thuốc không vào ống thực quản mà vào khí quản, chim dễ tắt thở.

Chú ý: khi tiêm thuốc tiêu chảy, lúc cho ống dẫn vào miệng chim phải từ từ. Khi đưa sâu xuống thực quản, nếu đẩy mạnh đề phòng có thể thủng thực quản của chim và chim có thể chết (ống dẫn thuốc, có thể dùng ống dẫn của tiêm huyết thanh).]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45515 Mon, 06 Aug 2018 15:47:28 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45515 Thức ăn và cách chăm sóc chim cu gáy

Có một số kinh nghiệm giúp chim cu gáy càng là cho chúng ăn thức ăn chính vẫn là thóc (lúa) nhưng thêm hạt kê, đỗ xanh, vừng thỉnh thoảng cho ăn một vài hạt lạc (khi thay đổi thức ăn thường là chim hay bị thay lông bất thường, khi cho chế độ ăn ổn định thường xuyên thì không còn hiện tượng này nữa). Trong cóng thức ăn của chim nên cho thêm một ít sỏi nhỏ để kích thích tiêu hoá (tăng thêm sự co bóp của dạ dày). Một số người thỉnh thoảng còn cho chim ăn thêm cục đất (khi cu gáy thiếu một chất gì đấy).

Điều quan trọng nhất khi nuôi chim cu gáy là phải hạ thổ để lấy sinh khí từ mặt đất. Một tuần có thể hạ thổ từ 1 – 2, mỗi lần khoảng 2 tiếng, càng nhiều và càng lâu sẽ tốt. Hạ thổ là để cả lồng chim (có thể tháo máng đựng phân) và để xuống mặt đất. Chim cu cũng như các loại chim khác cũng cần phải tắm nước, tắm nắng, nhưng mật độ thưa hơn, 1 lần/ tuần vào mùa hè, 2 tuần/ lần vào mùa đông là được. Chim gáy thường rất ít khi cho tắm giống như họa mi được nhưng một tháng vài lần người nuôi có thể tắm cho theo kiểu phun mưa nhẹ, có thể tắm cho chim tắm tự nhiên là hay nhất, thỉnh thoảng nên cho chim ăn giun đất. Có thể tạo mùn giun bằng cách đặt một viên gạch lát nền lên mặt đất, sau đó giun sẽ đùn nhiều mùn ở dưới viên gạch.

Có thể nuôi cu gáy trống gần một con cu mái nữa là làm chim cũng căng tiếng lên nhiều, ta cho lồng cu trông gần lồng cu cái vài hôm rồi đem đi vài ngày, lại ghép gần.

Cách chọn chim cu gáy hay
– Chim phải có hình thức đẹp, thân mình cân đối, lông sáng màu, đầu nhỏ, mắt bé, không được lồi. Con ngươi đen nhiều, chân cao màu đỏ son đặc biệt lông che kín xuống qua đầu gối, lông hậu nở kéo gần hết đuôi, cườm dày, hạt đen nhỏ quấn gần như kín cổ thì đó là con cu gáy có hình thức đẹp.

Hơn nữa đầu phải tròn, lông đầu màu xanh xám, mắt dữ, vệt lông đen kéo dài qua khoé mắt. Còn phải chọn những con có thân hình như bắp chuôi, ức nở, chót đuôi thu nhỏ lại (đuôi vót), lông ép sát mình, chân khô (có nhiều vảy mốc trắng). Chân màu đỏ tươi là chim non.

Khi chọn chim quan trọng nhất là theo dõi phần cườm và phao.

Nhìn qua cườm ta có thể đoán được chất giọng của chim: Các cụ có câu “Kim nô thổ vừng”, Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng, chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Với những con chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiều. Còn chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cố cũng tối

– Về màu lông

Ban đầu khi quan sát màu lông của chim cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả màu lông mình chim và màu lông phao chim. Trong đó, màu lông mình chim được phân làm ba loại:

+ Mã kẻ mực: Màu lông xám tối, chim dở, nhát, giọng không hay, không nên chọn.

+ Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, chim mau nổi, giống thường được, nên chọn.

+ Mã sậm tía: Là màu ở giữa 2 mầu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, chim gan, thường làm chim mồi bẩy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

– Về phần phao: (Vùng lông phía dưới đuôi che phủ hậu môn).

Có 3 loại phao chính: Xám, hồng, trắng, ngoài ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này.

+ Chim phao xám: Lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy, nếu chọn làm mồi thì khi đi đánh bẫy không phù hợp.

+ Chim phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bằng loại phao xám.

Đọc thêm Các bệnh không lây xuất hiện trên trâu bò
+ Chim phao trắng: Nhanh nổi nhưng tiếng gáy của nó không bền.

– Cách phân biệt chim trống là:

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

– Dáng đứng: Khi đứng trên cẩu, đuôi chim hay cụp xuống (lưng gù, đuôi cụp).

+ Xướng bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim trông có khả năng đáo giọng.



+ Màu chân chim: Thông thường chim non là chân có màu đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì tùy theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Một số người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn chim.

-Những con chim có móng trắng, được cho là chim hay.

Hình dạng lông cách chim có hai loại chính:

+ Loại hình tròn (quy me): chim nuôi nhanh nổi, không bền chìm.

+ Loại hình nhọn đầu: Chim nuôi lâu nổi, những lại bền chim.

– Đặc điểm của các loài chim theo vùng:

+ Người chơi ở phía Bắc thường chọn chim ở vùng: Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nam Ninh (cũ). Chim ở miền Trung thường có mép cánh trắng, không phải không có chim có giọng gáy hay nhưng thật xuất sắc thường rất hiếm và chim thường không đẹp, ở nhỏ con hơn chim các vùng phía Bắc.

+ Ở miền Nam chim gáy sống tại các vùng rừng thường dữ hơn chim sống ở đồng bằng, vì trong môi trường thiên nhiên chúng phải tranh đấu giành lãnh thổ, thức ăn khắc nghiệt hơn. Tuy nhiên, để không phải là ở đồng bằng không có chim hay mà tỷ lệ chim dữ ở vùng đồng bằng rất thấp. Cụ thể là chim sống ở đồng bằng nước gù rất thấp. Chim ở Tây Ninh, Bù Đốp, Đà Nẵng, Huế… được đánh giá là chim dữ.

Theo một số người thì một chim cu gáy thuộc vào loại tốt nhất phải có những điểm đặc biệt sau:

+ Nhất Huỳnh kiên: Tức là chim có cườm màu vàng. Cườm này phai xuống tận vai, nhưng không đóng ở trên lưng. Loại này hiếm khí gặp được.

+ Nhì Liên giáp: Tức là hình dáng của chim giống như một cái bắp chuối, hai đầu nhỏ, giữa phình ra, trông rắn chắc, gọn chặt.

+ Tam Quá khoé: Chim đường chỉ màu đen chạy dưới khoé mắt, dài quá khoé mắt một chút mới tốt.

+ Tứ Chân khô: Có nghĩa là chân chim phải vuông cạnh và khô. Vảy đóng hai hàng trơn, đóng chặt, nổi mốc lên.

+ Ngũ Liên hoàn: Cườm phải đóng giáp vòng hết cổ mới thật tốt. Thường thì chim chỉ có cườm đóng ở phần trên cố phần ức không có cườm.

+ Lục Cườm rựng: Tức là có cườm lót. Loài chim có cườm rựng là chim có gừ hậu, chúng gáy dai dẳng.

Ngoài ra, cũng còn có những chi tiết quan trọng sau đây cũng phải lưu ý tới:

+ Chim Cu mà đuôi vót, tức là ở bắp đuôi thì lớn, chót đuôi thì nhỏ lại, mới là con chim tốt và khôn.

+ Chim có gián cánh, tức là có lông trắng ở trên một cánh hay cả hai cánh. Đó là chim tốt nên chọn nuôi.

+ Chim có móng trắng gọi là bạch đề: Chỉ cần có một móng trắng hay nhiều móng trắng, là chim quý hiếm.

+ Chim có mỏ đỏ: Là chim sát thủ, tức là chim rất dữ, có thể chọn làm mồi

Ngoài ra, ta phải chọn chim có đầu nhỏ, có mỏ cong, có hình bầu, có cổ lãi (cổ cao), có chân thấp, đuôi nhọn, có cánh phủ mình hay cánh chéo, lông phủ đầu gối…

– Quan trọng nhất khi chọn chim là nhìn tổng quát, chim nên đứng thẳng, lưng dọc, tránh chim đứng co rụt, lưng song song mặt đất

+ Mỏ: Độ dài vừa phải, không ngắn, không dài, độ cong vừa phải, chìm mỏ cong hay phá thóc và thức ăn trong cóng, không đẹp. Đặc biệt, nên chọn chim có mũi lớn, chim sẽ khỏe và bền hơi hơn.



+ Đầu: Nhọn (như đầu rắn) chim sẽ dữ và khôn hơn, tránh chim trán vồ và cao, chim hay nhát và ngu, hay sợ chim ngoài. Ngoài ra, nên chon chim có mát màu vàng lửa, chim này có tính khí hung hăng hơn, nhưng nhanh thuần hớn.

Đọc thêm Chọn giống vịt để nuôi vịt trên khô
+ Cổ: Cổ phải cao, chim sẽ gáy lớn tiếng.

+ Cườm: Đặc biệt quan trọng, cườm trắng phải nhỏ (thưòng gọi là cườm cám), đóng dày, càng dày càng tốt (chim này siêng gáy, bền hơi).

+ Ức: Nên xẹp, không nên càng tròn.

+ Cánh: Nên xếp gọn, dài quá phao câu (chim rất khỏe, lông đẹp), lông mao nhỏ (càng nhỏ càng tốt).

+ Đuôi: Cuống đuôi lớn, đuôi dài, thông thường người nuôi hay cắt lông đuôi cho khỏi vướng (chim mồi).

+ Cẳng chân: Nên thấp (nhanh thuần, chim sẽ ít nhảy), vảy khô (càng khô chim càng dữ) đỏ.

Các loại bệnh ở chim cu gáy và cách chữa trị
Chim gáy nuôi thường mắc một số bệnh phổ biến như đau mắt, tiêu chảy…Nếu không chữa trị kịp thời thì chim sẽ bị chết.

Cu gáy khi đã bị bệnh như vậy phát ra ngoài là do một quá trình nuôi chim lâu không được chăm sóc tốt (nước uống thiếu và bẩn không vệ sinh, thức ăn lúc đủ lúc hết kéo dài, lông ít khi được vệ sinh). Vì vậy, lúc đó sức khỏe của chim xuống cấp yếu nên chim sẽ mắc bệnh tiêu chảy, đau mắt sung lông, bã cánh, lên hạt đậu quanh mép.

Khi phát hiện chim bị bệnh thì người nuôi hãy bình tĩnh xử trí từng bước, tỷ lệ thành công còn tùy thuộc vào thể trạng bệnh nặng hay nhẹ. Nếu phát hiện sớm để chữa thì chim sẽ khỏi bệnh.

Để chữa bệnh cho chim thì:

Đầu tiên, người nuôi cần nâng thể trạng của chim vì lúc này thể trạng chim yếu, bằng cách cho chim cu gáy ăn cám con cò ở cóng riêng. Ngoài ra, vẫn có cóng thóc + kê + đỗ xanh.

– Nếu thấy chim ướt hai đầu cánh là chim bị đau mắt: cần vắt múi chanh lấy nước bơm vào mắt ngày 2 – 3 lần là khỏi.

Sau đó, dùng thuốc chữa đau mắt cho người (chỉ cần dùng Cloramphenicol 9‰) nhỏ và thoa đều lên hai bả cánh của chim và nhỏ trực tiếp vào mắt cho chim vài giọt. Liều lượng dùng là ngày làm 2 lần, đến khi thấy chim không còn đau mắt nữa thì thôi. Để chữa bệnh triệt để cho chim thì người nuôi cần chim ra ngoài lấy bông y tế thấm nước sạch lau 2 bên bả cánh bị ướt của chim khi sạch rồi thì thấm khô đi. Nếu lông quanh mắt của chim cũng bị ướt bệt lại thì cũng làm vệ sinh tương tự.

– Còn có một cách trị đau mắt rất hay, hiệu quả là: Dùng lá khổ qua, đập dập bôi lên mắt và cho chim ăn luôn, hiệu quả cao.

– Còn bệnh hạt đậu của chim thì lấy dao lam (hơ lửa cồn vệ sinh trước khi phẫu thuật), cứ thấy hạt đậu chỗ nào thì rạch mũi dao vào chỗ đó, nặn cho ra hết phần tráng như bã đậu đen khi nào ra toàn máu đen thì thôi. Sau đó, lấy thuốc RIFAMPICIN còn gọi là thuốc con nhộng màu đỏ rắc vào vết rạch vừa nặn một lần là đủ.

Để chữa bệnh tiêu chảy ở chim hãy pha Berberin hoặc là Biseptol 480mg (lấy 1/2 viên) hòa vào cóng nước cho chim uống thì sẽ cầm được tình trạng tiêu chảy.

Thực tế, khi cu gáy bị bệnh này thì cách chữa như trên tỷ lệ thành công cao.

Chim gáy bị đau mắt thường đi kèm với bệnh tiêu chảy, để lâu không chữa trị thì chim sẽ bị chết.

Thông thường chim gáy bị đau mắt chúng thường lấy cánh dụi (vì thế thường ướt ở vai cánh), trước đây thường hay lấy ót xát vào cánh đế con chim bị cay sẽ không lấy cánh dụi mắt nữa (ớt không tác dụng chữa mắt cho chim gáy), còn có thể làm hỏng giọng của chim.

– Bên cạnh đó, không nên cho chim cu gáy uống các loại thuốc (vì đây là các loại thuốc cho người, liều lượng theo trọng lương cơ thể), ở Việt Nam cũng chưa có bác sỹ chuyên chữa bệnh cho chim cảnh.

Muốn chữa bệnh cho chim thì phải tìm hiểu nguyên nhân bị bệnh có thể là: Nuôi chim ít vệ sinh lồng, để lồng ở nơi thiếu mát, thiếu độ ẩm (nuôi trên độ cao quá), thiếu ánh sáng.]]> Thức ăn và cách chăm sóc chim cu gáy

Có một số kinh nghiệm giúp chim cu gáy càng là cho chúng ăn thức ăn chính vẫn là thóc (lúa) nhưng thêm hạt kê, đỗ xanh, vừng thỉnh thoảng cho ăn một vài hạt lạc (khi thay đổi thức ăn thường là chim hay bị thay lông bất thường, khi cho chế độ ăn ổn định thường xuyên thì không còn hiện tượng này nữa). Trong cóng thức ăn của chim nên cho thêm một ít sỏi nhỏ để kích thích tiêu hoá (tăng thêm sự co bóp của dạ dày). Một số người thỉnh thoảng còn cho chim ăn thêm cục đất (khi cu gáy thiếu một chất gì đấy).

Điều quan trọng nhất khi nuôi chim cu gáy là phải hạ thổ để lấy sinh khí từ mặt đất. Một tuần có thể hạ thổ từ 1 – 2, mỗi lần khoảng 2 tiếng, càng nhiều và càng lâu sẽ tốt. Hạ thổ là để cả lồng chim (có thể tháo máng đựng phân) và để xuống mặt đất. Chim cu cũng như các loại chim khác cũng cần phải tắm nước, tắm nắng, nhưng mật độ thưa hơn, 1 lần/ tuần vào mùa hè, 2 tuần/ lần vào mùa đông là được. Chim gáy thường rất ít khi cho tắm giống như họa mi được nhưng một tháng vài lần người nuôi có thể tắm cho theo kiểu phun mưa nhẹ, có thể tắm cho chim tắm tự nhiên là hay nhất, thỉnh thoảng nên cho chim ăn giun đất. Có thể tạo mùn giun bằng cách đặt một viên gạch lát nền lên mặt đất, sau đó giun sẽ đùn nhiều mùn ở dưới viên gạch.

Có thể nuôi cu gáy trống gần một con cu mái nữa là làm chim cũng căng tiếng lên nhiều, ta cho lồng cu trông gần lồng cu cái vài hôm rồi đem đi vài ngày, lại ghép gần.

Cách chọn chim cu gáy hay
– Chim phải có hình thức đẹp, thân mình cân đối, lông sáng màu, đầu nhỏ, mắt bé, không được lồi. Con ngươi đen nhiều, chân cao màu đỏ son đặc biệt lông che kín xuống qua đầu gối, lông hậu nở kéo gần hết đuôi, cườm dày, hạt đen nhỏ quấn gần như kín cổ thì đó là con cu gáy có hình thức đẹp.

Hơn nữa đầu phải tròn, lông đầu màu xanh xám, mắt dữ, vệt lông đen kéo dài qua khoé mắt. Còn phải chọn những con có thân hình như bắp chuôi, ức nở, chót đuôi thu nhỏ lại (đuôi vót), lông ép sát mình, chân khô (có nhiều vảy mốc trắng). Chân màu đỏ tươi là chim non.

Khi chọn chim quan trọng nhất là theo dõi phần cườm và phao.

Nhìn qua cườm ta có thể đoán được chất giọng của chim: Các cụ có câu “Kim nô thổ vừng”, Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng, chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Với những con chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiều. Còn chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cố cũng tối

– Về màu lông

Ban đầu khi quan sát màu lông của chim cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả màu lông mình chim và màu lông phao chim. Trong đó, màu lông mình chim được phân làm ba loại:

+ Mã kẻ mực: Màu lông xám tối, chim dở, nhát, giọng không hay, không nên chọn.

+ Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, chim mau nổi, giống thường được, nên chọn.

+ Mã sậm tía: Là màu ở giữa 2 mầu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, chim gan, thường làm chim mồi bẩy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

– Về phần phao: (Vùng lông phía dưới đuôi che phủ hậu môn).

Có 3 loại phao chính: Xám, hồng, trắng, ngoài ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này.

+ Chim phao xám: Lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy, nếu chọn làm mồi thì khi đi đánh bẫy không phù hợp.

+ Chim phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bằng loại phao xám.

Đọc thêm Các bệnh không lây xuất hiện trên trâu bò
+ Chim phao trắng: Nhanh nổi nhưng tiếng gáy của nó không bền.

– Cách phân biệt chim trống là:

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

– Dáng đứng: Khi đứng trên cẩu, đuôi chim hay cụp xuống (lưng gù, đuôi cụp).

+ Xướng bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim trông có khả năng đáo giọng.



+ Màu chân chim: Thông thường chim non là chân có màu đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì tùy theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Một số người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn chim.

-Những con chim có móng trắng, được cho là chim hay.

Hình dạng lông cách chim có hai loại chính:

+ Loại hình tròn (quy me): chim nuôi nhanh nổi, không bền chìm.

+ Loại hình nhọn đầu: Chim nuôi lâu nổi, những lại bền chim.

– Đặc điểm của các loài chim theo vùng:

+ Người chơi ở phía Bắc thường chọn chim ở vùng: Phú Thọ, Thái Nguyên, Hà Nam Ninh (cũ). Chim ở miền Trung thường có mép cánh trắng, không phải không có chim có giọng gáy hay nhưng thật xuất sắc thường rất hiếm và chim thường không đẹp, ở nhỏ con hơn chim các vùng phía Bắc.

+ Ở miền Nam chim gáy sống tại các vùng rừng thường dữ hơn chim sống ở đồng bằng, vì trong môi trường thiên nhiên chúng phải tranh đấu giành lãnh thổ, thức ăn khắc nghiệt hơn. Tuy nhiên, để không phải là ở đồng bằng không có chim hay mà tỷ lệ chim dữ ở vùng đồng bằng rất thấp. Cụ thể là chim sống ở đồng bằng nước gù rất thấp. Chim ở Tây Ninh, Bù Đốp, Đà Nẵng, Huế… được đánh giá là chim dữ.

Theo một số người thì một chim cu gáy thuộc vào loại tốt nhất phải có những điểm đặc biệt sau:

+ Nhất Huỳnh kiên: Tức là chim có cườm màu vàng. Cườm này phai xuống tận vai, nhưng không đóng ở trên lưng. Loại này hiếm khí gặp được.

+ Nhì Liên giáp: Tức là hình dáng của chim giống như một cái bắp chuối, hai đầu nhỏ, giữa phình ra, trông rắn chắc, gọn chặt.

+ Tam Quá khoé: Chim đường chỉ màu đen chạy dưới khoé mắt, dài quá khoé mắt một chút mới tốt.

+ Tứ Chân khô: Có nghĩa là chân chim phải vuông cạnh và khô. Vảy đóng hai hàng trơn, đóng chặt, nổi mốc lên.

+ Ngũ Liên hoàn: Cườm phải đóng giáp vòng hết cổ mới thật tốt. Thường thì chim chỉ có cườm đóng ở phần trên cố phần ức không có cườm.

+ Lục Cườm rựng: Tức là có cườm lót. Loài chim có cườm rựng là chim có gừ hậu, chúng gáy dai dẳng.

Ngoài ra, cũng còn có những chi tiết quan trọng sau đây cũng phải lưu ý tới:

+ Chim Cu mà đuôi vót, tức là ở bắp đuôi thì lớn, chót đuôi thì nhỏ lại, mới là con chim tốt và khôn.

+ Chim có gián cánh, tức là có lông trắng ở trên một cánh hay cả hai cánh. Đó là chim tốt nên chọn nuôi.

+ Chim có móng trắng gọi là bạch đề: Chỉ cần có một móng trắng hay nhiều móng trắng, là chim quý hiếm.

+ Chim có mỏ đỏ: Là chim sát thủ, tức là chim rất dữ, có thể chọn làm mồi

Ngoài ra, ta phải chọn chim có đầu nhỏ, có mỏ cong, có hình bầu, có cổ lãi (cổ cao), có chân thấp, đuôi nhọn, có cánh phủ mình hay cánh chéo, lông phủ đầu gối…

– Quan trọng nhất khi chọn chim là nhìn tổng quát, chim nên đứng thẳng, lưng dọc, tránh chim đứng co rụt, lưng song song mặt đất

+ Mỏ: Độ dài vừa phải, không ngắn, không dài, độ cong vừa phải, chìm mỏ cong hay phá thóc và thức ăn trong cóng, không đẹp. Đặc biệt, nên chọn chim có mũi lớn, chim sẽ khỏe và bền hơi hơn.



+ Đầu: Nhọn (như đầu rắn) chim sẽ dữ và khôn hơn, tránh chim trán vồ và cao, chim hay nhát và ngu, hay sợ chim ngoài. Ngoài ra, nên chon chim có mát màu vàng lửa, chim này có tính khí hung hăng hơn, nhưng nhanh thuần hớn.

Đọc thêm Chọn giống vịt để nuôi vịt trên khô
+ Cổ: Cổ phải cao, chim sẽ gáy lớn tiếng.

+ Cườm: Đặc biệt quan trọng, cườm trắng phải nhỏ (thưòng gọi là cườm cám), đóng dày, càng dày càng tốt (chim này siêng gáy, bền hơi).

+ Ức: Nên xẹp, không nên càng tròn.

+ Cánh: Nên xếp gọn, dài quá phao câu (chim rất khỏe, lông đẹp), lông mao nhỏ (càng nhỏ càng tốt).

+ Đuôi: Cuống đuôi lớn, đuôi dài, thông thường người nuôi hay cắt lông đuôi cho khỏi vướng (chim mồi).

+ Cẳng chân: Nên thấp (nhanh thuần, chim sẽ ít nhảy), vảy khô (càng khô chim càng dữ) đỏ.

Các loại bệnh ở chim cu gáy và cách chữa trị
Chim gáy nuôi thường mắc một số bệnh phổ biến như đau mắt, tiêu chảy…Nếu không chữa trị kịp thời thì chim sẽ bị chết.

Cu gáy khi đã bị bệnh như vậy phát ra ngoài là do một quá trình nuôi chim lâu không được chăm sóc tốt (nước uống thiếu và bẩn không vệ sinh, thức ăn lúc đủ lúc hết kéo dài, lông ít khi được vệ sinh). Vì vậy, lúc đó sức khỏe của chim xuống cấp yếu nên chim sẽ mắc bệnh tiêu chảy, đau mắt sung lông, bã cánh, lên hạt đậu quanh mép.

Khi phát hiện chim bị bệnh thì người nuôi hãy bình tĩnh xử trí từng bước, tỷ lệ thành công còn tùy thuộc vào thể trạng bệnh nặng hay nhẹ. Nếu phát hiện sớm để chữa thì chim sẽ khỏi bệnh.

Để chữa bệnh cho chim thì:

Đầu tiên, người nuôi cần nâng thể trạng của chim vì lúc này thể trạng chim yếu, bằng cách cho chim cu gáy ăn cám con cò ở cóng riêng. Ngoài ra, vẫn có cóng thóc + kê + đỗ xanh.

– Nếu thấy chim ướt hai đầu cánh là chim bị đau mắt: cần vắt múi chanh lấy nước bơm vào mắt ngày 2 – 3 lần là khỏi.

Sau đó, dùng thuốc chữa đau mắt cho người (chỉ cần dùng Cloramphenicol 9‰) nhỏ và thoa đều lên hai bả cánh của chim và nhỏ trực tiếp vào mắt cho chim vài giọt. Liều lượng dùng là ngày làm 2 lần, đến khi thấy chim không còn đau mắt nữa thì thôi. Để chữa bệnh triệt để cho chim thì người nuôi cần chim ra ngoài lấy bông y tế thấm nước sạch lau 2 bên bả cánh bị ướt của chim khi sạch rồi thì thấm khô đi. Nếu lông quanh mắt của chim cũng bị ướt bệt lại thì cũng làm vệ sinh tương tự.

– Còn có một cách trị đau mắt rất hay, hiệu quả là: Dùng lá khổ qua, đập dập bôi lên mắt và cho chim ăn luôn, hiệu quả cao.

– Còn bệnh hạt đậu của chim thì lấy dao lam (hơ lửa cồn vệ sinh trước khi phẫu thuật), cứ thấy hạt đậu chỗ nào thì rạch mũi dao vào chỗ đó, nặn cho ra hết phần tráng như bã đậu đen khi nào ra toàn máu đen thì thôi. Sau đó, lấy thuốc RIFAMPICIN còn gọi là thuốc con nhộng màu đỏ rắc vào vết rạch vừa nặn một lần là đủ.

Để chữa bệnh tiêu chảy ở chim hãy pha Berberin hoặc là Biseptol 480mg (lấy 1/2 viên) hòa vào cóng nước cho chim uống thì sẽ cầm được tình trạng tiêu chảy.

Thực tế, khi cu gáy bị bệnh này thì cách chữa như trên tỷ lệ thành công cao.

Chim gáy bị đau mắt thường đi kèm với bệnh tiêu chảy, để lâu không chữa trị thì chim sẽ bị chết.

Thông thường chim gáy bị đau mắt chúng thường lấy cánh dụi (vì thế thường ướt ở vai cánh), trước đây thường hay lấy ót xát vào cánh đế con chim bị cay sẽ không lấy cánh dụi mắt nữa (ớt không tác dụng chữa mắt cho chim gáy), còn có thể làm hỏng giọng của chim.

– Bên cạnh đó, không nên cho chim cu gáy uống các loại thuốc (vì đây là các loại thuốc cho người, liều lượng theo trọng lương cơ thể), ở Việt Nam cũng chưa có bác sỹ chuyên chữa bệnh cho chim cảnh.

Muốn chữa bệnh cho chim thì phải tìm hiểu nguyên nhân bị bệnh có thể là: Nuôi chim ít vệ sinh lồng, để lồng ở nơi thiếu mát, thiếu độ ẩm (nuôi trên độ cao quá), thiếu ánh sáng.]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45514 Mon, 06 Aug 2018 15:46:25 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45514


Chim cu gáy

Với những người mới chơi chim Gáy họ không chú ý tới âm sắc của chim mà chỉ chọn những con đẹp. Những con chim này thường được nuôi từ chim non nên chóng thuần, nhưng tiếng gù rất đơn điệu. Còn với những người sành chơi chím Gáy thì khác, họ chỉ chú trọng âm sắc của chim. Chim Gáy có giọng thổ đồng, thổ gầm, thổ dền giá luôn cao hơn. Khi chọn được con có âm sắc vừa ý, họ còn theo dõi xem lúc Gáy tiết tấu ra sao? Có con Gáy có đảo liên hồi (lúc bổ hai, bổ ba, tư và lại từ cao xuổng thấp…). Ngoài ra, còn phải chọn con chim Gáy có hình dáng đẹp như: mỏ giang, cườm dày, đầu xanh, phao xám, thân hình bắp bí…như thế mới là chim Gáy chuẩn.




Người nuôi chim Gáy thường bẫy chim đã trưởng thành để đem về nuôi, nhưng loại này thường lâu thuần. Hoặc cũng có thể bắt chim non nuôi để dễ thuần phục, nhưng chim non không bao giờ há miệng đòi ăn nên người nuôi phải ngâm gạo, đỗ cho vào túi nhỏ có khoét một lỗ để chim non rúc mỏ vào lấy thức ăn. Đặc biệt, chim Gáy rất khó phân biệt con trống và con mái, chim đã trưởng thành càng khó phân biệt (bởi chúng đều gáy và gụ nhau), hình thức bên ngoài cũng giống nhau, chỉ khi nào chim mái đẻ trứng mới biết.

Chim Gáy thường được nuôi bằng lồng có hình quả đào, nhìn đơn sơ, nhưng càng trông càng đẹp. Thân lồng có nửa dưới to, trên nhỏ, diện tích chỉ đủ để chim Gáy xoay. Nuôi loại lồng này chim chóng thuần mà tiện xách đi xách lại. Theo những người nuôi chim lâu năm thì chim Gáy không ưa lồng rộng, bởi nếu lồng không hợp thì chim thường hay giật mình nhảy lên làm toác ở đầu và lâu thuần.]]>


Chim cu gáy

Với những người mới chơi chim Gáy họ không chú ý tới âm sắc của chim mà chỉ chọn những con đẹp. Những con chim này thường được nuôi từ chim non nên chóng thuần, nhưng tiếng gù rất đơn điệu. Còn với những người sành chơi chím Gáy thì khác, họ chỉ chú trọng âm sắc của chim. Chim Gáy có giọng thổ đồng, thổ gầm, thổ dền giá luôn cao hơn. Khi chọn được con có âm sắc vừa ý, họ còn theo dõi xem lúc Gáy tiết tấu ra sao? Có con Gáy có đảo liên hồi (lúc bổ hai, bổ ba, tư và lại từ cao xuổng thấp…). Ngoài ra, còn phải chọn con chim Gáy có hình dáng đẹp như: mỏ giang, cườm dày, đầu xanh, phao xám, thân hình bắp bí…như thế mới là chim Gáy chuẩn.




Người nuôi chim Gáy thường bẫy chim đã trưởng thành để đem về nuôi, nhưng loại này thường lâu thuần. Hoặc cũng có thể bắt chim non nuôi để dễ thuần phục, nhưng chim non không bao giờ há miệng đòi ăn nên người nuôi phải ngâm gạo, đỗ cho vào túi nhỏ có khoét một lỗ để chim non rúc mỏ vào lấy thức ăn. Đặc biệt, chim Gáy rất khó phân biệt con trống và con mái, chim đã trưởng thành càng khó phân biệt (bởi chúng đều gáy và gụ nhau), hình thức bên ngoài cũng giống nhau, chỉ khi nào chim mái đẻ trứng mới biết.

Chim Gáy thường được nuôi bằng lồng có hình quả đào, nhìn đơn sơ, nhưng càng trông càng đẹp. Thân lồng có nửa dưới to, trên nhỏ, diện tích chỉ đủ để chim Gáy xoay. Nuôi loại lồng này chim chóng thuần mà tiện xách đi xách lại. Theo những người nuôi chim lâu năm thì chim Gáy không ưa lồng rộng, bởi nếu lồng không hợp thì chim thường hay giật mình nhảy lên làm toác ở đầu và lâu thuần.]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45513 Mon, 06 Aug 2018 15:45:23 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45513
Để tạo được lãnh địa riêng tư này, con trống phải dùng sức mạnh bản thân để giành giựt từ con chim “chủ đất” yếu sức hơn nó, bằng giọng gáy hùng dũng của nó, hoặc bằng những trận đọ sức quyết liệt.

Vì như bạn đã biết, chim rừng thường dũng giọng hót, giọng gáy của mình vào hai mục đích chính là: dọa nạt kẻ thù, và để… mê hoặc chim mái trong mùa sinh sản. Ngoài ra, Cu Gáy cũng là giống chim hung hăng háu đá, chúng cũng biết tức nhau vì tiếng gáy như loài Gà nên… khi gặp tay xứng danh kỳ phùng địch thủ, chúng cũng hăng tiết rượt đuổi nhau trên cây, hoặc xoắn lấy nhau đá túi bụi dưới đất đến nỗi không còn biết trời trăng gì nữa! Đây chính là lúc “trai cò mổ nhau ngư ông đắc lợi”. Trẻ em ở thôn quê gặp được cảnh này thì còn gì sung sướng hơn, chỉ vồ một cái là được nắm gọn hai con chim béo ngậy !

Khi đất đã vô chủ thì đúng là một miếng mồi ngon cho chú chim trống tốt số nào đang buồn ngủ mà gặp chiếu manh cứ điềm nhiên vào đó mà cư ngụ!

Lãnh địa một chú Cu Gáy rộng hẹp là tùy vào nhiều yếu tố như do mật độ chim sống trong vùng ít hay nhiều, do sức mạnh bản thân đến đâu. Nếu mật độ chim sống trong vùng đông đảo thì mỗi con chỉ chiếm lĩnh một khu vườn rộng, một vùng rộng chừng một vài mẫu tây. Còn nếu mật độ chim thưa thì có khi lành địa của nó ngút ngàn, đi đến mỏi cẳng rã giò vẫn chưa hết ranh đất cua nó. Bạn nào đã từng đi gác Cu đều biết rõ điều này.

Chiếm được đất để làm lãnh địa riêng là chuyện khó, nhưng giữ được đất cùng không phải là chuyện dễ dàng gì. Vì luật rừng là cậy vào sức mạnh bản thân, hễ mạnh được yếu thưa. Có con vừa chiếm đất được buổi sáng thì lại mất ngay buổi chiều, nếu lỡ gặp phải tay địch chu sừng sỏ hơn mình! Chúng cũng có tính “Chó cậy nhà gà cậy vườn”’ những chim giữ đất thường hung hăng hơn những chim vãng lai từ xa đến.

Ngoài thiên nhiên, Cu Gáy sống không mấy khi được yên thân. Chúng chỉ kiếm ăn trong vùng lãnh địa của mình, tuy cặm cụi tần tảo kiếm mồi bằng những hột rơi hột rụng dưới đất, nhưng mắt vẫn láo liên để ý xem có con chim lạ nào đó đến xâm lấn cối bờ không. Thỉnh thoảng chúng lại bay lên những cây cao hoặc núp mình trong các lùm bụi để quan sát… Miệng nó không lanh chanh như loài chim sâu, như Kéc, Quạ… mà chỉ khi cảm thấy được sống yên tĩnh nhất mới cất tiếng gáy một thòi một hồi rồi ngưng nghỉ!

Khi ra đồng, hoặc đến bìa rừng nghe một con chim đang cất tiếng gáy đều đặn, nhưng bỗng nhiên nó im bặt, nín khe thì bạn nên hiểu rằng nó đã phát giác ra có người đang đến gần mức an toàn dành riêng cho nó rồi đó. Giống chim này vốn nhút nhát và đa nghi, mặc dầu chúng sống gần người, ngay việc làm tổ cũng loanh quanh trong vườn tược, nương rẫy.

Sống ngoài thiên nhiên, Chim Cu chỉ cất tiếng gáy khi bầu không khí chung quanh nó thật sự vắng lặng, khi nó cảm nhận được có sự an toàn tuyệt đối cho nó.

Khi tìm mồi ở ruộng lúa hay nương rẫy, giữa chúng và người bao giờ cũng có một khoảng cách an toàn nào đó, ít lắm cũng mười lăm thước. Và khi tìm chỗ đậu trên cây, Cu Gáy cũng chọn độ cao khoảng mười lăm mét trở lên, chứ không đâu ở lùm bụi thấp, nhất là cạnh đường đi có nhiều người qua lại.

Ở thôn quê vào buổi trưa bao giờ cũng yên ắng, vì giờ này nông dân đã rời ruộng đồng về nhà ngơi nghỉ, trâu bò cũng về chuồng, nên đó là lúc chim Cu cảm thấy được yên thân mới cất tiếng gáy. Vì vậy những buổi trưa hè nóng nực, được ngã mình đong đưa trên chiếc võng dưới tàng cây rậm mát ngoài vườn, hoặc bên chái nhà ở một vùng ngoại ô nào đó, bạn dù khó tính đến đâu cũng cảm thấy vô vàn thích thú khi được nghe tiếng gáy của chim Cu từ xa vọng lại đều đều…như ru ta vào giấc ngủ vậy.

Cu gáy thường gáy nhiều vào lúc gần trưa, khoảng chín mười giờ sáng và lúc giữa trưa. Một số ít con gáy vào lúc chiều, và hiếm khi được nghe chúng gáy vào lúc trăng sáng. Trái lại, khi nuôi nhốt trong lồng, nếu được chăm sóc chu đáo, chim có thể gáy suốt ngày, kể cả lúc đầu hôm, khi có ánh đèn hoặc ngoài trời trăng sáng. Người ta thích nuôi Cu Gáy cũng là do bản tính siêng gáy này của chúng…


chim cu gáy

Chất giọng của chim cu gáy
Thành thật mà nói có nhiều người không thích tiếng gáy của chim Cu, trong số đó cũng có giới nghệ nhân nuôi chim, lý do là họ cho giọng chim quá bình dị và đơn điệu, lúc nào nghe củng chỉ Cúc…Cu…Cu… một giọng đều đều và buồn buồn, chứ không được nhiều giọng như chim Khướu, réo rắt như Họa Mi, luyến láy như Chích Chòe …

Thật ra những ai chê chim Cu có giọng gáy dở là vì chính họ chưa thực sự hiểu đến nơi đến chốn chất giọng đặc trưng quí hóa của giống chim này. Vì không thích nên họ chê không nuôi, nhưng vẫn thắc mắc tại sao lại có nhiều người cả đời lại mê nuôi giống chim này đến thế! Vì thực tế, có nhiều nghệ nhân cả đời chỉ thích nuôi mỗi một giống chim này, và trong nhà lúc nào cũng có hàng chục lồng, thậm chí năm ba chục lồng chứ đâu phải ít ?

Nhưng nếu ai đó chịu khó tìm hiểu thì chắc chắn phải vỡ lẽ ra là chất giọng của Cu Gáy đâu phải là tầm thường, đâu kém cạnh hơn những giống chim hót rừng khác !

Cu Gáy có cả thảy năm giọng như sau:

– Giọng trơn: khi gáy chỉ có ba tiếng Cúc Cu Cu, Chim gáy giọng này ít ai chịu nuôi, vì được đánh giá là giọng tầm thường, vì đa số Cu gáy thường có giọng trơn này.

Đọc thêm Chim nhồng là con chim có khả năng kỳ diệu
– Giọng chiếc: còn gọi là giọng một. Khi gáy ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu ra, còn thêm một tiếng Cu sau cùng nữa. Thí dụ : Cúc Cu Cu…cu ! Cúc Cu Cu… cu !

– Giọng đôi: còn gọi là giọng hai. Khi gáy, ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu ra, còn thêm hai tiếng Cu Cu sau cùng nữa. Thí dụ : Cúc Cu Cu… cu cu ! Cúc Cu Cu …cu cu !

– Giọng ba : Khi gáy, ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu ra, còn thêm ba tiêng Cu Cu Cu sau cùng nửa. Thí dụ : Cúc Cu Cu…cu cu cu ! Cúc Cu Cu…cu cu cu !

– Giọng bốn: nhiều người còn goị là giọng cà lăm. Khi gáy, ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu bình thường ra, còn nói thêm bốn tiếng cu cu cu cu liền theo sau nữa. Thí dụ, chim gáy giọng bốn như sau : Cúc Cu Cu… cu cu cu cu ! Có lẽ do giọng gáy này khá dài nên nhiều người mới gọi đó là giọng…cà lăm chăng?

Thế nhưng tìm cho được con chim có giọng cà lăm tức giọng bốn này không phải dễ, vì nó rất hiếm, ngàn con chưa chắc dã chọn ra được một. Ngày chím biết gáy giọng ba cũng được coi là hiếm rồi. Chim gáy giọng đôi cũng quí hơn chim gáy giọng chiếc.


Nuôi chim cu gáy

Có một số địa phương, nhất là tại Trung và Bắc, gọi giọng là “lèo” như lèo một, lèo hai, lèo ba, lèo bốn. Từ xa xưa, những chim gáy được giọng lèo ba, lèo bốn đã được các cụ đánh giá là chim có giọng quí hiếm rồi, dù sao nghe cùng vui tai và khác lạ hơn những chim khác cùng giống.

Trong không gian thực sự yên tĩnh, dù ngoài rừng cùng vậy, chim có thể đậu yên một chỗ và gáy liên tục vài mươi phút hoặc cả giờ liền. Có thể nó gáy một lúc độ mười lăm phút rồi tạm nghỉ năm ba phút rồi lại gáy tiếp…Nhiều người phát hiện có giọng gáy của con bổi lạ quí hóa, như gáy giọng đôi, giọng ba ở lùm bụi cách nhà một vài cây số, thế mà vẫn đủ thời gian đế mừng rỡ chạy về xách lồng cu mồi đến nhử, trong khi con Cu bổi vẫn đậu yên vị tại chỗ cũ mà gay say sưa…Với người nuôi Cu gáy lâu năm thì những con bổi có giọng quí hiếm này không bao giờ họ chịu buông tha, dù cực khổ đến đâu, tốn hao thời giờ đến đâu họ cũng cố bẫy cho bằng được mới khoái chí mãn lòng, Tất nhiên, những Cu bổi chỉ biết gáy giọng trơn không ai ham, nếu chúng sa vào lụp, vào lưới thì chỉ nhổ lông ướp sả ớt đem nướng cay đưa cay mà thôi.



Ngoài giọng gáy bình thường ra, Cu Gáy còn có nhiều cách gáy khác nhau như gáy bo, gáy thúc, gáy kèm…Có khi còn gù tiền, gù hậu, phóng, rước… nghe rất vui tai. Tất nhiên, không phải con Cu Gáy nào cũng có đủ bài bản như vậy, chỉ những chim khôn mới gáy được đủ giọng, còn chim bình thường thì biết ít giọng hơn. Giá trị của chim khôn dại, tốt xấu là căn cứ vào cách phô diễn giọng gáy này của chúng có sắc sảo đến mức nào, nôm na là gáy có được nhiều bài bản hay không…

– Giọng ho: còn gọi là gù, có vùng gọi là cốt, có hai tiếng gần nhau, tiếng trước âm cao liền với tiếng sau âm thấp : Cù cụ… Cù cụ… Cù cụ… hoặc Crù… cụ…Crù cụ… Cu cụ… Chim trống gù chim mái cùng bo theo cách này.

– Giọng thúc: cũng diễn tả có hai tiếng, tiếng trước gọn hơi cao tiếng sau : Cúc cu…Cúc cu… Cúc cu…

– Giọng kèm: Giọng kèm thường có ba cách sau đây :

Kèm mắt me : là gáy thúc một tiếng thì gù một tiếng tiếp theo sau đó. Thí dụ : Cúc cu…Cù cụ… Cúc cu,.. Cù cụ…

Kèm đôi, kèm ba : Nếu là kèm đôi thì hễ thúc một tiếng thì gù tiếp theo hai tiếng. Còn nếu là kèm ba thì thúc một tiếng thì kèm tiếp theo ba tiếng. Và cứ thế gáy măi.

Thí dụ kèm đôi : Cúc cu… Cù cụ…Cù cụ…/ Cúc cu… Cù cụ…Cù cụ.”.

Thí dụ kèm ba : Cúc cu… Cù cụ…Cù cụ.…Cù cụ… / Cúc cu…Cù cụ…Cù cụ.. Cù cụ.

Kèm giây: là giọng thúc và gù liên túc, cứ một tiếng thúc một tiếng gù như kèm mắt me, nhưng giọng cứ dinh nhau liên tục thành từng chuỗi dài không có khoảng cách ngơi nghỉ.

Tất cả chim mồi đều phải biết cách kèm này, thế nhưng chỉ những chim vào hàng sát thư mới biết gáy giọng kèm giây. Gáy theo cách này chỉ làm cho bổi đứng bên ngoài điên tiết lên mà sa chân vào hẫy lụp! Gáy theo cách kèm giây nhiều nghệ nhân gọi là “dòn” tức là gáy dồn dập không ngơi nghỉ.

Còn gù tiền và gù hậu cùng là cách bo trước hay sau khi con bổi xuất hiện.

Khi phát giác được chim bổi từ xa, chim mồi thường gáy hay gù phóng một vài hơi (nhiều nơi ở miền Nam gọi là dát) sau đó là gáy bo, tức là cách chọc giận cho con bổi bay lại gần. Cách này là gù tiền, khi con bổi đậu gần kèo thì biết cách gù hậu, phối hợp với kèm, để thúc giục con bổi vào bẫy.

Với những Cu mồi chưa kinh nghiệm “chiến trường” thường nhát, nhiều con thấy chim bổi từ xa thì con can đảm “gù tiền”, nhưng khi bổi thủ đến gần thì cuống quít lên, không dám gù hậu! Chúng tôi sẽ trở lại phần này ở phần nói về luyện Cu mồi ở bài sau …

Nghệ nhân nuôi chim Cu Gáy xưa nay thích nuôi con chim gáy được nhiều giọng, gáy đủ bài bản, nhưng lại ghiền những chim có âm tiết hợp với ý thích của mình.

Giọng Cu Gáy có bốn âm chính :
– Âm Thổ.

– Âm Đồng.

– Âm Son (còn gọi là âm Chuông)

– Âm Kim (còn gọi là âm Tiều).

Trên lý thuyết thì giọng Cu Gáy có bốn âm chính như vừa kể, nhưng trong thực tế, âm giọng của chúng thường bị lại căng, khó lòng tìm ra được chim có âm chính để nuôi. Đây cũng là chuyện dễ hiểu, vì sống chung chung ngoài rừng, chúng đâu bị bó buộc vào khuôn khổ chim mang âm tiết nào phải phối giống với chim cùng đặc tính với mình, như phương pháp thuần hóa chim của các nhà Điểu học tại chuồng thí nghiệm… Vì vậy, ta mới có những con lai giọng, nhưng đôi khi nhờ vào những âm bị lai đó mà giọng chim mang âm hưởng hay ho hơn, hấp dẫn hơn.

Đọc thêm Cách nuôi vịt mái đẻ
– Âm Thổ: Chim gáy có âm Thổ thì giọng trầm, thấp, nhưng nghe không đục, không khàn. Giọng chim có âm này xưa nay được đánh giá là chim khôn nhất, ai cùng chọn nuôi.

Xét trong âm Thổ còn có bốn âm khác là :

Thổ Đồng: giọng chim có âm trầm, thấp nhưng rền vang xa như tiếng chiêng cồng.

Thổ Rầm : giọng Thổ bầu thì có âm trầm, nhưng không thấp, Ồm Ồm to vang vang…

Thổ Sấm: giọng chim tuy trầm nhưng rền rền như tiếng sấm ran



Thổ Dế: giọng Thổ dế không ồm to mà nỉ non như tiếng dế gáy.

– Âm Đồng : Chim gáy có âm đồng thì giọng rền vang. Ảm Đồng có ba loại sau đãy :

Đồng pha Thổ: giọng tuy trầm nhưng lại ngân vang.

Đồng pha Son: giọng rền rền vang xa như ngân nga trong gió.

Đồng pha Kim: giọng chim có cường độ vừa phải, nhưng vần vang rền.

– Âm Son: có nơi gọi là âm Chuông, vì giọng chim ngân vang chẳng khác gì tiếng chuông rền, càng nghe càng thích. Âm Son cùng có ba loại sau đây :

Son pha Thỏ: âm tuy trầm nhưng vẫn rền vang như tiếng sấm nổ từ xa.

Son pha Đồng: giọng chim vừa to vừa rền như tiếng sấm.

Son pha Kim: giọng chim khởi đầu thì to, âm vang, nhưng đến phần cuối giọng lại rền nhỏ dần lại…

– Âm Kim : Cu Gáy nào có giọng âm Kim thì giọng vừa nhỏ vừa vang xa. Âm Kim cũng có nhiều dạng mang âm hưởng nhiều thanh âm khác nhau :

Kim pha Thổ: thanh âm này vừa nhỏ vừa trầm trầm.

Kim pha Đồng: âm trung bình nhưng có tiếng ngân vang xa.

Kim pha Son: âm tuy nhỏ nhưng lại rền vang như tiếng chuông ngân, vang xa.

Trên đây là những giọng chuẩn của những con Cu Gáy đã ở vào tuổi trưởng thành, có tuổi đời từ vài ba mùa trở lên. Chim dưới lứa tuổi này giọng gáy chưa đúng chuẩn, lại chưa có đủ bài bản, nên giọng của nó không hấp dần được ai.

Vì như bạn đã biết, chim Cu Gáy con từ bốn năm tháng tuổi trở lên mới bắt đầu học gáy, giọng lại vừa nhỏ vừa rè như tiếng dế kêu. Tiếng trong nghề gọi là “ém tiếng”. Càng lớn tháng tuổi, nghĩa là độ một mùa trở đi, giọng Cu con mới nòi dần và hay dần. Cũng vì lẽ đó nên từ trước đên nay ít có nghệ nhân nào chịu khó nuôi Cu Gáy bằng Cu con cả. Nuôi vừa tốn công sức, vừa mất thời gian, vì làm sao bảo đảm được tương lai con chim con đó nói được giọng hay? Do đó, họ có thói quen chọn chim Cu bổi mà nuôi, mục đích là sớm được thưởng thức giọng rừng của nó.

Chim Cu bổi vừa rẻ lại nhiều, quanh năm lúc nào cùng dễ dàng bắt được nên ta tha hồ chọn nuôi. Hễ con nào xét thấy vóc dáng đẹp, giọng lại hay thì lựa ra nuôi tiếp. Còn những chú chàng tài sắc tầm thường thì thả vào rừng cho nó được sống thảnh thơi mà sinh sản tiếp.

Đến đây thì chúng ta đã hiểu tại sao trên đời này lại có nhiều nghệ nhân thích nuôi Cu Gáy đến độ say mê như thế! Nhiều người không chỉ thích không thôi, mà là ghiền nuôi nữa! Có thế ngày nào mà họ không được nghe tiếng chim Cu gáy thì ngày đó tâm hồn họ bức rức không sao chịu được.

Có nhiều vị cả đời chỉ thích nuôi mỗi một giống Cu Gáy mà thôi. Họa Mi, Chích Chòe họ đều chê cả. Đã thế họ còn khuyến khích và truyền nghề lại cho nhiều đời con cháu về sau. Trên thực tế, có nhiều gia đình nuôi Cu Gáy theo cách “cha truyền con nối” đến mấy đời liền, và cho đó là điều đáng hãnh diện cho gia đình họ.

Chúng tôi đã nhiều lần tận mắt thấy những chiếc lồng Cu được làm ra từ hơn trăm năm trước, và những chiếc lụp còn trơ lại khung sườn từ… đời Cô, đời ông cha của họ truyền lại cho con cháu đời sau. Điều đáng phục là sau những cơn binh lửa dằng dai ba bốn chục năm liền, mà di vật của cha ông truyền lại cho con cháu đời sau vẫn còn gìn giữ được.

Tuy những “đồ nghề” đó nay đã hư hao không còn sử dụng được, nhưng đó là vật quí giá của gia đình, dù có trả giá cao chắc cũng không ai chịu bán!

Do chim Cu Gáy có nhiều giọng khác nhau mà thanh âm cũng đa dạng nên những nghệ nhân nuôi Cu Gáy lâu năm thường có khả năng phân biệt được dễ dàng giọng gáy của từng con chim họ nuôi trong nhà. Dù trong nhà lúc nào họ cũng nuôi đến vài chục lồng Cu. con treo nhà trên, con treo nhà dưới, con treo phía trước, con treo phía sau…nhưng nếu một con chim nào đó cất tiếng gáy lên, là họ đoán biết đích xác được ngay vị trí con chim đó đang nằm ở đâu trong nhà.

Điều này có thể gây ngạc nhiên cho một số người nhưng thực ra thì không khó khăn gì trong việc giải thích. Tất cả là do người đó đã nghe… quen tai mà thôi. Cũng như trong một gia đình có đông người sống chung đụng với nhau lâu năm, dù giọng của mỗi nguời mỗi khác, nhưng cũng dễ dàng phán biệt được giọng của người này hay giọng của người kia: giọng nói của anh, của chị, hay đó là giọng của cha, của mẹ… Dù sao thì cách phát âm của mỗi nguời cũng có điểm khác nhau, như chất giọng khác nhau, trường độ và khoảng cách các âm cũng khác nhau, cho nên không nhìn tận mật nhưng ta vẫn dễ dàng nhận ra giọng nói của người đó.

Người nuôi chim cùng vậy, sau thời gian dài tự mình chăm sóc chim, được nghe giọng chim gáy mải nên quen tai, vì vậy mới thuộc lòng được chất giọng đặc biệt của từng con chim một.

Không ít thì nhiều, người nuôi chim nào cũng có khả năng nhớ dai này…]]>
Để tạo được lãnh địa riêng tư này, con trống phải dùng sức mạnh bản thân để giành giựt từ con chim “chủ đất” yếu sức hơn nó, bằng giọng gáy hùng dũng của nó, hoặc bằng những trận đọ sức quyết liệt.

Vì như bạn đã biết, chim rừng thường dũng giọng hót, giọng gáy của mình vào hai mục đích chính là: dọa nạt kẻ thù, và để… mê hoặc chim mái trong mùa sinh sản. Ngoài ra, Cu Gáy cũng là giống chim hung hăng háu đá, chúng cũng biết tức nhau vì tiếng gáy như loài Gà nên… khi gặp tay xứng danh kỳ phùng địch thủ, chúng cũng hăng tiết rượt đuổi nhau trên cây, hoặc xoắn lấy nhau đá túi bụi dưới đất đến nỗi không còn biết trời trăng gì nữa! Đây chính là lúc “trai cò mổ nhau ngư ông đắc lợi”. Trẻ em ở thôn quê gặp được cảnh này thì còn gì sung sướng hơn, chỉ vồ một cái là được nắm gọn hai con chim béo ngậy !

Khi đất đã vô chủ thì đúng là một miếng mồi ngon cho chú chim trống tốt số nào đang buồn ngủ mà gặp chiếu manh cứ điềm nhiên vào đó mà cư ngụ!

Lãnh địa một chú Cu Gáy rộng hẹp là tùy vào nhiều yếu tố như do mật độ chim sống trong vùng ít hay nhiều, do sức mạnh bản thân đến đâu. Nếu mật độ chim sống trong vùng đông đảo thì mỗi con chỉ chiếm lĩnh một khu vườn rộng, một vùng rộng chừng một vài mẫu tây. Còn nếu mật độ chim thưa thì có khi lành địa của nó ngút ngàn, đi đến mỏi cẳng rã giò vẫn chưa hết ranh đất cua nó. Bạn nào đã từng đi gác Cu đều biết rõ điều này.

Chiếm được đất để làm lãnh địa riêng là chuyện khó, nhưng giữ được đất cùng không phải là chuyện dễ dàng gì. Vì luật rừng là cậy vào sức mạnh bản thân, hễ mạnh được yếu thưa. Có con vừa chiếm đất được buổi sáng thì lại mất ngay buổi chiều, nếu lỡ gặp phải tay địch chu sừng sỏ hơn mình! Chúng cũng có tính “Chó cậy nhà gà cậy vườn”’ những chim giữ đất thường hung hăng hơn những chim vãng lai từ xa đến.

Ngoài thiên nhiên, Cu Gáy sống không mấy khi được yên thân. Chúng chỉ kiếm ăn trong vùng lãnh địa của mình, tuy cặm cụi tần tảo kiếm mồi bằng những hột rơi hột rụng dưới đất, nhưng mắt vẫn láo liên để ý xem có con chim lạ nào đó đến xâm lấn cối bờ không. Thỉnh thoảng chúng lại bay lên những cây cao hoặc núp mình trong các lùm bụi để quan sát… Miệng nó không lanh chanh như loài chim sâu, như Kéc, Quạ… mà chỉ khi cảm thấy được sống yên tĩnh nhất mới cất tiếng gáy một thòi một hồi rồi ngưng nghỉ!

Khi ra đồng, hoặc đến bìa rừng nghe một con chim đang cất tiếng gáy đều đặn, nhưng bỗng nhiên nó im bặt, nín khe thì bạn nên hiểu rằng nó đã phát giác ra có người đang đến gần mức an toàn dành riêng cho nó rồi đó. Giống chim này vốn nhút nhát và đa nghi, mặc dầu chúng sống gần người, ngay việc làm tổ cũng loanh quanh trong vườn tược, nương rẫy.

Sống ngoài thiên nhiên, Chim Cu chỉ cất tiếng gáy khi bầu không khí chung quanh nó thật sự vắng lặng, khi nó cảm nhận được có sự an toàn tuyệt đối cho nó.

Khi tìm mồi ở ruộng lúa hay nương rẫy, giữa chúng và người bao giờ cũng có một khoảng cách an toàn nào đó, ít lắm cũng mười lăm thước. Và khi tìm chỗ đậu trên cây, Cu Gáy cũng chọn độ cao khoảng mười lăm mét trở lên, chứ không đâu ở lùm bụi thấp, nhất là cạnh đường đi có nhiều người qua lại.

Ở thôn quê vào buổi trưa bao giờ cũng yên ắng, vì giờ này nông dân đã rời ruộng đồng về nhà ngơi nghỉ, trâu bò cũng về chuồng, nên đó là lúc chim Cu cảm thấy được yên thân mới cất tiếng gáy. Vì vậy những buổi trưa hè nóng nực, được ngã mình đong đưa trên chiếc võng dưới tàng cây rậm mát ngoài vườn, hoặc bên chái nhà ở một vùng ngoại ô nào đó, bạn dù khó tính đến đâu cũng cảm thấy vô vàn thích thú khi được nghe tiếng gáy của chim Cu từ xa vọng lại đều đều…như ru ta vào giấc ngủ vậy.

Cu gáy thường gáy nhiều vào lúc gần trưa, khoảng chín mười giờ sáng và lúc giữa trưa. Một số ít con gáy vào lúc chiều, và hiếm khi được nghe chúng gáy vào lúc trăng sáng. Trái lại, khi nuôi nhốt trong lồng, nếu được chăm sóc chu đáo, chim có thể gáy suốt ngày, kể cả lúc đầu hôm, khi có ánh đèn hoặc ngoài trời trăng sáng. Người ta thích nuôi Cu Gáy cũng là do bản tính siêng gáy này của chúng…


chim cu gáy

Chất giọng của chim cu gáy
Thành thật mà nói có nhiều người không thích tiếng gáy của chim Cu, trong số đó cũng có giới nghệ nhân nuôi chim, lý do là họ cho giọng chim quá bình dị và đơn điệu, lúc nào nghe củng chỉ Cúc…Cu…Cu… một giọng đều đều và buồn buồn, chứ không được nhiều giọng như chim Khướu, réo rắt như Họa Mi, luyến láy như Chích Chòe …

Thật ra những ai chê chim Cu có giọng gáy dở là vì chính họ chưa thực sự hiểu đến nơi đến chốn chất giọng đặc trưng quí hóa của giống chim này. Vì không thích nên họ chê không nuôi, nhưng vẫn thắc mắc tại sao lại có nhiều người cả đời lại mê nuôi giống chim này đến thế! Vì thực tế, có nhiều nghệ nhân cả đời chỉ thích nuôi mỗi một giống chim này, và trong nhà lúc nào cũng có hàng chục lồng, thậm chí năm ba chục lồng chứ đâu phải ít ?

Nhưng nếu ai đó chịu khó tìm hiểu thì chắc chắn phải vỡ lẽ ra là chất giọng của Cu Gáy đâu phải là tầm thường, đâu kém cạnh hơn những giống chim hót rừng khác !

Cu Gáy có cả thảy năm giọng như sau:

– Giọng trơn: khi gáy chỉ có ba tiếng Cúc Cu Cu, Chim gáy giọng này ít ai chịu nuôi, vì được đánh giá là giọng tầm thường, vì đa số Cu gáy thường có giọng trơn này.

Đọc thêm Chim nhồng là con chim có khả năng kỳ diệu
– Giọng chiếc: còn gọi là giọng một. Khi gáy ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu ra, còn thêm một tiếng Cu sau cùng nữa. Thí dụ : Cúc Cu Cu…cu ! Cúc Cu Cu… cu !

– Giọng đôi: còn gọi là giọng hai. Khi gáy, ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu ra, còn thêm hai tiếng Cu Cu sau cùng nữa. Thí dụ : Cúc Cu Cu… cu cu ! Cúc Cu Cu …cu cu !

– Giọng ba : Khi gáy, ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu ra, còn thêm ba tiêng Cu Cu Cu sau cùng nửa. Thí dụ : Cúc Cu Cu…cu cu cu ! Cúc Cu Cu…cu cu cu !

– Giọng bốn: nhiều người còn goị là giọng cà lăm. Khi gáy, ngoài ba tiếng Cúc Cu Cu bình thường ra, còn nói thêm bốn tiếng cu cu cu cu liền theo sau nữa. Thí dụ, chim gáy giọng bốn như sau : Cúc Cu Cu… cu cu cu cu ! Có lẽ do giọng gáy này khá dài nên nhiều người mới gọi đó là giọng…cà lăm chăng?

Thế nhưng tìm cho được con chim có giọng cà lăm tức giọng bốn này không phải dễ, vì nó rất hiếm, ngàn con chưa chắc dã chọn ra được một. Ngày chím biết gáy giọng ba cũng được coi là hiếm rồi. Chim gáy giọng đôi cũng quí hơn chim gáy giọng chiếc.


Nuôi chim cu gáy

Có một số địa phương, nhất là tại Trung và Bắc, gọi giọng là “lèo” như lèo một, lèo hai, lèo ba, lèo bốn. Từ xa xưa, những chim gáy được giọng lèo ba, lèo bốn đã được các cụ đánh giá là chim có giọng quí hiếm rồi, dù sao nghe cùng vui tai và khác lạ hơn những chim khác cùng giống.

Trong không gian thực sự yên tĩnh, dù ngoài rừng cùng vậy, chim có thể đậu yên một chỗ và gáy liên tục vài mươi phút hoặc cả giờ liền. Có thể nó gáy một lúc độ mười lăm phút rồi tạm nghỉ năm ba phút rồi lại gáy tiếp…Nhiều người phát hiện có giọng gáy của con bổi lạ quí hóa, như gáy giọng đôi, giọng ba ở lùm bụi cách nhà một vài cây số, thế mà vẫn đủ thời gian đế mừng rỡ chạy về xách lồng cu mồi đến nhử, trong khi con Cu bổi vẫn đậu yên vị tại chỗ cũ mà gay say sưa…Với người nuôi Cu gáy lâu năm thì những con bổi có giọng quí hiếm này không bao giờ họ chịu buông tha, dù cực khổ đến đâu, tốn hao thời giờ đến đâu họ cũng cố bẫy cho bằng được mới khoái chí mãn lòng, Tất nhiên, những Cu bổi chỉ biết gáy giọng trơn không ai ham, nếu chúng sa vào lụp, vào lưới thì chỉ nhổ lông ướp sả ớt đem nướng cay đưa cay mà thôi.



Ngoài giọng gáy bình thường ra, Cu Gáy còn có nhiều cách gáy khác nhau như gáy bo, gáy thúc, gáy kèm…Có khi còn gù tiền, gù hậu, phóng, rước… nghe rất vui tai. Tất nhiên, không phải con Cu Gáy nào cũng có đủ bài bản như vậy, chỉ những chim khôn mới gáy được đủ giọng, còn chim bình thường thì biết ít giọng hơn. Giá trị của chim khôn dại, tốt xấu là căn cứ vào cách phô diễn giọng gáy này của chúng có sắc sảo đến mức nào, nôm na là gáy có được nhiều bài bản hay không…

– Giọng ho: còn gọi là gù, có vùng gọi là cốt, có hai tiếng gần nhau, tiếng trước âm cao liền với tiếng sau âm thấp : Cù cụ… Cù cụ… Cù cụ… hoặc Crù… cụ…Crù cụ… Cu cụ… Chim trống gù chim mái cùng bo theo cách này.

– Giọng thúc: cũng diễn tả có hai tiếng, tiếng trước gọn hơi cao tiếng sau : Cúc cu…Cúc cu… Cúc cu…

– Giọng kèm: Giọng kèm thường có ba cách sau đây :

Kèm mắt me : là gáy thúc một tiếng thì gù một tiếng tiếp theo sau đó. Thí dụ : Cúc cu…Cù cụ… Cúc cu,.. Cù cụ…

Kèm đôi, kèm ba : Nếu là kèm đôi thì hễ thúc một tiếng thì gù tiếp theo hai tiếng. Còn nếu là kèm ba thì thúc một tiếng thì kèm tiếp theo ba tiếng. Và cứ thế gáy măi.

Thí dụ kèm đôi : Cúc cu… Cù cụ…Cù cụ…/ Cúc cu… Cù cụ…Cù cụ.”.

Thí dụ kèm ba : Cúc cu… Cù cụ…Cù cụ.…Cù cụ… / Cúc cu…Cù cụ…Cù cụ.. Cù cụ.

Kèm giây: là giọng thúc và gù liên túc, cứ một tiếng thúc một tiếng gù như kèm mắt me, nhưng giọng cứ dinh nhau liên tục thành từng chuỗi dài không có khoảng cách ngơi nghỉ.

Tất cả chim mồi đều phải biết cách kèm này, thế nhưng chỉ những chim vào hàng sát thư mới biết gáy giọng kèm giây. Gáy theo cách này chỉ làm cho bổi đứng bên ngoài điên tiết lên mà sa chân vào hẫy lụp! Gáy theo cách kèm giây nhiều nghệ nhân gọi là “dòn” tức là gáy dồn dập không ngơi nghỉ.

Còn gù tiền và gù hậu cùng là cách bo trước hay sau khi con bổi xuất hiện.

Khi phát giác được chim bổi từ xa, chim mồi thường gáy hay gù phóng một vài hơi (nhiều nơi ở miền Nam gọi là dát) sau đó là gáy bo, tức là cách chọc giận cho con bổi bay lại gần. Cách này là gù tiền, khi con bổi đậu gần kèo thì biết cách gù hậu, phối hợp với kèm, để thúc giục con bổi vào bẫy.

Với những Cu mồi chưa kinh nghiệm “chiến trường” thường nhát, nhiều con thấy chim bổi từ xa thì con can đảm “gù tiền”, nhưng khi bổi thủ đến gần thì cuống quít lên, không dám gù hậu! Chúng tôi sẽ trở lại phần này ở phần nói về luyện Cu mồi ở bài sau …

Nghệ nhân nuôi chim Cu Gáy xưa nay thích nuôi con chim gáy được nhiều giọng, gáy đủ bài bản, nhưng lại ghiền những chim có âm tiết hợp với ý thích của mình.

Giọng Cu Gáy có bốn âm chính :
– Âm Thổ.

– Âm Đồng.

– Âm Son (còn gọi là âm Chuông)

– Âm Kim (còn gọi là âm Tiều).

Trên lý thuyết thì giọng Cu Gáy có bốn âm chính như vừa kể, nhưng trong thực tế, âm giọng của chúng thường bị lại căng, khó lòng tìm ra được chim có âm chính để nuôi. Đây cũng là chuyện dễ hiểu, vì sống chung chung ngoài rừng, chúng đâu bị bó buộc vào khuôn khổ chim mang âm tiết nào phải phối giống với chim cùng đặc tính với mình, như phương pháp thuần hóa chim của các nhà Điểu học tại chuồng thí nghiệm… Vì vậy, ta mới có những con lai giọng, nhưng đôi khi nhờ vào những âm bị lai đó mà giọng chim mang âm hưởng hay ho hơn, hấp dẫn hơn.

Đọc thêm Cách nuôi vịt mái đẻ
– Âm Thổ: Chim gáy có âm Thổ thì giọng trầm, thấp, nhưng nghe không đục, không khàn. Giọng chim có âm này xưa nay được đánh giá là chim khôn nhất, ai cùng chọn nuôi.

Xét trong âm Thổ còn có bốn âm khác là :

Thổ Đồng: giọng chim có âm trầm, thấp nhưng rền vang xa như tiếng chiêng cồng.

Thổ Rầm : giọng Thổ bầu thì có âm trầm, nhưng không thấp, Ồm Ồm to vang vang…

Thổ Sấm: giọng chim tuy trầm nhưng rền rền như tiếng sấm ran



Thổ Dế: giọng Thổ dế không ồm to mà nỉ non như tiếng dế gáy.

– Âm Đồng : Chim gáy có âm đồng thì giọng rền vang. Ảm Đồng có ba loại sau đãy :

Đồng pha Thổ: giọng tuy trầm nhưng lại ngân vang.

Đồng pha Son: giọng rền rền vang xa như ngân nga trong gió.

Đồng pha Kim: giọng chim có cường độ vừa phải, nhưng vần vang rền.

– Âm Son: có nơi gọi là âm Chuông, vì giọng chim ngân vang chẳng khác gì tiếng chuông rền, càng nghe càng thích. Âm Son cùng có ba loại sau đây :

Son pha Thỏ: âm tuy trầm nhưng vẫn rền vang như tiếng sấm nổ từ xa.

Son pha Đồng: giọng chim vừa to vừa rền như tiếng sấm.

Son pha Kim: giọng chim khởi đầu thì to, âm vang, nhưng đến phần cuối giọng lại rền nhỏ dần lại…

– Âm Kim : Cu Gáy nào có giọng âm Kim thì giọng vừa nhỏ vừa vang xa. Âm Kim cũng có nhiều dạng mang âm hưởng nhiều thanh âm khác nhau :

Kim pha Thổ: thanh âm này vừa nhỏ vừa trầm trầm.

Kim pha Đồng: âm trung bình nhưng có tiếng ngân vang xa.

Kim pha Son: âm tuy nhỏ nhưng lại rền vang như tiếng chuông ngân, vang xa.

Trên đây là những giọng chuẩn của những con Cu Gáy đã ở vào tuổi trưởng thành, có tuổi đời từ vài ba mùa trở lên. Chim dưới lứa tuổi này giọng gáy chưa đúng chuẩn, lại chưa có đủ bài bản, nên giọng của nó không hấp dần được ai.

Vì như bạn đã biết, chim Cu Gáy con từ bốn năm tháng tuổi trở lên mới bắt đầu học gáy, giọng lại vừa nhỏ vừa rè như tiếng dế kêu. Tiếng trong nghề gọi là “ém tiếng”. Càng lớn tháng tuổi, nghĩa là độ một mùa trở đi, giọng Cu con mới nòi dần và hay dần. Cũng vì lẽ đó nên từ trước đên nay ít có nghệ nhân nào chịu khó nuôi Cu Gáy bằng Cu con cả. Nuôi vừa tốn công sức, vừa mất thời gian, vì làm sao bảo đảm được tương lai con chim con đó nói được giọng hay? Do đó, họ có thói quen chọn chim Cu bổi mà nuôi, mục đích là sớm được thưởng thức giọng rừng của nó.

Chim Cu bổi vừa rẻ lại nhiều, quanh năm lúc nào cùng dễ dàng bắt được nên ta tha hồ chọn nuôi. Hễ con nào xét thấy vóc dáng đẹp, giọng lại hay thì lựa ra nuôi tiếp. Còn những chú chàng tài sắc tầm thường thì thả vào rừng cho nó được sống thảnh thơi mà sinh sản tiếp.

Đến đây thì chúng ta đã hiểu tại sao trên đời này lại có nhiều nghệ nhân thích nuôi Cu Gáy đến độ say mê như thế! Nhiều người không chỉ thích không thôi, mà là ghiền nuôi nữa! Có thế ngày nào mà họ không được nghe tiếng chim Cu gáy thì ngày đó tâm hồn họ bức rức không sao chịu được.

Có nhiều vị cả đời chỉ thích nuôi mỗi một giống Cu Gáy mà thôi. Họa Mi, Chích Chòe họ đều chê cả. Đã thế họ còn khuyến khích và truyền nghề lại cho nhiều đời con cháu về sau. Trên thực tế, có nhiều gia đình nuôi Cu Gáy theo cách “cha truyền con nối” đến mấy đời liền, và cho đó là điều đáng hãnh diện cho gia đình họ.

Chúng tôi đã nhiều lần tận mắt thấy những chiếc lồng Cu được làm ra từ hơn trăm năm trước, và những chiếc lụp còn trơ lại khung sườn từ… đời Cô, đời ông cha của họ truyền lại cho con cháu đời sau. Điều đáng phục là sau những cơn binh lửa dằng dai ba bốn chục năm liền, mà di vật của cha ông truyền lại cho con cháu đời sau vẫn còn gìn giữ được.

Tuy những “đồ nghề” đó nay đã hư hao không còn sử dụng được, nhưng đó là vật quí giá của gia đình, dù có trả giá cao chắc cũng không ai chịu bán!

Do chim Cu Gáy có nhiều giọng khác nhau mà thanh âm cũng đa dạng nên những nghệ nhân nuôi Cu Gáy lâu năm thường có khả năng phân biệt được dễ dàng giọng gáy của từng con chim họ nuôi trong nhà. Dù trong nhà lúc nào họ cũng nuôi đến vài chục lồng Cu. con treo nhà trên, con treo nhà dưới, con treo phía trước, con treo phía sau…nhưng nếu một con chim nào đó cất tiếng gáy lên, là họ đoán biết đích xác được ngay vị trí con chim đó đang nằm ở đâu trong nhà.

Điều này có thể gây ngạc nhiên cho một số người nhưng thực ra thì không khó khăn gì trong việc giải thích. Tất cả là do người đó đã nghe… quen tai mà thôi. Cũng như trong một gia đình có đông người sống chung đụng với nhau lâu năm, dù giọng của mỗi nguời mỗi khác, nhưng cũng dễ dàng phán biệt được giọng của người này hay giọng của người kia: giọng nói của anh, của chị, hay đó là giọng của cha, của mẹ… Dù sao thì cách phát âm của mỗi nguời cũng có điểm khác nhau, như chất giọng khác nhau, trường độ và khoảng cách các âm cũng khác nhau, cho nên không nhìn tận mật nhưng ta vẫn dễ dàng nhận ra giọng nói của người đó.

Người nuôi chim cùng vậy, sau thời gian dài tự mình chăm sóc chim, được nghe giọng chim gáy mải nên quen tai, vì vậy mới thuộc lòng được chất giọng đặc biệt của từng con chim một.

Không ít thì nhiều, người nuôi chim nào cũng có khả năng nhớ dai này…]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45512 Mon, 06 Aug 2018 15:43:56 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45512
Loài chim hoang dã này thường sống ở các vùng đồng bằng, trung du. Với thói quen tỉnh giấc khi trời vừa tảng sáng bay đi kiếm thức ăn. Khi lúa chín rộ, chúng kéo nhau từng đàn tới 20 – 30 con một lúc, chứ không như trước đó chỉ vài ba con đi ăn lẻ.

Để bẫy được chim gáy, đó là cả một quá trình nghiên cứu địa thế và thời gian chim đến ăn. Trước hết phải có con gáy mồi đã được thuần dưỡng công phu, một tấm lưới rộng, con mồi để cạnh bẫy. Rồi người ngồi bên cạnh ngụy trang không để chim biết và tiếng “huýt sáo” hiệu lệnh cất lên, sẽ nhử chim mồi gọi đồng loại đến.

Lựa chọn chim cu gáy
– Dựa vào cườm và phao:

Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu “Kim nổ, thổ vừng”. Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiều. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng tốt.

– Dựa vào màu lông:

Lúc quan sát màu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả màu lông mình chim và màu lông phao chim. Màu lông mình chim người ta phân làm ba loại:

Mã kẻ mực: Màu lông xám tối, chim nhút nhát, giọng không hay, không nên chọn.

Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, giọng thường được, nên mua.

Mã sậm tía: là màu ở giữa 2 màu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

Về màu lông của phao có 3 loại chính: xám, hồng, trắng. Ngoài ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này.

Chim phao xám lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy.

Chim phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bằng loại phao xám.

Chim phao trắng: Nhanh nổi nhưng không bền chim.

– Dựa vào sự phân biệt chim trống mái:

Chọn chim trống:

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuông (lưng gù, đuôi cụp).



+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim trông có khả năng đảo giọng.

– Dựa vào màu chân chim:

Người chơi thường cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn. Chim có móng trắng, được cho là chim hay.


Chim cu gáy

Lồng nuôi cu gáy
Tuỳ điều kiện kinh tế và sở thích của mỗi người, ta có thể chọn cho mình những chiếc lồng nuôi chim khác nhau. Từ những chiếc lồng có giá trị kinh tế thấp đến những chiếc lồng bạc triệu.

Tuy nhiên, khi mới nuôi chim mộc (chim bổi) – tức là chim mới bắt từ rừng mang về, chim non mới bắt từ ổ hoặc chim non mới ấp nở ra ta chỉ cần những chiếc lồng ít tiền hoặc những chiếc lồng tự làm được là cũng có thể nuôi chim được rồi.

Đọc thêm Kỹ thuật nuôi chim chích choè
Yêu cầu lồng nuôi phải là:

– Lồng chắc chắn, không để chim sổng lồng, có móc treo lên cây dễ dàng.

– Nan lồng nên làm bằng vật liệu tre, trúc để giảm thiểu tối đa việc tổn thương cho chim khi chim bổi (nhất là lúc mới bắt từ rừng về).

– Là loại lồng có thể lợp 3 mặt bằng lá cọ, hoặc phủ áo lồng bằng vải.

– Bên trong lồng phải có những dụng cụ cho chim ăn bằng mây, tre đan hình chum.

Đáy lồng nên có một cái mẹt đan bằng tre, nứa để hứng chất thải của chim.

Thông thường, người sành chơi chim cu gáy thường chọn lồng quả đào để nuôi chim cu gáy.

Thức ăn cho cu gáy
– Thóc: Chọn loại thóc nhỏ hạt, không có râu mà là thóc mới. Bỏ thóc vào bao tải rồi dùng chân đạp mạnh nhiều lần (mục đích làm cho những đầu nhọn của hạt thóc (nếu có) gãy bớt đi, tránh làm tổn hại đến hệ tiêu hoá của chim cu gáy), sau đó thả thóc vào chậu hoặc xô rồi cho nước vào, làm như vậy những hạt lép nổi lên ta loại bỏ hết đi còn lại thóc chắc để nuôi chim. Sau đó ta chắt hết nước, dùng khoảng một nắm muối nhỏ bỏ vào trong thóc rồi chà xát nhiều lần để giúp cho thóc sạch, rửa lại vài lần rồi phơi thật khô, cất kín cho chim ăn dần.

– Vừng: là loại hạt bổ sung thêm protein (đạm) và lipit (chất béo) cho chim cu gáy. Nên chọn vừng mới không ẩm mốc, hạt chắc. Khoảng một tuần thì cho chim ăn một thìa canh là vừa đủ.

– Lạc: nên chọn loại hạt chắc, loại bỏ những hạt mốc, vì trong hạt lạc mốc, việc dùng lạc làm thức ăn cho chim cũng nên dùng ít.

– Kê: chọn loại kê hạt nhỏ và cũng không nên dùng để thay thóc.

– Khoáng chất: Nếu có điều kiện thì nên làm khoáng chất bổ sung cho chim.

Cách làm: dùng đất sét lấy trong tổ mối đem về phơi khô tán nhỏ, cho một chút muối pha với nước sạch (nếm vào miệng thấy nhạt là được, nhớ là nhạt hơn canh ta ăn), ra hiệu thuốc thú y mua một túi Premix cho vật nuôi trộn vào với đất tổ mối, kiếm một vài vốc sỏi son (sỏi đồi) hạt nhỏ cỡ như viên đá lửa là tốt nhất. Tất cả các nguyên liệu trên ta cho trộn đều rồi cho nước muối nhạt vào luyện thật dẻo, viên thành bánh to bằng quả quýt nhỏ phơi thật khô cho vào lồng nuôi để chim tự sử dụng bổ sung khoáng chất dần dần.



Phòng trị bệnh cho cu gáy
Bệnh đau mắt
Chim gáy thường hay bị bệnh đau mắt vào lúo thời tiết mưa ẩm nhiều như tháng 7 – 8 âm lịch hoặc dịp đầu mùa xuân trước tiết Thanh Minh. Nếu kết hợp giữa mưa ẩm kéo dài + với nắng nóng như tháng 7 – 8 âm lịch thì bệnh rất dễ trở nên nặng.

Chim hay chảy nước mắt, chim thường dụi mắt vào hai bên bờ vai cánh nên thấy lông ở hai bên vai cánh chim ướt và vón lại. Nếu chim bị nặng, dụi nhiều có thể sưng cả hai mí mắt lên.

Để phòng bệnh cần chăm sóc chim thật tốt, vệ sinh lồng nuôi, tắm nắng để diệt các loại mầm bệnh, cho chim sử dụng chế độ dinh dưỡng đều đặn đủ lượng và chất, bổ sung vitamin thường xuyên theo định kì: Vitamin B1 khoảng 30 – 45 ngày một lần, vitamin A thì 4 – 6 tháng một lần, cho chim bổ sung sỏi đầy đủ vào trong ông tiêu hoá để hỗ trợ việc nghiền nát thức ăn hạt, bổ sung đầy đủ khoáng chất cho chim. Tránh treo lồng chim ở nơi nắng nóng, gió lùa, mưa ướt mà nên treo nơi kín gió, thoáng khí.

Đọc thêm Chơi và nuôi chim chích chòe
Khi chim bị đau mắt có thể chữa trị bằng cách sau:

Thuốc tây: Nếu phát hiện sớm, chim bị nhẹ thì có thể mua loại dung dịch thuốc nhỏ mắt natri clorid 0,9% dùng cho người để nhỏ vào mắt cho chim bằng cách sử dụng một bơm tiêm sạch, để chim đứng yên trong lồng rồi bơm thuốc vào mắt cho chim ngày 3 – 4 lần.

Nếu nặng hơn thì dùng kết hợp với một loại dung dịch thuốc chữa đau mắt khác của người cho chim nữa là ổn.

Thuốc nam: có người dùng lá niền niệt để chữa đau mắt cho chim bằng cách vo tròn vài lá niền niệt rồi nhét cho chim nuốt cũng khỏi bệnh.

Bệnh đậu ở chim cu gáy
Nguyên nhân do một loại virus gây nên.

Khi bị bệnh, xung quanh vùng mặt như mỏ, đầu, mắt chim thường xuất hiện nhọt sưng rất to, gây cảm giác khó chịu, chim kém ăn và xuống sức trông thấy, chim trống không gáy,… sau này nhọt tự vỡ (trông giống như đậu phụ, màu trắng) có thể tự rơi ra ngoài.

Chim thường bị bệnh vào lúc giao mùa, nếu nắng nóng kéo dài, độ ẩm cao lại gặp lúc sức đề kháng của chim giảm thì chim sẽ rất dễ mắc bệnh, bệnh này có thể lây lan từ các nguồn lây bệnh như gà bệnh, chim gáy bệnh, chim bồ câu bị bệnh nên lưu ý là những lồng chim nuôi mà đã có chim mắc bệnh cần phải có công tác tiêu độc, vệ sinh cẩn thận.

Chăm sóc chim cu gáy khoa học nhằm làm tăng sức đề kháng của chim cũng giúp cho việc phòng chống bệnh rất có hiệu quả.

Khi chim bị bệnh lưu ý cho chim ăn uống đủ chất, ăn thêm vừng, lạc,… những thứ mà ngày thường chim thích ăn, nếu chim không ăn được thì cần phải đút cho chim ăn một cách nhẹ nhàng.

Nên treo lồng nơi mát mẻ, yên tĩnh, thoáng khí tránh gió lùa, mưa sa, nắng nóng.

Cho thêm vào cốc nước của chim một chút vitamin C, vitamin B1 nhằm tăng cường sức đề kháng cho chim cu gáy.

Điều trị theo kinh nghiệm dân gian: Bắt lấy một vài con giun đất trong ruộng lúa nước, ở chân đất tốt loài giun nước này thường hay đùn những mùn của nó quanh gốc cây lúa, rửa sạch, nghiền nhỏ rồi dùng thứ thuốc đó bôi vào chỗ nhọt.

Bệnh tiêu chảy
Khi thấy chim không gáy, phải kiểm tra phân chim nếu mắc bệnh ỉa chảy, phân nát có màu trắng lẫn với màu xanh thẫm. Bệnh ỉa chảy phải chữa gấp, nếu để quá 3 ngày thì đã chuyển sang thời kỳ cấp cứu. Nếu là chim từ chim non thì thường khoảng 3 ngày chim sẽ chết. Nếu phân chim có mùi khó chịu là bệnh đã nặng, trầm trọng.

Khi chim bị bệnh có thể lấy 1/4 viên cloroxit (hàm lượng 250) tán nhỏ hòa với nước đun sôi để nguội, lấy ống tiêm hút thuốc và bơm vào miệng chim, dùng dây dẫn thuốc dài khoảng 9 – 10cm, lúc bơm phải cho ống dẫn thuốc vào miệng xuống cổ chim sâu khoảng 6 – 7cm rồi bơm thuốc; nếu cho sâu 2 – 3cm đã bơm, thuốc không vào ống thực quản mà vào khí quản, chim dễ tắt thở.

Chú ý: khi tiêm thuốc tiêu chảy, lúc cho ống dẫn vào miệng chim phải từ từ. Khi đưa sâu xuống thực quản, nếu đẩy mạnh đề phòng có thể thủng thực quản của chim và chim có thể chết (ống dẫn thuốc, có thể dùng ống dẫn của tiêm huyết thanh).]]>
Loài chim hoang dã này thường sống ở các vùng đồng bằng, trung du. Với thói quen tỉnh giấc khi trời vừa tảng sáng bay đi kiếm thức ăn. Khi lúa chín rộ, chúng kéo nhau từng đàn tới 20 – 30 con một lúc, chứ không như trước đó chỉ vài ba con đi ăn lẻ.

Để bẫy được chim gáy, đó là cả một quá trình nghiên cứu địa thế và thời gian chim đến ăn. Trước hết phải có con gáy mồi đã được thuần dưỡng công phu, một tấm lưới rộng, con mồi để cạnh bẫy. Rồi người ngồi bên cạnh ngụy trang không để chim biết và tiếng “huýt sáo” hiệu lệnh cất lên, sẽ nhử chim mồi gọi đồng loại đến.

Lựa chọn chim cu gáy
– Dựa vào cườm và phao:

Nhìn qua cườm ta có thể đoán được khá đúng chất giọng của chim: các cụ có câu “Kim nổ, thổ vừng”. Nổ tức là hạt cườm màu trắng trên cổ chim to tròn, chim có cườm này thường gáy giọng kim. Vừng là hạt cườm nhỏ li ti như hạt vừng chim có cườm này thường gáy giọng thổ. Chim mà nền lông đen trên cổ nhiều thì gù nhiều. Chim mà có cườm giắt thường là chim hay. Những hạt cườm trên vai chim có màu vàng nhạt mà kéo càng cao lên phía trên cổ cũng tốt.

– Dựa vào màu lông:

Lúc quan sát màu lông của cu gáy để chọn người ta kết hợp quan sát cả màu lông mình chim và màu lông phao chim. Màu lông mình chim người ta phân làm ba loại:

Mã kẻ mực: Màu lông xám tối, chim nhút nhát, giọng không hay, không nên chọn.

Mã phấn hồng: Lông có sắc phớt hồng như có phấn, giọng thường được, nên mua.

Mã sậm tía: là màu ở giữa 2 màu trên, lông chim có sắc sẫm tía, chim nuôi lâu nổi nhưng đã nổi rất bền, thường làm chim mồi bẫy, chim gáy bất kỳ lúc nào.

Về màu lông của phao có 3 loại chính: xám, hồng, trắng. Ngoài ra còn có loại phao pha trộn giữa 3 màu này.

Chim phao xám lâu nổi nhưng khi đã nổi thì siêng gáy.

Chim phao hồng: Chim phao hồng dễ nổi hơn phao xám nhưng không bền chim bằng loại phao xám.

Chim phao trắng: Nhanh nổi nhưng không bền chim.

– Dựa vào sự phân biệt chim trống mái:

Chọn chim trống:

+ Đầu nhỏ, tròn, lông đầu xanh.

+ Mỏ to, gồ.

+ Dáng đứng: khi đứng trên cầu đuôi hay cụp xuông (lưng gù, đuôi cụp).



+ Xương bụng phía dưới gần hậu môn chụm.

+ Khi gáy: Chim trông có khả năng đảo giọng.

– Dựa vào màu chân chim:

Người chơi thường cho rằng chim non là chân đỏ son. Điều này đúng nhưng không đủ, vì theo vùng có chim rất già nhưng chân vẫn đỏ son. Người chơi kỹ lại lấy tiêu chí chim già mà chân vẫn đỏ son để chọn. Chim có móng trắng, được cho là chim hay.


Chim cu gáy

Lồng nuôi cu gáy
Tuỳ điều kiện kinh tế và sở thích của mỗi người, ta có thể chọn cho mình những chiếc lồng nuôi chim khác nhau. Từ những chiếc lồng có giá trị kinh tế thấp đến những chiếc lồng bạc triệu.

Tuy nhiên, khi mới nuôi chim mộc (chim bổi) – tức là chim mới bắt từ rừng mang về, chim non mới bắt từ ổ hoặc chim non mới ấp nở ra ta chỉ cần những chiếc lồng ít tiền hoặc những chiếc lồng tự làm được là cũng có thể nuôi chim được rồi.

Đọc thêm Kỹ thuật nuôi chim chích choè
Yêu cầu lồng nuôi phải là:

– Lồng chắc chắn, không để chim sổng lồng, có móc treo lên cây dễ dàng.

– Nan lồng nên làm bằng vật liệu tre, trúc để giảm thiểu tối đa việc tổn thương cho chim khi chim bổi (nhất là lúc mới bắt từ rừng về).

– Là loại lồng có thể lợp 3 mặt bằng lá cọ, hoặc phủ áo lồng bằng vải.

– Bên trong lồng phải có những dụng cụ cho chim ăn bằng mây, tre đan hình chum.

Đáy lồng nên có một cái mẹt đan bằng tre, nứa để hứng chất thải của chim.

Thông thường, người sành chơi chim cu gáy thường chọn lồng quả đào để nuôi chim cu gáy.

Thức ăn cho cu gáy
– Thóc: Chọn loại thóc nhỏ hạt, không có râu mà là thóc mới. Bỏ thóc vào bao tải rồi dùng chân đạp mạnh nhiều lần (mục đích làm cho những đầu nhọn của hạt thóc (nếu có) gãy bớt đi, tránh làm tổn hại đến hệ tiêu hoá của chim cu gáy), sau đó thả thóc vào chậu hoặc xô rồi cho nước vào, làm như vậy những hạt lép nổi lên ta loại bỏ hết đi còn lại thóc chắc để nuôi chim. Sau đó ta chắt hết nước, dùng khoảng một nắm muối nhỏ bỏ vào trong thóc rồi chà xát nhiều lần để giúp cho thóc sạch, rửa lại vài lần rồi phơi thật khô, cất kín cho chim ăn dần.

– Vừng: là loại hạt bổ sung thêm protein (đạm) và lipit (chất béo) cho chim cu gáy. Nên chọn vừng mới không ẩm mốc, hạt chắc. Khoảng một tuần thì cho chim ăn một thìa canh là vừa đủ.

– Lạc: nên chọn loại hạt chắc, loại bỏ những hạt mốc, vì trong hạt lạc mốc, việc dùng lạc làm thức ăn cho chim cũng nên dùng ít.

– Kê: chọn loại kê hạt nhỏ và cũng không nên dùng để thay thóc.

– Khoáng chất: Nếu có điều kiện thì nên làm khoáng chất bổ sung cho chim.

Cách làm: dùng đất sét lấy trong tổ mối đem về phơi khô tán nhỏ, cho một chút muối pha với nước sạch (nếm vào miệng thấy nhạt là được, nhớ là nhạt hơn canh ta ăn), ra hiệu thuốc thú y mua một túi Premix cho vật nuôi trộn vào với đất tổ mối, kiếm một vài vốc sỏi son (sỏi đồi) hạt nhỏ cỡ như viên đá lửa là tốt nhất. Tất cả các nguyên liệu trên ta cho trộn đều rồi cho nước muối nhạt vào luyện thật dẻo, viên thành bánh to bằng quả quýt nhỏ phơi thật khô cho vào lồng nuôi để chim tự sử dụng bổ sung khoáng chất dần dần.



Phòng trị bệnh cho cu gáy
Bệnh đau mắt
Chim gáy thường hay bị bệnh đau mắt vào lúo thời tiết mưa ẩm nhiều như tháng 7 – 8 âm lịch hoặc dịp đầu mùa xuân trước tiết Thanh Minh. Nếu kết hợp giữa mưa ẩm kéo dài + với nắng nóng như tháng 7 – 8 âm lịch thì bệnh rất dễ trở nên nặng.

Chim hay chảy nước mắt, chim thường dụi mắt vào hai bên bờ vai cánh nên thấy lông ở hai bên vai cánh chim ướt và vón lại. Nếu chim bị nặng, dụi nhiều có thể sưng cả hai mí mắt lên.

Để phòng bệnh cần chăm sóc chim thật tốt, vệ sinh lồng nuôi, tắm nắng để diệt các loại mầm bệnh, cho chim sử dụng chế độ dinh dưỡng đều đặn đủ lượng và chất, bổ sung vitamin thường xuyên theo định kì: Vitamin B1 khoảng 30 – 45 ngày một lần, vitamin A thì 4 – 6 tháng một lần, cho chim bổ sung sỏi đầy đủ vào trong ông tiêu hoá để hỗ trợ việc nghiền nát thức ăn hạt, bổ sung đầy đủ khoáng chất cho chim. Tránh treo lồng chim ở nơi nắng nóng, gió lùa, mưa ướt mà nên treo nơi kín gió, thoáng khí.

Đọc thêm Chơi và nuôi chim chích chòe
Khi chim bị đau mắt có thể chữa trị bằng cách sau:

Thuốc tây: Nếu phát hiện sớm, chim bị nhẹ thì có thể mua loại dung dịch thuốc nhỏ mắt natri clorid 0,9% dùng cho người để nhỏ vào mắt cho chim bằng cách sử dụng một bơm tiêm sạch, để chim đứng yên trong lồng rồi bơm thuốc vào mắt cho chim ngày 3 – 4 lần.

Nếu nặng hơn thì dùng kết hợp với một loại dung dịch thuốc chữa đau mắt khác của người cho chim nữa là ổn.

Thuốc nam: có người dùng lá niền niệt để chữa đau mắt cho chim bằng cách vo tròn vài lá niền niệt rồi nhét cho chim nuốt cũng khỏi bệnh.

Bệnh đậu ở chim cu gáy
Nguyên nhân do một loại virus gây nên.

Khi bị bệnh, xung quanh vùng mặt như mỏ, đầu, mắt chim thường xuất hiện nhọt sưng rất to, gây cảm giác khó chịu, chim kém ăn và xuống sức trông thấy, chim trống không gáy,… sau này nhọt tự vỡ (trông giống như đậu phụ, màu trắng) có thể tự rơi ra ngoài.

Chim thường bị bệnh vào lúc giao mùa, nếu nắng nóng kéo dài, độ ẩm cao lại gặp lúc sức đề kháng của chim giảm thì chim sẽ rất dễ mắc bệnh, bệnh này có thể lây lan từ các nguồn lây bệnh như gà bệnh, chim gáy bệnh, chim bồ câu bị bệnh nên lưu ý là những lồng chim nuôi mà đã có chim mắc bệnh cần phải có công tác tiêu độc, vệ sinh cẩn thận.

Chăm sóc chim cu gáy khoa học nhằm làm tăng sức đề kháng của chim cũng giúp cho việc phòng chống bệnh rất có hiệu quả.

Khi chim bị bệnh lưu ý cho chim ăn uống đủ chất, ăn thêm vừng, lạc,… những thứ mà ngày thường chim thích ăn, nếu chim không ăn được thì cần phải đút cho chim ăn một cách nhẹ nhàng.

Nên treo lồng nơi mát mẻ, yên tĩnh, thoáng khí tránh gió lùa, mưa sa, nắng nóng.

Cho thêm vào cốc nước của chim một chút vitamin C, vitamin B1 nhằm tăng cường sức đề kháng cho chim cu gáy.

Điều trị theo kinh nghiệm dân gian: Bắt lấy một vài con giun đất trong ruộng lúa nước, ở chân đất tốt loài giun nước này thường hay đùn những mùn của nó quanh gốc cây lúa, rửa sạch, nghiền nhỏ rồi dùng thứ thuốc đó bôi vào chỗ nhọt.

Bệnh tiêu chảy
Khi thấy chim không gáy, phải kiểm tra phân chim nếu mắc bệnh ỉa chảy, phân nát có màu trắng lẫn với màu xanh thẫm. Bệnh ỉa chảy phải chữa gấp, nếu để quá 3 ngày thì đã chuyển sang thời kỳ cấp cứu. Nếu là chim từ chim non thì thường khoảng 3 ngày chim sẽ chết. Nếu phân chim có mùi khó chịu là bệnh đã nặng, trầm trọng.

Khi chim bị bệnh có thể lấy 1/4 viên cloroxit (hàm lượng 250) tán nhỏ hòa với nước đun sôi để nguội, lấy ống tiêm hút thuốc và bơm vào miệng chim, dùng dây dẫn thuốc dài khoảng 9 – 10cm, lúc bơm phải cho ống dẫn thuốc vào miệng xuống cổ chim sâu khoảng 6 – 7cm rồi bơm thuốc; nếu cho sâu 2 – 3cm đã bơm, thuốc không vào ống thực quản mà vào khí quản, chim dễ tắt thở.

Chú ý: khi tiêm thuốc tiêu chảy, lúc cho ống dẫn vào miệng chim phải từ từ. Khi đưa sâu xuống thực quản, nếu đẩy mạnh đề phòng có thể thủng thực quản của chim và chim có thể chết (ống dẫn thuốc, có thể dùng ống dẫn của tiêm huyết thanh).]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45280 Mon, 30 Apr 2018 09:43:16 +0700 ngoctuan]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45280 https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45099 Thu, 05 Apr 2018 13:55:20 +0700 dhanh1985]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=45099 Hình ảnh của chú ấy đây, nhờ diễn đàn xem hộ.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
[ATTACHMENT NOT FOUND]
[ATTACHMENT NOT FOUND]
[ATTACHMENT NOT FOUND] Nhờ diễn đàn tư vấn giúp.
[ATTACHMENT NOT FOUND]]]> Hình ảnh của chú ấy đây, nhờ diễn đàn xem hộ.

[ATTACHMENT NOT FOUND]
[ATTACHMENT NOT FOUND]
[ATTACHMENT NOT FOUND]
[ATTACHMENT NOT FOUND] Nhờ diễn đàn tư vấn giúp.
[ATTACHMENT NOT FOUND]]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=44982 Tue, 13 Mar 2018 08:06:59 +0700 Hồng Tuệ]]> https://chimcanhviet.vn/forum/showthread.php?tid=44982